VII SA/Wa 670/20

VII SA/Wa 670/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-04-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Artur Kuś /sprawozdawca/
Tomasz Stawecki /przewodniczący/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Sygn. powiązane
II GSK 417/21 - Wyrok NSA z 2021-09-30
Skarżony organ
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Stawecki, Sędziowie sędzia WSA Artur Kuś (spr.), sędzia WSA Wojciech Sawczuk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2020 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] stycznia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie braku naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżącej B. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej: "PULC"’, "organ odwoławczy"), decyzją z [...] stycznia 2020 r., znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 1, art. 209b ust. 1 ustawy z 3 lipca 2002r. - Prawo lotnicze (Dz.U. z 2018 r. poz. 1580 i 1495 z późn. zm.) oraz art. 7 ust. 1 lit. b w zw. z art. 6 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 9 oraz art. 14, art. 16 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lutego 2004 r., ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/9l/EWG (Dz. Urz. WE L 46 s.1, 2004, s.1; dalej: "rozporządzenie nr 261/2004"), po rozpatrzeniu wniosku przewoźnika lotniczego [...] S.A. (dalej: "[...]") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją PULC z [...] marca 2019 r., znak: [...], w której po rozpatrzeniu skargi złożonej przez B. K.(dalej: ,,skarżąca’’ ,,pasażerka lotu’’) z [...] sierpnia 2017 r. na trasie [...]-[...]o oznaczeniu kodowym [...], stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego art. 7 ust. 1 lit c z art. 5 rozporządzenia nr 261/2004, polegające na niewypłaceniu skarżącej odszkodowania w wysokości 600 euro, ustalił obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w terminie czternastu dni, liczonym od dnia uprawomocnienia się tej decyzji oraz nałożył na [...] karę pieniężną za naruszenie art. 7 ust. 1 lit. c w łącznej wysokości 1000 zł. - uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie: stwierdzenia naruszenia art. 7 lit. c) rozporządzenia i stwierdził brak naruszenia prawa w tym zakresie; obowiązku usunięcia przez [...] naruszenia prawa w terminie 14 dni; nałożenia kary pieniężnej na [...] w wysokości 1000 zł. W pozostałym zakresie utrzymał decyzję w mocy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że do PULC wpłynął wniosek pasażerki B. K. o stwierdzenie naruszenia przez ww. przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) 261/2004, dotyczący ww. lotu. Istotą żądań zawartych w przedmiotowej skardze jest to, aby PULC stwierdził decyzją administracyjną, że przewoźnik lotniczy naruszył przepisy rozporządzenia (WE) 261/2004.
Po rozpatrzeniu sprawy, PULC decyzją z [...] marca 2019 r., znak: [...] stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego postanowień art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia (WE) 261/2004.
W dalszej kolejności PULC podniósł, że skarżąca na podstawie potwierdzonej rezerwacji miała odbyć [...] sierpnia 2017 r. podróż lotniczą na trasie [...]-[...]rejsem o oznaczeniu kodowym [...], z planową godziną startu 22:05 czasu lokalnego i planową godziną lądowania [...] sierpnia 2017 r. 12:30 czasu lokalnego. Przewoźnikiem obsługującym powyższy rejs były [...]". Przedmiotowy lot został odwołany przez przewoźnika. Z treści skargi skarżącej wynika, iż o odwołaniu lotu [...]poszkodowana dowiedziała się dzień wcześniej przed planowanym wylotem podczas dokonywania odprawy on-line. W związku z zakłóceniem przedmiotowego rejsu przewoźnik zaproponował pasażerce w tym samym dniu, tj. [...] sierpnia 2017 r., połączenie alternatywne na trasie [...] [...]-[...]odpowiednio rejsami [...] i [...], na co poszkodowana wyraziła zgodę.
PULC zaznaczył, że w złożonej skardze skarżąca podniosła, iż alternatywny rejs [...] z [...]do [...]wyleciał z dwugodzinnym opóźnieniem, w wyniku czego nie zdążyła na lot [...]. W miejsce utraconego połączenia poszkodowana otrzymała zastępczy lot z [...]do [...] -[...], który również był opóźniony. W rezultacie pasażerka dotarła do miejsca docelowego do [...] [...] sierpnia 2017 r. około godziny 23:00 czasu lokalnego, czyli z opóźnieniem wynoszącym blisko 10 godzin. W wyniku powyższego zdarzenia skarżąca w złożonej do ULC skardze domaga się wypłaty na swoją rzecz odszkodowania określonego w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 oraz częściowego zwrotu za bilet na trasę bezpośrednią. Podkreślił, że pasażerka podnosi zarzut w zakresie braku poinformowania o przysługujących jej prawach jako pasażera przez przewoźnika lotniczego zgodnie z art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 i jednocześnie nie wnosi żadnych roszczeń w zakresie art. 8 i art. 9 rozporządzenia (WE) nr 261/2004.
