VII SA/Wa 693/19

VII SA/Wa 693/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-04-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Gierak-Podsiadły /sprawozdawca/
Mirosława Kowalska
Monika Kramek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne
Zabytki
Sygn. powiązane
II OSK 1314/20 - Postanowienie NSA z 2023-05-05
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2067
art. 3 pkt 1 i 2, art. 6 ust. 1, art. 9 ust. 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Kramek, Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant sekr. sąd. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2019 r. sprawy ze skargi G.M. L. na decyzję M. K. i D. N. z dnia [...] stycznia 2019 r. znak [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Gminy i Miasta L. ("skarżąca") jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego ("Minister") z [...] stycznia 2019 r., znak [...] wydana w sprawie dotyczącej wpisu budynku do rejestru zabytków w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków we W. ("[...]WKZ") decyzją z [...] listopada 2018 r., znak [...], wydaną na podstawie art. 89 pkt 2 i art. 9 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i e oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. 2018, poz. 2067, "ustawa o ochronie zabytków"), wpisał do rejestru zabytków województwa [...] pod pozycją [...] zabytek nieruchomy: budynek słodowni położony przy ul. [...] w miejscowości L., gm. L., pow. [...], na działce nr [...], obr. [...] z wyłączeniem przybudówek przy północnej i wschodniej elewacji, w granicach murów obwodowych, jak na załączniku graficznym nr 2, stanowiącym integralną część decyzji.
W uzasadnieniu decyzji [...]WKZ opisał przebieg postępowania, a następnie wskazał, że budynek słodowni jest położony w ścisłym centrum L., w południowo-zachodniej części historycznego ośrodka miejskiego. Słodownię wzniesiono w ostatniej ćwierci XIX w., w północnej pierzei ul. [...] (początkowo budynek znajdował się w zwartej zabudowie, obecnie jest wolnostojący, przylegają do niego parterowe przybudówki). Powstanie słodowni było związane z dynamicznym rozwojem produkcji lokalnego browaru; ówczesny właściciel, pochodzący z K. J. H. (browar był jego własnością od 1861 r.), wzniósł budynek poza obszarem browaru, na północ od założenia.
Słodownię wymurowano z lokalnego kamienia (piaskowiec) i cegły (maszynowa przemieszana ze strychowaną), otynkowano; pierwotnie wzniesiono ją na wysokość czterech kondygnacji i podpiwniczono, piątą kondygnację nadbudowano w późniejszym okresie; dobudowana kondygnacja stylistycznie nawiązywała do wcześniej wzniesionej części budynku. Słodownię założono na nieregularnym, wielobocznym rzucie, do bryły głównej dostawiono jednokondygnacyjne przybudówki (przy północnej i wschodniej elewacji), przy elewacji tylnej znajduje się wialnia, wznosząca się ponad wysokość bryły głównej. Całość nakryto drewnianym dachem krytym papą, z mocno wysuniętym okapem nad częścią południową, wspartym na kroksztynach.
Fasadę zakomponowano symetrycznie poprzez rozmieszczenie osi okiennych i pseudoryzalitów ujmujących po dwie skrajne osie budynku. Otwór drzwiowy umiejscowiono w części zachodniej, przysłaniają go przesuwne metalowe drzwi przemysłowe, w których przepruto mniejszy otwór wejściowy. Po przeciwnej stronie znajduje się wysoka blenda, imitująca portal wejściowy, ujęta piaskowcową opaską zamkniętą kluczem w zwieńczeniu. Wysokie otwory zamknięto łukiem odcinkowym, w ryzalitach oraz dwóch pierwszych kondygnacjach ujęto profilowanymi opaskami okiennymi wykonanymi z piaskowca. W ryzalitach otwory okienne połączono i ujęto wspólną opaską okienną. W fasadzie większość otworów pełni rolę wyłącznie kompozycyjną; blendy wypełniają całość otworów lub 2/3 ich wysokości. W dwóch ostatnich kondygnacjach części centralnej zastosowano okna przemysłowe z wielopolowym podziałem, natomiast w pozornym ryzalicie zachodnim umieszczono okna sześciopolowe. Elewacje boczne zostały gładko opracowane, pozbawione otworów okiennych, poza skrajną osią w północnej części wschodniej elewacji (obecnie otwory niewidoczne przez porastającą tę część budynku roślinność pnącą). Do tylnej elewacji przylega cześć mieszcząca wialnię, umiejscowiona centralnie, wznosząca się ponad wysokość bryły głównej; przez górne kondygnacje elewacji poprowadzono gładko opracowane lizeny, połączone z szerokim gzymsem wieńczącym.
Wejście do wnętrza prowadzi przez szeroki przejazd; pomieszczenia partii przyziemia nakryto sklepieniami odcinkowymi (przejazd, pomieszczenia magazynowe), stropem Kleina (północna część przejazdu); w partii piwnic część zachodnią sklepiono kolebą. Wyższe kondygnacje zostały nakryte drewnianymi stropami (wejście powyżej drugiej kondygnacji jest niemożliwe z powodu zapadnięcia się dachu a także klatki schodowej i częściowo stropów wyższych kondygnacji). Mimo zniszczeń wnętrze zasadniczo zachowało pierwotny układ pomieszczeń, częściowo pozostawiono dawne wyposażenie w postaci maszyn do produkcji i przechowywania słodu.
