VII SA/Wa 754/21

VII SA/Wa 754/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kuś
Tomasz Stawecki
Wojciech Sawczuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6369 Inne o symbolu podstawowym 636
Hasła tematyczne
Zabytki
Sygn. powiązane
II OSK 498/22 - Wyrok NSA z 2025-01-09
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2067
art. 43 ust 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), Sędziowie sędzia WSA Artur Kuś, sędzia WSA Tomasz Stawecki, , Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2021 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] lutego 2021 r. znak [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę
Uzasadnienie
I.
Decyzją z [...] października 2020 r. nr [...] [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków działając na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2, art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 4 oraz art. 4 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 282 ze zm., aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 741 ze zm. - dalej jako u.o.z.) wstrzymał roboty budowlane prowadzone przez spółkę [...] Sp. z o. o. w [...] (dalej jako Skarżąca, Spółka) w budynku "Hotelu [...]" przy ul. [...] w [...] (nr rej. zabytków [...]) polegające na: wymianie systemu grzewczego z częściowym wprowadzeniem klimakonwektorów, wymianie instalacji elektrycznej, wymianie instalacji wentylacji, wymianie instalacji wodno-kanalizacyjnej, wymianie instalacji hydrantowej, demontażu posadzek i płytek oraz istniejących urządzeń w łazienkach, demontażu stolarki drzwiowej wraz z ościeżnicami, demontażu drzwi metalowych, wykonaniu gładzi gipsowych na ścianach i nadał przedmiotowej decyzji klauzulę natychmiastowej wykonalności.
Organ wyjaśnił, że w ramach kontroli przeprowadzonej [...] września 2020 r. stwierdzono, że:
1. W budynku są prowadzone roboty budowlane.
2. Wykonano:
wymianę systemu grzewczego z częściowym wprowadzeniem klimakonwektorów,
wymianę instalacji elektrycznej,
wymianę instalacji wentylacji,
wymianę instalacji wod.-kan.,
wymianę instalacji hydrantowej,
ww. roboty wiązały się z rozkuciem ścian, stropów - zgodnie z oświadczeniem G.R. "po istniejących trasach",
w łazienkach zdemontowano istniejące urządzenia, posadzki i płytki ze ścian, jak oświadczył G.R.: " zainstalowane podczas ostatniego remontu w 1990 r.",
zdemontowano 2 szt. stolarki drzwiowej z ościeżnicami (jedna z ościeżnic składowana na podwórku),
zdemontowano drzwi prowadzące z piwnicy na zewnątrz, jak oświadczył G.R.: " współczesne",
na ścianach wykonano gładzie gipsowe, jak oświadczył G.R.: "zatarcie spękań".
Wobec powyższego [...] WKZ uznał za w pełni zasadne podjęcie działań z art. 43 u.o.z. i ze względu na zapobieżenie dalszej ingerencji w substancję zabytkową budynku i tym samym zapobieżenie naruszenia interesu społecznego, jakim jest ochrona zabytku, nadał przedmiotowej decyzji klauzulę natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 k.p.a.
II.
Po rozpatrzeniu odwołania Spółki, Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu decyzją z [...] lutego 2021 r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] WKZ.
Przede wszystkim wskazał, że w sprawie mamy do czynienia z zabytkiem wpisanym do rejestru (Hotel [...]), na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] kwietnia 1982 r. nr [...].
Następnie zauważył, że stosownie do art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z. prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru, w tym prac polegających na usunięciu drzewa lub krzewu z nieruchomości lub jej części będącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem lub inną formą zaprojektowanej zieleni, wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.
Stwierdzone prace polegające na wymianie systemu grzewczego z częściowym wprowadzeniem klimakonwektorów, wymianie instalacji elektrycznej, instalacji wentylacji, instalacji wodnokanalizacyjnej, instalacji hydrantowej, demontażu urządzeń, posadzek i płytek w łazienkach, demontażu stolarki, stanowi roboty budowlane, na które to prace wymagane jest pozwolenie konserwatorskie.
Stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 2 u.o.z. wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję o wstrzymaniu wykonywanych bez jego pozwolenia lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru lub w jego otoczeniu. Z treści ww. przepisu jednoznacznie wynika, że wydanie decyzji wstrzymującej prace wykonywane bez pozwolenia lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu, jest obligatoryjne, a nie pozostawione uznaniu administracyjnemu.
Z akt sprawy wynika, że [...] WKZ pozwoleniem z [...] listopada 2018 r. nr [...] zaaprobował prace polegające na przebudowie istniejącej instalacji hydrantowej w Hotelu [...], zgodnie z projektem budowlanym z października 2018 r. Termin ważności powyższego pozwolenia upłynął z dniem [...].12.2019 r. Wymiana instalacji hydrantowej była wykonywana bez aktualnego pozwolenia organu ochrony zabytków. Jednocześnie z akt sprawy wynika bezspornie, że pozostałe roboty budowlane prowadzone w przedmiotowym budynku rozpoczęły się bez wymaganego pozwolenia konserwatorskiego.
Wobec stwierdzenia bezprawnie realizowanych prac przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, organ konserwatorski był zobowiązany przywołanym powyżej przepisem prawa do wydania zaskarżonej decyzji. Istotą decyzji nakazującej wstrzymanie prac prowadzonych samowolnie przy zabytku wpisanym do rejestru jest jej natychmiastowość. Skuteczność działań konserwatorskich w takich sprawach zależy od szybkości wydania nakazu wstrzymania prac, tak aby uszczerbek dla wartości zabytku był jak najmniejszy.
W ocenie organu nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym okoliczność prowadzenia prac w trybie art. 12 ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) jako działań mających związek z przeciwdziałaniem COVID-19. Zawiadomienie organu nadzoru budowlanego z 20 kwietnia 2020 r. zostało złożone zgodnie z art. 41 ust. 4 Prawa budowlanego i dotyczyło robót budowlanych, które inwestor zamierzał prowadzić w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę Prezydenta Miasta [...] z [...] września 2019 r., a nie w trybie ustawy COVID-19. Inwestor nie dopełnił obowiązku, o którym mowa w art. 12 ust. 2 ww. ustawy, co potwierdził organ architektoniczno-budowlany pismem z 24 listopada 2020 r.
Utrwalone w materiale dowodowym okoliczności sprawy wskazują na konieczność natychmiastowego wydania decyzji, a zwłoka w tym zakresie groziłaby niepowetowaną szkodą dla dobra materialnego o wartości zabytkowej.
III.
Skargę na powyższą decyzję wniosła Spółka [...] zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 2) u.o.z. poprzez brak uchylenia decyzji organu pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uznania, że w przedmiotowej sprawie ziściły się przesłanki do wydania decyzji o wstrzymaniu prac, podczas gdy z okoliczności faktycznych wynika wniosek przeciwny;
2. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie przejawiające się brakiem uchylenia decyzji organu pierwszej instancji mimo wydania jej w oparciu o niekompletny materiał dowodowy oraz pominięcia istotnych okoliczności faktycznych, w tym przede wszystkim pominięcia faktu posiadania przez Skarżącą pozwolenia na wymianę instalacji hydrantowej oraz wystąpienia konieczności niezwłocznej wymiany instalacji towarzyszącej;
3. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej pomimo wydania jej z naruszeniem obowiązujących norm prawnych, w tym art. 43 ust. 1 pkt 2 u.o.z. pomimo tego, że nie zostały spełnione przesłanki wymienione w tym przepisie;
4. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. poprzez odmowę uchylenia decyzji wydanej wbrew obowiązkowi wyjaśnienia wątpliwości na korzyść strony, tj. przyjęcie, iż Skarżąca dokonał wymiany instalacji niezgodnie z obowiązującymi przepisami, z pominięciem okoliczności, że wymiana instalacji hydrantowej była wykonana zgodnie z pozwoleniem, zaś wymiana pozostałych instalacji stanowiła nagłą konieczność;
5. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez odmowę uchylenia decyzji pierwszej instancji wydanej wbrew nakazowi działania organu administracji publicznej w sposób budzący zaufania obywateli do władzy publicznej, co przejawiało się w nałożeniu na Skarżącą istotnych negatywnych konsekwencji, pomimo niepodjęcia przez niego działań niezgodnych z obowiązującymi normami;
6. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez odmowę uchylenia decyzji pierwszej instancji wydanej z naruszeniem przysługującego Stronie prawa do czynnego udziału w sprawie i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji pomimo dostrzeżenia tych uchybień przez organ odwoławczy,
7. art. 138 § 1 pkt 2) w zw. z art. 108 § 1 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki umożliwiające nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, podczas gdy natychmiastowe wykonanie wydanej decyzji nie miało na celu ani ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, ani zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami ani też nie miało celu ochrony innego interesu społecznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.
