VII SA/Wa 724/24

VII SA/Wa 724/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-06-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Marcin Maszczyński
Waldemar Śledzik
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 742
art. 108 ust 2
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Waldemar Śledzik asesor WSA Marcin Maszczyński Protokolant: starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] stycznia 2024 r. znak: [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę
Uzasadnienie
Rektor Uniwersytetu [...] (Rektor) decyzją z [...] stycznia 2024r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 108 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742 ze zm.- p.s.w.) w zw. z § 41 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...] (Monitor [...] z 2019 r. poz. 186 ze zm. - Regulamin), po rozpatrzeniu odwołania J. K. – utrzymał w mocy decyzję Kierownika Jednostki Dydaktycznej - Prodziekana ds. studenckich Wydziału Prawa i Administracji [...] (KJD) z [...] października 2023 r. o skreśleniu z listy studentów V roku, studiów jednolitych magisterskich, stacjonarnych, na kierunku Prawo, wobec nieuzyskania w wymaganym terminie zaliczenia etapu studiów.
Organ wskazał, że uprzednio decyzją z [...] listopada 2022 r. utrzymał w mocy decyzję z [...] października 2022 r. skreślającą skarżącego z listy studentów. WSA w Warszawie wyrokiem z 19 lipca 2023 r., II SA/Wa 184/23, uchylił powyższe decyzje.
Dalej przytoczył stanowisko KJD i opisał zarzuty odwołania.
Podkreślił, że zgodnie z art. 108 ust. 3 p.s.w. student może być skreślony z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Jego odpowiednikiem jest § 41 ust. 2 pkt 2 Regulaminu, zgodnie z którym KJD może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia etapu studiów w wymaganym terminie.
W świetle § 37 ust. 3 Regulaminu zaliczenie etapu studiów oznacza spełnienie wszystkich określonych Regulaminem wymagań w planie studiów danego etapu studiów, a zgodnie z § 37 ust. 2 przy zaliczaniu etapu studiów uwzględnia się wszystkie przedmioty składające się na plan studiów tego etapu.
Organ zaznaczył, że strona w roku akademickim 2021/2022 nie zaliczyła żadnego z przedmiotów Różnicy programowej. Konieczność ich zaliczenia spowodowana była zmianą programu studiów na tym kierunku (załącznik nr 115 uchwały nr [...] Senatu [...] z [...] maja 2019r. - Monitor [...] z 2021 r. poz. 66 ze zm.), która nastąpiła w trakcie urlopu zdrowotnego skarżącego. Dodał, że na mocy § 43 ust. 7 Regulaminu powrót studenta na studia po urlopie - w tym zdrowotnym - następuje na zasadach określonych przez KJD.
Wskazał następnie, że zgodnie z § 1 postanowienia nr 1 Rektora [...] z [...] stycznia 2021 r. (Monitor [...] z 2021 r. poz. 18) sesje egzaminacyjne trwały: zimowa od 31 stycznia 2022 r. do 13 lutego 2022 r., poprawkowa od 25 lutego 2022 r. do 6 marca 2022 r. Natomiast sesja egzaminacyjna letnia od 20 czerwca 2022 r. do 10 lipca 2022 r.; poprawkowa letnia od 29 sierpnia 2022 r. do 11 września 2022 r.
KJD wyznaczył stronie termin zaliczenia przedmiotów z Różnicy programowej do 30 września 2022 r.
Rektor podkreślił, że Regulamin przewiduje też szczególne tryby zaliczenia studiów: warunkowe wpisanie na kolejny etap studiów i skierowanie na powtarzanie etapu studiów. Zgodnie z § 38 ust. 1 Regulaminu student, który nie zaliczył wszystkich przedmiotów przewidzianych w planie studiów danego etapu studiów, może na swój wniosek zostać warunkowo wpisany na kolejny etap studiów, jeżeli łączna liczba punktów ECTS przypisanych do niezaliczonych przedmiotów nie przekracza 1/3 łącznej liczby punktów ECTS objętych planem studiów danego etapu. Instytucja ta nie ma zastosowania na ostatnim roku studiów jednolitych magisterskich, skoro nie ma kolejnego etapu studiów. Stosownie do § 39 ust. 2 Regulaminu skierowanie na powtarzanie etapu studiów nie przysługuje studentowi, którego już raz skierowano na powtarzanie tego samego etapu studiów. Okoliczność ta zachodziła w tej sprawie, gdyż w myśl § 13 ust. 1 Regulaminu wznowienie następuje na te same studia, z których studenta uprzednio skreślono, z zachowaniem rozstrzygnięć wydanych w dotychczasowym toku studiów.
Wobec uwagi WSA, że powołano przepisy o skierowaniu na powtarzanie tego samego etapu studiów, jednak z akt nie wynikało, że okoliczność tą spełniono, Rektor wyjaśnił, że strona pierwszy raz podchodziła do zaliczenia V roku studiów w roku akademickim 2010/2011. Pomimo zgody na przedłużenie studiów do 31 grudnia 2011 r., skarżący - choć uzyskał absolutorium ze średnią 4,02 - nie przygotował pracy dyplomowej i nie złożył egzaminu. Z tego względu, decyzją z 10 stycznia 2012 r. pierwszy raz skreślono go z listy studentów. W roku akademickim 2014/2015, po uzyskaniu decyzji o wznowieniu na V rok studiów i wyznaczeniu różnicy programowej, ponownie próbował ukończyć studia. Wówczas też uzyskał zgodę na przedłużenie studiów. Decyzją z [...] grudnia 2015 r. ponownie skreślono go z listy studentów. W 2019/2020 strona ponownie realizowała V rok studiów też ich nie kończąc. KJD 8 grudnia 2020 r. wyraził zgodę na powtarzanie etapu studiów. Strona realizowała V rok studiów w roku akademickim 2020/2021, na który przyznano jej urlop zdrowotny, po którym w roku akademickim 2021/2022 powróciła na studia i miała obowiązek zaliczenia przedmiotów z Różnicy programowej. Nie ma więc podstaw faktycznych i prawnych do zaliczenia etapu studiów z uwagi na ww. terminy uzyskania zaliczenia przedmiotów w roku akademickim 2021/2022 i brak możliwości warunkowego wpisania na kolejny etap studiów i skierowania na powtarzanie etapu studiów wobec powtarzania V roku. Zapis § 39 ust. 2 Regulaminu ma zastosowanie także do studentów, którzy zostali wznowieni na studia na mocy § 13 ust. 1 Regulaminu. Wznowienie następuje na te same studia z zachowaniem dotychczasowych rozstrzygnięć, które nie może prowadzić do obejścia § 39 ust. 2 Regulaminu.