PULC wskazał również, że przewoźnik lotniczy prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania i wezwany do złożenia wyjaśnień w sprawie w nadesłanym piśmie poinformował, iż rejs [...] z [...]sierpnia 2017 r. z [...] do [...] został odwołany z przyczyn technicznych. Ponadto przewoźnik potwierdził, że pasażerce zaproponowano zmianę planu podróży do miejsca docelowego rejsami [...]z [...]do [...]i [...] z [...]do [...], umożliwiającą dotarcie do portu docelowego z opóźnieniem poniżej 2 godzin, na dowód czego dołączył wydruk historii rezerwacji pasażerki. Ponadto przewoźnik w swoich wyjaśnieniach wskazał, że "zgodnie z wymogami art. 14 rozporządzenia, udostępnia pasażerom pisemną informację o przepisach na temat odszkodowania i pomocy. W punkcie odpraw pasażerów, jak również innych stanowiskach, z których korzysta [...], w miejscach widocznych umieszczone są ulotki o przysługujących pasażerom prawach". Do złożonych wyjaśnień przewoźnik nie dołączył żadnych dowodów na okoliczność wystąpienia usterki technicznej, jak również dowodów zwalniających go z odpowiedzialności odszkodowawczej wynikającej z art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004.
W tym miejscu PULC podkreślił, że przewoźnik lotniczy we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł, że należne odszkodowanie powinno być pomniejszone o 50% na postawie art. 7 ust. 2 lit b rozporządzenia, z uwagi na fakt, że pasażer dotarł do miejsca docelowego z opóźnieniem poniżej 4 godz. Zgodnie z art. 205 b ust. 5 ustawy - Prawo lotnicze, ciężar udowodnienia, że uprawnienia przysługujące pasażerowi na podstawie przepisów rozporządzenia (WE) 261/2004 nie zostały naruszone, obciąża przewoźnika lotniczego. W sytuacji gdy przewoźnik lotniczy nie przedstawił, wyjaśnień odnośnie przyczyn opóźnienia skarżonego lotu, należało uznać, że opóźnienie tego lotu nie było spowodowane przez okoliczności nadzwyczajne.
Mierzona metodą trasy po ortodromie odległość pomiędzy lotniskiem w [...]a lotniskiem w [...]) wynosi 6 955 kilometrów.
PULC powołał się na art. 5 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, zgodnie z którym w przypadku odwołania lotu, pasażerowie których to odwołanie dotyczy otrzymują pomoc od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art.8 rozporządzenia oraz otrzymują pomoc od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. a) i art. 9 ust. 2 rozporządzenia, jak również, w przypadku zmiany trasy, gdy racjonalnie spodziewany czas startu nowego lotu ma nastąpić co najmniej jeden dzień po planowym starcie odwołanego lotu, pomoc określoną w art. 9 ust. 1 lit. b) i c). Pasażerowie w takiej sytuacji mają prawo również do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 7, chyba że zostali poinformowani o odwołaniu co najmniej dwa tygodnie przed planowym czasem odlotu lub zostali poinformowani o odwołaniu w okresie od dwóch tygodni do siedmiu dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot najpóźniej dwie godziny przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej cztery godziny po planowym czasie przylotu lub zostali poinformowani o odwołaniu w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu.
Zdaniem PULC w przedmiotowej sprawie powołano się na usterkę techniczną jako przyczynę odwołania lotu, jednakże nie przesłano żadnej dokumentacji technicznej, z której wynikałby ten fakt, ani przyczyna tej usterki. Tym samym przewoźnik nie dowiódł, że w niniejszej sprawie doszło do zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, co z kolei zobowiązywało go do odpowiedzialności odszkodowawczej względem pasażera. W związku z tym organ I instancji stwierdził naruszenie art. 7 lit. c) rozporządzenia.
Kolejno PULC uściślił, że kwota odszkodowania należnego pasażerowi na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 może zostać obniżona o 50%, jeżeli spełnione są przesłanki określone w art. 7 ust. 2 tego rozporządzenia. Wynika z tego, że kwota odszkodowania należnego pasażerowi, który przybywa do swojego miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po godzinie przybycia pierwotnie przewidzianej, może zostać obniżone - zgodnie z art. 7 ust. 2 lit. c) rozporządzenia - o 50%, jeżeli opóźnienie wynosi, w odniesieniu do lotu nieobjętego art. 7 ust. 2 lit. a) i b), mniej niż cztery godziny.