Dalej, organ odwołał się do opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddziału Terenowego we W. z [...] sierpnia 2018 r. (znak [...]), z której wynika, iż "architektura budynku jest skromna – reprezentuje uproszczony, rzeczowy neorenesans, (...) Nadanie fasadzie cech kamienicy czynszowej mogło być podyktowane potrzebą dostosowania budynku do powstałej w ostatniej ćwierci XIX stulecia w sąsiedztwie zabudowy o funkcjach mieszkalnych. (...) nadbudowując najwyższą kondygnację słodowni, kontynuowano wcześniejszą dyspozycję fasady, bowiem przedłużono osie okienne i pseudoryzalit, a całość ujednolicono nowym tynkiem położonym na wszystkich widocznych elewacjach".
Następnie [...]WKZ wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i e ustawy o ochronie zabytków, ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania, dzieła architektury i budownictwa, w tym obiekty techniki; art. 3 ww. ustawy określa, że zabytkiem jest nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
Budynek słodowni bezsprzecznie jest dziełem człowieka i stanowi świadectwo minionej epoki, gdyż – jak wykazano – powstał w ostatniej ćwierci XIX w. dla potrzeb lokalnego browaru. Jak wskazano w opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddział Terenowy we W. "wartość artystyczna budynku wyraża się zatem w użyciu form neorenesansowych dla opracowania fasady. Było to działanie celowe i konsekwentnie prowadzone, o czym świadczy umieszczenie we wschodnim pseudoryzalicie pozornego przejazdu bramnego, (...) zabieg mający zachowanie symetrii fasady. (...) Na wartość historyczną budynku składa się kilka elementów. Słodownia jest nietypowym, z racji lokalizacji poza zabudową browaru, przykładem budynku zespołu przemysłowego zlokalizowanego na obszarze miasta średniowiecznego. Przebieg muru fasady wyznacza granicę dawnych parceli, wytyczonych w okresie lokacji miasta. Konstrukcja budynku z użyciem różnorodnych typów sklepień i stropów, jest świadectwem jego pierwotnej funkcji. Nadal czytelnym mimo likwidacji niemal całego wyposażenia służącego produkcji słodu. Budynek jest jednym z nielicznych elementów historycznej zabudowy, które zachowały się w obrębie murów miejskich po powojennych wyburzeniach".
Analiza korespondencji z lat 2011-2018, prowadzonej między Gminą L. a Wojewódzkim Urzędem Ochrony Zabytków ("WUOZ") Delegaturą w J., a także ekspertyz techniczno-budowlanych załączanych do korespondencji wykazała, że po nieudanej próbie sprzedaży budynku właściciel kilkukrotnie wnioskował o częściową, następnie całkowitą rozbiórkę obiektu. Z tego względu organ trzykrotnie występował do Narodowego Instytutu Dziedzictwa z prośbą o opinię w sprawie (raz w związku z ewentualną sprzedażą i możliwością adaptacji, dwukrotnie w sprawie rozbiórki). W opinii Instytutu nie zachodziły szczególne okoliczności, które uzasadniałyby skreślenie budynku słodowni z ewidencji zabytków. Gmina jeszcze dwukrotnie wystąpiła z wnioskiem o rozbiórkę obiektu (jedno z postępowań zostało umorzone na jej wniosek). Postępowanie nie zostało zakończone wydaniem decyzji z powodu toczącego się innego postępowania – o wpis do rejestru zabytków przedmiotowego obiektu, które wszczęto 24 lipca 2018 r.
[...]WKZ podkreślił, że budynek słodowni, mimo że dotychczas nie został objęty ochroną konserwatorską przez wpis do rejestru zabytków, figurował nie tylko w gminnej ewidencji zabytków, ale także w wojewódzkiej ewidencji zabytków (karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa została wykonana w 1999 r. przez A. J.); ponadto słodownia położona jest na terenie historycznego ośrodka miejskiego L., wpisanego do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] listopada 1956 r., nr rejestru [...]. Opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddziału Terenowego we W. zawiera wprawdzie sformułowanie, iż dostępna dokumentacja pochodzi z końca lat 90. XX w. i nie oddaje aktualnego stanu zachowania, jednak podkreślono, że w czasie użytkowania obiektu nie doszło do znaczących przekształceń w jego obrębie; w opinii Instytut postuluje o zachowanie bryły budynku, będącej ważnym punktem w krajobrazie tej części miasta oraz wystroju jego fasady; we wnętrzach wskazane natomiast byłoby zachowanie sklepień i stropów oraz żeliwnych słupów wspierających.