Nie było też podstaw do przyjęcia, że termin zaliczenia etapu studiów powinien ulec zmianie w związku z rejestracją w BON (Buro ds. Osób z Niepełnosprawnościami). Procedura składania wniosku o urlop zdrowotny od wejścia w życie obecnego Regulaminu nie zmieniła się. Te same przepisy obowiązywały 7 października 2021 r., 30 września 2022 r. i w dniu wydania decyzji.
Stosownie do § 43 ust. 1 pkt 1 Regulaminu, KJD może przyznać studentowi urlop zdrowotny ze względu na długotrwałą chorobę lub niepełnosprawność. Zgodnie z § 43 ust. 2 Regulamin, student składa wniosek o przyznanie urlopu zdrowotnego do KJD za pośrednictwem BON. Urlop zdrowotny uzyskuje na czas trwania choroby, leczenia lub rehabilitacji, przejściowo wykluczających lub poważnie utrudniających kontynuację studiów. Decyzję o przyznaniu urlopu zdrowotnego podejmuje KJD na podstawie opinii BON wydawanej w oparciu o dokumentację medyczną studenta. Według § 43 ust. 3 Regulaminu, student bez zbędnej zwłoki składa wniosek o urlop zdrowotny po zaistnieniu okoliczności mogącej stanowić podstawę do jego przyznania. Po zakończeniu cyklu dydaktycznego student, nie może uzyskać urlopu zdrowotnego na ten cykl dydaktyczny, chyba że wykaże, że okoliczności stanowiące podstawę złożenia wniosku uniemożliwiały jego wcześniejsze złożenie. W myśl § 43 ust. 7 Regulaminu, zasady powrotu studenta na studia po urlopie określa KJD.
W świetle § 8 ust. 8 pkt 2 Regulaminu w indywidualnych sprawach studenckich dotyczących toku studiów podlegających załatwieniu w drodze rozstrzygnięcia - student ma prawo złożyć podanie na piśmie albo przez informatyczny system obsługi studiów. Takim systemem jest platforma USOS. Korzystanie z USOS stanowi obowiązek określony w § 19 ust. 2 pkt 4 Regulaminu.
Wypełnienie kwestionariusza rejestracyjnego na stronie internetowej nie jest zatem złożeniem wniosku o przyznanie urlopu zdrowotnego w rozumieniu Regulaminu, tylko sygnalizuje zamiar jego złożenia. W kwestionariuszu pt. "rodzaj oczekiwanej pomocy" podano "Przyznanie urlopu zdrowotnego w celu kontynuowania obecnego leczenia oraz możliwość zaliczenia w jego trakcie wybranych przedmiotów objętych planem studiów. Bardzo zależy mi na możliwości ukończenia studiów pomimo moich problemów zdrowotnych" i dodano skan zaświadczenia lekarskiego z 12 maja 2022 r. - a więc wprowadzonego po prawie 4,5 msc. – z którego wynika, że leczenie farmakologiczne trwa, stan zdrowia się poprawił i zaleca się wyrażenie zgody na urlop zdrowotny. Jest to "postępowanie inicjujące" wszczęcie postępowania o udzielenie urlopu zdrowotnego. Braku możliwości złożenia wniosku o urlop zdrowotny bez zbędnej zwłoki strona nie wykazała.
Rektor podkreślił, że na [...] wsparcie prawne należy do innych podmiotów. BON pełni funkcję opiniodawczą, a w zakresie wniosków o przyznanie urlopu zdrowotnego - pośredniczy w przekazaniu ich do KJD wraz z opinią BON, co skraca postępowanie. Inna jest działalność BON jako instytucji opiniodawczej w zakresie wniosków rozpatrywanych przez organy uczelni, a inna działalności BON jako ośrodka wsparcia dla studentów z trudnościami zdrowotnymi. Elektroniczny kwestionariusz rejestracyjny nie jest informatycznym systemem obsługi studiów, którym na [...] jest wyłącznie USOS.
Termin "bez zbędnej zwłoki" wyraża się dążeniem do załatwienia sprawy przed upływem terminu maksymalnego, tj. do końca cyklu dydaktycznego, którego urlop dotyczył. Pierwsze zaświadczenie lekarskie załączone do kwestionariusza rejestracyjnego z 30 września 2022 r. wystawiono 12 maja 2022 r. Nie można więc uznać upływu ponad 4-miesięcy za spełnienie ww. przesłanki.
