I SA/WA 1107/04

I SA/Wa 1107/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-08-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-07-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Łukaszewska-Macioch
Iwona Kosińska /sprawozdawca/
Monika Nowicka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Sygn. powiązane
I OSK 191/06 - Wyrok NSA z 2006-10-27
Skarżony organ
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch asesor WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza na rzecz A. R. od Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymała w mocy swą decyzję z dnia [...] czerwca 2001 r. nr [...] odmawiającą zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] I Akademii [...] im. [...] w P. z dnia [...] października 2000 r. o nadaniu dr A. R. stopnia naukowego doktora habilitowanego.
Z akt sprawy oraz ustaleń organu wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2003 r. sygn. akt I SA 1604/02 uchylił decyzję Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...], która po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymała w mocy decyzję Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych z dnia [...] czerwca 2001 r. nr [...] odmawiającą zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] I Akademii [...] im. [...] w P. z dnia [...] października 2000 r. o nadaniu A. R. stopnia naukowego doktora habilitowanego.
Naczelny Sąd Administracyjny, wskazując, iż organ w prowadzonym przez siebie postępowaniu naruszył przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zalecił organowi, w sytuacji uzyskania w zasadzie dwóch pozytywnych i dwóch negatywnych opinii, rozważenie możliwości dopuszczenia kolejnej opinii, która powinna doprowadzić do wyjaśnienia szeregu spornych w niniejszej sprawie kwestii i przyczynić się do prawidłowego rozpatrzenia złożonego wniosku.
W tej sytuacji sprawa rozpatrzenia wniosku A. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału z dnia [...] października 2000 r. stała się powtórnie przedmiotem postępowania Centralna Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, która decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. po raz kolejny odmówiła zatwierdzenia wyżej wymienionej uchwały.
W uzasadnieniu swego stanowiska Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wskazała, że Sekcja Nauk [...], po zapoznaniu się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wysłuchaniu opinii dwóch nowo powołanych recenzentów oraz przeprowadzeniu dyskusji z udziałem recenzentów Rady Wydziału, w głosowaniu tajnym wypowiedziała się przeciw uchyleniu decyzji Centralnej Komisji o odmowie zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] l Akademii [...] im. [...] w P. z dnia [...] października 2000 r. o nadaniu A. R. stopnia naukowego doktora habilitowanego (za uchyleniem decyzji 5, przeciw 18, wstrzymujących się 4 osoby).
Prezydium Centralnej Komisji, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji, postanowiło w głosowaniu tajnym utrzymać w mocy poprzednią decyzję Centralnej Komisji odmawiającą zatwierdzenia omawianej uchwały Rady Wydziału (za utrzymaniem decyzji 10, przeciw 0, wstrzymujących się 0 osób).
Zdaniem organu, ocena dokonana przez Sekcję wskazuje, że argumenty podniesione w wystąpieniu o ponowne rozpatrzenie sprawy nadal nie pozwalają na uznanie, że rozprawa habilitacyjna spełniła wymagania określone w art. 15 ust. 1 ustawy o tytule naukowym i stopniach naukowych.
Dwaj dodatkowo powołani recenzenci Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów przedstawili jednoznacznie negatywne opinie dotyczące możliwości uchylenia poprzedniej decyzji Centralnej Komisji, dołączając w ten sposób do dwóch poprzednio wydanych negatywnych opinii. Ostatecznie spośród łącznie sześciu powołanych recenzentów tylko dwóch recenzentów wydało pozytywne opinie z tym, że jeden z nich w trakcie postępowania wycofał swoje poparcie dla wniosku o zatwierdzenie habilitacji.
Z oceny dokonanej przez nowych recenzentów i Sekcję Nauk [...], w skład której wchodzą głównie profesorowie nauk medycznych, dysponujący niezbędną wiedzą do własnej oceny wartości osiągnięć habilitantki, wynika, że rozprawa habilitacyjna posiada konkretne, zasadnicze wady podważające jej wartość jako pracy naukowej stanowiącej dowód posiadania przez skarżącą kwalifikacji wymaganych od kandydata do stopnia naukowego doktora habilitowanego. Ponadto dorobek naukowy habilitantki po uzyskaniu stopnia naukowego doktora ma niewielką wartość naukową, opublikowany był w mało znaczących czasopismach naukowych i nie może być uznany za dorobek znaczny, wymagany od kandydatów do habilitacji.
W ocenie Komisji zgromadzone opinie w sposób jednoznaczny wskazują na zasadność odmowy zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału nadającej dr A. R. stopień naukowy doktora habilitowanego nauk [...].
