VII SA/Wa 640/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję odmawiającą przyznania stypendium socjalnego z powodu wadliwego uzasadnienia organu, który nie wykazał szczegółowo sposobu wyliczenia dochodu rodziny.
Skarżąca K.B. wniosła o przyznanie stypendium socjalnego, jednak organ odmówił, uznając, że dochód rodziny przekracza kryterium. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy, powołując się na przepis regulaminu dotyczący utraty i uzyskania dochodu z działalności gospodarczej. WSA uchylił decyzję organu odwoławczego, wskazując na naruszenie przepisów KPA dotyczących uzasadnienia decyzji, które nie wykazało szczegółowo sposobu wyliczenia dochodu.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania studentce K.B. stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości. Organ pierwszej instancji oraz organ odwoławczy uznały, że dochód netto na członka rodziny przekracza ustalone kryterium, powołując się na § 21 Regulaminu świadczeń dla studentów. Przepis ten stanowił, że nie stosuje się przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu, gdy działalność gospodarcza jest ponownie rozpoczynana w okresie 3 miesięcy od zaprzestania, zwłaszcza gdy rodzice pozostają we wspólności majątkowej i działalność jest prowadzona pod tym samym adresem i o tym samym profilu. Skarżąca kwestionowała sposób wyliczenia dochodu, twierdząc, że przepis powinien być rozpatrywany indywidualnie dla każdego członka rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pierwotnie oddalił skargę, uznając argumentację organu za prawidłową. Jednak Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na nieważność postępowania z powodu wadliwego umocowania pełnomocnika organu. Po ponownym rozpoznaniu, WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył przepisy KPA, w szczególności art. 7, 77 i 80 KPA, poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji. Sąd podkreślił, że organ powinien szczegółowo wykazać sposób wyliczenia dochodu rodziny, w tym operacje matematyczne, aby umożliwić weryfikację prawidłowości obliczeń, co nie zostało uczynione. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy naruszył przepisy KPA dotyczące uzasadnienia decyzji, nie wykazując szczegółowo sposobu wyliczenia dochodu rodziny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ odwoławczy nie spełnił wymogów art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 KPA, ponieważ nie przedstawił szczegółowej operacji matematycznej, która legła u podstaw przyjęcia dochodu w wysokości przekraczającej próg do przyznania stypendium. Brak szczegółowego uzasadnienia uniemożliwia weryfikację prawidłowości obliczeń.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
k.p.a. art. 107 § 1 pkt 6 i par 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji musi zawierać szczegółowe wyjaśnienie podstawy prawnej, sposób rozumowania organu, przyjęte założenia oraz operacje matematyczne, jeśli są podstawą rozstrzygnięcia.
p.s.w.n. art. 86 § ust. 1 pkt 1 i ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Reguluje zasady przyznawania stypendium socjalnego studentom.
p.s.w.n. art. 87 § ust. 1, 2 i 3
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Określa przesłanki przyznawania stypendium socjalnego, w tym możliwość przyznania w zwiększonej wysokości.
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 183 § § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki nieważności postępowania przed NSA, w tym wadliwe umocowanie pełnomocnika.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 3 § pkt 2, 2a, 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Definiuje pojęcia dochodu rodziny, dochodu członka rodziny oraz dochodu osoby uczącej się.
u.ś.r. art. 5 § ust. 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Reguluje zasady uwzględniania dochodu utraconego przy ustalaniu dochodu rodziny.
p.p.s.a. art. 32
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa krąg stron postępowania sądowoadministracyjnego.
p.p.s.a. art. 34
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa możliwość działania stron przez pełnomocników.
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy nie wykazał w sposób szczegółowy sposobu wyliczenia dochodu rodziny, co narusza wymogi KPA dotyczące uzasadnienia decyzji. Niewłaściwe umocowanie pełnomocnika organu przed NSA skutkowało nieważnością postępowania.
Odrzucone argumenty
Organ odwoławczy prawidłowo zinterpretował § 21 Regulaminu, uznając, że zmiana właściciela działalności gospodarczej między rodzicami pozostającymi we wspólności majątkowej nie stanowi utraty dochodu. Dochód rodziny przekroczył kryterium uprawniające do stypendium socjalnego.