Spółka wyjaśniła, że chociaż faktycznie prowadziła na terenie budynku roboty budowlane, to jednak działała w zakresie określonym w decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] września 2019 r. nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego udzieleniu pozwolenia na budowę dla zamierzenia budowlanego "Instalacja hydrantowa nawodniona wraz z wymianą hydrantów w budynku "Hotelu [...]" przy ul. [...] w [...], dz. nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...]". Decyzja ta została wydana po przeprowadzeniu kompletnego postępowania administracyjnego, po stwierdzeniu kompletności wniosku, zweryfikowaniu planowanego zakresu robót i projektu budowlanego oraz po uzyskaniu niezbędnych uzgodnień, w tym zwłaszcza z [...] WKZ. W uzasadnieniu decyzji wskazano także, że [...] i WKZ zezwolił na prowadzenie robót w budynku "Hotelu [...]" pozwoleniem z [...] listopada 2019 r. nr [...].
Skarżąca przystąpiła w maju 2020 roku do zaplanowanych prac remontowych. W ramach prowadzonych wówczas robót, zgodnie z pozwoleniami, dokonano wymiany hydrantów, zaś pozostałe wykonane prace były wynikiem okoliczności, których Skarżąca nie przewidziała, a ich dokonanie było konieczne ze względu na ochronę nieruchomości i cennej substancji zabytkowej. Należy także wskazać, iż o planowanym rozpoczęciu robót skarżący informował [...] WKZ zgłoszeniem z [...] kwietnia 2020 r., co nie zostało w żaden sposób zakwestionowane przez organ.
W skardze podkreślono również, że w przypadku wykonania prac obejmujących wymianę instalacji wodnokanalizacyjnej, dokonanie wymiany hydrantów wymagało, ze względów technologicznych, wcześniejszego całkowitego spuszczenia wody z instalacji wod.-kan. na terenie budynku. Po wykonaniu części prac związanych z wymianą hydrantów, przy próbie napełnienia instalacji wod.-kan. oraz hydrantowej wodą, ujawniła się znaczna liczba przecieków, co skutkowało bieżącym zalewaniem pomieszczeń oraz pokoi i groziło trwałym uszkodzeniem substancji zabytkowej budynku, w tym zwłaszcza stolarki drzwiowej i drewnianych podłóg. O zalewaniu pomieszczeń z cieknących rur świadczy przyznane spółce przez ubezpieczyciela odszkodowanie. Stwierdzone przecieki skutkowały podjęciem decyzji o konieczności wykonania prac zabezpieczających i konserwacyjnych polegających na wymianie części rur instalacji wod.-kan. Równocześnie należy zaznaczyć, iż konieczność wykonania ww. prac wyniknęła w związku z podjęciem prac, zgodnie z pozwoleniem wydanym przez organ. Skarżąca nie mogła zachować się inaczej, aniżeli podjąć działania niezwłocznie, celem prawidłowego zabezpieczenia substancji zabytku.