Strona internetowa BON nie jest źródłem prawa wewnątrzzakładowego. Elektroniczny kwestionariusz rejestracyjny, zgodnie z informacją na stronie BON w czasie rejestracji przez skarżącego wskazywał "Ubiegając się o wsparcie Biura ds. Osób Niepełnosprawnych [...] należy zarejestrować się poprzez wypełnienie poniższego kwestionariusza. Kolejnym krokiem jest umówienie się na spotkanie z konsultantem ds. studenckich w celu omówienia sytuacji studenta. Podczas spotkania pomocna będzie dokumentacja wskazująca na funkcjonalne następstwa sytuacji zdrowotnej". Formularz ten stanowi jedynie narzędzie techniczne ułatwiające podjęcie dalszego kontaktu BON ze studentem w celu ustalenia terminu konsultacji. Nie jest platformą służącą wnoszeniu podań w rozumieniu Regulaminu. W § 8 ust. 8 pkt 2 Regulaminu podano sposoby złożenia podania w sprawach załatwianych rozstrzygnięciem, na piśmie i za pośrednictwem informatycznego systemu obsługi studiów, o czym strona wiedziała. Okoliczność ta została następnie wskazana przez pracownika BON podczas konsultacji. Skarżący korzystał już z urlopu zdrowotnego i skutecznie składał - w tożsamym stanie prawnym i tożsamej treści jak na stronie BON - wniosek o urlop zdrowotny. Odnośnik bezpośredni - widoczny w BON - referował do pliku tekstowego, który mógł być wypełniany i drukowany. Zamieszczenie ww. wzoru nie wpływało na możliwość złożenia podania dostępnego w zakładce "podania" w USOS.
Strona nie złożyła zatem wniosku o urlop zdrowotny, a KJD nie miał możliwości podjęcia kroków związanych ze stanem zdrowia strony. Wprawdzie podanie złożone w USOS 7 października 2021 r. wniesiono prawidłowo, ale bez pośrednictwa BON, który nie wydał opinii. Dlatego, po uzyskaniu opinii BON, postępowanie kontynuowano. Nie można więc twierdzić, że KJD błędnie pouczył stronę o trybie złożenia wniosku, a strona złożyła go zgodnie z prawem.
Dalej podkreślił, przytaczając piśmiennictwo i judykaturę, że decyzje wydawane na mocy art. 108 ust. 2 pkt 1 - 4 p.s.w. mają charakter uznaniowy, co nie oznacza, że mogą być dowolne. Muszą wynikać z rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych i wyważać interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Stwierdził następnie, że przewlekła lub nawracająca choroba może mieć wpływ na przebieg studiów. Z tego względu przyznano studentom szereg uprawnień, w tym urlop zdrowotny, indywidualną organizację studiów. Są też inne sposoby - transport, adaptacja materiałów dydaktycznych do indywidualnych potrzeb studenta. Centrum Pomocy Psychologicznej [...] oferuje m.in. pomoc psychologiczną i konsultacje psychiatryczne.
Niezaliczenie przedmiotów ze względu na stan zdrowia (powracające stany depresyjne o różnym nasileniu) nie przesądza o niezasadności skreślenia z listy studentów, bowiem na [...] są instrumenty prawne umożliwiające studentom z problemami zdrowotnymi ukończenie studiów. Korzystanie z tych rozwiązań także określają procedury formalne, w tym złożenie podania o urlop zdrowotny.
Uzyskanie średniej 4,02 (oraz 4,66 na IV roku studiów w 2009/2010 – za co przyznano stronie stypendium), zaangażowanie w Klinice Prawa (na ocenę bardzo dobrą w roku akademickim 2009/2010) i w Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, choć pozytywne, nie przesądzają o niezasadności skreślenia strony z listy studentów. Miały bowiem miejsce w stosunkowo odległej przeszłości.
Dalej organ odniósł się do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a.
Zdaniem Rektora, umożliwienie kontynuowania studiów, pomimo niewykonywania podstawowych obowiązków studenta naruszałoby zasadę równego traktowania innych studentów zarówno tych, wykonujących obowiązki sumiennie, jak i tych, którzy ich nie wykonują i z tej przyczyny ponoszą prawne konsekwencje. Wiele osób mierzących się ze zbliżonymi problemami zdrowotnymi kończy studia.
Skargę na powyższą decyzję złożył J. J. K. zarzucając:
- naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy:
1. art. 108 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 P.s.w. w zw. z § 41 ust. 2 pkt 2 Regulaminu poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że zaszły przesłanki do skreślenia z listy studentów wobec niezaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, podczas gdy skarżący złożył wniosek o przyznanie urlopu zdrowotnego na cykl dydaktyczny w roku 2021/2022, rejestrując się w BON, co winno wydłużyć termin zaliczenia wymagań programowych;
2. § 43 ust. 3 Regulaminu poprzez niezastosowanie i uznanie, że skarżący nie złożył wniosku o przyznanie urlopu zdrowotnego, podczas gdy złożył taki wniosek w BON, co powinno stanowić podstawę do przesunięcia terminu na zaliczenie etapu studiów;
3. § 43 ust. 7 Regulaminu poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że skarżący nie zaliczył etapu studiów w terminie, podczas gdy złożył wniosek o przyznanie urlopu zdrowotnego, co powinno skutkować wydłużeniem terminu na zaliczenie etapu studiów,
- naruszenie przepisów postępowania:
4. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie wszystkich zarzutów w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie złożenia wniosku o przyznanie urlopu zdrowotnego w BON i problemów zdrowotnych skarżącego, które usprawiedliwiały złożenie w terminie późniejszym zgodnie z art. 43 ust. 3 Regulaminu;
