VII SA/Wa 783/20

VII SA/Wa 783/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-11-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kuś /przewodniczący/
Grzegorz Antas
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
II GSK 836/21 - Wyrok NSA z 2024-10-10
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 594
art. 103 ust.1 pkt 1 i 4 ust.2 pkt 2 oraz 104 st. 1
Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kuś, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas, sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 listopada 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
I.
Decyzją z [...] lutego 2019 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] działając na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 i 4, ust. 2 pkt 2 oraz art. 104 ust. 1 w zw. z art. 63 ustawy z 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1541 ze zm. - dalej jako u.b.ż.ż), mając na uwadze art. 6 rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz. Urz. UE L 139 z 30.04.2004 r.) wymierzył [...] w [...] (dalej również jako Skarżąca lub Fundacja) karę pieniężną w łącznej kwocie 7.000 zł (siedem tysięcy złotych) na które składają się:
- kara w kwocie 6.000 zł (sześć tysięcy złotych) z art. 103 ust. 1 pkt 1 u.b.ż.ż.
- kara w kwocie 1.000 zł (jeden tysiąc złotych) z art. 103 ust. 1 pkt 4 u.b.ż.ż.
W uzasadnieniu organ wskazał okoliczności związane z przeprowadzoną w Fundacji kontrolą w trakcie której ustalono, że dokonuje sprzedaży środków spożywczych (suplementów diety) za pośrednictwem portalu [...], pod nazwą użytkownika "[...]". Dokonano także oceny prezentacji i reklamy 6 produktów sprzedawanych jako suplementy diety przez wymienionego użytkownika, tj.:
- [...],
- [...],
- [...],
- [...],
- [...],
- [...],
- [...].
W trakcie kontroli Stwierdzono także, że Fundacja rozpoczęła działalność w zakresie sprzedaży środków spożywczych (suplementów diety) na odległość za pośrednictwem Internetu, jako użytkownik: [...] bez uprzednio złożonego do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] wniosku o wpis do rejestru zakładów podlegających urzędowej kontroli organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej co jest niezgodne z art. 64 ust. 1 u.b.ż.ż.
Organ szczegółowo opisał (str. 2-7 decyzji) nieprawidłowości w prezentacji i reklamie wskazanych suplementów diety, tj.:
1. W prezentacji i reklamie produktu [...]:
a) podano informacje: [...] (...) jest przydatny w leczeniu cukrzycy, w redukcji nadwagi i w zmniejszaniu ryzyka chorób nowotworowych. Podobno nawet przedłuża życie. Suplement diety [...] wspomaga prawidłowe funkcjonowanie układu krążenia, poprzez wspieranie ochrony przed wolnymi rodnikami oraz wspomaganie naturalnego procesu hamowania stanów zapalnych. [...] znany jest również jako jeden z największych związków sprzyjających długowieczności, dzięki wspieraniu aktywności białek zwanych [...]. Im mocniej pobudzone [...], tym komórka ma więcej czasu na naprawę. [...] wspiera działanie ochronne na serce. [...] to antyoksydant (przeciwutleniacz), czyli substancja zwalczająca wolne rodniki, których nadmiar powoduje przedwczesne starzenie się i może doprowadzić do licznych chorób, w tym układu sercowo-naczyniowego czy nowotworów. W związku z tym [...], niszcząc wolne rodniki, zmniejsza ryzyko tych chorób i przyczynia się do ogólnej poprawy zdrowia. Hamuje bowiem agregację płytek krwi, dzięki czemu zapobiega tworzeniu się niebezpiecznych zakrzepów, a także zmniejsza wchłanianie "złego" cholesterolu LDL w ściany naczyń krwionośnych dzięki czemu zmniejsza ryzyko wystąpienia miażdżycy, a także innych chorób układu sercowo-naczyniowego, w tym zawału i choroby wieńcowej. [...] wspiera ochronę przed nowotworami. [...] wspiera działanie przeciwzapalne. [...] wspiera ochronę przed otyłością. Odgrywa dużą rolę w regulacji równowagi energetycznej, co wspiera ochronę przed otyłością i jej patologicznymi skutkami, którymi może być w skrajnych przypadkach niemożność poruszania ze względu na zbyt dużą masę ciała. W przypadku tkanki tłuszczowej wspiera mobilizację tłuszczów i hamowanie powstawania nowej tkanki tłuszczowej.
Powyższych oświadczeń brak w wykazach dopuszczonych oświadczeń opublikowanych na podstawie art. 13 i art. 14 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 z dnia 20.12.2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz. Urz. UE L nr 404 z 30.12.2006).
b) podano informacje: [...] (...) jest przydatny w leczeniu cukrzycy, w redukcji nadwagi i w zmniejszaniu ryzyka chorób nowotworowych - które przypisuje produktowi właściwości leczenia chorób ludzi i odwołuje się do takich właściwości.
c) podano informacje: [...] to antyoksydant (przeciwutleniacz), czyli substancja zwalczająca wolne rodniki, których nadmiar powoduje przedwczesne starzenie się i może doprowadzić do licznych chorób, w tym układu sercowo-naczyniowego czy nowotworów - sugerujący, że niespożycie danej żywności może mieć wpływ na zdrowie oraz odnoszący się do zmian w funkcjonowaniu organizmu w sposób wzbudzający lęk u konsumenta.
2. W prezentacji i reklamie produktu [...]
a) podano informacje: [...] wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego według [...] to jedno z podstawowych ziół stosowanych przy boreliozie. Dzięki wysokiej zawartości androgofilów na poziomie 10% suplement jest pomocny w walce ze szkodliwymi mikroorganizmami powodującymi zakażenia (bakterie, grzyby), gdyż wspomaga utrzymanie prawidłowego poziomu przeciwciał i makrofagów mających istotne znaczenie przy infekcji. [...] posiada w swoim składzie również przeciwutleniacze wspierające usuwanie wolnych rodników, które mogą być skutkiem m.in. szkodliwych czynników środowiskowych. Stosowany w cukrzycy - obniża poziom cukru we krwi. W tradycyjnej chińskiej medycynie [...]: redukuje objawy nieskomplikowanego zakażenia górnych dróg oddechowych, zapobiega i redukuje objawy przeziębienia, jego właściwości przeciwzakrzepowe są pomocne przy chorobach układu krążenia, ma działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne, antybakteryjne, ma działanie antywirusowe, antymalaryczne, jest środkiem przeciw pasożytom (działa na krętki, filarie), działa antynowotworowo, stosowany w cukrzycy obniża poziom cukru we krwi (działanie hipoglikemizujące), stymuluje odporność, chroni wątrobę, serce, działa uspokajająco, ma działanie oczyszczające, żółciopędne, redukuje zaparcia i działa przeciw biegunce.
