VII SA/Wa 659/18

VII SA/Wa 659/18 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2018-08-31
Data wpływu
2018-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Katarzyna Pakuła-Getka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Sygn. powiązane
II OZ 1114/18 - Postanowienie NSA z 2018-11-14
II OZ 1113/18 - Postanowienie NSA z 2018-11-14
II OZ 453/19 - Postanowienie NSA z 2019-05-29
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika
Sentencja
Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 sierpnia 2018r. po rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2017r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. odmówić zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 22 maja 2018r. odmawiającego Stowarzyszeniu [...] z siedzibą w [...] prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić Stowarzyszeniu [...] z siedzibą w [...] przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu.
Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 13 sierpnia 2018r. wpłynął na formularzu PPPr wniosek Stowarzyszenia [...] w [...], zwanej dalej Stowarzyszeniem w którym uznano, że wnosi o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
Z treści ww. wniosku wynika, iż ww. Stowarzyszenie prowadzi działalność
o charakterze społecznym w obronie środowiska naturalnego, zdrowia, życia ludzi, osób poszkodowanych i represjonowanych oraz zasłużonych dla ojczyzny
i narodu polskiego. Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku w formie nieruchomości bądź ruchomości, zaś środki finansowe na działalność pochodzą
z dobrowolnych składek członkowskich. Stowarzyszenie prowadzi działalność
o charakterze "non profit" i nie korzysta z żadnych dotacji od Skarbu Państwa, bądź Unii Europejskiej. Stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej.
Wskazać należy, że w niniejszej sprawie rozpatrywano już wniosek Stowarzyszenia w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 22 maja 2018r. starszy referendarz sądowy odmówił Stowarzyszeniu [...] w [...] prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła sprzeciw.
Postanowieniem z dnia 12 lipca 2018r. Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia 22 maja 2018r.
Wskazać należy, że w innych sprawach m.in. VII SA/Wa 2602/17, w której wnioskujące Stowarzyszenie również wystąpiło z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy - pismem z dnia 15 lutego 2018r. wezwano do uzupełnienia wniosku
o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe informacje i nadesłanie wskazanych w nim dokumentów.
Pismem z dnia 12 marca 2018r. (data wpływu do Sądu 15 marca 2018r.) wnioskujące Stowarzyszenie udzieliło odpowiedzi na powyższe, które uwzględniono również przy rozpatrywaniu niniejszego wniosku.
Ww. piśmie nadesłanym do sprawy Stowarzyszenie podało że liczy
16 członków. Członkowie opłacają dobrowolne składki członkowskie. Aktualny stan środków finansowych wynosi zero. Oświadczyło, że nie otrzymuje innych świadczeń, dotacji i darowizn. Nadesłało odpis statutu. Powyższe dane zostały uwzględnione przy rozpatrywaniu wniosku Stowarzyszenia w niniejszej sprawy.
Rozpoznając wniosek należało zważyć co następuje:
Zauważyć przede wszystkim trzeba, że wniosek Stowarzyszenia w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, jest kolejnym wnioskiem skarżącej
w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia 22 maja 2018r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym częściowym zakresie obejmującym koszty sądowe. W takiej sytuacji kolejny wniosek strony w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy traktować jako wniosek
o zmianę postanowienia z dnia 22 maja 2018r. w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
z 2018r. poz. 1302), zwanej dalej p.p.s.a. Natomiast wniosek w zakresie ustanowienia pełnomocnika rozpoznano jako nowy wniosek.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy również wskazać, iż zgodnie art. 165 p.p.s.a postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęte jest, że przez pojęcie ,,zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Podkreśla się także, że wniosek o zmianę postanowienia musi wprowadzać element nowości do sprawy, tj. wskazywać na nowe okoliczności faktyczne i prawne, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (vide: postanowienie NSA z dnia 7 grudnia 2010r., sygn. akt I OZ 1067/10, LEX nr 743589). Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek zmiany w sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej wnioskodawcy, ale o wskazanie okoliczności o istotnym znaczeniu dla rozpatrywanej kwestii (vide: postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2011r., sygn. akt
I FZ 33/11, LEX nr 783627). Mogłoby się to stać tylko w przypadku zmiany polegającej na pogorszeniu się sytuacji materialnej strony, co wnioskodawca musiałby wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy.
Dokonując oceny zasadności ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy uznano, że skarżące Stowarzyszenie nie wykazało by nastąpiła na tyle istotna zmiana okoliczności faktycznych sprawy, która uzasadniałaby zmianę wydanego uprzednio rozstrzygnięcia.