Przy wymianie instalacji hydrantowej, dokonywanej zgodnie z pozwoleniem, jak już wskazano, ujawniły się przecieki, co skutkowało koniecznością zabezpieczenia budynku przed uszkodzeniami poprzez częściową wymianę instalacji systemu grzewczego. Zaniechanie tych prac o charakterze zasadniczo konserwacyjno-zabezpieczającym skutkowałoby zalewaniem podłóg i niszczeniem elementów drewnianych, a co za tym idzie istotnym niszczeniem zabytku.
Prace w przedmiocie wymiany instalacji wentylacyjnej podyktowane były z kolei koniecznością dbałości o zabezpieczenie zdrowia osób korzystających z budynku w czasie obowiązywania epidemii COVID-19. Obiekt pozbawiony był wydajnej instalacji wentylacji i uniemożliwiał ewentualne wykorzystywanie go w przyszłości na cele hotelowe bez narażania zdrowia gości, jak również uniemożliwiał choćby czasowe przeznaczenie go na cele odbywania izolacji lub kwarantanny. Skarżący, zważywszy na zmieniającą się i trudną sytuację na rynku usług hotelarskich, brał pod uwagę możliwość czasowej zmiany sposobu wykorzystywania budynku, choćby dlatego, iż współwłaścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa.
Spółka podniosła również, że organ do żadnej z powyższych okoliczności się nie odniósł, ograniczając się w zasadzie do stwierdzenia, że wydanie decyzji o wstrzymaniu robót było w zaistniałym stanie faktycznym obligatoryjne.
W ocenie Spółki w zasadzie jedyną przesłanką pozwalającą stwierdzić, że organ odwoławczy w ogóle rozpoznał sprawę jest zwrócenie uwagi na pozbawienie Skarżącej przysługujących jej praw do czynnego udziału w sprawie w toku postępowania pierwszoinstancyjnego. MWKZ z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a. zaniechał bowiem zawiadomienia Spółki o wszczęciu postępowania, jak i zaniechał wezwania do zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji i wypowiedzenia się w tym zakresie. Z niezrozumiałych przyczyn organ odwoławczy, pomimo dostrzeżenia tego uchybienia, doszedł do wniosku, że powyższe naruszenie przepisów postępowania nie miało wpływu na wynik sprawy.
Spółka wskazała również, że wszelkie roboty budowlane były prowadzone z zachowaniem wymogów technicznych. Przerwanie prac zgodnie z decyzjami organów naraża zarówno skarżącego, jak i Skarb Państwa - właściciela nieruchomości - na znaczną szkodę. Budynek, od początku wybuchu epidemii COVID-19, nie jest używany zgodnie z przeznaczeniem do celów hotelowych ani gastronomicznych. Budynek nieogrzewany może popadać w ruinę, co szczególności dotyczyć może ponownego pojawiania się pęknięć tynków, pękania rur, zniszczenia instalacji i urządzeń grzewczych, czy też zawilgocenia i zagrzybienia ścian. Skarżąca nie może pozwolić na ryzyko pozostawienia budynku przez cały okres zimowy bez sprawnego zabezpieczenia p.poż. W ocenie Spółki celowe byłoby wręcz wydanie nakazu dokończenia podjętych prac.
Skarżąca została wprowadzona, nie z własnej winy, w błąd, którego do czasu kontroli nie była w stanie zauważyć, gdyż jedyny egzemplarz pozwolenia [...] WKZ nr [...] terminem wykonania prac do końca 2019 roku znajdował się u Prezydenta Miasta [...] w aktach sprawy przy wniosku o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę. W konsekwencji dopiero w trakcie kontroli w dniu [...] września 2020 r. Spółka powzięła wiedzę o wygaśnięciu ważności pozwolenia konserwatorskiego. Okoliczności te również nie zostały w ogóle zweryfikowane przez organ odwoławczy, a świadczą o naruszeniu zasady zaufania obywateli do działań organów administracji publicznej.