Powyższych oświadczeń brak w wykazach dopuszczonych oświadczeń opublikowanych na podstawie art. 13 i art. 14 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 z 20.12.2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności.
b) podano informacje: redukuje objawy nieskomplikowanego zakażenia górnych dróg oddechowych, zapobiega i redukuje objawy przeziębienia, jego właściwości przeciwzakrzepowe są pomocne przy chorobach układu krążenia, ma działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne, antybakteryjne, ma działanie antywirusowe, antymalaryczne, jest środkiem przeciw pasożytom (działa na krętki, filarie), działa antynowotworowo, stosowany w cukrzycy obniża poziom cukru we krwi (działanie hipoglikemizujące) (...) ma działanie oczyszczające, żółciopędne, redukuje zaparcia i działa przeciw biegunce - które przypisuje produktowi właściwości leczenia chorób ludzi i odwołuje się do takich właściwości.
3. W prezentacji i reklamie produktu [...]:
a) podano informacje: [...] korzystnie wpływa na trawienie i poprawia ogólny stan zdrowia. Ponadto skutecznie działa w terapii chorób zapalnych jelit. Kwas masłowy wykazuje wiele prozdrowotnych właściwości, m.in. pozytywnie wpływa na mikroflorę jelit, wspomaga odbudowę błony śluzowej jelit, hamuje rozwój komórek nowotworowych, łagodzi bóle brzucha, wykazuje działanie przeciwzapalne, zwiększa przyswajalność składników mineralnych, łagodzi objawy zespołu jelita drażliwego, wspomaga przemianę materii.
Powyższych oświadczeń brak w wykazach dopuszczonych oświadczeń opublikowanych na podstawie art. 13 i art. 14 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 z dnia 20.12.2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności.
b) podano informacje: [...] korzystnie wpływa na trawienie i poprawia ogólny stan zdrowia. Ponadto skutecznie działa w terapii chorób zapalnych jelit. (...) pozytywnie wpływa na mikroflorę jelit, wspomaga odbudowę błony śluzowej jelit, hamuje rozwój komórek nowotworowych, łagodzi bóle brzucha, wykazuje działanie przeciwzapalne oraz informacje o treści: Kwas masłowy polecany jest do stosowania w zespole jelita nadwrażliwego, w zaburzeniach wchłaniania, prowadzących do niedoboru składników odżywczych, w przypadku utraty masy ciała, w zaburzeniach ze strony przewodu pokarmowego o charakterze czynnościowym takich jak: przewlekłe zaparcia, bóle brzucha, wzdęcia brzucha, dyspersja, biegunki, (...) w przebiegu niektórych chorób przewlekłych (choroby trzustki, wątroby, nerek) - które przypisuje się produktowi właściwości leczenia chorób ludzi i odwołuje się do takich właściwości.
4. W prezentacji i reklamie produktu [...] podano informacje: [...] (...) pomaga w zwiększaniu masy mięśniowej. Pomaga odtruć i oczyścić organizm, stosowana w bardzo wielu dolegliwościach. [...] ([...]) jest rośliną występującą głównie w [...], gdzie od wieków była stosowana wspomagająco na reumatyzm, nowotwory, stany zapalne i choroby skóry. [...]zawiera duże ilości hormonów męskich androgenów pod postacią [...], które imitują działanie testosteronu i [...]oraz [...], które ma działanie przeciwzapalne o ochronne na wątrobę. Stwierdzono również w jej składzie witaminy A, C, D, B, żelazo, mangan, sód, krzem, (...) zawiera również w sobie bogactwo fitosteroli i jest wspomagająca w przypadku bardzo wielu dolegliwości. Jest wspomagający przy konieczności ukrwienia ciała, usuwania trucizn, stabilizacji układu limfatycznego i pobudzania potencji. Znajdujące się w nim alkaloidy stanowią o atrakcyjności dla pragnących siły i wytrwałości. Ponadto poprawia zdolności ochronne organizmu, wspomaga tworzenie białych ciałek krwi, szczególnie T limfocytów i mikrofagów. Wspomaga regulację ciśnienia krwi, wspomaga oczyszczanie krwi oraz cerę z trądzikiem, pomaga uśmierzać bóle, obniżać gorączkę, łagodzić przebieg łuszczycy, kołatanie serca, obniżać poziom cholesterolu we krwi.
Powyższych oświadczeń brak w wykazach dopuszczonych oświadczeń opublikowanych na podstawie art. 13 i art. 14 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 z 20.12.2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności.
5. W prezentacji i reklamie produktu [...] podano informacje: [...] wspólnie wspierają prawidłowe funkcje przewodu pokarmowego wpływając na poprawę komfortu trawiennego, [...] ([...]) kompleksowo wspiera prawidłowe funkcjonowanie wątroby oraz dróg żółciowych. Wspomaga również prawidłową produkcję żółci, [...] ([...]) jest stosowany przy problemach trawiennych takich jak nudności, poczucie pełności czy wzdęcia, gdyż wspiera prawidłowe funkcjonowanie wątroby oraz dróg moczowych. Karczoch sprzyja dodatkowo utrzymaniu właściwego poziomu lipidów we krwi, przez co pomaga zachować prawidłowy stan serca i układu krążenia, [...] ([...]) wspiera funkcjonowanie żołądka, wątroby i dróg żółciowych. [...] ([...]) wykazuje szeroki oraz synergiczny wpływ na organizm m.in. sprzyja utrzymaniu prawidłowej pracy układu trawiennego oraz systemu nerwowego. Wspiera naturalny poziom lipidów dzięki czemu wspomaga właściwe funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowe go. Kurkuma wspiera dodatkowo poprawne działanie stawów oraz systemu immunologicznego.
Powyższych oświadczeń brak w wykazach dopuszczonych oświadczeń opublikowanych na podstawie art. 13 i art. 14 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 z 20.12.2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności.
6. W prezentacji i reklamie produktu [...]:
a) podano informacje: [...]wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu ruchu w szczególności stawów. Dzięki wysokiej zawartości kwasów [...]na poziomie 65% suplement wspomaga hamowanie nadmiernego rozpadu tkanki łącznej oraz wspiera prawidłowy dopływ krwi do tkanki stawowej, przyczyniając się tym samym do jej regeneracji. Pomaga utrzymać prawidłowe właściwości przeciwzapalne organizmu poprzez wspieranie naturalnie niskiej aktywności pro- mediatorów zapalnych, takich jak [...]. [...]wykazuje wiele cennych właściwości zdrowotnych dla organizmu człowieka. (...) [...]ma działanie hamujące [...], hamuje stan zapalny i kurczenie się tkanek w stanie zapalnym co jest główną przyczyną bólu i dyskomfortu. [...]wykazuje pozytywne właściwości w przypadku chorób dziąseł takich jak krwawienia i paradontoza. [...]wykazuje działanie ochronne wątroby.