5. art. 153. p.p.s.a. poprzez niezastosowanie zaleceń Sądu o konieczności ustalenia stanu faktycznego poprzez brak odniesienia do stanu zdrowia skarżącego;
6. art. 10 § 1. k.p.a. poprzez odmowę spotkania ze skarżącym, podczas którego mógłby przedstawić swoją sytuację zdrowotną, pozbawienie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, co skutkowało tym, że decyzja jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Skarżący wniósł m.in. o uchylenie decyzji organów obu instancji i koszty postępowania oraz o przeprowadzenie dowodów z: 1. korespondencji w zakresie rejestracji w BON — w celu wykazania złożenia wniosku o przyznanie urlopu zdrowotnego, odbycia spotkania z konsultantem Biura ds. Osób z Niepełnosprawnościami UW, uzupełnienia z własnej inicjatywy ww. wniosku; 2. zaświadczenia lekarskiego z 2 grudnia 2022 r. — w celu wykazania problemów zdrowotnych u skarżącego powodujących brak możliwości sprostania obowiązkom studenckim, nieustannego występowania u skarżącego problemów zdrowotnych; 3. zaświadczenia lekarskiego z 7 października 2022 r. — w celu wykazania problemów zdrowotnych powodujących brak możliwości sprostania obowiązkom studenckim, nieustannego występowania problemów zdrowotnych; 4. zaświadczenia lekarskiego z 5 maja 2022 r. — w celu wykazania problemów zdrowotnych powodujących brak możliwości sprostania obowiązkom studenckim, nieustannego występowania u skarżącego problemów zdrowotnych; 5. opinii BON z 2021 r. — w celu wykazania problemów zdrowotnych; 6. karty przebiegu studiów w celu wykazania dobrych wyników w nauce; 7. karty z indeksu z IV r. studiów - w celu wykazania dobrych wyników w nauce; 8. zaświadczenia o odbyciu praktyk w Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka — w celu wykazania działalności prawniczej pro bono, inicjatywy w pogłębianiu umiejętności i wiedzy; 9. Leaming Agreement dot. wymiany studenckiej w ramach stypendium Erasmus — w celu wykazania dobrych wyników w nauce, pogłębiania umiejętności i wiedzy; 10. wyroku WSA z 19. 07. 2023 r., II SA/Wa 184/23 na okoliczność zaleceń co do ustalenia stanu faktycznego; 11. pisma BON z 13 listopada 2023 r. w celu wykazania prób zmierzających do zachowania statusu studenta; 12. rozstrzygnięcia o odmowe wznowienia studiów z 26 października 2023 r. w celu wykazania prób zmierzających do zachowania statusu studenta; 13. z rzutów ekranu poprzedniej procedury w BON w celu wykazania przebiegu złożenia wniosku o urlop zdrowotny, która obowiązywała w chwili złożenia wniosku; 14. z rzutów ekranu aktualnej procedury z BON w celu wykazania zmian w procedurze złożenia wniosku o urlop zdrowotny w pierwszych miesiącach roku akademickiego 2022/2023; 15. pisma skarżącego z 26 stycznia 2023 r. z opinią Rzeczniczki w celu wykazania złożenia wniosku w terminie i potrzeby dokończenia postępowania, poinformowania organu o opinii Rzeczniczki Praw Studenta UW; 16. podania o przyznanie urlopu zdrowotnego z 7 października 2021 r. – w celu wykazania złożenia wniosku o urlop zdrowotny na okres roku akademickiego 2020/2021 oraz na czas dalszego leczenia; 17. korespondencji mailowej z 15., 18., i 19. października 2021 r. w celu wykazania przebiegu rozmowy Skarżącego z Organem co do procedury składania wniosku, możliwości złożenia wniosku za pośrednictwem formularza w BON.
Skarżący przytoczył motywy wyroku z 19 lipca 2023 r. co do niewystarczająco ustalonego stanu faktycznego sprawy, oraz że umożliwienie skarżącemu kontynuowania studiów — pomimo niewykonania obowiązków — skutkowałoby naruszeniem zasady równego traktowania innych studentów, tych wykonujących obowiązki sumiennie i tych, którzy ich nie wykonują i z tej przyczyny ponoszą prawne konsekwencje, łącznie ze skreśleniem z listy studentów. Organy powinny odnieść się w decyzjach uznaniowych do stanu zdrowia studenta, a ponadto jeśli zdecydują się na porównywanie sytuacji studentów, to powinny to uczynić wyłącznie w kontekście studentów, którzy z powodu stanu zdrowia nie byli w stanie wykonać swoich obowiązków i w związku z tym ponieśli negatywne konsekwencje, a nie do wszystkich studentów, którzy nie wykonują swoich obowiązków z różnych przyczyn;
Ad 1. Skarżący wskazał, że na mocy art. 108 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 p.s.w. oraz z § 41 ust. 2 pkt 2 Regulaminu zapada decyzja uznaniowa i wyjaśnił – powołując się na orzecznictwo – pojęcie uznania administracyjnego. Zgodnie z programem studiów na rok akademicki 2021/2022 miał obowiązek zaliczenia przedmiotów w ramach Różnicy programowej do 30 września 2022 r., któremu z powodu problemów zdrowotnych nie mógł sprostać. Choroba nie pozwala w pełni na codzienne funkcjonowanie. Dlatego złożył wniosek o przyznanie urlopu zdrowotnego, z zachowaniem terminu z § 43 ust. 3 Regulaminu, tj. w dniu złożenia kwestionariusza online na stronie BON. Następnie wyznaczana jest wizyta konsultacyjna - wstępny warunek złożenia wniosku, co zasugerował Prodziekan ds. studenckich, który w wydruku z USOS z 9 października 2021 r. (w aktach) podał taką procedurę, a więc nie powinien wyciągać negatywnych konsekwencji do strony stosującej się do jego pouczeń.