Stowarzyszenie nie wskazało żadnych nowych okoliczności. Należy zatem ponownie zauważyć, że skarżące w niniejszej sprawie Stowarzyszenie prowadząc swoją działalność ma możliwość zgromadzenia odpowiedniej kwoty pieniężnej pochodzącej przede wszystkim ze składek członkowskich, tym bardziej, że w Statucie posiada zapis że obowiązkiem członków stowarzyszenia jest opłacanie składek członkowskich (§ 11), lub wygospodarować środki na pokrycie kosztów sądowych z dochodów z własnej działalności, ewentualnie uzyskać dochody w inny prawem przewidziany sposób, a dopiero jeżeli te formy pozyskania środków okażą się niewystarczające, powinno szukać pomocy finansowej chociażby poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z tego względu Stowarzyszenie powinno zapewnić odpowiednie środki na utrzymanie i bieżącą działalność przede wszystkim we własnym zakresie.
W obecnie rozpoznawanym wniosku Stowarzyszenie nie wskazało innych okoliczności niż ww. znane już w sprawie. Brak jest zatem podstaw do zmiany postanowienia Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2018r. w zakresie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych.
W ocenie referendarza sądowego brak jest również podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika
Jak wynika z akt sprawy wnioskujące Stowarzyszenie [...] w [...] jest zarejestrowanym stowarzyszeniem
w Krajowym Rejestrze Sądowym. Wobec tego wskazać należy, iż zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2017r., poz. 210) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów, z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie, zatem ma możliwości by uzyskać środki finansowe na prowadzenie swojej działalności statutowej, w zakres której wchodzą również sprawy sądowe, wymagające co do zasady uiszczania opłat
i czynienia wydatków.
W niniejszej sprawie skarżące Stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło czynności zmierzające do uzyskania środków finansowych na ponoszenie kosztów sądowych związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Nie jest wystarczającym twierdzenie, iż skarżące Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku, żadnych zysków, nie prowadzi działalności gospodarczej, a jego działalność opiera się na społecznej działalności członków i dobrowolnych składkach. Jeżeli działalność Stowarzyszenia związana jest z realizacją jego praw przed sądem, to wiąże się ona także z obowiązkiem uiszczania kosztów postępowania sądowego. Stowarzyszenie powinno więc wziąć pod uwagę swój udział w postępowaniach sądowych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki np. w formie składek członkowskich w odpowiedniej wysokości, tym bardziej, że istnieje od 2013r.
W piśmie z dnia 12 marca 2018r. nadesłanym do sprawy VII SA/Wa 2602/17 Stowarzyszenie poinformowało, że liczy 16 członków, a składki są dobrowolne. We wniosku podało, że swoją działalność opiera wyłącznie na finansach pochodzących za składek członkowskich. Przyjąć zatem należy, że Stowarzyszenie ma możliwości, by zgromadzić niezbędne środki na opłacenie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. Ograniczenie się przez Stowarzyszenie do pozyskiwania środków finansowych z dobrowolnych składek członkowskich nie może być przesłanką przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
W sytuacji braku egzekwowania od członków Stowarzyszenia obowiązku uiszczana składek członkowskich, przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie (vide. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010r., sygn. akt II OZ 252/10). Wnioskujące Stowarzyszenie nie wykazało okoliczności o których mowa wyżej, w żaden sposób nie uprawdopodobniło, że jego członkowie nie są w stanie ponieść kosztów profesjonalnego pełnomocnika.
Ponadto należy wskazać, że ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych jest stanowisko, zgodnie z którym w takich okolicznościach, jak przedstawione w niniejszym stanie faktycznym, kiedy nie istnieje żadna obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca zgromadzenie odpowiednich środków finansowych, przyjąć należy, że organizacja sama pozbawia się zdobycia środków finansowych na prowadzenie działań statutowych, co stanowi przesłankę do odmowy przyznania prawa pomocy.
W orzecznictwie sądowym utrwalony został pogląd, iż w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem stowarzyszenie powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych (post. NSA z dnia 22 stycznia 2009r., sygn. akt II OZ 22/098, LEX nr 551904, post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008r. sygn. akt II OZ 321/04, LEX nr 479098). Niepodejmowanie przez Stowarzyszenie działań zmierzających do pozyskania środków umożliwiających realizację zadań statutowych prowadzi w istocie do przerzucenia kosztów działalności Stowarzyszenia na Skarb Państwa i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy.
Mając na względzie wskazane okoliczności stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy Stowarzyszeniu w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, nie wykazało ono bowiem, że z przyczyn od siebie niezależnych nie ma możliwości pozyskania środków finansowych na pokrycie kosztów jego ustanowienia.
W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.