Odnosząc się do argumentów Gminy L., zawartych w pismach z 21 września oraz 4 października 2018 r. organ podkreślił, że postanowieniem nr [...] z [...] września 2018 r. nie dopuścił jako dowodu w postępowaniu opracowania "Badania architektoniczne budynku dawnej słodowni przy ul. [...] w L." autorstwa J. S.. Niemniej jednak organ nie zgodził się z opinią Gminy, dotyczącą nieprzydatności ww. opracowania. Analiza miała na celu jednoznaczne ustalenie, czy obiekt nie zawiera w swojej substancji wcześniejszych reliktów zabudowy (średniowiecznej bądź nowożytnej). Badania architektoniczne wykazały zastosowanie materiałów i rozwiązań konstrukcyjnych stosowanych powszechnie i od dawna w architekturze przemysłowej. Stąd podkreślana przez autora trudność w identyfikacji elementów precyzyjnie datujących obiekt. Co do opinii strony, iż z opracowania nie wynika, aby autor posiadał udokumentowaną wiedzę i doświadczenie pozwalające na dokonywanie ocen merytorycznych w zakresie architektonicznym i historyczno-urbanistycznym organ przypomniał, że korespondencja z okresu kwiecień-maj 2018 r. dopuszczona m.in. jako dowód w postępowaniu, zawiera zgodę skarżącej na przeprowadzenie badań architektonicznych przez autora opracowania; załącznikiem do wniosku o wydanie pozwolenia na prace konserwatorskie, restauratorskie, badania konserwatorskie albo architektoniczne został dokument potwierdzający odpowiednie kwalifikacje wnioskującego. WUOZ Delegatura w J. na podstawie dołączonej do wniosku dokumentacji (m.in. potwierdzenie kwalifikacji, program prac konserwatorskich) udzieliła pozwolenia na prowadzenie wnioskowanych robót. Przywołanie w opinii zabudowań browaru jest zabiegiem osadzającym przedmiotowy obiekt w kontekście najbliższej zabudowy, także pod względem funkcjonalnym; jak wskazała skarżąca, obiekt ten nie figuruje w rejestrze zabytków, a jedynie w wojewódzkiej ewidencji zabytków, dodatkowo podlega ochronie na podstawie wpisu historycznego ośrodka miejskiego L.. W tym miejscu organ podał, że z przepisów ustawy o ochronie zabytków nie da się wywieść obowiązku wpisania do rejestru wszystkich zabytków. Ustawodawca przyjął, że wszystkie zabytki zasługują na zachowanie, ale tylko niektóre z nich zostają objęte wzmożonym reżimem ochrony poprzez wpis do rejestru zabytków. Pozostałe mogą być objęte innymi formami ochrony. Argumentacja, iż nie zachowało się dawne wyposażenie, a opiniujący z jednej strony widzi podobieństwo obiektu do dużej kamienicy czynszowej, a drugiej zaś strony doszukuje się w obiekcie elementów przemysłowych, wymaga wyjaśnienia. Jak wskazano w opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa konstrukcja budynku, a także użyte typy sklepień i stropów, świadczą o pierwotnej funkcji przemysłowej, natomiast opracowanie fasady budynku w stylu XIX-wiecznej kamienicy czynszowej oraz umiejscowienie go w zwartej zabudowie pierzejowej było działaniem celowym, mającym zamaskować jego prawdziwą funkcję i stanowi przez to dodatkową wartość (obiekty przemysłowe zazwyczaj budowano poza ścisłym centrum miasta, były lokowane głównie na przedmieściach). Zgodnie z definicją zabytku zawartą w ustawie (art. 3 pkt 1) obiekt powinien posiadać wartości historyczne, artystyczne lub naukowe, co ma miejsce w tym przypadku. Bez względu na to, czy obiekt wpisany jest do rejestru zabytków, czy objęty jest innymi formami ochrony, prace przy obiekcie powinny następować z poszanowaniem substancji zabytkowej.
Podsumowując organ I instancji stwierdził, że budynek słodowni, mimo zniszczeń wynikających głównie z nieużytkowania obiektu, nie utracił wartości zabytkowych, które kwalifikowałyby go do objęcia ochroną poprzez wpis do rejestru zabytków. Wartość artystyczna wyraża się w użyciu form neorenesansowych w opracowaniu fasady, co było zabiegiem celowym i konsekwentnie przeprowadzonym; zachowano symetrię kompozycji poprzez przeprucie wysokich otworów okiennych, mimo że funkcja obiektu tego nie wymagała. Wartości historyczne przejawiają się w kilku elementach: budynek słodowni jest przykładem zabudowy przemysłowej z końca XIX w., usytuowanej na terenie historycznego centrum miasta; mury obwodowe zostały zbudowane w granicach dawnych parceli z czasów lokacji miasta, ponadto konstrukcja budynku, w której użyto różnorodnych typów sklepień, charakterystycznych dla architektury przemysłowej, jest świadectwem jego pierwotnej funkcji. Obiekt jest przykładem architektury industrialnej położonej na terenie L., która przetrwała do obecnych czasów. Słodownia stanowi ważny element historycznej zabudowy, zachowanej w obrębie murów miejskich i jako taki jest materialnym świadectwem przeszłości oraz istotnym elementem lokalnej tożsamości kulturowej.
Zgodnie z art. 7 ustawy o ochronie zabytków wpis do rejestru zabytków jest jedną z form ochrony zabytków, która ma na celu zachowanie zabytków, w tym wypadku budynku słodowni położonego przy ul. [...] w miejscowości L., którego wartości zasługują na zachowanie, a ochrona leży w interesie społecznym.
Odwołanie od tej decyzji wniosła skarżąca, podnosząc między innymi, że przy jej wydaniu pominięto interes społeczny, zaś obiekt nie spełnia definicji zabytku. Ponadto wskazała, że nie odniesiono się do jej zarzutów w stosunku do opinii J. S..