Godne uwagi sformułowania
Nie można mówić o utracie dochodu, skoro w tej samej rodzinie jest prowadzona tożsama działalność gospodarcza, a rodzice skarżącej pozostają w małżeńskiej wspólności majątkowej. Uzasadnienie decyzji ma być dla strony źródłem informacji o sposobie rozumowania organu, który podejmuje decyzję i przyjętych przez niego założeniach. Niewłaściwe umocowanie ww. pełnomocnika nie zostało w niniejszej sprawie w żaden sposób konwalidowane i spowodowało nieważność postępowania.
Skład orzekający
Joanna Gierak-Podsiadły
przewodniczący
Katarzyna Tomiło-Nawrocka
sprawozdawca
Tomasz Janeczko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnych, zwłaszcza w sprawach dotyczących świadczeń, oraz kwestie prawidłowego umocowania pełnomocników w postępowaniu sądowoadministracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji regulaminu uczelni oraz procedury sądowoadministracyjnej. Kwestia utraty dochodu z działalności gospodarczej może być różnie interpretowana w zależności od konkretnych przepisów i regulaminów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne są szczegółowe uzasadnienia decyzji administracyjnych i jak błędy proceduralne mogą wpłynąć na wynik sprawy, nawet jeśli merytorycznie organ miał rację. Dotyczy również kwestii finansowych studentów.
“Ważne dla studentów: Błąd formalny organu uchylił decyzję o stypendium!”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 640/24 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2024-04-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-03-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Joanna Gierak-Podsiadły /przewodniczący/ Katarzyna Tomiło-Nawrocka /sprawozdawca/ Tomasz Janeczko Symbol z opisem 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane III OSK 2515/24 - Wyrok NSA z 2025-01-16 Skarżony organ Inne Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 775 art. 107 par 1 pkt 6 i par 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Janeczko, asesor WSA Katarzyna Tomiło-Nawrocka (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej W. Uniwersytetu M. z dnia 26 lutego 2020 r. znak: SOC/2019-2020/628 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej W. Uniwersytetu M. na rzecz K. B. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Odwoławcza Komisja Stypendialna [...] Uniwersytetu Medycznego (dalej: "organ odwoławczy" lub "Odwoławcza Komisja Stypendialna [...]UM") decyzją z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.) w zw. z art. 86 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 i 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668, z późn. zm., dalej: "p.s.w.n.") oraz § 2 ust. 1 pkt 1 i § 7 ust. 2 Regulaminu świadczeń dla studentów [...] Uniwersytetu Medycznego wprowadzonego zarządzeniem nr 121/2019 Rektora [...]UM z dnia 30 września 2019 r. oraz Komitetu nr 5/2019 z dnia 6 listopada 2019 r. Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia (dalej: "Regulamin"), utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu Medycznego (dalej: "Komisja Stypendialna" lub "organ pierwszej instancji") z dnia 16 grudnia 2019 r., nr SOC/2019-2020/601 wydaną w sprawie odmowy K. B. (dalej: "skarżąca") przyznania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości z tytułu zakwaterowania w domu studenckim lub obiekcie innym niż dom studencki. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazała, że Komisja Stypendialna prawidłowo odmówiła skarżącej przyznania podwyższonego stypendium socjalnego z uwagi na przekroczenie dochodu netto na osobę w rodzinie, tj. kwoty 1.051,70 zł. Nie można bowiem utracić dochodów matki studentki w związku z zaprzestaniem działalności gospodarczej w dniu 1 lutego 2019 r. oraz rozpoczęciem w dniu 22 stycznia 2019 r. działalności gospodarczej przez jej ojca. Z danych z CEiDG wynika, że zarówno u matki, jak i ojca studentki działalność gospodarcza figuruje pod tym samym adresem, także profil tej działalności jest tożsamy. W związku z tym dochód netto na członka w rodzinie w 2018 r. w kwocie 1.364 zł został wyliczony prawidłowo. Komisja Stypendialna podejmując decyzję powołała się na § 21 Regulaminu, w którym wskazano, że przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny, wnioskodawca lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli działalność gospodarczą. Z ww. regulacji wynika, że przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się w przypadku ponownego rozpoczęcia działalności w okresie 3 miesięcy licząc od dnia utraty dochodu, przez członka rodziny, wnioskodawcę lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego. Odwoławcza Komisja Stypendialna podniosła, że skarżąca w odwołaniu powołuje się na okoliczność, że zarówno działalność