IV.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
V.
Skarga jest niezasadna.
Na wstępie należy zwrócić uwagę na to, że w sprawie mamy do czynienia z zabytkiem wpisanym indywidualnie do rejestru zabytków i w związku z tym podlegającym ochronie na podstawie m.in. przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Powyższe oznacza zatem, że na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z. pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga np. prowadzenie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru.
Podkreślić również należy, że odpowiednikiem powyższego obowiązku na gruncie budowlanym jest art. 39 Prawa budowlanego, który w ustępie 1 wskazuje, że prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót, wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków.
O tym, jak istotna w procesie budowlanym dotyczącym zabytku nieruchomego jest zgoda konserwatorska świadczy także regulacja art. 29 ust. 7 pkt 1 Prawa budowlanego, który w sytuacji, gdy roboty budowlane co do których nie jest ogólnie wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę, a tylko zgłoszenia albo nawet w ogóle nie jest wymagane zgłoszenie wskazuje, że w sytuacji takich robót wykonywanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków, wymagana jest decyzja o pozwoleniu na budowę.
W kontekście powyższego należy zwrócić uwagę na prawidłowo zastosowany w niniejszej sprawie art. 43 ust. 1 pkt 2 u.o.z. zgodnie z którym wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję o wstrzymaniu wykonywanych bez jego pozwolenia lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru lub w jego otoczeniu. Zakresem tego przepisu objęte są - i to w sposób równoważny - zarówno sytuacje braku pozwolenia jak i naruszenia posiadanego pozwolenia.
W niniejszej sprawie Sąd, w odróżnieniu do Skarżącej Spółki, nie ma jakichkolwiek wątpliwości co do tego, że stwierdzony podczas przeprowadzonej kontroli zakres robót budowlanych jakie wykonano w budynku wpisanego do rejestru "Hotelu [...]" w [...] nie był objęty żadną decyzją konserwatorską zezwalającą na ich wykonanie. Nadto, roboty budowlane dotyczące instalacji hydrantowej były wykonywane po przekroczeniu terminu pozwolenia, co jednakże, jeśli byłoby wyłącznie jedyną przyczyną, nie stanowiłoby wystarczającej podstawy do wstrzymania prowadzonych robót. Wykonywanie robót bez pozwolenia dotyczy zatem m.in.:
wymiany systemu grzewczego z częściowym wprowadzeniem klimakonwektorów,
wymiany instalacji elektrycznej,
wymiany instalacji wentylacji,
wymiany instalacji wodno-kanalizacyjnej,
zdemontowania w łazienkach istniejących urządzeń, posadzki i płytek ze ścian,
zdemontowania 2 szt. stolarki drzwiowej z ościeżnicami,
zdemontowania drzwi prowadzących z piwnicy na zewnątrz,
wykonania na ścianach gładzi gipsowych.
Żadna z ww. aktywności budowlanych nie został objęta jakąkolwiek decyzją konserwatorską, pomimo wyraźnego i znanego Stronie obowiązku w tym zakresie.
W tej sytuacji organ I instancji słusznie wstrzymał wykonywanie owych robót budowlanych, co stanowi pierwszy krok ku temu, aby uregulować prawnie i faktycznie stan naruszenia substancji zabytkowej, tj. uzyskania zgody konserwatora zabytków na ich kontynuowanie. W tym przypadku rozstrzygnięciu tego rodzaju nie można postawić jakiegokolwiek zarzutu naruszenia art. 43 ust. 1 pkt 2 u.o.z., do czego stara się przekonać Sąd Skarżąca Spółka.