Wskazał również, że w niniejszej sprawie miejscem docelowym skarżącej było lotnisko w [...]Odległość z lotniska w [...] do lotniska w [...] mierzona metodą po ortodromie mieści się w przedziale określonym w art. 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia, a opóźnienie w dolocie do miejsca docelowego wyniosło poniżej 2 godz. Zatem w przedmiotowej sprawie - pasażerka była uprawniona żądać od przewoźnika lotniczego odszkodowania w wysokości 600 EUR. Jednakże stosownie do art. 7 ust. 2 lit. c) rozporządzenia, przewoźnik lotniczy jest uprawniony pomniejszyć to odszkodowanie o 50%, jeżeli pasażer dotarł do miejsca docelowego z opóźnieniem wynoszącym poniżej 4 godzin. W niniejszej sprawie, pasażerowie dotarli do miejsca docelowego z opóźnieniem wynoszącym ok. 2 godz., a zatem z opóźnieniem poniżej 4 godzin. Zatem przewoźnik lotniczy jest uprawniony obniżyć kwotę odszkodowania określonego w art. 7 ust. 1 lit. c) rozporządzenia o 50%.
PULC stwierdził także, że przewoźnik nie jest zobowiązany do wypłacenia na rzecz skarżącej odszkodowania w pełnej wysokości 600 EUR, ale jest uprawniony do wypłaty odszkodowania w wysokości 300 EUR dla skarżącej. Zaznaczył przy tym, że z informacji otrzymanych od przewoźnika lotniczego oraz pasażerki wynika, że obowiązek ten został spełniony przed wydaniem niniejszej decyzji. W związku z powyższym organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji zakresie stwierdzenia naruszenia art. 7 lit. c) rozporządzenia i stwierdził brak jego naruszenia.
Dalej podkreślił, że w myśl art. 9 ust. 1 lit a rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "w przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują bezpłatnie posiłki oraz napoje w ilościach adekwatnych do czasu oczekiwania." Z kolei w myśl art. 9 ust. 1 lit. b i c rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "w przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują bezpłatnie "zakwaterowanie w hotelu w przypadku: gdy występuje konieczność pobytu przez jedną albo więcej nocy, lub gdy zachodzi konieczność pobytu dłuższego niż planowany przez pasażera. Transport pomiędzy lotniskiem a miejscem zakwaterowania (hotelem lub innym)". Zgodnie zaś z art. 9 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "pasażerom bezpłatnie przysługują dwie rozmowy telefoniczne, dwa dalekopis, dwie przesyłki faksowe lub e-mailowe."
Organ odwoławczy zaznaczył, że przyjął ustalenia organu I instancji, z których wynika, że pasażerom została udzielona pomoc, o której mowa w art. 9 w postaci zapewnienia posiłków i napojów. Ustalenie to zostało poczynione na podstawie skargi pasażerów. Organ II instancji nie znalazł podstaw, aby kwestionować ustalenia organu I instancji. W związku z powyższym stwierdził brak naruszenia prawa w tym zakresie.
Natomiast w myśl art. 8 ust. 1 lit a rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "W przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie mają prawo wyboru pomiędzy: zwrotem w terminie siedmiu dni, za pomocą środków przewidzianych w art. 7 ust. 3, pełnego kosztu biletu po cenie za jaką został kupiony, za część lub części nie odbytej podróży oraz za część lub części już odbyte, jeżeli lot nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera, wraz z, gdy jest to odpowiednie; lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie. Art. 8 ust. 2 ust. 1 lit. a) ma również zastosowanie do pasażerów, których lot stanowi część imprezy turystycznej, z wyjątkiem prawa do zwrotu należności, gdy to prawo wynika z dyrektywy 90/314/EWG". Skarżąca, odbywając lot rejsem alternatywnym przez fakt konkludentny oświadczyła, iż lot ten, pomimo odwołania, służy dalej celowi związanemu z pierwotnym planem jej podróży, a tym samym, że przewoźnik nie był zobowiązany umożliwić stronie rezygnację z tego lotu za zwrotem pełnego kosztu biletu. Mając to na uwadze, Organ I instancji stwierdził brak naruszenia przepisów rozporządzenia w powyższym zakresie. W związku z powyższym organ II instancji również stwierdził brak naruszenia prawa w tym zakresie.
W myśl art. 14 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "Obsługujący przewoźnik lotniczy dba o to, aby w punkcie odpraw pasażerów była umieszczona w miejscu widocznym dla pasażerów czytelna informacja zawierająca następujący tekst: "Jeżeli odmówiono Państwu przyjęcia na pokład lub Państwa lot został odwołany lub opóźniony o co najmniej dwie godziny, możecie Państwo poprosić obsługę na stanowisku odpraw lub w punkcie przyjęć pasażerów na pokład samolotu o tekst określający przysługujące Państwu prawa, w szczególności w odniesieniu do odszkodowania i należnej Państwu pomocy"."
Zgodnie z art. 14 ust. 2 zd. 2 rozporządzenia (W/E) nr 261/2004 obsługujący przewoźnik wręcza odpowiednią informację o przepisach na temat odszkodowania i pomocy zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 261/2004 każdemu pasażerowi dotkniętemu opóźnieniem o co najmniej dwie godziny. Jak wynika z treści skarg pasażerów, obsługujący przewoźnik lotniczy nie wręczył im pisemnej informacji, praw przysługujących pasażerom na podstawie niniejszego rozporządzenia.