Powyższych oświadczeń brak w wykazach dopuszczonych oświadczeń opublikowanych na podstawie art. 13 i art. 14 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 z 20.12.2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności.
b) podano informacje: [...]wykazuje wiele cennych właściwości zdrowotnych dla organizmu człowieka. Jest preparatem skutecznie zwalczającym bóle kości, stawów i mięśni. Pomaga nie tylko osobom starszym, ale także młodym, które mają problemy reumatyczne. Właściwości przeciwzapalne porównywalne z działaniem [...]. Ekstrakt z żywicy wykorzystywany jest do leczenia biegunki. (...) Regularne stosowanie preparatu zwalczy klasterowe bóle głowy i zapobieganie rozwojowi wirusów. W małych dawkach, przy długotrwałym stosowaniu kwas [...]stos uje się także w leczeniu depresji i innych chorób psychicznych. Właściwości boswelii: Działanie przeciwzapalne [...]polega na regulacji [...]prozapalnych oraz nacieku leukocytów (np. w stanach zapalnych układu nerwowego) układu odpornościowego. Oczywiście [...]charakteryzuje się także innymi wartościami prozdrowotnymi takimi jak działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze czy właściwości przeciwnowotworowe oddziałując na linie komórkowe takie jak komórki nowotworowe oponiaka, białaczki, raka wątroby, czerniaka, komórki włókniako-mięsaka, komórki jelita grubego czy raka prostaty. W badaniach żywica [...]wykazuje działanie nie tylko przeciwbólowe ale i uspokajające, inhalacje oraz konsumpcja [...]zmniejsza astmę; żywice [...]łagodzą problemy z pamięcią. Ma pozytywny wpływ na przewód pokarmowy, przyspiesza gojenie się ran oraz posiada właściwości przeciwbiegunkowe. Posiada właściwości antyoksydacyjne oraz chroni nabłonek bariery jelitowej przed uszkodzeniem wywołanym przez stan zapalny; wykazuje pozytywne działanie w przypadku leczenia przewlekłego zapalenia jelita grubego. [...] ([...]) jest wyjątkowo cenione ze względu na swój pozytywny wpływ na układ oddechowy i jest stosowany w postaci inhalacji parowych, kąpieli, masaży w leczeniu przeziębień, kaszlu, kataru, zapalenia oskrzeli czy też astmy. Kwas [...]zawarty w kadzidłowcu posiada działanie hamujące jeśli chodzi o biosyntezę leukocytów co przyczynia się do zapobiegania stanom zapalnym w wielu chorobach autoimmulogicznych. Posiada właściwości poprawiające funkcje poznawcze (zwiększa zdolności do nauki i pamięć). (...) [...]ma działanie hamujące leukotrieny, hamuje stan zapalny i kurczenie się tkanek w stanie zapalnym co jest główną przyczyną bólu i dyskomfortu. [...]wykazuje pozytywne właściwości w przypadku chorób dziąseł takich jak krwawienia i paradontoza. [...]wykazuje działanie ochronne wątroby - który przypisuje produktowi właściwości leczenia chorób ludzi i odwołuje się do takich właściwości.
W ocenie PWIS w [...], wskazane uchybienia naruszają:
1. art. 52a u.b.ż.ż. [naruszenia w zakresie pkt 1 lit. a), 2 lit. a), 3 lit. a), 4, 5, 6a] - brak dopuszczonych oświadczeń,
2. art. 3 lit. e) rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 [naruszenie w zakresie pkt 1 lit. c)] - oświadczenie wzbudzające lęk u konsumenta,
3. art. 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/1 0/WE, dyrektywy 2000! 13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. Urz. UE L nr 304 z 22.11.2011) [naruszenia w zakresie pkt 1 lit. b), 2 lit. b), 3 lit. b), 6 lit. b)] - zakaz przypisywania jakiemukolwiek środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi bądź też odwoływanie się do takich właściwości.
W dalszej części organ zauważył, że nie można traktować Fundacji jako jej poszczególnych Beneficjentów, a tylko jako jedną samodzielną organizację, która chroni i sprawuje nadzór nad jej wszystkimi elementami. Jakkolwiek nie ma znaczenia dla samej zasady i podstawy rozstrzygnięcia to, że Beneficjent Fundacji samodzielnie umieścił reklamy o nieprawidłowej treści na portalu [...], bez konsultacji z osobami odpowiedzialnymi z ramienia Fundacji oraz to, że dokonano niezwłocznego usunięcia niedozwolonych treści oraz dokonano z ramienia Fundacji wpisu do rejestru zakładów podlegających urzędowej kontroli organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej (vide zaświadczenie z [...].10.2018 o ww. wpisie do rejestru PPIS w [...]), to jednak było to brane przy miarkowaniu kary.
W dalszej kolejności organ opisał poszczególne sformułowania użyte w reklamie i prezentacji wymienionych wyżej suplementów, wskazując na czym polega naruszenie prawa.
Organ stwierdził również, że zgodnie z art. 63 ust. 1 i 3, a także art. 64 ust. 1 u.b.ż.ż. Fundacja prowadząca działalność w zakresie sprzedaży środków spożywczych (suplementów diety) "na odległość" winna złożyć wniosek o wpis do rejestru zakładów do terenowo właściwego PPIS. Przedsiębiorca prowadzący działalność polegającą na obrocie żywnością powinien zaznajomić się z obowiązującymi go przepisami, a w szczególności z ustawą oraz rozporządzeniem (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych. Jak dalej wskazano, każdy przedsiębiorca, bez wyjątku, zgodnie z rozdziałem II Obowiązki przedsiębiorstw sektora spożywczego art. 6 rozporządzenia nr 852/2004 oraz art. 63-64 u.b.ż.ż. winien złożyć na co najmniej 14 dni przed planowanym rozpoczęciem działalności, w formie pisemnej wniosek wraz z odpowiednimi dokumentami o wpisanie do rejestru zakładów. Obowiązek taki w niniejszej sprawie nie został dopełniony i jest zatem podstawą do nałożenia kary pieniężnej zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 4 u.b.ż.ż.
Reasumując PWIS w [...]uznał, że Fundacja naruszyła prawo w zakresie prezentacji i reklamy 6 produktów w tym suplementów diety na stronach swoich aukcji internetowych na portalu allegro.pl. Przedmiotowe preparaty zostały wprowadzone do obrotu jako żywność, należy zatem podkreślić, że przypisywanie im innych właściwości leczniczych jest niewłaściwe. Ponadto niezgodna z prawem żywnościowym jest prezentacja środków spożywczych w tym suplementów diety, które reklamowane są za pomocą niedozwolonych oświadczeń zdrowotnych.
PWIS ustalając wysokość kary pieniężnej stosował art. 104 ust. 2 u.b.ż.ż. oraz wziął pod uwagę art. 17 pkt 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. bezpieczeństwa żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności.