gospodarcza prowadzona wcześniej przez matkę, jak i działalność prowadzona obecnie przez ojca jest przypisana konkretnej osobie – właścicielowi i ponosi ona odpowiedzialność za wszelkie zobowiązania firmy. Zdaniem organu odwoławczego, przepis, na którym oparła się Komisja Stypendialna ma zastosowanie do całej rodziny, a w tym wypadku mamy do czynienia z tożsamością prowadzonej działalności gospodarczej co do miejsca i jej przedmiotu, a dodatkowo rodzice studentki pozostają w małżeńskiej wspólności majątkowej. Mimo zmiany właściciela, działalność gospodarcza jest ta sama, a nowy właściciel jest członkiem tej samej rodziny. W tej sytuacji powołany § 21 Regulaminu odnosi się łącznie do całej rodziny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K.B. zakwestionowała decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu Medycznego z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] wnosząc o jej uchylenie oraz decyzji ją poprzedzającej, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca stwierdziła, że Komisja Stypendialna wydając w dniu 16 grudnia 2019 r. decyzję odmowną wyliczyła dochód rodziny opierając się tylko na dochodach otrzymanych w 2018 r., nie uwzględniając wnioskowanej utraty dochodu i uzyskania nowego, co skutkuje tym, że dochód na jednego członka rodziny przekracza kryterium uprawniające do przyznania stypendium socjalnego. Komisja poinformowała, że nie uznała utraty dochodu, gdyż działalność została ponownie założona w okresie 3 miesięcy od zamknięcia, pod tym samym adresem i o takim samym profilu działalności, a prowadzący ją kolejno rodzice pozostają w ustawowej wspólności majątkowej. W jej ocenie dochód rodziny nie został prawidłowo wyliczony. Przepis § 21 Regulaminu należy rozpatrywać w stosunku do każdej osoby w rodzinie oddzielnie. W przypadku zatem, gdy osoba prowadząca działalność, a następnie wykreślająca ją, jeżeli w okresie 3 miesięcy ponownie zarejestruje działalność, to wówczas przepisu o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się. Z dokumentów przedłożonych do wniosku jednoznacznie wynika, że jej matka, która do 31 stycznia 2019 r. prowadziła działalność gospodarczą ponownie jej nie zarejestrowała. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 720/20 oddalił skargę K.B. na opisaną na wstępie decyzją. Sąd wskazał, że z analizy § 21 Regulaminu wynika, że przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się w przypadku ponownego rozpoczęcia działalności w okresie 3 miesięcy licząc od dnia utraty dochodu, przez członka rodziny, wnioskodawcę lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego. Sformułowanie "utracili dochód z tych tytułów" oraz "rozpoczęli działalność gospodarczą" odnosi się do wszystkich osób w rodzinie. Celem przyznania stypendium socjalnego jest pomoc finansowa studentom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Ustalając zatem zdolność finansową studenta prawodawca posłużył się kryterium dochodu netto na osobę w rodzinie. Chodzi tu o dochód uśredniony, czyli taki, który staje się udziałem wszystkich członków rodziny pozostających we wspólnych gospodarstwie domowym. Uszczuplenie dochodów rodziny będzie miało wpływ na ocenę sytuacji materialnej studenta. Stosując wykładnię celowościową powołanego przepisu należy podzielić stanowisko organu, bowiem w przyjętym do ustalenia średniego dochodu na członka rodziny okresie nie doszło do obniżenia dochodów rodziny poniżej wartości uzasadniającej przyznanie świadczenia. W ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, że skoro w tym samym miesiącu (styczniu 2019 r. ), w którym matka skarżącej zamknęła działalność gospodarczą ojciec ją rozpoczął, a miejsce prowadzenia obu działalności jest tożsame ([...]), a także przedmiot działalności jest tożsamy (PKD 47.11.Z Sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach z przewagą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych) prowadzony pod nazwą "ZOMER" (sklep, przedsiębiorstwo), co wynika z CEiDG, nie można mówić o utracie dochodu. W tej samej bowiem rodzinie jest prowadzona tożsama działalność gospodarcza, a rodzice skarżącej pozostają w małżeńskiej wspólności majątkowej. Trzeba mieć na względzie, że do majątku wspólnego małżonków należą m.in. pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków oraz dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków. Oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym. Obowiązek ten obejmuje w szczególności udzielanie sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny. Co do zasady, każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym. W tych okolicznościach likwidacja działalności gospodarczej przez jednego z rodziców skarżącej i rozpoczęcie