PULC zaznaczył, że w odniesieniu do realizacji obowiązków, wynikających z art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, skarżąca we wniesionej skardze wskazała, iż przewoźnik lotniczy nie udzielił jej informacji o przysługujących prawach. Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca dowiedziała się o odwołaniu rejsu na dzień przed wylotem, a więc nim stawiła się do odprawy na skarżony lot, wobec czego organ I instancji stwierdził, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zaistniała faktyczna niemożność wręczenia skarżącej informacji, o której mowa powyżej. Mając na uwadze powyższe, organ I instancji stwierdził brak naruszenia przepisów rozporządzenia 261/2004 przez przewoźnika lotniczego w tym zakresie. Organ II instancji przyjął ustalenia organu I instancji za swoje. Ponadto zauważył, że zgodnie z art. 209b ust. 3 ustawy - Prawo lotnicze, nie wymierza się kary za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004/WE, jeżeli przewoźnik, pomimo zaniedbania obowiązku informowania pasażerów o przysługujących im prawach, wykonał wszystkie pozostałe obowiązki wynikające z rozporządzenia nr 261/2004/WE. Zgodnie zaś z art. 209b ust. 4 ustawy - Prawo lotnicze, w przypadku o którym mowa w ust. 3, domniemywa się, że pasażerowie zostali poinformowani o przysługujących im prawach. PULC nie stwierdził jakiegokolwiek naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 przez przewoźnika lotniczego, przytoczone wyżej domniemanie z art. 209b ust. 4 ustawy - Prawo lotnicze, znajduje zastosowanie. Tym samym stwierdził brak naruszenia art. 14 rozporządzenia.
W konsekwencji organ II instancji decyzją z [...] stycznia 2020 r. - uchylił decyzję organu I instancji w zakresie stwierdzenia naruszenia art. 7 lit. c) rozporządzenia, nałożenia kary pieniężnej oraz ustalenia 14 dniowego terminu do usunięcia prawa i stwierdził brak naruszenia prawa w tym zakresie. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
2. Skargę do WSA w Warszawie na powyższą decyzję PULC z [...] stycznia 2020 r., wniosła B. K., wskazując że organ niezasadnie zmienił kwotę odszkodowania o 50%, gdyż opóźnienie dotarcia do miejsca docelowego (tj. o godz. 23) faktycznie wynosiło 10 godzin a nie 2 godziny.
3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
1. Istota sprawy sprowadza się do tego, czy zasadnie PULC wydając zaskarżoną decyzję z [...] stycznia 2020 r. (po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) orzekł reformatoryjnie i uchylił wcześniejszą swoją decyzję z [...] marca 2019 r. w której:
a) stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego art. 7 ust. 1 lit c art. 5 rozporządzenia nr 261/2004, polegające na niewypłaceniu skarżącej odszkodowania w wysokości 600 EUR,
b) ustalił obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w terminie 14 dni, liczonym od dnia uprawomocnienia się tej decyzji,
c) nałożył na [...] karę pieniężną za naruszenie art. 7 ust. 1 lit. c w łącznej wysokości 1 000 zł.
W zaskarżonej decyzji z [...] stycznia 2020 r. PULC uchylił decyzję w zakresie: a) stwierdzenia naruszenia art. 7 lit. c) rozporządzenia nr 261/2004 i stwierdził brak naruszenia prawa w tym zakresie, b) obowiązku usunięcia przez [...] S.A. naruszenia prawa w terminie 14 dni, c) nałożenia kary pieniężnej na [...] S.A. w wysokości 1 000 zł. W pozostałym zakresie PULC utrzymał decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że przewoźnik nie jest zobowiązany do wypłacenia na rzecz strony skarżącej odszkodowania w pełnej wysokości 600 EUR, ale jest uprawniony do wypłaty odszkodowania w wysokości 300 EUR dla strony skarżącej na podstawie art. 7 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 261/2004 (przewoźnik lotniczy jest uprawniony pomniejszyć to odszkodowanie o 50%, jeżeli pasażer dotarł do miejsca docelowego z opóźnieniem wynoszącym poniżej 4 godzin).
Zdaniem Sądu, decyzja PULC z [...] stycznia 2020 r. jest nieprawidłowa i podlega uchyleniu. Sąd za to w pełni podziela argumentację zawartą we wcześniejszej decyzji PULC z [...] marca 2019 r., która była prawidłowa i powinna funkcjonować w obrocie prawnym.