Po rozpatrzeniu tego odwołania Minister decyzją z [...] stycznia 2019 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i e, art. 7 pkt 1, art. 9 ust. 1, art. 89 pkt 1, art. 93 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, utrzymał decyzję [...]WKZ w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wymienił przepisy, stanowiące podstawę wydania decyzji przez organ I instancji, a następnie wskazał, że została ona podjęta na podstawie materiału dowodowego, na który składają się m.in.: karta ewidencyjna zabytku opracowana dla budynku słodowni w L. (tzw. karta biała z 1999 r.), protokół oględzin zabytku przeprowadzonych 16 sierpnia 2018 r. wraz z dokumentacją fotograficzną, "Opinia na temat wartości historycznych, artystycznych i naukowych dawnej słodowni browaru przy ul. [...] w L.", opracowana przez Narodowy Instytut Dziedzictwa Oddział Terenowy we W. w sierpniu 2018 r., a także oceny techniczne budynku, dokumenty i pisma stron dopuszczone przez [...]WKZ postanowieniem nr [...] z [...] września 2018 r. jako dowody w niniejszej sprawie (m.in. pismo Gminy i Miasta L. z 10 sierpnia 2018 r. oraz korespondencja organu konserwatorskiego prowadzona z Gminą w latach 2011-2018). W aktach sprawy znajdują się ponadto dwa opracowania wykonane przez mgr J. S. w maju-czerwcu 2018 r. na zlecenie [...]WKZ.
Minister podzielił stanowisko organu I instancji, albowiem budynek słodowni, związany z miejscowym browarem, jako obiekt wolnostojący dokumentuje historię industrialnego rozwoju L.. Wpisany do rejestru zabytków obiekt budowlany posiada rozwiązania konstrukcyjno-budowlane integralnie związane z jego historyczną funkcją. Zachowało się także kilka elementów jego pierwotnego wyposażenia. Unikatowym walorem przedmiotowego budynku jest nietypowe dla architektury przemysłowej, wzniesienie ww. obiektu na terenie średniowiecznego miasta lokacyjnego w miejscu parcelacji przeznaczonej dla zabudowy mieszkalnej. Budynek ten z czasem znalazł się w pierzei zabudowy obecnej ulicy [...]. Kontekst lokalizacji ww. budynku spowodował, że nie stanowi on typowego przykładu zabudowy przemysłowej XIX w., ponieważ kompozycja oraz wystrój architektoniczny elewacji frontowej tego budynku naśladują rozwiązania kamienicy mieszkalnej. W opinii specjalistycznej Narodowego Instytutu Dziedzictwa określono kostium przedmiotowego budynku jako uproszczony styl neorenesansowy. Dodatkową wartością omawianego obiektu jest zastosowanie w konstrukcji piaskowcowych ciosów, które są tradycyjnym materiałem budowlanym w tym regionie. Budynek ten poza walorami architektonicznymi, wyrażonymi w bryle, formach (charakterystycznych dla zabudowy przemysłowej), skali oraz detalu architektonicznym (charakterystycznych dla zabudowy mieszkalnej) posiada wartość zabytkową jako oryginalny element historycznej zabudowy L., wpisany w jego krajobraz kulturowy. Obiekt ten dokumentując historyczną parcelację miasta oraz wpisując się w tradycje i dzieje przemysłu browarniczego na [...], posiada tym samym wartości zabytkowe i stanowi autentyczne świadectwo epoki minionej, którego zachowanie i ochrona prawna jest konieczna, wobec posiadanych walorów dokumentacyjnych i architektonicznych.
Odnosząc się do stan technicznego budynku dawnej słodowni Minister stwierdził, że widoczna degradacja wielu elementów konstrukcyjnych wskazuje na potrzebę podjęcia przy obiekcie pilnych prac zabezpieczających, remontowych i konserwatorskich. Natomiast uznanie, że stwierdzone nieprawidłowości i zniszczenia uzasadniają potrzebę rozbiórki omawianego budynku jest stanowczo przedwczesna. Żadna z okoliczności wskazanych w opracowaniach zawierających ocenę techniczną, a także materiale zdjęciowym z oględzin przeprowadzonych 16 sierpnia 2018 r., nie mogą być podstawią dla organu konserwatorskiego do zaniechania ochrony prawnej budynku dawnej słodowni w L..
Organ podkreślił, że pochodną ustalenia, jakie wartości posiada dany zabytek, jest prawidłowe wyważenie interesu społecznego ze słusznym interesem strony. Konieczność utrzymania ww. budynku słodowni w zasobie dziedzictwa kulturowego L. wynikająca z ochrony zabytków, zestawiona z podnoszonymi przez użytkownika wieczystego posesji i budynku kwestiami dotyczącymi jego złego stanu technicznego i nieestetycznego wyglądu, przy jednoczesnym dążeniu do jego rozbiórki, spowodowała, iż interes społeczny został oceniony jako nadrzędny wobec słusznego interesu stron, który ma charakter doraźny. A zatem interes społeczny rozumiany jako zachowanie narodowego zasobu dziedzictwa kulturowego dla przyszłych pokoleń, wymaga stworzenia warunków skutecznej ochrony i opieki dla tego obiektu.