Sąd nie znajduje jakichkolwiek podstaw by twierdzić, że na powyższe roboty nie było w ogóle wymagane uzyskanie pozwolenia konserwatora zabytków. Strona dysponowała jedynie i wyłącznie zgodą na wykonanie przebudowy instalacji hydrantowej. Obowiązek posiadania zgody konserwatorskiej, powiązanej z odpowiednim przygotowaniem projektu budowlanego, uwzględniającego specyfikę zabytku i sposobu prowadzenia przy nim robót budowlanych, jest podyktowany słuszną potrzebą ochrony substancji zabytkowej, czego Spółka zdaje się nie dostrzegać. Sąd rozumie i zna z praktyki orzeczniczej sytuacje, gdy w trakcie określonej kategorii robót powstaje pilna potrzeba dokonania jeszcze innych robót, wcześniej nieprzewidzianych pozwoleniem konserwatorskim i budowlanym, a wynikłych ze względu np. na dokonane odkrywki lub inne działania i stan nieruchomości. Jakkolwiek pewna interwencja i wykroczenie poza zakres zezwolenia może być w takiej sytuacji usprawiedliwiona, to jednak stan taki nie występował w niniejszej sprawie, a także nie uzasadniałby braku lojalnego działania Skarżącej względem organu konserwatorskiego, tj. zwrócenia się o wyrażenie zgody na te prace.
Po pierwsze, od momentu rozpoczęcia robót budowlanych przy instalacji hydrantowej do momentu kontroli upłynęło co najmniej 5 miesięcy (kwiecień-wrzesień 2020 r.), zatem należałoby oczekiwać, że Spółka powiadomi organ konserwatorski o zaistniałej potrzebie uregulowania w drodze zezwolenia kwestii innych, w jej ocenie niezbędnych, robót budowlanych jakie wynikły w konsekwencji wykonania przebudowy instalacji hydrantowej.
Po drugie, wersja zdarzeń Skarżącej jest całkowicie niewiarygodna, bowiem przebudowa instalacji hydrantowej nie pozostaje w jakimkolwiek zbornym związku przyczynowo-skutkowym, poza oczywiście partykularną wizją inwestora, z wykonanymi pracami dotyczącymi:
wymiany systemu grzewczego z częściowym wprowadzeniem klimakonwektorów,
wymiany instalacji elektrycznej,
wymiany instalacji wentylacji,
wymiany instalacji wodno-kanalizacyjnej,
zdemontowaniem w łazienkach istniejących urządzeń, posadzki i płytek ze ścian,
zdemontowaniem 2 szt. stolarki drzwiowej z ościeżnicami,
zdemontowaniem drzwi prowadzących z piwnicy na zewnątrz,
wykonania na ścianach gładzi gipsowych.
W istocie Skarżąca zignorowała obowiązek prawny uzyskania pozwolenia konserwatorskiego na tego rodzaju przebudowę, które z pewnością, po spełnieniu warunków dotyczących ochrony zabytku, bez problemu by uzyskała, co jest oczywiście pewnym założeniem. Jeżeli jednak nawet w sprawie zaistniała pilna konieczność wykonania określonych robót budowlanych bez pozwolenia, po to by zabezpieczyć zabytek, to nie tłumaczy to zwłoki Spółki w uregulowaniu tej kwestii w sposób zgodny z prawem. To bowiem, że wynikła nagła potrzeba robót budowlanych, czemu Sąd w tej sprawie nie daje wiary, nie zwalniało Spółki od zachowania się w sposób zgodny z prawem.
Nie jest nadto jakimkolwiek wyjaśnieniem wykonania robót budowlanych np. przy wymianie instalacji elektrycznej, wentylacyjnej czy montażu klimakonwektorów to, że wskutek wymiany instalacji hydrantowej doszło do zalania części pomieszczeń. Wskazane roboty nie pozostają w jakimkolwiek wynikowym lub funkcjonalnym związku z robotami przy instalacji hydrantowej, na którą Spółka uzyskała zgodę konserwatora. Nadto, roboty przy klimatyzacji w żadnym razie nie spełniają wymogu ustawy COVIDowej. Nadużywanie art. 12 ust. 2 tej ustawy jest widoczne w orzecznictwie, przy czym Strona nie dopełniła nawet formalności w tym akcie przewidzianych, które i tak musiałyby zostać uznane za nieskuteczne bowiem inwestycja Spółki z oczywistych względów nastawiona jest wyłącznie na zysk a nie na zwalczenie choroby COVID-19.