Ad 2. Zaznaczył, że chce kontynuować studia, wypełnić obowiązki studenckie, uzyskać zaliczenia z wszelkich etapów. Podjął działania w tym celu. Regulamin przewiduje możliwość wnioskowania o urlop zdrowotny nawet po zakończeniu cyklu dydaktycznego w przypadku okoliczności uniemożliwiających jego wcześniejsze złożenie. Skarżący wymagał specjalistycznego leczenia. Dodał, że wniosek o urlop zdrowotny spełniał warunki formalne: 1. został złożony w terminie otwartym (§ 43 ust. 3 Regulaminu) jak i kwalifikowanym (§ 43 ust. 3 Regulaminu), 2. za pośrednictwem BON w formie elektronicznej (§ 8 ust. 8. pkt. 2) Regulaminu, 3. doprecyzował wniosek wskazując okres urlopu zdrowotnego, co winno skutkować przyjęciem daty pierwotnej złożenia wniosku; 4. złożył dokumentację medyczną; 5. złożył wniosek "bez zbędnej zwłoki", którą organ definiuje jako "dążenie do załatwienia sprawy przed upływem terminu maksymalnego" tj. do końca 30 września 2022 r. Podkreślił, że żaden przepis wewnątrzzakładowy nie definiuje formy elektronicznej wniosku. W ocenie skarżącego, niezależnie od tego, do jakiej jednostki organu wniosek winien być skierowany, istotna jest jedynie okoliczność jego złożenia w terminie z zachowaniem warunków formalnych, analogicznie do art. 65 § 1 i § 2 k.p.a.
Zdaniem skarżącego, zgodnie z procedurą opisaną w BON pierwszym krokiem jest rejestracja w BON tj. wypełnienie kwestionariusza rejestracyjnego. Następnie oczekiwanie na spotkanie z konsultantem ds. studenckich. Przygotowanie dokumentacji medycznej, a następnie wypełnienie wniosku o urlop zdrowotny na formularzu na stronie BON. Zaznaczył, że pomimo ww. procedury, próbował złożyć wniosek na formularzu już 30 września 2022 r., jednak wyświetlał się komunikat nakazujący w pierwszej kolejności odbycie rozmowy z konsultantką BON (dowód — zrzuty ekranu poprzedniej procedury ze strony bon.uw.edu.pl). W rezultacie, chcąc zachować termin, złożył wniosek na formularzu. Termin konsultacji wyznaczono 30 listopada 2022 r. Po konsultacji skarżący jedynie uzupełnił wniosek 30 września 2022 r. BON. Organ bezpodstawne więc przyjął, że w tej dacie tylko zarejestrował wniosek. Wadliwości ww. procedury potwierdza jej zmiana w roku akademickim 2022/2023 pozwalająca na wypełnienie wniosku, jeszcze przed zapisem na konsultację Oczywiste jest, że skarżący złożył wniosek w przed zakończeniem cyklu dydaktycznego. Skoro nie wskazano terminów realizacji ww. etapów, to spełnił wymogi uzyskania urlopu zdrowotnego. Nadto, zaświadczenie lekarskie z 2 grudnia 2022r. potwierdza, że późne złożenie wniosku spowodowane było stanem zdrowia strony. Dlatego zwrócił się do Rzeczniczki Praw Studenta o opinię, w ocenie której złożył wniosek w terminie, o czym poinformował organ 26 stycznia 2023 r.
Ad 3. Skarżący nie był w stanie sprostać zasadom podanym przez KJD co do zaliczenia Różnicy programowej, które odpadło w dniu złożenia wniosku o urlop zdrowotny.
Ad 4. i 5 Wskazał na art. 7 k.p.a. podnosząc, że organ nie rozważył okoliczności złożenia wniosku o urlop zdrowotny tj. problemów zdrowotnych skarżącego. Objawy nie ustąpiły, a więc nadal potrzebował leczenia. Nie mógł zatem zaliczyć przedmiotów do 30 września 2022 r. Dlatego rozpoczął procedurę przyznania urlopu zdrowotnego. Rejestracji w BON dokonał on-line. Otrzymał informację, że termin spotkania z konsultantem, jest możliwy 30 listopada 2022 r. Po spotkaniu uzupełnił wniosek.
Dalej podniósł, że mimo stanowiska WSA organ nie ustalił właściwie stanu faktycznego. Nie odniósł się do stanu zdrowia skarżącego, uzupełniając dowody np. o przesłuchanie skarżącego i skonfrontowanie zeznań z opinią. Z decyzji wynika wprost, że organy nie mają wiedzy o dolegliwościach skarżącego. Wskazał, że informował Wydział o swoich problemach zdrowotnych składając wniosek o urlop zdrowotny na rok 2021/2022, odwołanie, konsultację KJD. Podał, że w 2021/2022 leczył się psychiatrycznie. W dniu 7 października 2021 r. wniósł o urlop na rok akademicki 2020/2021 i czas leczenia. Z opinii BON z 25 października 2021 r. wynika potrzeba udzielenia urlopu także w 2021/2022. Student uzyskuje urlop zdrowotny na czas trwania choroby, leczenia lub rehabilitacji, przejściowo wykluczających lub poważnie utrudniających kontynuację studiów (§ 43 ust. 2 Regulaminu). Dlatego twierdzenia o niewskazaniu okresu urlopu są bezprzedmiotowe. W dacie złożenia wniosku skarżący był na ostatnim roku studiów, a więc mógł złożyć wniosek tylko na aktualny rok akademicki. Interes społeczny i słuszny interes skarżącego, przemawiają za niezasadnością decyzji.
Ad 6. Zaznaczył, że nie miał możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym. Dążył do spotkania z organem i Rzecznikiem Praw Studenta UW, który wspierał go w tej próbie. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. miało istotny wpływ na wynik sprawy. Rektor zarzucił, że po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania skarżący nie złożył wniosku o urlop zdrowotny i nie działał w celu zaliczenia przedmiotów. Jednak zgodnie z art. 9 k.p.a. organy miały obowiązek informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na prawa i obowiązki skarżącego, czego zaniechały. Na żadnym etapie postępowania nie był informowany o właściwych czynnościach.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Kontrolowana w tej sprawie decyzja nie jest bowiem dotknięta wadami opisanymi w skardze, jak również innymi, które Sąd zobowiązany był uwzględnić z urzędu jako niezwiązany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2023r., poz. 1635 ze zm., "p.p.s.a.").