Przy wymiarze kary organ uznał za istotne to, że Fundacja podjęła szybkie działania naprawcze poprzez usunięcie części nieprawidłowych treści oraz dokonanie niezbędnego zatwierdzenia.
Organ przeanalizował na dzień wydawania decyzji treści aukcji internetowej na portalu [...]użytkownika [...]Stwierdził, iż prowadzi on aktywną sprzedaż ponad 200 różnych suplementów diety (zajmuje ona 4 strony - na każdej stronie znajduje się 60 różnych produktów).
Na wszystkich aukcjach dotyczących spornych produktów w danych firmy użytkownika [...]podawano jako sprzedającego [...].
W przypadku prezentacji i reklamy 3 produktów PWIS w [...]nie odnotował żadnych nieprawidłowych treści (na datę wydawania decyzji). Odnośnie produktu [...], [...]i [...]nadal na stronie zamieszczone są sformułowania, które są oświadczeniami zdrowotnymi nieautoryzowanymi.
Organ wskazał również, że wyrywkowo przeanalizował treść prezentacji i reklamy produktu "[...]". Zaprezentowane na stronie aukcji treści: "[...]wspomaga prawidłowe funkcjonowanie układu trawiennego (przyswajanie cukrów i tłuszczy) oraz wspiera naturalne oczyszczanie organizmu. Dodatkowo sprzyja utrzymaniu prawidłowej masy ciała, zwłaszcza gdy jest stosowany w połączeniu ze zrównoważoną dietą. Dzięki zawartości m.in. [...]na poziomie 20%, [...]pomaga zachować właściwy poziom energii i prawidłowy stan mięśni, szczególnie podczas uprawiania sportu. Pomaga utrzymać prawidłowe ciśnienie krwi." Zdaniem organu są ro oświadczenia zdrowotne niedozwolone i nie potwierdzone żadnymi dowodami naukowymi.
Kara łączna w kwoce 7.000 zł uznana została przez organ za adekwatną, przy czy, podlegała ona miarkowaniu na co złożył się fakt ukarania Strony po raz pierwszy oraz szybko podjęte działania naprawcze, a także złożone wyjaśnienia, które winny zostać jeszcze kontynuowane. Wpływ na wymiar kary miały także informacje od Fundacji odnośnie do wielkości obrotu i sprzedaży środka spożywczego na portalu [...] jak i ceny brutto jednostkowego opakowania ww. produktu ([...]), [...]), [...]., [...], [...]
Tym samym PWIS uznał za słuszne nałożenie kary pieniężnej z art 103 ust. 1 pkt 1 w kwocie 6.000 zł oraz z art. 103 ust. 1 pkt 4 w kwocie 1.000 zł (ta ostatnia stanowi kwotę minimalną zgodną z art. 103 ust. 2 pkt 2 u.b.ż.ż.). Organ uznał, że kwota 6.000 zł (po 1.000 zł za każdy preparat) za stwierdzone nieprawidłowości co do prezentacji i reklamy produktów (art. 103 ust. 1 pkt 1) jest zasadna i stanowi zaledwie 4,3% maksymalnej kwoty kary pieniężnej jaka mogła zostać wymierzona, tj. trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłoszonego przez Prezesa GUS czyli kwoty 137.550,90 zł.
Kwota wskazana przez Fundację jako wielkość sprzedaży 6 suplementów diety wyniosła 16.506 zł i nie jest ona jedyną kwotą sprzedaży. Fundacja na stronie allegro prowadzi sprzedaż ok 200 różnych produktów.
Wysokość kary nałożonej niniejszą decyzją zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]odzwierciedla wagę stwierdzonego uchybienia i wydaje się właściwa w świetle zebranego materiału dowodowego
II.
Po rozpatrzeniu odwołani Fundacji, Główny Inspektor Sanitarny decyzją z [...]lutego 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy w całości zaakceptował zarówno ustalenia organu wojewódzkiego jak i zaprezentowaną ocenę prawną.
GIS zauważył, że zaskarżona decyzja istotnie została przekazana bezpośrednio Stronie, a nie jej pełnomocnikowi. Jednakże pełnomocnictwo, na które powołuje się pełnomocnik Strony nie było dołączone do jego wyjaśnień złożonych przy piśmie z [...] stycznia 2019 r. ani też do dokumentacji przekazane przez PPIS [...], tylko zostało okazane przez aplikanta kancelarii w dniu jego stawienia się w PWIS (dnia [...]stycznia 2019 r.) w celu zapoznania się z dokumentami sprawy. Zostało ono dołączone do adnotacji służbowej.
Najistotniejszy jest w niniejszej sprawie fakt dostarczenia zaskarżonej decyzji Stronie, która następnie przekazała ją pełnomocnikowi i w terminie wniosła odwołanie.
GIS uznał za chybione zarzuty wskazujące na niewłaściwą kontrolę Fundacji. Treść uprawnień kontrolnych pracowników PPIS [...]nie może budzić wątpliwości.
Organ I instancji zdaniem GIS podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także wyczerpująco poinformował Stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia [...] grudnia 2018 r. poinformował o przedmiocie sprawy oraz o prawie wglądu w akta sprawy.
GIS zwrócić uwagę na złożony charakter kontroli prowadzonej przez PPIS, której wyniki wykorzystano w niniejszym postępowaniu. Kontrola była trudna i problematyczna. Strona nie chciała i nadal nie chce współpracować z organami urzędowej kontroli żywności, co wiązało się z odmówieniem podpisania upoważnienia do przeprowadzania kontroli, a także protokołu z kontroli sanitarnej i zgłoszeniu sprzeciwu wobec tej kontroli.
GIS podzielił wszystkie zastrzeżenia w prezentacji i reklamie produktów spożywczych na które uwagę zwrócił PWIS w [...] jak i na brak dopełnienia obowiązku uzyskania wpisu do rejestru zakładów podlegających urzędowej kontroli.
Zdaniem GIS z akt wynika również to, że sprzedawcą produktów była Fundacja. Z art. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 wynika, że podmiotem działającym na rynku spożywczym odpowiedzialnym za informację na temat żywności jest podmiot, pod którego nazwą lub firmą jest wprowadzany do obrotu dany środek spożywczy.
Zgodnie z definicją z art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 178/2002 "wprowadzanie na rynek" oznacza posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że Fundacja jako podmiot wprowadzający przedmiotowe produkty do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ponosi pełną odpowiedzialność za jakość środków spożywczych oraz treść ich oznakowania, w tym prezentacji reklamy internetowej.
Oceniając istotność naruszenia norm prawa żywnościowego GIS zwrócił uwagę na zakres działania Fundacji (operowanie w Internecie) oraz na model przeciętnego konsumenta, wynikający zwłaszcza z wyroku Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2011 r. sygn. akt III SK 45/10.