Z tych względów Komisja uznała za uzasadnione stanowisko Sekcji sprzeciwiające się uchyleniu decyzji o odmowie zatwierdzenia uchwały nadającej dr A. R. stopień naukowy doktora habilitowanego i decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. utrzymała w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2001 r.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów wniosła A. R..
W obszernym uzasadnieniu skargi, uzupełnionym pismem z dnia 30 lipca 2005 r., skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa, to jest: art. 7, 8, 10 §1, 77 §1, 79 i art. 107 §3 Kodeksu postępowania administracyjnego przez to, że pomimo zobowiązania Centralnej Komisji przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2003 r. w zaskarżonej decyzji nie ustosunkowania się ona do pozytywnej opinii wydanej przez prof. dr hab. J. G.. Decyzja nie zawiera motywów pominięcia tej opinii.
Nadto skarżąca powołała się na wszystkie zarzuty zgłaszane wcześniej w postępowaniu zakończonym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2003 r. i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o stwierdzenie jej nieważności, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 §1 pkt. 2 Kpa) oraz wskazanie, na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy po wysłuchaniu zespołu specjalistów składającego się z członków Centralnej Komisji reprezentujących następujące dziedziny: z nauki [...] – [...], [...] ([...]), z nauki [...] ([...]), z nauk [...] ([...]), z nauk [...] ([...]).
W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosła o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargę należało uwzględnić, chociaż z innych przyczyn, niż w niej podniesione, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Stosownie do ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (art. 1 §1), a kryterium tej kontroli stanowi zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji (art. 1 §2). Szczególnej wagi nabiera kontrola pod tym kątem wówczas, gdy poddany jej jest akt podjęty przez organ kolegialny, zwłaszcza, gdy wyraża on rozstrzygnięcie w głosowaniu tajnym. W takim przypadku kontrola sądu ogranicza się w istocie do oceny, czy zachowane zostały zasady postępowania obowiązujące przed tym organem. Nadto należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 134 §1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z akt sprawy wynika, że w rozpatrywanej sprawie przewód habilitacyjny rozpoczął się pod rządami ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65. poz. 386 ze zm.). Z dniem 1 maja 2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595). Zgodnie zaś z art. 51 ust. 1 tej ustawy przewody doktorskie i habilitacyjne, niezakończone do dnia jej wejścia w życie ustawy, są przeprowadzane na podstawie przepisów dotychczasowych. Dlatego postępowanie w sprawie zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] I Akademii [...] im. [...] w P. z dnia [...] października 2000 r. o nadaniu dr A. R. stopnia naukowego doktora habilitowanego toczyło się z zastosowaniem zasad przewidzianych w ustawie z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych.
Oznacza to, że w przedstawionej sprawie miał zastosowanie przepis art. 29 ust.1 tej ustawy, który stanowi, że w zakresie w niej nieuregulowanym, do postępowania w sprawach nadania tytułu naukowego lub stopni naukowych, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepis art. 32 ust.1 ustawy stanowiący, że Centralna Komisja w zakresie wydawanych przez siebie decyzji pełni funkcje centralnego organu administracji państwowej a także art. 34 powołanej ustawy, który określa organy Centralnej Komisji i stanowi, m.in., że kompetencje tych organów, sposób wyboru prezydium, jej organizację i tryb działania określa statut. Statut taki został uchwalony w dniu 19 kwietnia 1991 r.
W tej sytuacji zważyć należy, że zgodnie z §13 ust.1 Statutu Centralnej Komisji wnioski w sprawach o nadanie tytułu naukowego i stopni naukowych rozpatruje Prezydium Komisji będące jej organem. Zgodnie natomiast z art. 34 ust. 1 ustawy skład Prezydium ustalany jest zgodnie z §1 Statutu.
Z analizy akt sprawy wynika, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji, Prezydium Centralnej Komisji liczyło 11 członków (Skład Osobowy Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych w kadencji 2003-2005). Potwierdza to także lista obecności Prezydium Centralnej Komisji w dniu [...] lutego 2004 r. (nr [...]) Z listy tej wynika, że zamiast nieobecnego prof. M. M. (przewodniczącego Sekcji [...]) obecny był na posiedzeniu prof. J. S. (zastępca przewodniczącego Sekcji [...]). Z wyciągu z protokołu nr [...] wynika natomiast, że jeden z członków Prezydium prof. M. N. był nieobecny w czasie głosowania uchwały Prezydium Komisji mimo, iż jego podpis znajduje się na liście obecności nr [...], jednak zgodnie z §7 Statutu Prezydium mogło w takim składzie osobowym wiążąco przegłosować przedmiotową uchwałę.