W kontekście powyższego Sąd uznaje za bezzasadne zarzuty nr 1-5 skargi. Organy w sprawie przede wszystkim prawidłowo zastosowały art. 43 ust. 1 pkt 2 u.o.z., albowiem stwierdzając wykonywanie określonych robót budowlanych przy zabytku bez pozwolenia musiały podjąć interwencję w tej sprawie, celem doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem tj. sprawdzenia czy prace wykonano bez szkody dla zabytku. Trudno więc w tej sytuacji mówić, że organy nadużyły prawa i zaufania Spółki, czy też rozstrzygnęły okoliczności sprawy na jej niekorzyść. Spółka zdaje się nie rozumieć, że naruszyła przepisy prawa o ochronie zabytków, bowiem nie miała, co wykazano i opisano zarówno w decyzjach jak i powyżej, zezwolenia WKZ na konkretne roboty, zaś pozwolenie na instalację hydrantową nie obejmowało innych stwierdzonych przez organ robót. Bez znaczenia przy tym pozostaje poziom świadomości prawnej Spółki w omawianym zakresie, czy też posiadane pozwolenie budowlane. To ostatnie nie daje bowiem prawa do ingerencji w zabytek, bez posiadania ważnego pozwolenia konserwatorskiego. Wskazane przez Stronę kwestie mogą mieć co najwyżej znaczenie na dalszych etapach postępowania, dotyczących uregulowania wykonanych robót i ewentualnych spraw o wymierzenie kary administracyjnej za wykonywanie robót budowlanych przy zabytku bez pozwolenia bądź z jego naruszeniem.
Nie jest także zasadny zarzut nr 6 skargi wskazujący na naruszenie przysługującego Spółce prawa do czynnego udziału w sprawie i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji.
Skuteczność zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. jest przede wszystkim uzależniony od tego, czy wskutek naruszenia jego postanowień przez organ Strona została pozbawiona skutecznej możliwości działania i czy w takiej sytuacji nie mogła np. wykazać określonych faktów lub składać wniosków w sprawie, które miałyby jakikolwiek wpływ na jej wynik. Strona w żaden sposób nie wykazała, aby pomimo wzięcia przez jej przedstawiciela udziału w czynnościach kontrolnych oraz skierowania odwołania, nie mogła w postępowaniu odwoławczym działać i jakie czynności nie zostały przez nią podjęte.
Całkowicie nieuzasadniony jest również zarzut nr 7 skargi wskazujący na brak podstaw do wyposażenia decyzji MWKZ w rygor natychmiastowej wykonalności, gdyż rygor ten nie miał ani na celu ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, ani też zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami ani też nie miał na celu ochrony innego interesu społecznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony.
Wbrew opinii Spółki rygor został słusznie nałożony i brak jest podstaw do jego kwestionowania. Z art. 108 § 1 k.p.a. wynika, że decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. (...). W niniejszej sprawie to właśnie interes społeczny, przejawiający się w potrzebie ochrony zabytków uzasadniał natychmiastowe wykonanie decyzji wstrzymującej wszelkie roboty budowlane przy zabytku. Kwestionowanie tego stanowiska jest nieuzasadnione i nie ma przy tym znaczenia, czy Spółka działała w celu ochrony zabytku. Sąd nie ma powodów by to stanowisko Spółki kwestionować, ale to ona ma obowiązek posiadania dokumentacji zezwalającej na określone prace budowlane przy zabytku.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) oddalił skargę jako bezzasadną.
-----------------------
13