Zgodnie z art. 52a u.b.ż.ż. środki spożywcze, w tym suplementy diety mogą być znakowane (w tym prezentowane i reklamowane) oświadczeniami żywieniowymi i zdrowotnymi pod warunkiem spełniania wymagań określonych w rozporządzeniu nr 1924/2006.
Sprzedawane produkty takich wymagań nie spełniają, odwołując się albo do oświadczeń, których brak, albo też stosując opis wprowadzający w błąd lub sugerujący, że produkt ma właściwości lecznicze.
W ocenie GIS w myśl art. 63 ust. 2 pkt 10 i art. 63 ust. 3 u.b.ż.ż. podmiot działający na rynku spożywczym lub na rynku materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, tj. zakład prowadzący działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa w sprzedaży żywności "na odległość" (sprzedaży wysyłkowej), w tym sprzedaży przez Internet, jest obowiązany złożyć wniosek o wpis do rejestru zakładów podlegających urzędowej kontroli organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Każdy przedsiębiorca, bez wyjątku, zgodnie z rozdziałem II Obowiązki przedsiębiorstw sektora spożywczego art. 6 rozporządzenia (WE) nr 852/2004 oraz art. 64 u.b.ż.ż. jest zobowiązany złożyć wniosek o wpis do rejestru zakładów albo o zatwierdzenie zakładu i o wpis do rejestru zakładów, w terminie co najmniej 14 dni przed dniem rozpoczęcia planowanej działalności, w formie pisemnej. Obowiązek ten nie został we właściwym czasie dopełniony.
Odpowiedzialność uregulowana w art. 103 ust. 1 u.b.ż.ż. ma charakter obiektywny.
Organ wskazał na dwie podstawy wymierzenia kary. Pierwsza, określona w art. 103 ust. 1 pkt 1 u.b.ż.ż. przewidująca karę pieniężną w wysokości do trzydziestokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa GUS (w tek sprawie 4.585,03 zł x 30 = 137 550,90 zł).
Drugi, z art. 103 ust. 2 pkt 1 u.b.ż.ż. wskazujący że wysokość kary może być wymierzona do pięciokrotnej wartości brutto zakwestionowanej ilości środka spożywczego lub produktu niebędącego żywnością wprowadzonego do obrotu jako żywność.
Jeżeli naruszenie przepisów u.b.ż.ż. nie wiąże się z kwestionowaniem określonej ilości środków spożywczych, jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie, czyli w przypadku naruszeń przepisów dotyczących prezentacji i reklamy, gdy ta nie odwołuje się do konkretnej partii żywności, lecz dotyczy określonego środka spożywczego lub kategorii środków spożywczych w ogólności, niemożliwe staje się określenie wysokości kary na podstawie art. 103 ust. 2 pkt 1. W takiej sytuacji, samodzielną podstawą jej wymiaru powinien stanowić art. 103 ust. 1 pkt 1.
Kara za brak zgłoszenia działalności kształtuje się natomiast w przedziale 1.000 zł - 5.000 zł.
Organ wymierzając karę zobowiązany był wziąć pod uwagę wytyczne z art. 104 ust. u.b.ż.ż. takie jak stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkość produkcji zakładu.
Szkodliwość niezgodnego z prawem znakowania żywności, w tym jej prezentacji i reklamy godzi w zasadniczy cel jakim jest potrzeba rzetelnego informowania i ochrony konsumenta. Uchybienie w tym zakresie należy do jednych z cięższych przewinień wynikających z przepisów prawa żywnościowego. Z materiału dowodowego wynika, że Strona prowadzi sprzedaż około 200 różnych produktów na portalu internetowym allegro.pl, który charakteryzuje się znacznym zasięgiem oraz nieograniczonym spektrum potencjalnych konsumentów, co miało istotny wpływ na wysokość nałożonej kary pieniężnej.
Jako okoliczność łagodzącą, wpływającą na wysokość orzeczonej kary pieniężnej, organ I instancji wziął pod, uwagę fakt, że Strona podjęła działania naprawcze mające na celu weryfikację i poprawę zakwestionowanej prezentacji i reklamy przedmiotowych produktów, co oznacza, że nawiązała współpracę z organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Zdaniem GIS przy miarkowaniu kary PWIS słusznie wziął pod uwagę fakt nałożenia na Stronę po raz pierwszy kary pieniężnej, co wpływa w sposób łagodzący na jej wysokość.
Wielkość produkcji zakładu wskazuje na konieczność powiązania wysokości nakładanej kary pieniężnej z wielkością produkcji zakładu, a zatem ze skalą prowadzonej działalności, a pośrednio także z jego przychodami i możliwościami finansowymi. W tym zakresie, wobec braku ustaleń rzeczywistych rozmiarów sprzedaży, możliwe było oparcie się na danych przekazanych przez Skarżącą Fundację.
III.
Skargę na powyższą decyzję wniosła Fundacja, kwestionując ją w całości i zarzucając naruszenie:
1. przepisów postępowania tj. art. 10 § 1 k.p.a. mających istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu i niepoinformowanie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało niemożnością precyzyjnego wyjaśnienia przez Fundację organowi zasad Fundacji, istoty użyczenia osobowości prawnej Fundacji jej Beneficjentom, zasad prowadzenia działalności przez Beneficjentów z pomocą Fundacji, co w sposób bezpośredni miało wpływ na treść wydanej decyzji bowiem nieustalenie powyższych kwestii skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji;
2. przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. mających istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy poprzez niewyjaśnienie zasad funkcjonowania Fundacji, istoty użyczenia osobowości prawnej Fundacji jej Beneficjentom, zasad prowadzenia działalności przez Beneficjentów z pomocą Fundacji, co skutkowało niewłaściwym ustaleniem, iż Fundacja ponosi winę w związku z umieszczeniem rzeczonych aukcji na portalu [...];
3. przepisów postępowania tj. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. mających istotny wpływ na wynik sprawy przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji i na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnianie w jaki sposób organ doszedł do przekonania, iż to Fundacja prowadziła sprzedaż na portalu [...], podczas gdy dowolny użytkownik rejestrując się na rzeczonym portalu może podać się za jakąkolwiek osobę a dane wskazywane na portalu [...] nie są jakkolwiek weryfikowane, zatem nie można uznać, iż zostało bezsprzecznie wykazane, iż to Fundacja jest odpowiedzialna za prowadzenie sprzedaży będącej przedmiotem niniejszego postępowania;
4. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. niewłaściwe zastosowanie art. 8 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 i uznanie, iż rzeczony przepis stosuje się wobec Fundacji, podczas gdy zgodnie z jego brzmieniem podmiotem odpowiedzialnym za informację na temat żywności jest podmiot pod którego nazwą lub firmą jest wprowadzany na rynek dany środek, a artykuły nie były sprzedawane pod nazwą ani firmą Fundacji, co skutkowało nałożeniem kary na Fundację jako podmiot odpowiedzialny;
5. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. niewłaściwe zastosowanie art. 104 ust. 2 u.b.z.ż. poprzez nieuwzględnienie wszelkich okoliczności podczas ustalania wysokości kary pieniężnej co miało bezpośredni wpływ na jej wysokość.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o kosztach postępowania.