prowadzenia tożsamej działalności przez drugiego z rodziców nie wywołuje skutków faktycznych w sferze dochodowej rodziny skarżącej. Tym samym nie doszło, w rozumieniu powołanego § 21 Regulaminu, do utraty dochodu przez członków rodziny w okresie dłuższym niż 3 miesiące, bowiem z tego samego tytułu rodzina skarżące stale uzyskuje dochody. Z tych względów Sąd przyjął, iż Odwoławcza Komisja Stypendialna zasadnie decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej z dnia 16 grudnia 2019 r. o odmowie przyznania skarżącej żądnego stypendium socjalnego. Skarżąca, nie zgadzając się z powyższym wyrokiem, zaskarżyła go w całości skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") naruszenie prawa materialnego, a mianowicie § 21 Regulaminu, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że ww. przepis dotyczy różnych osób, z których jedna rozpoczyna działalność, a inna kończy, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu wskazuje, że przepisów o utracie dochodu nie stosuje się, gdy ta sama osoba musi najpierw zakończyć działalność gospodarczą, a następnie w terminie 3 miesięcy ponownie ją rozpocząć; 2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a., poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej skutkującą oddaleniem skargi sądowoadministracyjnej, pomimo naruszenia przez organy obu instancji art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. powodującego błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie sytuacji materialnej rodziny skarżącej spowodowanej zakończeniem działalności przez matkę skarżącej, a rozpoczęciem działalności przez ojca skarżącej polegające na przyjęciu, że skoro matka zakończyła działalność, a ojciec założył działalność, to nie zachodzi utrata dochodu w rodzinie skarżącej kasacyjnej, w sytuacji gdy z przedłożonej przez skarżącą dokumentacji wynika, że ojciec po rozpoczęciu działalności nie uzyskał żadnego dochodu, a ponadto powodującego błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie rozpoczęcia działalności w okresie 3 miesięcy od dnia utraty dochodu, gdyż matka skarżącej w terminie 3 miesięcy od dnia zaprzestania prowadzenia działalności nie rozpoczęła jej ponownie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną sporządzonej przez r.pr. A. K. w imieniu organu wniesiono o oddalenie skargi i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Pełnomocnik powołała się na pełnomocnictwo złożone do akt sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 lutego 2024 r., sygn.. akt III OSK 3610/21, uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 720/20 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądził od Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu Medycznego na rzecz K. B. kwotę 377 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. NSA podniósł, że stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. zdanie pierwsze Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Zgodnie § 2 pkt 2 ww. przepisu nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany. I taka też sytuacja zaszła w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 32 p.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Stosownie do art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Z art. 86 ust. 2 i 3 p.s.w.n. wynika, że Odwoławcza Komisja Stypendialna jest organem, który posiada kompetencję do wydawania decyzji w przedmiocie przyznania studentom pomocy materialnej. Kompetencje te potwierdzone zostały w regulaminie świadczeń dla studentów [...]UM (por. § 7 Regulaminu). Legitymacja Odwoławczej Komisji Stypendialnej do działania w charakterze strony w postępowaniu sądowadministracyjnym jest więc następstwem ustrojowego umocowania jej do wydawania decyzji administracyjnych w wyżej podanym zakresie i jest potwierdzona postanowieniami art. 32 p.p.s.a. W niniejszej sprawie w imieniu Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu Medycznego, a więc organu będącego stroną niniejszego postępowania, występowała r.pr. A. K., której pełnomocnictwa udzielił Rektor [...] Uniwersytetu Medycznego "do reprezentowania [...] Uniwersytetu Medycznego w postępowaniach sądowych i administracyjnych oraz do występowania przed innymi organami orzekającymi w granicach określonych w art. 91 k.p.c.". Z pełnomocnictwa przedłożonego do akt niniejszej sprawy nie wynika więc, aby ww. pełnomocnik był umocowany do działania w imieniu Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] Uniwersytetu Medycznego. Przy czym organ od początku postępowania sądowego był reprezentowany przez ww. pełnomocnika i wszystkie działania organu były dokonane właśnie przez niego. W zarządzeniu o wyznaczeniu rozprawy zarówno organ, jak i ww. pełnomocnik zostali