Na tej podstawie Minister uznał, że rozstrzygnięcie wyrażone w zaskarżonej decyzji jest merytorycznie uzasadnione, a sama decyzja nie narusza prawa. Zarzuty podniesione w odwołaniu nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy, zatem zostały uznane za nietrafne. Nie mogą więc stanowić przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji, a tym bardziej do wydania decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie wpisania budynku słodowni do rejestru zabytków. W ocenie organu nie ulega bowiem wątpliwości, że budynek ten odpowiada definicjom legalnym zabytku z art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków, literalnie je wypełniając, a jako taki podlega ochronie i opiece bez względu na stan zachowania, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i e ww. ustawy, jako dzieło architektury i budownictwa oraz obiekt techniki, zatem uzasadnione jest wpisanie go do rejestru zabytków województwa dolnośląskiego, stosownie do art. 7 pkt 1, art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w treści odwołania Minister wskazał, iż postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu przez [...]WKZ, o czym organ powiadomił strony pismem z 24 lipca 2018 r. Pismo to zostało skierowane również do Starosty Powiatu, stosownie do art. 9 ust. 3a ustawy o ochronie zabytków. Wszczęcie postępowania miało na celu ustalenie, czy obiekt budowlany zagrożony rozbiórką posiada wartości zabytkowe uzasadniające jego utrzymanie i ochronę prawną. W niniejszej sprawie zarówno domniemana rola Stowarzyszenia "[...]" (wnoszącego wnioski do organu bez skutków prawnych), jak i brak publicznego ogłoszenia informacji o prowadzonym postępowaniu przez Starostę Powiatu (reprezentującego jedną ze stron postępowania), pozostają bez wpływu na przebieg omawianego postępowania oraz rozstrzygnięcie podjęte przez organy ochrony zabytków obu instancji. Za nieuzasadniony należy również uznać zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP, ponieważ strona skarżąca porównuje dwa obiekty o odmiennym stanie prawnym i faktycznym, między którymi nie zachodzi merytoryczna zależność.
Odnosząc się do pominięcia przez organ I instancji uwag zgłoszonych przez skarżącą w odniesieniu do opracowań mgr J. S., Minister stwierdził, iż [...]WKZ w treści uzasadnienia decyzji z [...] listopada 2018 r. wskazał, że ich głównym celem było ustalenie, czy budynek słodowni nie zawiera w sobie elementów struktur obiektów o wcześniejszej metryce. Organ nie dopuścił ww. opracowań jako dowodów w sprawie, ponieważ nie dotyczyły jej istoty, a jedynie potwierdzenia datowania obiektu. Uznając słuszność oceny [...]WKZ, organ drugiej instancji ustalił, że głównym wnioskiem zarówno opinii konserwatorskiej mgr J. S., jak i opracowanych przez niego wyników badań architektonicznych budynku słodowni w L. – jest stwierdzenie, że budynek słodowni powstał jako spójny obiekt w końcu XIX wieku, co potwierdziło jedynie dane zawarte wcześniej w karcie ewidencyjnej zabytku z 1999 r. Tym samym opracowania te nie posiadają kluczowego lub decydującego wpływu na sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a zatem, choć mogą być uznane za materiał pomocniczy, nie muszą być uwzględniane w toku prowadzonego postępowania.
Organ dodał, że granice ochrony konserwatorskiej budynku słodowni nie budzą wątpliwości. Załącznik graficzny nr 2 do decyzji z [...] listopada 2018 r., odzwierciedla treść orzeczenia tej decyzji. Podanie źródła mapy, stanowiącej podkład do wykonania omawianego załącznika graficznego do decyzji wpisującej zabytek do rejestru, nie jest wymagane przez przepisy prawa.
Podsumowując Minister, podzielając stanowisko [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wyrażone w zaskarżonej decyzji, uznał za zasadną i potrzebną ochronę prawną budynku słodowni przy ul. [...] w L., ponieważ obiekt ten w pełni zachował wartości zabytkowe.
W skardze do Sądu na ww. decyzję Ministra z [...] stycznia 2019 r. skarżąca wniosła o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego:
- art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i e, art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków poprzez uznanie za zabytek obiektu byłej słodowni Browaru [...] bez jednoznacznego wykazania, że jego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową – w odniesieniu do całego objętego wpisem zabytku,
- art. 7 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków poprzez dokonanie wpisu obiektu, który nie spełnia definicji zabytku, a nadto nie został jednoznacznie zidentyfikowany,
- art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków poprzez twierdzenie, że postępowanie o wpis było wszczęte z urzędu w sytuacji, gdy jego inicjatorem było Stowarzyszenie [...] lub też działający w jego imieniu A. G.,
- art. 9 ust. 3a i 3b ww. ustawy poprzez zaniechanie upublicznienia postępowania w sprawie wpisu obiektu byłej słodowni Browaru [...] do rejestru zabytków,
- art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób niewszechstronny, bowiem z pominięciem złożonych przez skarżącą dowodów w postaci pisma skarżącej z 10 sierpnia 2018 r., oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewskazaniu w uzasadnieniu faktycznym decyzji przyczyn, z powodu których organ I instancji odmówił wiarygodności i mocy dowodowej wyjaśnieniom i zarzutom wniesionym przez skarżącą w protokole z wizji lokalnej, przeprowadzonej na obiekcie 16 sierpnia 2018 r., jak też pominięciu inicjatywy dowodowej skarżącej w zakresie jej wniosku o przesłuchanie w charakterze świadka M. J. na okoliczność, czy jego wolą jako właściciela obiektu Browaru [...] jest dokonanie wpisu obiektu do rejestru zabytków łącznie z budynkiem byłej słodowni,
- art. 79 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na zaniechaniu powiadomienia skarżącej o miejscu i czasie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego Instytutu Dziedzictwa Narodowego; opinia z 22 sierpnia 2018 r. wykonana została bez oglądania obiektu. Nikt nie informował skarżącej o terminie oględzin, więc wydana została "zza biurka", co przekłada się na jej treść,
- art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez wszczęcie postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków z urzędu w stosunku do Gminy i Miasta L., będącej właścicielem budynku byłej słodowni Browaru [...], a niewszczynanie postępowania w stosunku do samego budynku Browaru [...], będącego własnością M. J., w sytuacji, gdy budynek ten jest znacznie starszy i pierwotny w stosunku do budynku słodowni.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd kontrolował w niniejszej sprawie decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] stycznia 2019 r. o znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] listopada 2018 r. o wpisie do rejestru zabytków województwa [...] pod pozycją [...] zabytku nieruchomego - budynku słodowni położonego przy ul. [...] w miejscowości L., gm. L., pow. [...], na działce nr [...], obr. [...], z wyłączeniem przybudówek przy północnej i wschodniej elewacji, w granicach murów obwodowych, jak na załączniku graficznym nr 2, stanowiącym integralną część decyzji.