IV.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
V.
Skarga jest nieuzasadniona.
Istota sformułowanych zarzutów sprowadza się w zasadzie do trzech zagadnień.
Po pierwsze, niewłaściwego ustalenia, a następnie przyjęcia przez organy, że to Fundacja była podmiotem sprzedającym wadliwie reklamowane i prezentowane w Internecie towary, a nie jeden z jej Beneficjentów, który działając pod auspicjami Fundacji, korzystał z jej szerokiej pomocy, doświadczenia i "bazy organizacyjnej" jako startup czyli małe "przedsiębiorstwo", dopiero rozpoczynające działanie na rynku i poszukujące swojego modelu biznesowego, bez potrzeby zakładania działalności gospodarczej. Zarzuty tego rodzaju wskazują na niedostateczne wyjaśnienie istoty sprawy przez organy obu instancji (zob. zarzut nr 2) oraz pozbawienie Strony możliwości przedstawienia swoich racji, tj. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. (zob. zarzut nr 2).
Po drugie, Strona zarzuca brak rozważenia i wzięcia pod uwagę okoliczności, że konto na portalu Allegro mogła założyć dowolna osoba (jest to niezwykle proste), podszywając się pod Fundację i dokonując sprzedaży towarów "w jej imieniu" (zob. zarzut nr 3).
Po trzecie, w ocenie Strony organ wadliwie przypisał odpowiedzialność Fundacji bowiem nie jest ona podmiotem odpowiedzialnym za umieszczanie informacji na temat żywności, gdyż podmiotem takim jest ten, pod którego nazwą lub firmą jest wprowadzany na rynek dany środek spożywczy. Fundacja nie sprzedawała natomiast artykułów spożywczych (suplementów diety) pod swoją nazwą ani firmą (zob. zarzut nr 4). Nadto, zdaniem Fundacji organy wadliwie ją ukarały, nie rozważając wszystkich okoliczności mających wpływ na wymiar kary.
VI.
W kontekście powyższego Sąd zauważa, że wszystkie powyższe zarzuty skargi są nietrafne.
W odniesieniu do podniesionych uchybień procesowych należy w pierwszej kolejności podnieść, że w toku całego postępowania prowadzonego przez organ (w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej), jak również w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] (sprawa rozpatrywana przez tutejszy Sąd m.in. pod sygn. akt VII 1536/19 - wyrok z 20 listopada 2019 r.) nie podlegało jakiejkolwiek wątpliwości to, że profil sprzedającego ([...]) na portalu [...]należy do Fundacji, co potwierdza zarówno materiał dowodowy w postaci wydruków stron internetowych portalu jak i sama Fundacja, podająca na żądanie organu m.in. ilość i wartość sprzedaży poszczególnych suplementów diety. Zwrócić należy uwagę, że na podstawie dowodów zgromadzonych podczas kontroli dotyczących poszczególnych zakwestionowanych produktów w zakładce o sprzedającym widniała wyraźna informacja o użytkowniku [...] oraz dane firmy: [...], ul. [...], lok. [...], [...], NIP: [...]. Powyższe, w połączeniu ze stanowiskiem fundacji stanowi zdaniem Sądu wystarczające potwierdzenie, że to właśnie Fundacja jest odpowiedzialna za sprzedaż suplementów diety za pośrednictwem portalu [...].
W sprawie było więc niesporne, aż do momentu złożenia skargi, że sprzedaż następowała z konta Fundacji utworzonego na portalu [...]i przy akceptacji tego rodzaju działania. Uwagi Skarżącej co do łatwości podszywania się pod inny podmiot na tym portalu są o tyle nietrafne co całkowicie zbędne i nieprzystające do okoliczności niniejszej sprawy. Organy i Sąd nie rozpatrują w sprawie hipotetycznej możliwości dokonania sugerowanego podszycia się pod Fundację, a badają konkretne ustalenia organów, potwierdzone dowodami. O ile więc może dojść do opisywanej przez Skarżącą sytuacji podszywania się pod jej dane, o tyle w niniejszej sprawie nie miała ona na pewno miejsca, bowiem przeczą temu zgromadzone dowody, w tym w szczególności przyznanie przez Fundację że dochodziło do sprzedaży spornych produktów z jej konta (podana została dokładna ilość i wartość sprzedaży), jak i poinformowanie o usunięciu uchybień m.in. zarejestrowaniu zakładu w PPIS i już zgodnym z prawem wprowadzaniem żywności do obrotu.
Niezależnie od powyższego Fundacja wskazuje, że w sprawie doszło do uchybień procesowych bowiem nie pozwolono jej wyjaśnić na czym polega charakter jej działań i specyfika świadczonej pomocy a nadto organ nie dokonał takich ustaleń z urzędu. W konsekwencji, organ powinien był przyjąć, że to nie Fundacja, a jej konkretny beneficjent powinien być stroną postępowania o wymierzenie kary.
Sąd nie podziela tej argumentacji. Przede wszystkim Fundacja miała zagwarantowane prawo do nieskrępowanej wypowiedzi w przedmiocie zarówno prowadzonej kontroli, jak również gromadzonego materiału dowodowego w ramach sprawy o wymierzenie kary pieniężnej. Organom, jak wynika zwłaszcza z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, znany był też charakter działań podejmowanych przez Fundację (tj. wspieranie działalności tzw. [...]), co słusznie zostało jednak uznane za nie mające jakiegokolwiek wpływu na jej odpowiedzialność. To, że Fundacja nawiązuje współpracę z konkretnym podmiotem (chcącym założyć i prowadzić działalność gospodarczą), zapewnia mu środki działania w ramach posiadanej bazy logistycznej (wsparcie osobowe i rzeczowe), nie zmienia tego, że sprzedaż spornych towarów następowała zawsze z ramienia Fundacji (por. wydruki ze stron internetowych). Zarzuty podnoszone przez Skarżącą mają w chwili obecnej na celu jedynie uwolnienie jej od odpowiedzialności administracyjnej. Sąd wskazuje jednak, że skoro Skarżąca w istocie reguluje swoją współpracę na zasadzie zbliżonej do swoiście pojmowanego użyczenia firmy, czyli umożliwia działanie innej osoby pod własnym szyldem i firmą, a także osiąga z tego tytułu wymierną korzyść, bowiem następuje to za wynagrodzeniem ([...]), to nie może to świadczyć o tym, że jest z tej przyczyny wolna od skutków działania jej "partnera biznesowego". Obrany model działania co najwyżej może uzasadniać kierowanie roszczeń przez Fundację do swoich kontrahentów (beneficjentów) za wadliwe działanie, nie może zaś uzasadniać tezy, że zwalnia to Skarżącą. Fundacja, która będąc inkubatorem przedsiębiorczości, który użycza swojej osobowości prawnej osobom chcącym wypróbować swój pomysł na biznes, nie może oczekiwać, że takie działanie zwalnia ją ze skutków podejmowanych pod jej szyldem działań, nawet pomimo tego, że wspiera tę działalność udzielając wskazanej już pomocy księgowej i prawnej oraz wyjaśniania mechanizmy związane z prowadzeniem biznesu. Stworzenie możliwości dowolnego umieszczania przez tzw. Beneficjentów produktów na portalu [...]pod szyldem Fundacji nie zwalnia z odpowiedzialności. To tak jakby osoba, która świadomie udostępniła innej osobie dostęp do swojego konta bankowego, kwestionowała następnie dokonane przez nią wypłaty, wskazując bank jako podmiot wadliwie obciążający ją tymi czynnościami.