Wydaną w oparciu o podjętą uchwałę decyzję z dnia [...] lutego 2004 r. podpisało 10 z 12 osób wymienionych w tym orzeczeniu jako Prezydium Komisji. Dwie osoby nie podpisały decyzji, a obok ich nazwisk zamieszczono adnotacje "nieob." Z akt sprawy wynika, że prof. J. S. podpisał decyzję zastępując na posiedzeniu w dniu [...] lutego 2004 r. przewodniczącego Sekcji [...] prof. M. M. (zgodnie z §12 Statutu), natomiast prof. M. N. nie podpisał decyzji.
Należy przyjąć, że §4 Statutu zawiera upoważnienie dla Prezydium Komisji do wydawania w imieniu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów decyzji w sprawach nadawania stopni naukowych. Jednakże decyzje wydawane przez organ kolegialny stanowią wyraz woli członków składu orzekającego, którzy tworząc całość są nie tylko upoważnieni, ale i zobowiązani do podpisywania decyzji - zgodnie z art. 107 §1 kpa. W wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2000 r. sygn. akt I SA 1109/00 (nie publ.) i z dnia 27 lutego 2003 r. sygn. akt II SA 455/02 (Wokanda 2003/7-8/76), a także w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2003 r. sygn. akt III RN 135/03 (OSNP 2004/16/274) ustalono, iż z uwagi na to, że organ kolegialny działa in corpore, podpis powinien być złożony przez wszystkich członków organu kolegialnego. Ani ustawa, ani Statut nie upoważniają Prezydium do wydawania decyzji administracyjnych w imieniu Centralnej Komisji w innym składzie osobowym. Wydanie decyzji administracyjnej nie jest bowiem tożsame z przegłosowaniem w formie uchwały stanowiska Prezydium jako organu Centralnej Komisji. W tej sytuacji brak w zaskarżonej decyzji podpisu prof. M. N., będącego członkiem Prezydium Centralnej Komisji, jest niezgodny z przepisami postępowania administracyjnego.
Na marginesie należy zauważyć, że składane pod zapadłym orzeczeniem administracyjnym podpisy członków organu kolegialnego nie mogą mieć charakteru spisu członków bądź listy obecności członków tego organu. Podpisy te mają odzwierciedlać skład organu orzekającego w sprawie.
Zgodnie z zapisami Statutu, prowadzenie postępowania opiniodawczego i podejmowanie uchwał w zakresie ustawowych zadań Centralnej Komisji związanych z nadaniem stopni naukowych i tytułów naukowych należy do zadań sekcji (§6 ust. 1 pkt 2, §8). Na sekcji, jako organie najbardziej kompetentnym do podejmowania merytorycznych rozstrzygnięć, ciąży obowiązek pełnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i wyrażenia swojej opinii co do merytorycznych przesłanek nadania m.in. stopnia naukowego. Taka opinia stanowiła również podstawę wydania przez Prezydium (§12 pkt 2 Statutu) przedmiotowej decyzji. Przebieg posiedzenia, zarówno Sekcji, jak i Prezydium Komisji, jest protokołowany. Protokół, zgodnie z treścią art. 68 §1 kpa powinien odzwierciedlać przebieg posiedzenia, tak w zakresie przedstawionych opinii recenzentów, dyskusji, jak i trybu i sposobu podejmowania uchwał. Z protokołu powinno wynikać kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Przede wszystkim jednak z protokołu musi jednoznacznie wynikać jakiej treści uchwała była głosowana, w jakiej formie dokonano głosowania oraz jaki był wynik głosowania. Te podstawowe elementy muszą znaleźć się w protokole, bowiem dopiero wtedy Sąd może dokonać oceny czy w przeprowadzonym postępowaniu zachowano rygory prawne co do jego przebiegu, ustalić przebieg samego głosowania i co było przedmiotem głosowania.
W niniejszej sprawie, w świetle treści innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, przedmiot przeprowadzonego w dniu 9 lutego 2004 r. tajnego głosowania budzi uzasadnione wątpliwości co do treści uchwały, która była na tym posiedzeniu głosowana.