W tej sprawie istotne znaczenie - z uwagi na art. 153 p.p.s.a. – ma fakt, że uprzednie decyzje organów zostały uchylone wyrokiem tut. Sądu z 19 lipca 2023 r., II SA/Wa 184/23. Sąd zakwestionował wówczas ustalony przez organy stan faktyczny w kontekście dowodów znajdujących się w aktach sprawy oraz dowodów załączonych do skargi i do pisma skarżącego z 17 maja 2023r. (dopuszczonych postanowieniem z 19 lipca 2023r.). Sąd wskazał, że z ustaleń KJD wynikało jedynie, że skarżący przebywał w roku akademickim 2020/2021 na urlopie zdrowotnym, a w 2021/2022 wrócił na V rok studiów i wszedł w nowy program ustalony w Różnicy programowej (odebranej 3.12.2021r.). Miał obowiązek zaliczyć przedmioty do 30 września 2022r. KJD ustalił jedynie, na podstawie danych w USOS, że nie zarejestrował się, nie zaliczył żadnego z przedmiotów V roku studiów. Nie ustalił jednak, czy zgodnie z ówczesną procedurą, podjął działania zmierzające do złożenia najpóźniej 30 września 2022r. wniosku o urlop zdrowotny przed skreśleniem z listy studentów. Prawidłowe złożenie takiego wniosku, w związku z obowiązującymi na [...] procedurami, mogło zaważyć na decyzji. Dowodów tych nie było w aktach, a więc nie były przedmiotem oceny organów.
Sąd zauważył też, że dopiero wobec stanowiska organu w odpowiedzi na skargę o nieskutecznym złożeniu wniosku o urlop zdrowotny skarżący w piśmie z 17 maja 2023r. powyższe zanegował. Wskazał, że zgodnie z procedurą w BON pierwszym krokiem była rejestracja w BON tj. wypełnienie kwestionariusza rejestracyjnego. Według skarżącego nie miał on możliwości złożenia wniosku o urlop zdrowotny 30 września 2022r., tylko powinien czekać na spotkanie z konsultantem ds. studenckich, w terminie wyznaczonym przez BON. Dopiero po spotkaniu mógł przygotować dokumentację medyczną i wypełnić wniosek o urlop zdrowotny na formularzu na stronie BON. Skarżący podniósł też, że zmieniono ww. procedurę, ale już po złożeniu wniosku z 30 września 2022r.
Zdaniem Sądu orzekającego ponownie w tej sprawie organy zastosowały się do oceny prawnej zawartej w cyt. wyroku.
Zaznaczyć na wstępie trzeba, że odnośnie decyzji wydawanych w przedmiocie skreślenia z listy studentów, o których mowa w art. 108 ust. 2 p.s.w., w piśmiennictwie i orzecznictwie jednolicie przejmuje się, że mają one charakter uznaniowy z uwagi na art. 70 ust. 5 Konstytucji RP. Przepis ten formułuje zasadę autonomii uczelni i konieczność uwzględnienia nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających studentowi wywiązanie się z obowiązków z przyczyn od niego niezależnych. Wskazana regulacja pozostawia zatem decyzję o skreśleniu z listy studentów, w przypadku zaistnienia co najmniej jednej z przyczyn w niej wskazanych, swobodnemu uznaniu organu. Niemniej wydanie decyzji uznaniowej wiąże się z obowiązkiem organu zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego. Wybór rozstrzygnięcia nie może być arbitralny. Powinien wynikać z kompleksowego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych, a zwłaszcza wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu studenta (zob. J. M. Zieliński [w:] H. Izdebski, J. M. Zieliński, Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, wyd. III, LEX/el. 2023, art. 108 i cyt. tam poglądy z orzecznictwa).
Nie było sporne w tej sprawie, że skarżący w roku akademickim 2021/2022 nie zaliczył przedmiotów wymienionych w Różnicy programowej, wprowadzonej na tym kierunku studiów na mocy uchwały Senatu [...] z [...] maja 2019r. nr [...] (Monitor [...] z 2021 r. poz. 66 ze zm.), która została wydana w trakcie udzielonego mu uprzednio urlopu zdrowotnego.
Jedną z przyczyn skreślenia z listy studentów – w świetle art. 108 ust. 2 pkt 3 p.w.s. - jest nieuzyskanie zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. W tej materii przepisom ustawowym odpowiadają przepisy wewnątrzzakładowe Regulaminu Studiów na [...] (Monitor [...] z 2019 r. poz. 186 ze zm.; dalej Regulamin), stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Senatu [...] z [...] czerwca 2019 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu Studiów na [...].
Warto w tym miejscu zaznaczyć, że regulamin studiów jest jednym z podstawowych aktów prawa wewnętrznego uczelni, normującym relacje pomiędzy studentem a uczelnią. Są to przepisy wiążące z jednej strony organ uczelni przy wydawaniu rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach studenta, a z drugiej strony wyznaczające zasady postępowania studenta.
Z § 41 ust. 2 pkt 2 Regulaminu wynika, że Kierownik Jednostki Dydaktycznej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia etapu studiów w wymaganym terminie. Niemniej, w przypadku długotrwałej choroby lub niepełnosprawności studenta Regulamin w § 43 ust. 1 pkt 1 daje KJD możliwość przyznania urlopu zdrowotnego.