Zdaniem Sądu decyzja ta nie narusza prawa; została wydana w oparciu o wyczerpująco zgromadzony materiał dowodowy (pozwalający na ocenę budynku dawnej słodowni pod względem wartości zabytkowych i potrzeby objęcia tego obiektu dodatkową ochroną prawną), oraz właściwe przepisy prawa materialnego i prawidłową ich wykładnię; decyzja ta spełnia wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a., a przy tym dość precyzyjnie określa powody objęcia budynku dawnej słodowni wpisem indywidualnym do rejestru zabytków, z odniesieniem się do zarzutów skarżącej. Stąd też Sąd nie znalazł żadnych przyczyn, dla których konieczne byłoby co najmniej uchylenie tej decyzji.
I tak, Sąd zauważa, że zgodnie z art. 5 Konstytucji RP jednym z podstawowych obowiązków Rzeczypospolitej Polskiej jest ochrona dziedzictwa narodowego. Konkretyzację tego unormowania stanowi ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ("ustawa o ochronie zabytków"). Ustawa ta obejmuje swym zakresem przedmiotowym zabytki, a więc m.in. nieruchomości, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową (art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków). Z przepisów ustawy o ochronie zabytków wynika, że podstawową formą ochrony zabytków jest wpis do rejestru zabytków (art. 7 pkt 1). Stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. W trybie określonym w ust. 1, do rejestru może być również wpisane otoczenie zabytku wpisanego do rejestru, a także nazwa geograficzna, historyczna lub tradycyjna tego zabytku (art. 9 ust. 2 ww. ustawy).
W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, a to w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i e oraz art. 7 pkt 1 tej ustawy. W oparciu o te przepisy prawa wpisem do rejestru zabytków objęto zabytek nieruchomy – budynek dawnej słodowni (opisany powyżej), będący dziełem architektury i budownictwa, obiektem techniki – przykładem zabudowy przemysłowej. Zdaniem Sądu, stosując wskazane przepisy i orzekając na ich podstawie prawidłowo w zaskarżonej decyzji przyjęto, że budynek objęty postępowaniem spełnia definicję zabytku, jak również, że w interesie społecznym leży objęcie go dodatkową ochroną (poza wynikającą z wpisania go do gminnej i wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz z lokalizacji na terenie historycznego ośrodka miejskiego L. wpisanego do rejestru zabytków decyzją z [...] listopada 1956 r.), tj. wpisem indywidualnym do rejestru zabytków.
Rozwijając to stanowisko Sąd zauważa, że przepisy regulujące zagadnienie wpisu obiektu do rejestru zabytków nie wprowadzają szczegółowych przesłanek, którymi winien kierować się organ dokonując oceny celowości objęcia zabytku ochroną konserwatorską, a zatem decyzja tego organu ma charakter uznaniowy i opiera się na ocenie danego przedmiotu ochrony przez pryzmat ustawowej definicji zabytku, zgromadzonej w sprawie dokumentacji oraz wiedzy i doświadczenia wojewódzkiego konserwatora zabytków, jak i podległych mu pracowników wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków. Jako że, jest to decyzja uznaniowa, organ w postępowaniu poprzedzającym jej wydanie w sposób szczególny jest związany zasadami ogólnymi normowanymi w rozdziale 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe oznacza, że ma on przede wszystkim obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu słusznego interesu dysponenta obiektu wnioskowanego do wpisu do rejestru tak dalece, jak dalece nie koliduje on z interesem społecznym w postaci ochrony zabytków (art. 7 k.p.a.). W efekcie, decyzja o wpisie danego obiektu do rejestru zabytków powinna być poprzedzona wnikliwą analizą zasadności takiego wpisu, przy uwzględnieniu konstytucyjnego zakazu naruszania istoty prawa własności oraz powinna wynikać z niekwestionowanych wartości obiektu jako zabytku. Z uzasadnienia decyzji powinno natomiast wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.
Sąd zauważa nadto, że decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. np.: J. Borkowski /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, C. H. Beck, Warszawa 2004, s. 494-495, wraz z powoływanym tam orzecznictwem NSA). Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny polega w efekcie w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone było prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia sprawy, czy zebrano w tym celu wszystkie dowody oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności.
Kierując się powyższym Sąd orzekając w niniejszej sprawie i kontrolując zaskarżoną decyzję uznał, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z poszanowaniem wyżej wymienionych kardynalnych zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, a poczynione w tej sprawie ustalenia (na podstawie kompletnego materiału dowodowego), uzasadniały objęcie budynku dawnej słodowni wpisem do rejestru zabytków.