2. Stan faktyczny nie budzi żadnych wątpliwości w niniejszej sprawie. Problemem jest jednak interpretacja przez PULC przepisów rozporządzenia nr 261/2004 i bezzasadna zmiana (w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy) prawidłowej decyzji tego organu z [...]marca 2019 r. Ze stanu faktycznego sprawy wynikają następujące, bezsporne ustalenia:
- do PULC wpłynął wniosek pasażerki B.K. o stwierdzenie naruszenia przez [...] przepisów rozporządzenia (WE) 261/2004 dotyczący lotu w dniu [...] sierpnia 2017 r. na trasie [...]-[...]rejsem o oznaczeniu kodowym [...], z planową godziną startu 22:05 czasu lokalnego i planową godziną lądowania na 17 sierpnia 2017 r. 12:30 czasu lokalnego; "lot" w rozumieniu rozporządzenia nr 261/2004 oznacza operację transportu lotniczego wykonywaną przez przewoźnika lotniczego, który wytycza swoją trasę (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 10 lipca 2008 r. w sprawie C-173/07 Emirates Airlines, Zb.Orz. s. I-5237, pkt 40); trasa stanowi zatem zasadniczy element lotu, który wykonywany jest zgodnie z rozkładem uprzednio opracowanym przez przewoźnika;
- odległość pomiędzy lotniskiem w [...] a lotniskiem w [...] wynosi 6 955 kilometrów; przy określaniu kwoty odszkodowania należy zatem uwzględnić wyłącznie odległość między pierwszym miejscem odlotu a miejscem docelowym, bez uwzględniania ewentualnych lotów łączonych (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 7 września 2017 r. w sprawie C-559/16 Birgit Bossen i in. przeciwko Brussels Airlines SA/NV);
- przewoźnikiem obsługującym rejs były PLL LOT;
- przedmiotowy lot został odwołany przez przewoźnika z przyczyn technicznych; za nadzwyczajne okoliczności nie można uznać problemu technicznego samolotu, który spowodował odwołanie lotu, jeśli jest następstwem normalnego wykonania działalności przewoźnika (por. wyrok WSA w Warszawie z 29 października 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 64/15);
- o odwołaniu lotu[...] poszkodowana dowiedziała się dzień wcześniej przed planowanym wylotem podczas pasażerce w tym samym dniu ([...] sierpnia 2017 r.) połączenie alternatywne na trasie [...]- [...],[...]-[...] odpowiednio rejsami [...] i [...], na co poszkodowana wyraziła zgodę;
- alternatywny rejs [...] z [...] do [...]wyleciał z dwugodzinnym opóźnieniem, w wyniku czego pasażerka nie zdążyła na lot[...];
- w miejsce utraconego połączenia poszkodowana otrzymała zastępczy lot z [...]do [...] -[...], który również był opóźniony;
- pasażerka dotarła do miejsca docelowego - [...] [...] sierpnia 2017 r. około godziny 23:00;
- generalne faktyczne opóźnieniem w dotarciu do miejsca docelowego wyniosło prawie 10 godzin.
3. Stosownie do art. 2 lit. l rozporządzenia (WE) nr 261/2004 "odwołanie" oznacza nieodbycie się lotu, który był uprzednio planowany i na który zostało zarezerwowane przynajmniej jedno miejsce. Z uwagi na okoliczność, iż skarżąca posiadała potwierdzoną rezerwację na skarżony lot oraz fakt, iż przedmiotowy lot się nie odbył, zasadnie PULC w decyzji stwierdził, iż lot ten był lotem "odwołanym" w rozumieniu rozporządzenia 261/2004.
Stosownie do art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy otrzymują pomoc od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 8. W myśl art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "W przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie mają prawo wyboru pomiędzy:
a) - zwrotem w terminie siedmiu dni, za pomocą środków przewidzianych w art. 7 ust. 3, pełnego kosztu biletu
po cenie za jaką został kupiony, za część lub części nie odbytej podróży oraz za część lub części już odbyte, jeżeli lot nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera, wraz z, gdy jest to odpowiednie, - lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie;
b) zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w najwcześniejszym możliwym terminie; lub
c) zmianą planu podróży, na porównywalnych warunkach, do ich miejsca docelowego, w późniejszym terminie dogodnym dla pasażera, w zależności od dostępności wolnych miejsc."
Z akt sprawy wynika, iż strona skarżąca otrzymała pomoc od obsługującego przewoźnika lotniczego zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, ponieważ odbyła podróż alternatywnym lotem do miejsca docelowego. Mając powyższe na uwadze PULC zasadnie stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika wskazanego przepisu rozporządzenia 261/2004 w powyższym zakresie.
Stosownie do art. 5 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 w przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy otrzymują pomoc od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. a) i art. 9 ust. 2, jak również, w przypadku zmiany trasy, gdy racjonalnie spodziewany czas startu nowego lotu ma nastąpić co najmniej jeden dzień po planowym starcie odwołanego lotu, pomoc określoną w art. 9 ust. 1 lit. b) i c).
W myśl art. 9 ust. 1 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "W przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują bezpłatnie posiłki oraz napoje w ilościach adekwatnych do czasu oczekiwania."
W myśl art. 9 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "W przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują bezpłatnie zakwaterowanie w hotelu w przypadku: gdy występuje konieczność pobytu przez jedną albo więcej nocy, lub gdy zachodzi konieczność pobytu dłuższego niż planowany przez pasażera.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 lit. b) rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "W przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują bezpłatnie transport pomiędzy lotniskiem a miejscem zakwaterowania (hotelem lub innym)."