W związku z tym w ocenie Sądu Skarżąca nie może skutecznie uwolnić się od kary z art. 63 ust. 1 w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 4 u.b.ż.ż. oraz art. 52a w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 1 u.b.ż.ż. wskazując w okolicznościach niniejszej sprawy swoich beneficjentów jako odpowiedzialnych za prowadzoną z naruszeniem prawa sprzedaż.
Jednocześnie Sąd zauważa, że jakkolwiek organ odwoławczy nie dopełnił wymagań z art. 10 § 1 k.p.a., co stanowi wyraźne uchybienie w jego działaniu, to jednak nie miało ono wpływu na końcowy wynik sprawy.
Zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych w postępowaniu drugoinstancyjnym może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z 1 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 1098/10 oraz wyrok WSA w Warszawie z 25 października 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1135/13). Podniesione w skardze uchybienie, nie zostało jednak skutecznie powiązane z żadnymi konkretnymi czynnościami, których dokonania uniemożliwiono Stronie, co miałoby się przełożyć na wynik sprawy. Skarżąca była w postępowaniu odwoławczym reprezentowana profesjonalnie, zaś sprawa była jej znana od początku, już chociażby z uwagi na wcześniejsze rozstrzygnięcie zaskarżone odwołaniem, czy prowadzoną kontrolę i jej wynik. Podnoszone okoliczności w postaci zasad działania Fundacji były znane tak organom jak i Sądowi. Jak wskazano wyżej, nie mają one wpływu na wynik sprawy i możliwość przypisania Skarżącej odpowiedzialności.
VII.
Sąd nie podziela także zarzutów nr 4 i 5 skargi.
Strona podnosi, że z art. 8 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 wynika, że odpowiedzialność za naruszenia prawa żywnościowego ponosi wyłącznie podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze, pod którego nazwą lub firmą jest wprowadzany na rynek dany środek spożywczy lub - jeżeli ten podmiot nie prowadzi działalności w Unii - importer danego środka na rynek Unii.
Jest to wyrwane z kontekstu zacytowanie jednego przepisu prawa unijnego, który nie reguluje w sposób ani wyłączny ani kompleksowy odpowiedzialności z tytułu wprowadzania do obrotu żywności i jej niewłaściwego reklamowania i prezentowania w przestrzeni publicznej.
Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1169/2011 "informacją na temat żywności" są informacje dotyczące danego środka spożywczego udostępniane konsumentowi finalnemu za pośrednictwem etykiety, innych materiałów towarzyszących lub innych środków, w tym nowoczesnych narzędzi technologicznych lub przekazu ustnego.
Jak wskazano wcześniej i co nie jest w sprawie kwestionowane, przypisana Fundacji odpowiedzialność dotyczy prezentacji i reklamy produktów na stronach aukcji internetowych portalu [...]i bezprawnego przypisywania im właściwości leczniczych, powoływania się na niedozwolone oświadczenia zdrowotne oraz wywoływanie u klientów poczucia strachu przed potencjalną chorobą.
Zgodnie więc z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011 podawanie informacji na temat żywności służy wysokiemu poziomowi ochrony zdrowia i interesów konsumentów przez zapewnienie konsumentom finalnym podstaw do dokonywania świadomych wyborów oraz bezpiecznego stosowania żywności, ze szczególnym uwzględnieniem uwarunkowań zdrowotnych, ekonomicznych, środowiskowych, społecznych i etycznych.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 wskazanego rozporządzenia informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności:
a) co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji;
b) przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada;
c) przez sugerowanie, że środek spożywczy ma szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podobne środki spożywcze mają takie właściwości, zwłaszcza przez szczególne podkreślanie obecności lub braku określonych składników lub składników odżywczych;
d) przez sugerowanie poprzez wygląd, opis lub prezentacje graficzne, że chodzi o określony środek spożywczy lub składnik, mimo że w rzeczywistości komponent lub składnik naturalnie obecny lub zwykle stosowany w danym środku spożywczym został zastąpiony innym komponentem lub innym składnikiem.
Informacje na temat żywności muszą być także rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta - patrz art. 7 ust. 2 rozporządzenia, zaś zgodnie z art. 7 ust. 3 z zastrzeżeniem odstępstw przewidzianych w prawie Unii mającym zastosowanie do naturalnych wód mineralnych i żywności specjalnego przeznaczenia żywieniowego informacje na temat żywności nie mogą przypisywać jakiemukolwiek środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi bądź też odwoływać się do takich właściwości.
Powyższe zastrzeżenia mają przy tym zastosowanie do reklamy i prezentacji środków spożywczych, w szczególności kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu ustawienia oraz otoczenia, w jakim są pokazywane (por. art. 7 ust. 4 rozporządzenia).
Wskazane przepisy określają bardzo szeroką ochronę konsumenta i odpowiedzialność wprowadzającego produkt spożywczy do obrotu. Nie jest więc prawdą, że zakres odpowiedzialności z art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011 nie obejmuje działań Skarżącej, a ściślej że nie ponosi ona odpowiedzialności za informacje przekazywane konsumentowi finalnemu, bowiem odpowiada jedynie podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze (ergo produkujący żywność, którą Fundacja sprzedawała). Strona nie dostrzega jednak, że art. 8 ust. 1 odnosi się w głównej mierze do informacji umieszczanych na etykietach i opakowaniach produktów wprowadzanych do obrotu, czyniąc jako zasadę rzeczywiście odpowiedzialność podmiotu zobowiązanego (wprowadzającego dany produkt do obrotu), jednakże nie z uwagi na potrzebę wyłączenia odpowiedzialności wszystkich innych osób uczestniczących w łańcuchy sprzedaży produktów żywnościowych (m.in. suplementów), ale z uwagi na potrzebę usystematyzowania tejże odpowiedzialności i powiązania jej po pierwsze z bezpośrednim producentem/importerem. W niniejszej sprawie chodzi natomiast o szeroko zacytowaną na wstępie informację o rzekomych pozytywnych działaniach sprzedawanych produktów zawartych jednak nie na samym opakowaniu, a w opisie aukcji internetowej na portalu [...] (por. wydruki stron).