Organ ochrony konserwatorskiej (tak I jak i II instancji) wnikliwie w uzasadnieniu decyzji przedstawił opis obiektu; dokonał również jego oceny jako zabytku przez pryzmat jego wartości, dostrzegając zarówno jego walory architektoniczne, jak i historyczne. Wskazał na czas jego powstania (w ostatniej ćwierci XIX w.) i związaną z tym wartość, podnosząc, że stanowi oryginalny element zabudowy L., dokumentujący historyczną parcelację miasta, wpisujący się w tradycje i dzieje przemysłu browarniczego na [...]. Wskazał nadto na jego architekturę i dostrzegł jego walory architektoniczne, wskazując, że stanowi przykład zabudowy przemysłowej minionej epoki. Podkreślił w efekcie posiadane przez ww. obiekt walory dokumentacyjne i architektoniczne, i uznał, że ich zachowanie i ochrona prawna jest konieczna. Organ II instancji wyważył przy tym interes społeczny (rozumiany jako zachowanie narodowego zasobu dziedzictwa kulturowego dla przyszłych pokoleń) ze słusznym interesem strony (dążącej w tym przypadku od kliku lat do rozbiórki obiektu, a to z uwagi m.in. na jego zły stan techniczny), zasadnie przyjmując, że w okolicznościach sprawy (w istocie z uwagi na postawę właściciela zabytku) ten pierwszy wymaga stworzenia warunków skutecznej ochrony i opieki dla tego obiektu. Wskazał przy tym na materiał dowodowy, w oparciu o który czynił ustalenia, w tym m.in. na opinię sporządzoną przez Narodowy Instytut Dziedzictwa Odział Terenowy we W. [...] sierpnia 2018 r., jak i korespondencję skarżącej z organem konserwatorskim z lat 2011-2018.
Powyższe znajduje odzwierciedlenie w aktach sprawy; stanowi przy tym wyraz prawidłowo przeprowadzonego postępowania i analizy jej przedmiotu. Nie sposób w konsekwencji zarzucić Ministrowi błędnego zastosowania wymienionych powyżej przepisów prawa materialnego poprzez wadliwe uznanie, że sprawa dotyczy zabytku, czy też poprzez niewykazanie, że jego ochrona leży w interesie społecznym. Zarzuty podniesione w skardze w ww. zakresie są - zdaniem Sądu - całkowicie nieuprawnione. Nie ma przy tym racji skarżąca podnosząc, że organ poprzestał na wskazaniu jedynie na wartość elewacji budynku pomijając m.in. "kontekst lokalny". Poza tym Sąd dostrzega, że skarżącej od lat było znane stanowisko organu konserwatorskiego dotyczące budynku objętego postępowaniem, albowiem na przestrzeni lat organ ten (opierając się na opiniach Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddziału Terenowego we W.) nie zezwalał na jego skreślenie z wojewódzkiej ewidencji zabytków, w konsekwencji na rozważaną przez skarżącą rozbiórkę, dostrzegając jego wartość zabytkową (a to - pomimo jego złego stanu technicznego); warto przy tym dodać, że Narodowy Instytut Dziedzictwa m.in. w opinii z [...] grudnia 2013 r. wskazał na to, że ww. obiekt stanowi charakterystyczny i jeden z nielicznych zachowanych na obszarze L. przykładów zabudowy przemysłowej z przełomu XIX i XX w.
Tak też Sąd ocenia zarzut skargi wskazujący na niejednoznaczne zidentyfikowanie zabytku. Sąd stwierdza bowiem, że sentencja decyzji organu konserwatorskiego I instancji nie budzi żadnych wątpliwości co do zakresu wpisu do rejestru zabytków i granic ochrony konserwatorskiej, a zapis ten wzmacnia załącznik nr 2 do tej decyzji, stanowiący jej integralną część. Rację ma przy tym Minister stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że załącznik nr 2 do decyzji z [...] listopada 2018 r. odzwierciedla treść tej decyzji; załącznik ten jest precyzyjny, czytelny i nie wprowadza żadnych wątpliwości co do przedmiotu objętego wpisem do rejestru zabytków; wobec braku szczególnej regulacji prawnej – nie istnieje przy tym wymóg sporządzenia tego rodzaju załącznika graficznego w odpowiedniej formie (ze wskazaniem źródła mapy, na której został on wykonany).
Sąd nie podzielił nadto zarzutów procesowych skargi, wskazujących na brak pełnego postępowania wyjaśniającego z uwagi na pominięcie pisma skarżącej z [...] sierpnia 2018 r. oraz jej inicjatywy dowodowej w zakresie przesłuchania M. J. właściciela obiektu Browaru [...]. Przede wszystkim Sąd nie znalazł podstaw by stwierdzić, że orzekając w sprawie organy konserwatorskie, w tym Minister, pominęły stanowisko skarżącej (w tym zaprezentowane w ww. piśmie z [...] sierpnia 2018 r.), która konsekwentnie wskazywała w sprawie na nieestetyczność obiektu i zły stan techniczny. Wobec obowiązującego stanu prawnego prawidłowo jednak uznano, że ww. kwestie - istotne dla skarżącej - nie mogą być w niniejszym postępowaniu decydujące. Z literalnej wykładni art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków wynika bowiem wprost, że zły stan zachowania obiektu zabytkowego nie uniemożliwia objęcia go ochroną, jeżeli nadal spełnia on przesłanki z art. 3 pkt 1 tej ustawy. Zatem, zgodnie z ustawą o ochronie zabytków, za zabytek może być uznana także zrujnowana postać zabudowy, jeżeli wykazuje (czy: w dalszym ciągu wykazuje) określone cechy i właściwości. Dlatego też stan zniszczeń w obiekcie, które dyskwalifikują go jako bezpieczny obiekt budowlany (w tym: budynek), nie stanowi samoistnie o nieposiadaniu przez taki obiekt wartości zabytkowych (por. wyrok NSA z 27 września 2016 r. sygn. II OSK 3132/14). Sąd zauważa więc, że wbrew stanowisku skarżącej, zły stan techniczny zabytku, jeżeli nie wiąże się z utratą wartości historycznej, artystycznej lub naukowej (v. art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków), a takiej "utraty" w tym przypadku nie stwierdzono, nie dyskwalifikuje objęcia obiektu wpisem indywidualnym. Poza tym, zdaniem Sądu, z uwagi na przedmiot niniejszego postępowania, nie sposób stwierdzić za skarżącą naruszenia art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanego przez nią dowodu z przesłuchania świadka – właściciela obiektu Browaru [...] na okoliczność wpisu tego obiektu do rejestru zabytków łącznie z budynkiem dawnej słodowni. Sąd dostrzega bowiem, że zgodnie z art. 78 § 1 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Sąd stwierdza jednocześnie, że w niniejszej sprawie dotyczącej wartości zabytkowych budynku dawnej słodowni, żadnego znaczenia prawnego nie ma wola właściciela obiektu Browaru [...] co do objęcia ochroną konserwatorską tego obiektu wraz z budynkiem objętym niniejszym postępowaniem.