W myśl art. 9 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "Ponadto, pasażerom bezpłatnie przysługują dwie rozmowy telefoniczne, dwa dalekopis, dwie przesyłki faksowe lub e-mailowe."
W świetle motywu (13) rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "Pasażerowie, których loty zostały odwołane, powinni mieć możliwość otrzymania zwrotu należności za ich bilety albo oferty zmiany trasy podróży na satysfakcjonujących warunkach, a w czasie oczekiwania na późniejszy lot powinni zostać otoczeni należytą opieką".
Z akt sprawy wynika zatem, że skarżąca dowiedziała się o odwołaniu rejsu dzień wcześniej przed planowanym wylotem. W związku z czym pasażerka nie musiała się stawić się na lotnisku a tym samym nie wymagała stosownej opieki. Mając powyższe na uwadze zasadnie PULC stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika lotniczego wskazanego przepisu rozporządzenia 261/2004 w powyższym zakresie.
Stosownie do art. 7 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004: "W przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości:
a) 250 EUR dla wszystkich lotów o długości do 1 500 kilometrów;
b) 400 EUR dla wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1.500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1 500 do 3 500 kilometrów;
c) 600 EUR dla wszystkich innych lotów niż loty określone w lit. a) lub b).
Przy określaniu odległości, podstawą jest ostatni cel lotu, do którego przybycie pasażera nastąpi po czasie planowego przylotu na skutek opóźnienia spowodowanego odmową przyjęcia na pokład lub odwołaniem lotu."
Zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 obsługujący przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7, jeżeli może dowieść, że odwołanie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.
Stosownie do art. 5 ust. 1 lit. c) rozporządzenia (WE) nr 261/2004 "W przypadku odwołania lotu, pasażerowie, których to odwołanie dotyczy mają prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 7, chyba że:
i) "zostali poinformowani o odwołaniu co najmniej dwa tygodnie przed planowym czasem odlotu; lub
ii) zostali poinformowani o odwołaniu w okresie od dwóch tygodni do siedmiu dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot najpóźniej dwie godziny przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej cztery godziny po planowym czasie przylotu; lub
iii) zostali poinformowani o odwołaniu w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu."
Z akt analizowanej sprawy jednoznacznie wynika, że:
- przewoźnik w związku z odwołanym rejsem [...] w dniu [...] sierpnia 2017 r. z [...] do [...]zaoferował skarżącej zmianę planu podróży lotem alternatywnym [...]z [...]do [...]i [...]z [...]do [...] w tym samym dniu co przedmiotowy rejs [...];
- alternatywny rejs z [...]był zaplanowany na godzinę 20:40 czasu lokalnego, a więc na więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. c) iii) przewoźnik powinien umożliwić poszkodowanej wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu. Skoro tego nie uczynił, to był zobowiązany do wypłaty na rzecz skarżącej odszkodowania, o którym mowa w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, czego nie uczynił. Wobec powyższego PULC zasadnie stwierdził naruszenie art. 7 lit. c) tego rozporządzenia wobec strony skarżącej poprzez niewypłacenie jej przedmiotowej kwoty odszkodowania.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 obsługujący przewoźnik lotniczy dba o to, aby w punkcie odpraw pasażerów była umieszczona w miejscu widocznym dla pasażerów czytelna informacja zawierająca następujący tekst: "Jeżeli odmówiono Państwu przyjęcia na pokład lub Państwa lot został odwołany lub opóźniony o co najmniej dwie godziny, możecie Państwo poprosić obsługę na stanowisku odpraw lub w punkcie przyjęć pasażerów na pokład samolotu o tekst określający przysługujące Państwu prawa, w szczególności w odniesieniu do odszkodowania i należnej Państwu pomocy".
Zgodnie z art. 14 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 obsługujący przewoźnik lotniczy, który odmawia przyjęcia na pokład lub odwołuje lot wręcza każdemu pasażerowi, którego to dotyczy, pisemną informację o przepisach na temat odszkodowania i pomocy zgodnie z niniejszym rozporządzeniem.
W odniesieniu do realizacji obowiązków, wynikających z art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, strona skarżąca we wniesionej skardze wskazała, iż przewoźnik lotniczy nie udzielił jej informacji o przysługujących prawach. Jednakże należy zaznaczyć, iż strona skarżąca dowiedziała się o odwołaniu rejsu [...]na dzień przed wylotem, a więc nim stawiła się do odprawy na skarżony lot, wobec czego zasadnie PULC stwierdził, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zaistniała faktyczna niemożność wręczenia stronie skarżącej przedmiotowej informacji. Zatem zasadnie PULC stwierdził brak naruszenia przepisów rozporządzenia 261/2004 przez przewoźnika lotniczego w tym zakresie.