Z treści wyciągu z protokołu posiedzenia Sekcji Nauk [...] z dnia [...] lutego 2004 r. wynika, że przedmiotem głosowania było uchylenie poprzedniej decyzji Centralnej Komisji ("za uchyleniem poprzedniej decyzji Centralnej Komisji 5 głosów, przeciw 18, wstrzymujących się 4"). Z treści zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2004 r. wynika natomiast, że na posiedzeniu Sekcji padło "za zatwierdzeniem decyzji 5 głosów, przeciw 18, wstrzymujących się 4" - co sugerowałoby, że głosowano zatwierdzenie poprzedniej decyzji – a w tej sytuacji głosy oddane za i przeciw wnioskowi należałoby liczyć odwrotnie, z czego wynikałoby, że większość członków Sekcji, wbrew temu co twierdzi Komisja, opowiedziała się za uchyleniem poprzedniej decyzji Centralnej Komisji. Natomiast z odpowiedzi na skargę z dnia 12 lipca 2004 r. nadesłanej przez Centralną Komisję wynika, że "5 członków sekcji głosowało za zatwierdzeniem uchwały Rady Wydziału o nadaniu dr A. R. stopnia naukowego doktora habilitowanego, 18 było przeciw, a 4 wstrzymało się od głosu", co sugeruje ponowne głosowanie nad zatwierdzeniem uchwały Rady Wydziału. Choć każda z zaprezentowanych przez organ interpretacji głosowania jest niekorzystna dla skarżącej, nie można jednoznacznie ustalić, co zostało poddane pod głosowanie: uchylenie poprzedniej decyzji Komisji, zatwierdzenie tej decyzji, czy zatwierdzenie uchwały Rady Wydziału i jak należało interpretować głosy oddane za i przeciw poddanemu pod głosowanie wnioskowi. Wynik głosowania podany w uzasadnieniu decyzji sugeruje, że większość członków Sekcji opowiedziało się przeciwko "zatwierdzeniu decyzji" Centralnej Komisji o odmowie zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału o nadaniu stopnia naukowego. Wątpliwości takie nie powstałyby, gdyby protokół prawidłowo oddawał przebieg posiedzenia i zawierał wszelkie elementy przewidziane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego a uzasadnienie wydanej decyzji było z nim w pełni zgodne.
Należy przy tym zaznaczyć, że z wyciągu z protokołu posiedzenia Sekcji nie wynika, kto sporządził protokół, który w niektórych miejscach zamiast przedstawiać "jakie uwagi zgłosiły obecne osoby" (art. 68 §1 kpa) zawiera, zdaniem Sadu, ocenę tych wypowiedzi.
Nadto przedstawione Sądowi wyciągi protokołów posiedzeń Sekcji i Prezydium Komisji nie zawierają podpisów wszystkich osób uczestniczących w posiedzeniach. Uniemożliwia to zbadanie prawidłowości sporządzenia protokołów. Zgodnie bowiem z art. 68 §2 Kodeksu postępowania administracyjnego protokół odczytuje się wszystkim osobom obecnym, biorącym udział w czynności urzędowej, które powinny następnie protokół podpisać. Odmowę lub brak podpisu którejkolwiek osoby należy omówić w protokole. Zgodnie z tezą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2000 r. sygn. akt SA/Rz 2134/98 (nie publ.) protokół nieodpowiadający wymaganiom formalnym art. 68 nie może być podstawą ustaleń dotyczących okoliczności faktycznych sprawy.
Zwrócić także należy uwagę na fakt, że w aktach administracyjnych sprawy brak jest dowodu (zwrotnego potwierdzenia odbioru) nadania i doręczenia Dziekanowi Wydziału [...] I Akademii [...] im. [...] w P. zapadłej w dniu [...] lutego 2004 r. decyzji Centralnej Komisji, a także brak jest zwrotnych potwierdzeń odbioru zawiadomień o terminach posiedzenia Sekcji, które organ miał obowiązek wysłać do wszystkich recenzentów, co uniemożliwia stwierdzenie czy organ prawidłowo wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku zawiadomienia wszystkich stron o planowanym terminie posiedzenia.
Postępowanie w niniejszej sprawie i wydana w jego ramach decyzja była już przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2003 r. sygn. akt I SA 1604/02 uchylił zaskarżoną decyzję Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...]. Stosownie do obowiązującego w dacie wydania tej decyzji art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz na mocy art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz organ, którego działania lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.
Organ, zgodnie ze stanowiskiem Sądu wyrażonym w powołanym wyżej wyroku z dnia 3 kwietnia 2003 r., przed wydaniem ponownej decyzji zasięgnął opinii kolejnych dwóch recenzentów. Tym niemniej należy stwierdzić, iż przeprowadzając ponowne postępowanie Centralna Komisja nie uniknęła przedstawionych wyżej uchybień, które stanowią naruszenie przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 §1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.