Analizując sprawę Sąd nie stwierdził także, aby doszło do naruszenia art. 79 § 1 k.p.a. poprzez niepowiadomienie skarżącego o oględzinach obiektu przeprowadzonych przez Narodowy Instytut Dziedzictwa przed wydaniem opinii [...] sierpnia 2018 r. Sąd stwierdza, że opinii tej bezpośrednio nie poprzedzały oględziny, a wobec tego już tylko z tej przyczyny zarzut ten nie mógł okazać się zasadny. Sąd zauważa także, że wynikający z art. 79 § 1 k.p.a. obowiązek zawiadomienia stron o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin nie oznacza obowiązku zawiadomienia o miejscu i terminie dokonywania przez biegłego oględzin koniecznych do sporządzenia opinii (por. wyrok NSA z 29 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 561/16). Sąd dostrzega przy tym, że wskazana powyżej opinia stanowi ostatnią, ale zarazem jedną z kilku sporządzoną przez wskazany Instytut (będący zapleczem eksperckim Ministra), w sprawie wartości zabytkowych budynku dawnej słodowni; tym razem wyrażając opinię Instytut w zakresie stanu obiektu, oparł się na dokumentacji z 2018 r. sporządzonej przez mgr J. S., a skarżąca nie przedstawiła żadnej tego rodzaju argumentacji, która mogłaby tylko z tej przyczyny podważyć zasadność/trafność tej opinii. Poza tym Sąd zaznacza, że pismem z [...] listopada 2018 r. organ I instancji pouczył skarżącą o zakończeniu postępowania dowodowego i możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi w postępowaniu dowodami.
W końcu Sąd stwierdza, że nie mogły stanowić o uchyleniu zaskarżonej decyzji zarzuty sformułowane w skardze w kontekście art. 9 ust. 1, ust. 3a i ust. 3b ustawy o ochronie zabytków. Sąd zauważa przy tym, że zarzuty te stanowią powtórzenie zarzutów odwołania, a Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób właściwy dokonał ich analizy; tym samym Sąd w pełni podziela ocenę tego organu we wskazanej materii. Sąd wyjaśnia przy tym, że powołując się na ww. przepisy art. 9 ustawy o ochronie zabytków skarżąca wskazała, iż postępowanie w sprawie wszczęto na wniosek Stowarzyszenia [...] w sytuacji, gdy postępowanie w przedmiocie wpisu do rejestry zabytków może być wszczęte bądź z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. Analizując sprawę w tym kontekście Sąd nie stwierdził, aby doszło do zarzucanego uchybienia; akta sprawy jednoznacznie bowiem wskazują na to, że postępowanie w sprawie uruchomiono z urzędu, o czym poinformowano strony oraz S. P.L. pismem z [...] lipca 2018 r. (zaś wskazane Stowarzyszenie nie brało udziału w tym postępowaniu). To też wskazuje na to, że nie doszło w sprawie także do kolejnego zarzucanego uchybienia na gruncie art. 9 ustawy o ochronie zabytków, a dokładnie art. 9 ust. 3a tej ustawy, zgodnie z którym informację o wszczęciu postępowania w sprawie wpisania zabytku nieruchomego do rejestru oraz o ostatecznym zakończeniu tego postępowania wojewódzki konserwator zabytków przekazuje niezwłocznie właściwemu staroście. Sąd zauważa jednocześnie, że zarówno decyzja organu I instancji o wpisie zabytku do rejestru zabytków, jak i zaskarżona decyzja, po myśli przytoczonego przepisu, zostały przekazane także ww. Staroście.
Podsumowując, zaskarżona decyzja nie narusza prawa; znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja, w oparciu o którą organy obu instancji orzekły o wpisie zabytku do rejestru, jest kompletna i wystarczająca do wydania decyzji o takiej treści; organy przeprowadziły postępowanie w zgodzie z przepisami art. 7, art. 10, art. 75, art. 77 § 1 i art. 84 § 1 k.p.a., a orzekając – kierowały się zasadą swobodnej oceny dowodów i właściwą wykładnią art. 3 pkt 1 i 2 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków, dając temu wyraz w prawidłowo sformułowanych uzasadnienia decyzji (spełniających wymogi art. 107 § 1 i 3 k.p.a.); zarzuty skargi nie ujawniły zaś żadnych wad, które winny skutkować co najmniej uchyleniem decyzji Ministra.
W tych warunkach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.