Zgodnie z art. 209b ust. 1 ustawy - Prawo lotnicze: "Kto działa z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów rozporządzeń, o których mowa w art. 205a ust. 1, lub nie wykonuje albo nienależycie wykonuje zobowiązania wynikające z przepisów tych rozporządzeń, podlega karze pieniężnej w wysokości określonej w załączniku nr 2 do ustawy."
Stosownie do pkt 1.5 załącznika nr 2 do ww. ustawy naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, podlega karze pieniężnej od 1 000 do 2 500 zł. W ocenie Sądu, z uwagi na fakt, iż przewoźnik nie wykonał względem pasażerki B.K. obowiązku wypłaty odszkodowania w kwocie 600 EUR oraz z uwagi na fakt, że nie przesłał w sprawie wystarczających wyjaśnień i dowodów, zasadnym było nałożenie kary na [...]" w kwocie 1000 zł. Jedynie kara pieniężna w tej wysokości spełnia przesłanki, o których mowa w art. 16 ust. 3 rozporządzenia 261/2004/WE, tj. kara w tej wysokości będzie adekwatna do zakresu naruszenia prawa unijnego a na przyszłość powodować będzie, iż przewoźnik nie będzie dopuszczał się podobnych naruszeń (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 maja 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2412/13). W ocenie Sądu, nałożenie na [...] kary pieniężnej w wysokości 1 000 zł było zatem, w świetle zaistniałego stanu faktycznego i prawnego, w pełni uzasadnione.
4. Zdaniem Sądu, PULC w zaskarżonej decyzji bezzasadnie twierdzi, że "pasażerowie dotarli do miejsca docelowego w opóźnieniem wynoszącym około 2 godzin" i błędnie interpretuje przepisy rozporządzenia 261/2004 w zakresie możliwości obniżenia odszkodowania o 50% (art. 7 ust. 2 lit c).
Pojęcie "czasu przylotu" używane do celów określenia wielkości opóźnienia, którego doświadczyli pasażerowie danego lotu, oznacza moment, w którym co najmniej jedne z drzwi samolotu otwierają się, przy założeniu, że w owym momencie pasażerowie mają prawo opuścić maszynę. W istocie co do zasady sytuacja pasażerów lotu nie zmienia się istotnie ani w momencie, w którym koła samolotu dotykają drogi startowej docelowego lotniska, ani w momencie, w którym samolot osiąga pozycję postojową i zaciągnięto hamulce postojowe lub umocowano klocki hamujące, gdyż pasażerowie wówczas nadal pozostają poddani różnym ograniczeniom, w zamkniętej przestrzeni, w której się znajdują. Dopiero w chwili, gdy pasażerowie mają prawo opuścić maszynę i gdy wydawane jest w tym celu polecenie otwarcia drzwi samolotu, mogą oni co do zasady podjąć na nowo zwyczajowe aktywności bez konieczności doświadczania tych ograniczeń (por. sprawa C-452/13, Germanwings GmbH p. Ronny’emu Henningowi, wyrok Trybunału Sprawiedliwości ZOTSiS 2014/9/I-2141 z dnia 4 września 2014 r.).
Dodatkowo podkreślić trzeba, że opóźnienie lotu wynikające z opóźnienia się poprzedniego rejsu nie spełnia przesłanek nadzwyczajnych okoliczności określonych w art. 5 ust. 3 oraz motywu 14 i 15 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91. Opóźnienie to nie stanowi bowiem nadzwyczajnej okoliczności wymienionej w motywie 14 i 15 powołanego rozporządzenia, której przewoźnik lotniczy nie mógł uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, skoro nie było ono efektem działania czynników zewnętrznych, na które przewoźnik nie miał jakiegokolwiek wpływu (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 2497/14).
Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania art. 7 ust. 1 lit c rozporządzenia nr 261/2004, zgodnie z którym: "Jeżeli pasażerom zaoferowano (...) zmianę planu podróży do ich miejsca docelowego na alternatywny lot, którego czas przylotu nie przekracza planowego czasu przylotu pierwotnie zarezerwowanego lotu o cztery godziny w przypadku wszystkich innych lotów (...) obsługujący przewoźnik lotniczy może pomniejszyć odszkodowanie przewidziane w ust. 1 o 50 %."
Wskazać trzeba, że spośród kilku możliwych wykładni przepisu prawa unijnego pierwszeństwo należy dać wykładni zapewniającej jego skuteczność (zob. w szczególności wyroki Trybunału Sprawiedliwości: z 22 września 1988 r. w sprawie 187/87 Kraj Saary i in., Rec. s. 5013, pkt 19; z 24 lutego 2000 r. w sprawie C-434/97 Komisja przeciwko Francji, Rec. s. I-1129, pkt 21). Rozporządzenie nr 261/2004 realizuje cel, jakim jest zadośćuczynienie, między innymi, szkodzie polegającej na stracie czasu danych pasażerów, która może, ze względu na jej nieodwracalny charakter, zostać złagodzona jedynie przez odszkodowanie. Pierwszorzędnym celem rozporządzenia 261/2004 jest podniesienie poziomu ochrony wszystkich pasażerów.