poinformowani, że pełnomocnictwo przedłożone do akt sprawy zostało udzielone r.pr. A. K. przez Rektora [...]UM, a nie przez występujący w sprawie organ – Odwoławczą Komisję Stypendialną [...]UM. Zarządzenie to zostało doręczone ww. pełnomocnikowi oraz organowi, na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 14 lutego 2024 r. nikt w imieniu organu się nie stawił. Zatem nieprawidłowe umocowanie ww. pełnomocnika nie zostało w niniejszej sprawie w żaden sposób konwalidowane i spowodowało nieważność postępowania przewidzianą w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Wobec powyższego, po zwrocie akt z Naczelnego Sądu Administracyjnego, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 13 marca 2024 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna Dla Studentów [...] Uniwersytetu Medycznego została wezwana do nadesłania pełnomocnictwa udzielonego r.pr. A. K. przez Odwoławczą Komisję Stypendialną [...]UM, do reprezentowania organu przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi – w terminie 7 dni. W odpowiedzi na wezwanie adw. A. T., działająca z substytucji r.pr. J. N., przy piśmie procesowym z dnia 28 marca 2024 r. przedłożyła pełnomocnictwo dla r.pr. J. N. udzielone przez Rektora [...]UM, obejmujące swym zakresem działanie w imieniu Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...]UM oraz pełnomocnictwo substytucyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega natomiast wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując według powyższych zasad sądowej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W prowadzonym przez organ postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 7 k.p.a. obowiązuje zasada prawdy obiektywnej, obligująca organ do dokładnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego. Wyrazem tej zasady są wynikające z treści art. 77, art. 80 i 107 § 3 k.p.a. obowiązki nałożone na organ, a zatem zgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego i jego obiektywna, wszechstronna ocena, obejmująca rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a następnie rzetelne uzasadnienie m.in. dokonanej oceny dowodów i stanowiska organu. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...]UM odmawiająca skarżącej przyznania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości z tytułu zakwaterowania w domu studenckim lub obiekcie innym niż dom studencki Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 86 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i 3 p.s.w.n., a także § 2 ust. 1 pkt 1 oraz § 7 ust. 2 Regulaminu. Na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1 p.s.w.n., student może ubiegać się o stypendium socjalne. Stypendium takie może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej (art. 87 ust. 1 p.s.w.n.). W szczególnie uzasadnionych przypadkach student może otrzymać stypendium socjalne w zwiększonej wysokości (art. 87 ust. 3 p.s.w.n.). Natomiast przepis art. 87 ust. 2 p.s.w.n. stanowi, że Rektor w porozumieniu z samorządem studenckim ustala wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne, która nie może być mniejsza niż 1,30 kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm., dalej: "u.p.s.") oraz większa niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2220, ze zm., zwana dalej: "u.ś.r."). Student niespełniający warunków samodzielności finansowej nie jest pozbawiony możliwości ubiegania się o stypendium socjalne. W tym przypadku wysokość jego dochodu będzie ustalana na zasadach ogólnych, tj. z uwzględnieniem dochodu rodziców oraz pozostający na ich utrzymaniu dzieci. Stosownie do art. 88 ust. 1 p.s.w.n. wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych z tym, że przy jej ustalaniu uwzględnia się dochody osiągane m.in. przez: studenta, małżonka studenta, rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta, będące na utrzymaniu ww. osób dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26 roku życia oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek. W sprawie przy ustalaniu dochodu skarżącej miały zastosowanie art. 3 i art. 5 ust. 4 u.ś.r. Zgodnie z art. 3 pkt 2 u.ś.r. stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny - oznacza to sumę dochodów członków rodziny. Według zaś art. 3 pkt 2a u.ś.r. stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie członka rodziny - oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c. Przepis art. 3 pkt 3 u.ś.r. stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie osoby uczącej się albo dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego - oznacza to przeciętny miesięczny dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c. Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 4 u.