Procedurę składania wniosku o przyznanie urlopu zdrowotnego określają dalsze przepisy § 43 Regulaminu. W tym celu student zobowiązany jest złożyć wniosek do KJD za pośrednictwem BON (§ 43 ust. 2 Regulaminu). Urlop zdrowotny przyznawany jest na czas trwania choroby, leczenia lub rehabilitacji. KJD może udzielić studentowi urlop zdrowotny (tylko) na podstawie opinii BON wydawanej w oparciu o dokumentację medyczną studenta. Stosownie zaś do § 43 ust. 3 Regulaminu, student bez zbędnej zwłoki składa wniosek o urlop zdrowotny po zaistnieniu okoliczności mogącej stanowić podstawę do jego przyznania. Po zakończeniu cyklu dydaktycznego student, nie może uzyskać urlopu zdrowotnego na ten cykl dydaktyczny, chyba że wykaże, że okoliczności będące podstawą złożenia wniosku uniemożliwiały jego wcześniejsze złożenie. W myśl § 43 ust. 7 Regulaminu, zasady powrotu studenta na studia po urlopie określa KJD.
Termin zaliczenia przedmiotów z Różnicy programowej wyznaczono skarżącemu do 30 września 2022 r.)
Z § 8 ust. 8 pkt 2 Regulaminu wynika natomiast, że w indywidualnych sprawach studenckich dotyczących toku studiów podlegających załatwieniu w drodze rozstrzygnięcia - student ma prawo złożyć podanie (albo) na piśmie albo przez informatyczny system obsługi studiów. W świetle § 19 ust. 2 pkt 4 Regulaminu na studencie spoczywa obowiązek korzystania z przyznanego konta pocztowego o domenie identyfikowanej z Uniwersytetem oraz informatycznego systemu obsługi studiów. Takim systemem na Uniwersytecie [...] jest platforma USOS.
W konsekwencji, samo wypełnienie formularza rejestracyjnego w systemie BON, który nie stanowi informatycznego systemu obsługi studiów nie mogło być uznane za równoznaczne ze złożeniem wniosku o przyznanie urlopu zdrowotnego w rozumieniu Regulaminu. Jak wskazał Rektor, na stronie BON w dacie rejestracji skarżącego wyświetlała się informacja, że "Ubiegając się o wsparcie Biura ds. Osób Niepełnosprawnych UW należy zarejestrować się poprzez wypełnienie poniższego kwestionariusza. Kolejnym krokiem jest umówienie się na spotkanie z konsultantem ds. studenckich w celu omówienia sytuacji studenta. Podczas spotkania pomocna będzie dokumentacja wskazująca na funkcjonalne następstwa sytuacji zdrowotnej". Natomiast złożeniu podania o urlop zdrowotny służyła zakładka pn. "podania" zamieszczona w USOS.
Skarżący w kwestionariuszu rejestracyjnym w rubryce pt. "rodzaj oczekiwanej pomocy" wskazał, że oczekuje na udzielenie urlopu zdrowotnego w celu kontynuowania leczenia oraz możliwość zaliczenia w jego trakcie przedmiotów objętych planem studiów i ukończenia studiów, pomimo problemów zdrowotnych. Na potwierdzenie dołączył skan zaświadczenia lekarskiego wystawionego 12 maja 2022 r., wskazującego na kontynuowanie leczenia oraz poprawę stanu zdrowia z jednoczesnym zaleceniem wyrażenia zgody na urlop zdrowotny.
Z zestawienia dat: wystawienia zaświadczenia i załączenia go do kwestionariusza rejestracyjnego (30 września 2022r.), a więc po 4 miesiącach, wynika - na co zasadnie zwrócił uwagę organ - że skarżący nie zastosował się do § 43 ust. 3 Regulaminu nakazującego złożenie wniosku o urlop zdrowotny bez zbędnej zwłoki, po zaistnieniu okoliczności mogącej stanowić podstawę do jego przyznania. W najbardziej korzystnej sytuacji dla skarżącego należy przyjąć, że o okolicznościach stanowiących podstawę do przyznania urlopu zdrowotnego dowiedział się najpóźniej 12 maja 2022r.
Ponadto, o procedurze przyznawania urlopu zdrowotnego skarżący musiał mieć wiedzę, skoro uprzednio - w tożsamym stanie prawnym - skutecznie złożył taki wniosek. Sam zresztą wskazał przedstawiając swoje stanowisko w tym zakresie (wypełnienie kwestionariusza rejestracyjnego w BON, spotkanie z konsultantem ds. studenckich, przygotowanie dokumentacji medycznej, a następnie wypełnienie wniosku o urlop zdrowotny (błędnie) na formularzu na stronie BON), że - pomimo procedury - próbował złożyć wniosek na formularzu 30 września 2022 r., jednak wyświetlał się komunikat nakazujący w pierwszej kolejności odbycie rozmowy z konsultantką BON.