Bezzasadne jest twierdzenie przez PULC, że "opóźnienie w dolocie do miejsca docelowego wyniosło poniżej 2 godzin" (s. 3 decyzji z [...] stycznia 2020 r.) w sytuacji, gdy:
- lot pierwotny został odwołany,
- alternatywny lot "łączony" z [...] do [...]odbył się również z 2 godzinnym opóźnieniem,
- w związku z takim opóźnieniem wcześniejszego lotu pasażerka nie zdążyła na kolejny lot i otrzymała zastępczy lot [...] – [...], który również był opóźniony,
- w rezultacie pasażerka dotarła do [...]około godz. 23 (blisko 10 godzin później niż miała dotrzeć).
Z punktu widzenia pasażera istotne jest to kiedy faktycznie dotrze do miejsca docelowego podróży a nie to kiedy "mu się to zaproponuje lub obieca". Z akt sprawy nie wynika również, że przewoźnik informował pasażera o kolejnych opóźnieniach lotów alternatywnych i jego prawach w tym zakresie. Zastosowanie obniżenia o 50% należnego odszkodowania nie jest uzasadnione w sytuacji, gdy wskazana przez przewoźnika "oferta" nie miała żadnego uzasadnienia w faktach i czasie związanym z dotarciem przez pasażerkę do miejsca docelowego podróży.
W wyroku Trybunału Sprawiedliwości z 19 listopada 2009 r. (Christopher Sturgeon, Gabriel Sturgeon i Alana Sturgeon przeciwko Condor Flugdienst GmbH - sprawa C-402/07 oraz Stefan Böck i Cornelia Lepuschitz przeciwko Air France SA - sprawa C-432/07) wskazano, że "kwota odszkodowania należnego pasażerowi na podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004 może zostać obniżona o 50%, jeżeli spełnione są przesłanki określone w art. 7 ust. 2 tego rozporządzenia. Mimo że ten ostatni przepis odnosi się tylko do przypadku zmiany planu podróży pasażera, należy przyjąć, że przewidziane obniżenie kwoty odszkodowania jest wypadkową samego opóźnienia, którego pasażerowie doświadczyli, przy czym brak jest przeszkód, by stosować ten przepis mutatis mutandis do odszkodowań wypłacanych na rzecz pasażerów opóźnionych lotów. Wynika z tego, że kwota odszkodowania należnego pasażerowi opóźnionego lotu, który przybywa do swojego miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po godzinie przybycia pierwotnie przewidzianej, może zostać obniżone - zgodnie z art. 7 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 261/2004 - o 50%, jeżeli opóźnienie wynosi, w odniesieniu do lotu nieobjętego art. 7 ust. 2 lit. a) i b), mniej niż cztery godziny.". Wyraźnie więc wskazano, że w przepisie tym nie chodzi tylko o złożoną "ofertę" ale o faktyczne "przybycie do miejsca docelowego". Nie jest zatem istotny czas w którym pasażer potencjalnie mógłby dolecieć do miejsca docelowego w wyniku zaproponowania alternatywnego lotu a czas realnego "przybycia do miejsca docelowego". Gdyby przyjąć interpretację zaproponowaną przez PULC w zaskarżonej decyzji, to zupełnie nieistotne byłoby to kiedy i w jakim czasie pasażer faktycznie przybędzie do miejsca docelowego podróży. Ważne byłoby takie techniczne "skonstruowanie" i zaproponowanie lotów zamiennych (alternatywnych), które wyłącznie teoretycznie mieściłoby się w przepisie uprawniającym do obniżenia odszkodowania o 50%. Takie działanie mogłoby świadczyć o świadomym obejściu prawa w celu wypłaty obniżonego odszkodowania. Podkreślić należy, że przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa unijnego należy brać pod uwagę nie tylko jego brzmienie, lecz także kontekst, w jakim został umieszczony, oraz cele regulacji, której stanowi on część (zob. w szczególności wyroki Trybunału Sprawiedliwości: z 19 września 2000 r. w sprawie C-156/98 Niemcy przeciwko Komisji, Rec. s. I-6857, pkt 50; z 7 grudnia 2006 r. w sprawie C-306/05 SGAE, Zb.Orz. s. I-11519, pkt 34).
Rozporządzenie 261/2004 służy zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony pasażerów lotniczych, którzy stanęli wobec problemu odwołania lub opóźnienia lotów, co stanowi dla nich poważne problemy i niedogodności związane z transportem lotniczym. Zatem przepisy przyznające prawa pasażerom lotniczym, w tym przepisy przyznające prawo do odszkodowania, powinny być interpretowane szeroko (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 22 grudnia 2008 r. w sprawie C-549/07 Wallentin-Hermann, Zb.Orz. s. I-11061, pkt 17). Sąd w pełni podziela to stanowisko i przy ponownym rozpoznaniu sprawy PULC uwzględni powyższe rozważania.
5. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, rozstrzygniecie o kosztach opierając na art. 200 p.p.s.a.