W związku z tym za istotne Sąd uznaje przywołanie art. 17 ust. 1 i 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE z 2002 r. nr 31 s. 1 i nast.).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 tego rozporządzenia podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze i podmioty działające na rynku pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów (takim wymogiem jest odpowiednia reklama i prezentacja produktu).
W myśl zaś z art. 17 ust. 2 państwa członkowskie wprowadzają w życie prawo żywnościowe oraz monitorują i kontrolują przestrzeganie przez podmioty prowadzące przedsiębiorstwo spożywcze i podmioty działające na rynku pasz odpowiednich wymogów prawa żywnościowego na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji.
W tym celu Państwa Członkowskie zachowują system oficjalnych kontroli i innych działań stosownych do okoliczności, z uwzględnieniem informowania opinii publicznej o bezpieczeństwie i ryzyku związanym z żywnością i paszami, nadzorem nad bezpieczeństwem żywności i pasz oraz innych działaniach monitorujących, obejmujących wszystkie etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji.
Państwa Członkowskie ustanawiają również zasady dotyczące środków i kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego i paszowego. Ustanowione środki i kary powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
Co istotne a pominięte przez Skarżącą, na odpowiedzialność wszystkich podmiotów a nie wyłącznie tych, których dane zostały uwidocznione na etykiecie danego produktu, wskazuje wprost art. 8 ust. 4 zd. 2 rozporządzenia nr 1169/2011. W myśl jego postanowień podmioty działające na rynku spożywczym są odpowiedzialne za wszelkie zmiany, których dokonują w informacjach na temat żywności towarzyszących środkowi spożywczemu. Jeśli zatem podmiot jedynie handlujący danym produktem, a więc w szerokim ujęciu uczestniczący w łańcuchu produkcyjno-dystrybucyjnym danego środka spożywczego, dokonuje jakichkolwiek zmian w jego oznakowaniu, a zmiany te są niezgodne z przepisami, to podmiot taki będzie ponosić odpowiedzialność za takie zmiany, bez względu na to kto jest wskazany na opakowaniu produktu. Nadal jednak podkreślić i rozdzielać należy odpowiedzialność za informacje zamieszczane na opakowaniu produktu, od informacji towarzyszących produktowi w ramach jego prezentacji lub reklamy.
Z uwagi na powyższe Sąd nie ma jakichkolwiek wątpliwości, że Skarżąca podlega odpowiedzialności na zasadach przewidzianych w prawie europejskim i przepisach ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia i nie może uwolnić się od niej poprzez wskazanie, że to nie jej firma znajduje się na opakowaniu sprzedawanych produktów.
Nie zasługuje na uwagę argument dotyczący niewzięcia pod uwagę przez organ stopnia zawinienia Fundacji oraz stopnia społecznej szkodliwości czynu. Jej zdaniem w Internecie znajduje się wiele sprzedaży produktów, w których stosuje się te same określenia, za które Fundacja jest niesłusznie obciążona odpowiedzialnością. Określenia te nie mają wpływu na sprzedaż produktu bowiem niemalże każda z ofert sprzedaży tych produktów posługuje się takimi samymi określeniami opisującymi produkty.
W związku z tym zarzutem należy zauważyć, że Sąd w całości akceptuje stanowisko organów, szeroko i szczegółowo opisane w części historycznej, z którego wynika wadliwość działania Fundacji. Jest niewątpliwe, że w reklamie i prezentacji opisanych wyżej produktów posługiwano się wskazaniami sugerującymi lecznicze działanie jak również używano oświadczeń nie ujętych na stosownych listach, w tym oczekujących na publikację. Nadto jest oczywiste, że sprzedaż produktów żywnościowych była prowadzona bez stosownego zatwierdzenia. To zdaniem Sądu w wystarczający sposób przesądza o wadliwości działania Fundacji. Odwoływanie się natomiast do tego, że inne podmioty działają w ten sam sposób, publikując nieprawdziwe bądź niedozwolone treści o danym produkcie, nie może - co jest oczywiste - tłumaczyć bądź zwalniać Fundacji z odpowiedzialności za jej działania. To, że dany podmiot postępuje nielegalnie, nie czyni legalnym postępowania innego podmiotu, który działa w ten sam sposób.
Sąd w całości akceptuje przyjęte przez organ stanowisko co do samego wymiaru kary, podstawy prawnej takiego działania, jak również przesłanek wpływających na jej wysokość.
Nie przywołując obszernych wywodów organów obu instancji sformułowanych w tym względzie należy wskazać, że wymierzona kara w kwocie łącznej 7.000 zł jak i jej podstawa jest sankcją nałożoną niewątpliwie w dolnej granicy przedziału kwotowego, z którego organy inspekcji mogły skorzystać i nie ma powodów do kwestionowania jej adekwatności do stopnia zawinienia i istotności naruszenia.
Organ odwoławczy kompleksowo ocenił podstawę prawną wymiaru kary - art. 103 ust. 1 pkt 1 oraz art. 103 ust. 1 pkt 4 u.b.ż.ż. i słusznie przyjął, że to ona ma zastosowanie w sprawie.
Uwzględniono także przesłanki wymiaru kary, szczegółowo prezentując zarówno okoliczności przemawiające na korzyść Fundacji jak i ją obciążające. Sąd tę ocenę podziela, zatem nie doszło do naruszenia art. 104 ust. 2 u.b.ż.ż.
W kontekście powyższego uznać należy, że w związku z niewątpliwym uchybieniem zarówno przepisom ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia jak i rozporządzenia 1169/2011 i rozporządzenia 178/2002 w zakresie niedozwolonej reklamy i prezentacji żywności, która może wprowadzać konsumentów w błąd, jak i wprowadzania w błąd co do oświadczeń zdrowotnych, wymierzenie kary jest obligatoryjne i zasadne.
Z uwagi na kompleksowość uregulowania tej materii (kary administracyjnej) w ustawie (por. art. 104) nie stosuje się do niej przepisów o karach administracyjnych przewidzianych w art. 189a-189k k.p.a., zwłaszcza zaś dyrektywy wymiaru kary, czy możliwość odstąpienia od jej wymierzenia (por. art. 189a § 2 k.p.a.).
W tej sytuacji Sąd oddalił skargę orzekając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).