W przypadku skarżącego nie znajdowały zastosowania również przepisy § 38 ust. 1 i § 39 ust. 2 Regulaminu. Pierwszy przewiduje bowiem możliwość warunkowego wpisania na kolejny etap studiów, co nie jest możliwe na ostatnim V roku studiów jednolitych magisterskich. Drugi przewiduje możliwość skierowania na powtarzanie tego samego etapu studiów, ale tylko wobec studenta, którego nie skierowano już raz na powtarzanie tego samego etapu studiów. Z przebiegu studiów strony wynika natomiast, że już w roku akademickim 2010/2011 podchodził do zaliczenia V roku studiów. Wówczas przedłużono studia do 31 grudnia 2011 r., jednak skarżący nie złożył pracy dyplomowej i nie przystąpił do egzaminu, co było podstawą do skreślenia z listy studentów (decyzja z [...] stycznia 2012 r.). Następnie otrzymał decyzję o wznowieniu na V rok studiów i w roku akademickim 2014/2015 po raz drugi próbował ukończyć studia. Został skreślony z listy studentów również po raz trzeci decyzją z [...] grudnia 2015 r. W roku akademickim 2019/2020 kontynuował V rok studiów, którego nie ukończył. Następnie w grudniu 2020 r. otrzymał zgodę na powtarzanie etapu studiów. Realizował V rok studiów w roku akademickim 2020/2021, na który przyznano mu urlop zdrowotny, po którym to urlopie, w roku akademickim 2021/2022 wrócił na studia i miał obowiązek zaliczenia przedmiotów z Różnicy programowej. Nie było więc podstaw do zaliczenia etapu studiów z uwagi na ww. terminy uzyskania zaliczenia przedmiotów w roku akademickim 2021/2022 i brak możliwości warunkowego wpisania na kolejny etap studiów, jak również skierowania na powtarzanie etapu studiów wobec powtarzania V roku przez skarżącego.
Należy przyznać rację organowi również co do tego, że uzyskanie średniej 4,02 (oraz 4,66 na IV roku studiów w 2009/2010 – za co przyznano stypendium), praca w Klinice Prawa (ocena bardzo dobra w 2009/2010) oraz w Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka miały miejsce dawno temu i jako takie w obecnych, zmienionych okolicznościach nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a., którego skarżący upatrywał w szczególności w braku możliwości spotkania się z przedstawicielami organów UW Sąd podkreśla, że może ono stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy strona wykaże, że naruszenie to miało taki wpływ na wynik sprawy, że gdyby do niego nie doszło, to rozstrzygnięcie byłoby odmienne. Natomiast skarżący w toku całego postępowania miał nieograniczoną możliwość przedstawiania swojego stanowiska choćby na piśmie, do którego mógł dołączyć wszelkie dowody na jego potwierdzenie.
Ponadto - wbrew argumentacji skarżącego – nie sposób uznać, że organy nie miały wiedzy o jego stanie zdrowa, jak i nie odniosły się do tej okoliczności (uzupełniając dowody np. o przesłuchanie skarżącego i skonfrontowanie zeznań z opinią). W żadnym miejscu w uzasadnieniach decyzji organy nie negowały trudnej sytuacji zdrowotnej skarżącego. Rektor stwierdził wprost, że przewlekła lub nawracająca choroba może mieć wpływ na przebieg studiów, a w celu pomocy studentom chorym przyznano różne uprawnienia (urlop zdrowotny, indywidualną organizację studiów, transport, adaptację materiałów dydaktycznych do indywidualnych potrzeb studenta). Wskazał również, że na [...] funkcjonuje Centrum Pomocy Psychologicznej, które oferuje m.in. pomoc psychologiczną i konsultacje psychiatryczne.
Sąd nie dopatrzył się również uchybienia zasadzie określonej w art. 9 k.p.a., która zdaniem skarżącego również związana była m.in. z niewyznaczeniem spotkania z przedstawicielami organów, o które zabiegał. Użyty w ww. przepisie zwrot "należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych" nie może być utożsamiany z udzielaniem stronom pomocy prawnej, czy zastępowaniem ich aktywności poprzez instruowanie o wyborze optymalnego sposobu postępowania. O tym, czy określone czynności procesowe zostaną przez stronę podjęte decyduje sama strona, zaś zasady ogólne k.p.a., w tym w art. 9 k.p.a., choć mają na celu ochronę praw strony w postępowaniu administracyjnym, nie mogą być jednak odczytywane w sposób zwalniający od dbałości o własne interesy i aktywności procesowej. W tej sprawę zarzut ten jest również o tyle chybiony, że uprzednio – co było już sygnalizowane – skarżący złożył skutecznie wniosek o urlop zdrowotny.
Dodać trzeba, że sądowa kontrola decyzji uznaniowej wprawdzie ma ograniczony zakres, to jednak wymaga zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz, czy wyboru tego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Badaniu podlega samo uzasadnienie aktu uznaniowego z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z konkretną normą prawną. Takiej ocenie nie podlegają natomiast kryteria słuszności, czy też celowości rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA z 6 czerwca 2023r., sygn. akt II GSK 1209/22 i z 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10 - w CBOSA ).
Zdaniem Sądu, w ponownym postępowaniu organ powyższym wymaganiom sprostał. Nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. W ramach autonomii przysługującej uczelni wyższej organ podjął decyzję o skreśleniu z listy studentów uwzględniając dotychczasowy tok studiów skarżącego oraz obowiązujące – w dacie wydania decyzji - regulacje prawne tak ustawowe, jak i wewnętrzne. Powody, dla których skarżący został skreślony z listy studentów zostały wystarczająco wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Skoro skarżący do zaliczenia V roku studiów podchodził już w roku akademickim 2010/2011 i był skreślany z listy studentów, to musiał znać Regulamin, z którego regulacji korzystał, a zatem miał świadomość, że kolejne niezaliczenie przedmiotów z Różnicy programowej i naruszenie trybu składania wniosku o urlop zdrowotny może skutkować skreśleniem go z listy studentów.
W tych okolicznościach wprawdzie zrozumiały jest brak akceptacji skarżącego dla wydanych rozstrzygnięć, niemniej sądy administracyjne – jak już wskazano na wstępie - kontrolują zgodność z prawem działalności organów administracji publicznej, a więc nie mogą uwzględniać zasad współżycia społecznego, zasad słuszności, czy celowości rozstrzygnięcia. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest ocena legalności zaskarżonego aktu, a kontrolowana decyzja przepisów prawa nie narusza, w tym wskazanych w petitum skargi art. 108 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 ustawy, zapisów Regulaminu, przepisów k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a.
Z podanych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.