ś.r. w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Organy uczelni, rozpatrując sprawę, powinny kierować się treścią ogólnych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które mają odpowiednie zastosowanie w sprawach z zakresu pomocy materialnej dla studentów w ich indywidualnych sprawach, m.in. z uwagi na korzystanie w tym zakresie z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Obowiązek odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony (patrz: wyrok TK z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. SK 19/99, OTK Nr 7, poz. 258). Choć decyzje organów uczelni w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkól wyższych nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracji publicznej, to jednak skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sąd administracyjny, muszą spełniać przynajmniej podstawowe wymogi umożliwiające przeprowadzenie tej kontroli. Oznacza to, że organy uczelni powinny dążyć do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.), wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz jego całościowej oceny (art. 80 k.p.a.). Powyższym ogólnym zasadom i przepisom postępowania administracyjnego organ odwoławczy uchybił. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że do złożonego w dniu 30 grudnia 2019 r. odwołania, skarżąca załączyła wypis z rejestru CEIDG, wydruk z ewidencji księgowej firmy o uzyskanym dochodzie za pierwszy pełny miesiąc, tj. za luty 2019 r. oraz wyliczenie dochodu rodziny zgodnie z regulaminem [...]UM. Skarżąca, dołączyła więc dokumenty, wskazujące na inny, niż wyliczony przez organ pierwszej instancji dochód uprawniający do przyznania jej stypendium socjalnego. Wobec tego, organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powinien wyjaśnić skarżącej sposób wyliczenia, który doprowadził go do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Nie jest wystarczające powołanie się na przepis § 21 Regulaminu i wskazanie wyliczonego dochodu na członka w rodzinie w kwocie 1364 zł. W ocenie Sądu, poczynione przez organ odwoławczy ustalenia w zaskarżonej decyzji w zakresie wysokości dochodu skarżącej, nie mogą polegać tylko na ogólnym podaniu wysokości tego dochodu. Konieczne jest, przede wszystkim z uwagi na zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., przedstawienie szczegółowej operacji matematycznej, która legła u podstaw przyjęcia przez organy dochodu w wysokości przekraczającej próg do przyznania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości. Jest to tym bardziej istotne, gdy organy obu instancji na podstawie swoich, lecz nieprzedstawionych wyliczeń, wyprowadziły niekorzystne dla skarżącej, skutkujące odmową przyznania świadczenia. Tym samym Sąd przyjął, że uzasadnienie organu odwoławczego nie spełnia wymogów art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. Sąd zauważa, że na mocy ww. przepisu uzasadnienie decyzji, nawet wówczas, gdy sporządza je komisja stypendialna, złożona w większości ze studentów, poza wskazaniem i wyjaśnieniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ma być dla strony źródłem informacji o sposobie rozumowania organu, który podejmuje decyzję i przyjętych przez niego założeniach, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Sąd podziela stanowisko prezentowane przez sądy administracyjne, że sposób wyliczenia dochodu oraz poszczególne jego składniki powinny zostać szczegółowo wykazane w uzasadnieniu rozstrzygnięcia i znajdować odzwierciedlenie w dowodach dołączonych do akt sprawy (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 czerwca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 47/19, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 406/16, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 16 kwietnia 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 247/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 205/18). Należy także podkreślić, że wszędzie tam, gdzie wydanie decyzji uzależnione jest od dokonania obliczeń i wykonania działań matematycznych, działania te powinny być wykazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w taki sposób, by możliwa była weryfikacja prawidłowości przeprowadzonych obliczeń (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 11 września 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 513/19, baza CBOIS). Tym samym organ odwoławczy przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinien w sposób należyty i zgodnie z wyżej wymienionym stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnym wskazać, jak wyliczyły dochody skarżącej. Sąd, mając powyższe na względzie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 209 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI