VII SA/WA 634/24

VII SA/Wa 634/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Ścieszka.
Mirosław Montowski /sprawozdawca/
Włodzimierz Kowalczyk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1961 nr 7 poz 46
art.66 ust. 1 pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk Sędziowie: sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.) asesor WSA Iwona Ścieszka Protokolant: starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 stycznia 2024 r. nr 10/2024 w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. G. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "Mazowiecki WINB", "organ odwoławczy"), decyzją z dnia 5 stycznia 2024 r., nr 10/2024, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm., dalej: "Pr.bud."), po rozpatrzeniu odwołania M. G. – orzekł
o utrzymaniu w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego
w W. (dalej: "PINB w W.", "organ I instancji") z [...] listopada 2023 r. nr [...], nakazującej M. G. usunięcie, w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania decyzji, stwierdzonych nieprawidłowości, zagrożenia życia i mienia dotyczących stanu technicznego ogrodzenia międzysąsiedzkiego zlokalizowanego na działce nr ew. [...], obr. [...] przy ul. [...] w Z. od strony działki nr ew. [...], obr. [...] Z. poprzez wyremontowanie uszkodzonego fragmentu ogrodzenia na odcinku o długości 18 m (licząc od strony granicy z działką nr ew. [...], obr. [...] Z.) obejmującego usunięcie zdegradowanych i uszkodzonych elementów fundamentów, słupków i konstrukcji przęseł oraz wykonanie ich na nowo zgodnie ze sztuką budowlaną.
Do wydania decyzji Mazowieckiego WINB doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych wskazanych przez ten organ.
W dniu 13 lipca 2022 r. do PINB w Wołominie wpłynęło pismo A. B. i P. B. o wszczęcie postępowania administracyjnego m.in. w sprawie "(...) stanu technicznego ogrodzenia z cegły pełnej od strony działki nr ewid. [...], które jest podparte drewnianymi stemplami i zagraża życiu oraz zdrowiu ludzi oraz zniszczonego ogrodzenia od strony działki nr ewid. [...]."
W dniu 27 września 2022 r. przedstawiciel organu I instancji przeprowadził czynności kontrolne, podczas których ustalono: "(...) Ogrodzenie z dz. ew. nr [...]
w stanie technicznym złym, częściowo rozebrane, częściowo przechylone na działkę właścicielki. Ogrodzenie wykonane jest z cegły silikatowej murowanej ażurowo. Istnieje ryzyko zawalenia, niezbędna jest rozbiórka uszkodzonych przęseł ogrodzenia - 2 przęsła. Ogrodzenie z dz. ew. nr [...]. Stan techniczny poprawny, stwierdzono 1 uszkodzenie podmurówki w postaci pęknięcia nie stanowiące zagrożenia. Ogrodzenie z dz. ew. nr [...] i [...] wykonane z cegły silikatowej murowanej ażurowo. Stan techniczny przy dz. ew. nr [...] zły, (...) ogrodzenie przechylone i podparte stęplami drewnianymi, niezbędne jest rozebranie 5 przechylonych przęseł ogrodzenia z uwagi na ryzyko zawalenia" (pisownia oryginalna).
Zawiadomieniem z 5 grudnia 2022 r. PINB w W. poinformował strony
o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego ogrodzenia międzysąsiedzkiego zlokalizowanego na działce nr ew. [...] od strony działki nr ew. [...], [...], [...], obr. [...] przy ul. [...] w Z.
W dniu 8 lutego 2023 r. pracownik organu I instancji przeprowadził ponowne czynności kontrolne w ww. sprawie. W ich wyniku stwierdzono: "Ogrodzenie wg szkicu (...) ogrodzenie 1 i 2 murowane, silikatowa cegła, ogrodzenie 3 sztachety
a słupki murowane, właściwym rozebranie ogrodzenia 2 i ewentualna odbudowa."
Następnie PINB w W. decyzją z [...] marca 2023 r. nr [...] nakazał M. G. usunięcie, we wskazanym terminie, stwierdzonych nieprawidłowości, zagrożenia życia i mienia dotyczących stanu technicznego ogrodzenia międzysąsiedzkiego zlokalizowanego na działce nr ew. [...], obr. [...] przy ul. [...] w Z. od strony działek nr ew. [...], [...], obr. [...] Z. poprzez wykonanie określonych w tej decyzji robót budowlanych.
Na skutek wniesionego odwołania, Mazowiecki WINB decyzją z 25 kwietnia 2023 r. nr 490/2023, uchylił ww. rozstrzygnięcie PINB w W. w całości
i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W dniu 14 czerwca 2023 r. przedstawiciel PINB w W. po raz kolejny przeprowadził czynności kontrolne na ww. nieruchomości. W ich wyniku stwierdzono: "Ogrodzenie pomiędzy dz. ew. nr [...] i [...] będące w złym stanie technicznym zostało rozebrane, obecnie na tym odcinku nie stwierdzono nieprawidłowości. Ogrodzenie dz. [...] z dz. ew. nr [...] nie uległo zmianie od ostatniej komisji. Wykonane jest z cegły silikatowej (słupki) na podmurówce betonowej. Wypełnienie przęseł wykonane jest z drewnianych sztachet na profilach stalowych. Stwierdzono 2 uszkodzenia ogrodzenia - pęknięcia pionowo - ukośne podmurówki betonowej. Uszkodzenia nie powodują zagrożeń, stan techniczny dobry. Uszkodzenia te powinny być wykonane w ramach bieżącej konserwacji. Ogrodzenie pomiędzy dz. ew. nr [...] a [...] i [...] na odcinku mierząc od dz. ew. nr [...] o długości 18 m w stanie technicznym złym, widoczne znaczne przechylenie na stronę dz. ew. nr [...]. Obecnie ogrodzenie podparte jest 4 kantówkami drewnianymi zamontowanymi do ogrodzenia i stóp betonowych w gruncie za pomocą kątowników stalowych zamontowanych śrubowo. Zabezpieczenia te są niewystarczające z uwagi na konstrukcję ogrodzenia - murowane ażurowo cegły silikatowe stanowiące jednowarstwowy mur może ulec zawaleniu w dalszej perspektywie (wysokość 2 m). Niezbędne jest wykonanie doraźnych zabezpieczeń w postaci poziomej konstrukcji drewnianej min. 3,5 x 15 m w dwóch wysokościach 0,5H mm i 0,75 H mm podpartych w 6 punktach (słupach), aby nie stanowiło zagrożenia zdrowia i życia." Podczas kontroli stwierdzono ryzyko zawalenia i istnienie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia.
Z uwagi na powyższe, decyzją z [...] listopada 2023 r. nr [...], PINB
w W. nakazał M. G. usunięcie, we wskazanym terminie, stwierdzonych nieprawidłowości, zagrożenia życia i mienia dot. stanu technicznego ogrodzenia międzysąsiedzkiego zlokalizowanego na działce nr ew. [...], obr. [...] przy ul. [...] w Z. od strony działki nr ew. [...], obr. [...] Z. poprzez wyremontowanie uszkodzonego fragmentu ogrodzenia na odcinku o długości 18 m (licząc od strony granicy z działką nr ew. [...], obr. [...] Z.) obejmującego usunięcie zdegradowanych i uszkodzonych elementów fundamentów, słupków i konstrukcji przęseł oraz wykonanie ich na nowo zgodnie ze sztuką budowlaną.
Odwołanie od ww. decyzji, w ustawowym terminie, złożyła M. G. (dalej także "Skarżąca").
Po rozpoznaniu wniesionego odwołania, wspomnianą na wstępie decyzją
z 5 stycznia 2024 r., nr 10/2024, Mazowiecki WINB utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył treść art. 66 ust. 1 Pr.bud. stanowiącego podstawę orzeczenia PINB w W. Wskazał, że kwestią bezsporną w sprawie jest to, iż stan techniczny przedmiotowego ogrodzenia jest nieprawidłowy. Przypomniał, że okoliczność ta została potwierdzona w toku kontroli przeprowadzonych w dniach 27 września 2022 r. i 14 czerwca 2023 r. Podkreślił, że podczas tej drugiej kontroli stwierdzono ryzyko zawalenia i istnienie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia.
Tym samym Mazowiecki WINB stwierdził, że jak jednoznacznie wynika
z przeprowadzonych czynności kontrolnych, zachodzi konieczność przeprowadzenia stosownych prac mających na celu doprowadzenie ogrodzenia do właściwego stanu technicznego, zapewniającego bezpieczeństwo osób wokół niego przebywających.
Organ odwoławczy uznał poza tym, że PINB w W. zasadnie nakazał wyremontowanie uszkodzonego fragmentu ogrodzenia na odcinku o długości 18 m (licząc od strony granicy z działką nr ew. [...], obr. [...] Z.) poprzez usunięcie zdegradowanych i uszkodzonych elementów fundamentów, słupków
i konstrukcji przęseł oraz wykonanie ich na nowo zgodnie ze sztuką budowlaną. Wyjaśnił w tym względzie, że stosownie do art. 3 pkt 8 Pr.bud., przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym takich robót budowlanych, które polegają na odtworzeniu stanu pierwotnego, a nie stanowią bieżącej konserwacji. Dopuszczalne jest przy tym stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Mazowiecki WINB podkreślił zarazem, że
w przypadku remontu, odtworzenie stanu pierwotnego wymagać będzie napraw, wymiany lub odnowienia niektórych tylko elementów obiektu. Poza tym, istotą remontu jest konieczność zapobieżenia na przyszłość degradacji fizycznej
i technicznej obiektu budowlanego (jego części), względnie niedopuszczenie do nadmiernego, zbyt szybkiego jego zużycia. W świetle powyższego, zdaniem organu odwoławczego, nakaz "usunięcia zdegradowanych i uszkodzonych elementów" ogrodzenia nie może być, w okolicznościach omawianej sprawy, rozumiane jako czynność polegająca na całkowitej likwidacji części ww. ogrodzenia. Rozbiórka (usunięcie) jedynie zużytych, uszkodzonych elementów wskazanej w sentencji decyzji organu I instancji części ogrodzenia, to czynność konieczna, faktycznie wykonywana w związku z przeprowadzanym remontem, celem zastąpienia niefunkcjonalnych, zdegradowanych elementów, nowymi i w pełni sprawnymi materiałami. Nie można dokonać remontu, bazując jedynie na skorodowanych czy zepsutych materiałach. Usunięcie takich właśnie elementów i zastąpienie ich nowymi, niewyeksploatowanymi wyrobami - należy do istoty remontu i ma doprowadzić do właściwego stanu technicznego ogrodzenia jako całości. W ocenie Mazowieckiego WINB, nie można zatem uznać, aby organ I instancji orzekł
o rozbiórce ww. części obiektu, wskazując na konieczność usunięcia zniszczonych
i skorodowanych elementów (słupków), bowiem opisał on wyłącznie czynności faktyczne, wymagane do przeprowadzenia nakazanego remontu. Według organu odwoławczego, nałożony obowiązek jest zatem technologicznie poprawny i nie oznacza orzeczenia rozbiórki obiektu w znaczeniu, którym posługuje się np. przepis art. 67 ust. 1 Pr.bud.
Mazowiecki WINB nadmienił również, że celem art. 66 ust. 1 Pr.bud. jest utrzymanie obiektów budowlanych w należytym stanie technicznym, dlatego też decyzja, wydana w celu korygowania stwierdzonych nieprawidłowości, powinna dokładnie określać czynności, które właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest zobowiązany wykonać, co miało miejsce w omawianej sprawie. Adresatem nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, o którym mowa w art. 66 ust. 1 Pr.bud., może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu, ponieważ tylko na tych podmiotach ciąży obowiązek utrzymania obiektu w należytym stanie. Organ odwoławczy zaznaczył, że z treści protokołów kontroli przeprowadzonych w toku postępowania nie wynika,, aby podczas czynności kontrolnych M. G. kwestionowała ustalenia PINB w W. odnośnie własności przedmiotowego ogrodzenia. Ponadto organ odwoławczy dostrzegł, że w treści odwołania Skarżąca wskazała, iż w 2016 r. wykonała "(...) 4 podpory drewniane z kantówek, które zamocowano za pomocą stalowych kątowników do ogrodzenia i betonowej podstawy’’. Zdaniem Mazowieckiego WINB, organ I instancji słusznie przyjął zatem, że właścicielem spornego ogrodzenia jest strona Skarżąca. W przekonaniu organu odwoławczego, podnoszona na etapie postępowania odwoławczego kwestia partycypowania w kosztach remontu spornego ogrodzenia w żaden sposób nie wpływa na ustalenia, kto jest jego właścicielem. Mazowiecki WINB wskazał, że stosownie do art. 152 Kodeksu cywilnego, właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz, koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. Według organu odwoławczego, powyższy przepis wyraźnie wskazuje, że nawet dokonywanie nakładów na ogrodzenie, rozgraniczające sąsiednie działki w żaden sposób nie wpływa na prawa właścicielskie do tegoż ogrodzenia. W postępowaniu administracyjnym, dotyczącym oceny stanu technicznego obiektu budowlanego prowadzonym na podstawie art. 66 ust. 1 Pr.bud. nie rozstrzyga się kwestii własnościowych, dotyczących obiektu budowlanego zagrażającego między innymi bezpieczeństwu dla życia i mienia. Końcowo Mazowiecki WINB podkreślił, że skoro z akt sprawy wynika, iż sporne ogrodzenie znajdowało się w posiadaniu M. G. i ona też wykonywała częściowo jego remont w 2016 r., to słusznie organ I instancji skierował właśnie do niej decyzję nakazującą usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym spornego ogrodzenia.
Z takim rozstrzygnięciem sprawy nie zgodziła się M. G., wnosząc skargę do tutejszego Sądu.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj.:
a) art. 6 i art. 7 w związku z art. 80 k.p.a., w szczególności poprzez zaniechanie zbadania wszechstronnego całokształtu okoliczności faktycznych towarzyszących sprawie, dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz wydanie decyzji z całkowitym pomięciem dyrektywy nakazującej uwzględnienie słusznego interesu strony, w szczególności poprzez nie odniesienie się przez organy obu instancji do kwestii niewezwania w charakterze strony współwłaściciela płotu. Jednocześnie Skarżąca podnosi, że za stronę postępowania nie powinni być natomiast uznani Państwo B., gdyż nieruchomości należące do tych osób nie graniczą z tą częścią działki Skarżącej objętą nakazem i w świetle art. 27 k.p.a. nie mają Oni żadnego interesu prawnego w sprawie;
b) art. 8 k.p.a. wskutek nierozstrzygnięcia istniejących w sprawie wątpliwości na korzyść Skarżącej oraz poprzez brak rzeczowego odniesienia się do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności poprzez nieuwzględnienie konieczności wypowiedzenia się przez współwłaściciela płotu;
c) art. 75 k.p.a. - poprzez pominięcie dowodu jakim jest informacja o tym, że płot był posadowiony w granicy działki;
d) art. 104 § 2 i art. 138 k.p.a. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, ponieważ ani organ I ani II instancji nie poświęcił kwestii obowiązków współwłaścicieli płotu ani wzmianki;
e) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jej podstawy faktycznej i prawnej;
f) art. 64 ust. 1 Konstytucji RP, co miało istotny wpływ na wynik postępowania.
2. naruszenie prawa materialnego poprzez mylne i niedokładne przeanalizowanie intencji i treści prawa budowlanego w szczególności w zakresie obowiązków współwłaścicieli.
Z uwagi na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji
i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. o braku przesłanek do wydawania decyzji nakładającej na jednego ze współwłaścicieli obowiązek remontu płotu, ewentualnie uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę jej autorka podniosła, że z jednej strony wątpliwości budzi uznanie za strony postępowania osób, których nieruchomości nie sąsiadują
z działką w obszarze remontowanego płotu i której płot w żaden sposób nie przeszkadza i nie koliduje z funkcjonowaniem nieruchomości sąsiedniej, z drugiej zaś nieuwzględnienie jako stron postępowania osób, wobec których również powinien być nałożony obowiązek remontu płotu, szczególnie posadowionego w granicy działek. Skarżąca wskazuje, że treść art. 154 § 1 Kodeksu cywilnego pozwala domniemywać, iż mury, płoty, miedze, rowy i inne podobne urządzenia znajdujące się na granicy gruntów sąsiadujących służą do wspólnego użytku sąsiadów. Skoro tak, to organ powinien ustalić obowiązek sąsiadów względem siebie i płotu. Szczególnie wobec wyjaśnień Skarżącej, że płot stał kiedy kupiła Ona nieruchomość, a sama tego płotu nie stawiała.
W odpowiedzi na skargę Mazowiecki WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Podczas rozprawy przed tutejszym Sądem w dniu 25 marca 2025 r. Skarżąca oświadczyła, że sporny płot znajduje się w granicy należącej do niej działki nr ew. [...] z działką nr ew. [...]. Natomiast pełnomocnik uczestników postępowania – A.
i P. B. wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej "p.p.s.a.").
Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz utrzymanie nią w mocy orzeczenie organu I instancji naruszają prawo w sposób wskazany powyżej, a skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 5 stycznia 2024 r., nr 10/2024, utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego
w W. z [...] listopada 2023 r. nr [...], nakazującą M. G. usunięcie, w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania decyzji, stwierdzonych nieprawidłowości, zagrożenia życia i mienia dotyczących stanu technicznego ogrodzenia międzysąsiedzkiego zlokalizowanego na działce nr ew. [...], obr. [...] przy ul. [...] w Z. od strony działki nr ew. [...], obr. [...] Z. poprzez wyremontowanie uszkodzonego fragmentu ogrodzenia na odcinku o długości 18 m (licząc od strony granicy z działką nr ew. [...], obr.[...] Z.) obejmującego usunięcie zdegradowanych i uszkodzonych elementów fundamentów, słupków i konstrukcji przęseł oraz wykonanie ich na nowo zgodnie ze sztuką budowlaną.
Materialnoprawną podstawę ww. decyzji PINB w W. stanowił przepis art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Pr.bud., zgodnie z którymi, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, właściwy organ nakazuje usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania nałożonego obowiązku.
W ocenie tutejszego Sądu, w kontrolowanej sprawie ponad wszelką wątpliwość organy nadzoru budowlanego wykazały, że stan techniczny ogrodzenia na długości 18 m zlokalizowanego pomiędzy działkami nr ew. [...] i [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w Z. jest nieprawidłowy i może nawet stwarzać zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, wobec czego pilnie wymaga podjęcia odpowiednich działań naprawczych. Okoliczność tę jednoznacznie potwierdzają ustalenia kontroli przeprowadzonych przez pracowników organu I instancji m.in. w dniach 27 września 2022 r. i 14 czerwca 2023 r. Jak wynika z protokołów oględzin z 27 września 2022 r. (karty 24-29 akt administracyjnych) oraz z dnia 14 czerwca 2023 r. (k. 101-102 akt administracyjnych), ogrodzenie pomiędzy działkami nr ew. [...] a [...] na wskazanym
w decyzji organu I instancji odcinku o długości 18 m od styku z działką nr ew. [...] znajduje się w złym stanie technicznym. Stwierdzono widoczne znaczne jego przechylenie na stronę dz. ew. nr [...], co zresztą niezbicie potwierdza wykonana podczas ww. czynności kontrolnych dokumentacja fotograficzna. Jak ustalono, ogrodzenie to zostało prowizorycznie podparte 4 drewnianymi kantówkami zamontowanymi do ogrodzenia i stóp betonowych w gruncie za pomocą kątowników stalowych zamontowanych śrubowo. Jednakże pracownik wyspecjalizowanego organu, jakim jest niewątpliwie PINB w W. uznał, że zabezpieczenia te są niewystarczające z uwagi na konstrukcję ogrodzenia - murowane ażurowo cegły silikatowe stanowiące jednowarstwowy mur, który jak oceniono – może ulec zawaleniu w dalszej perspektywie czasowej. Biorąc zaś pod uwagę wysokość ogrodzenia wynoszącą 2 m, nie sposób nie przyznać racji organom nadzoru budowlanego, że tego rodzaju groźba zawalenia muru stanowi realne zagrożenie także dla życia i zdrowia ludzi przebywających w jego sąsiedztwie.
Skarżąca poza gołosłowną argumentacją o braku zagrożenia stwarzanego przez przedmiotowe ogrodzenie nie przedłożyła na tę okoliczność jakiejkolwiek ekspertyzy technicznej podważającej ustalenia organu I instancji. Takowych nie dopatrzył się również Sąd, gdyż trudno podważyć konkluzje zamieszczone
w protokołach oględzin poczynione przez fachowych pracowników organu nadzoru budowlanego, poparte dokumentacją fotograficzną przedstawiającą wyraźnie przechylony i posiadający liczne ubytki mur z cegły ażurowej, który to materiał jednoznacznie dowodzi złego stanu technicznego ogrodzenia i realnego ryzyka jego przewrócenia, a tym samym zagrożeń jakie stwarzać może tego rodzaju sytuacja.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu w składzie orzekającym
w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że niezbędne i uzasadnione było skorzystanie przez PINB w W. z uprawnienia, jakie przyznaje organom nadzoru budowlanego przywołana wcześniej norma prawna zamieszczona w art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Pr.bud.
Sąd nie podzielił zarazem zarzutów Skarżącej, która upatruje wadliwości decyzji organów nadzoru budowlanego w przyznaniu przymiotu stron postępowania A. i P. B.
W przekonaniu Sądu, zarzut ten nie mógł odnieść zamierzonego skutku przede wszystkim dlatego, że udział ww. osób w przedmiotowym postępowaniu nie mógł mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Nawet bowiem gdyby uznać, że osoby te nie są legitymowane do uczestnictwa w postępowaniu dotyczącym spornego ogrodzenia, to okoliczność ta w żadnym razie nie mogła mieć wpływu na treść zapadłego rozstrzygnięcia.
Po wtóre, w ocenie Sądu myli się Skarżąca twierdząc, że ww. osoby nie posiadają interesu prawnego w przedmiotowej sprawie. Z akt administracyjnych oraz niepodważonych ustaleń organów wynika, że A. i P. B. są współwłaścicielami działki nr ew. [...] z obrębu [...] w Z., która graniczy zarówno z działką Skarżącej nr ew. [...], jak i z działką nr ew. [...]. To zaś na styku z tą działką nr ew. [...] rozpoczyna się sporne ogrodzenie o długości 18 m, którego dotyczy niniejsza sprawa i stan techniczny którego budzi uzasadnione zastrzeżenia organów. Zatem nie podlega dyskusji fakt, że wobec istniejącego zagrożenia stwarzanego przez to ogrodzenie, które przylega również do działki uczestników postępowania – A. i P. B., mają Oni prawo oczekiwać, że zostaną podjęte działania przywracające stan zgodny z przepisami Prawa budowlanego, a w konsekwencji wskazują na interes prawny oparty na tych normach ww. ustawy.
Poza tym, to właśnie z uwagi na podnoszoną przez samą Skarżącą okoliczność usytuowania przedmiotowego ogrodzenia w granicy sąsiednich nieruchomości, sporna pomiędzy organami orzekającymi w sprawie a Skarżącą okazała się przede wszystkim kwestia prawidłowości określenia adresata nałożonego obowiązku. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma wobec tego ustalenie, czy decyzja organu I instancji właściwie skierowana została li tylko do samej M. G., jako właścicielki działki nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...]
w Z.
Przechodząc do oceny tego problemu należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że na gruncie przepisów Prawa budowlanego, możliwość nałożenia obowiązku określonego w art. 66 ust. 1 tej ustawy, jest konsekwencją obowiązku utrzymania obiektów budowlanych w odpowiednim stanie, który spoczywa na właścicielach lub zarządcach wszystkich obiektów, do których mają zastosowanie przepisy Pr.bud. (zob. art. 5 ust. 2 i art. 61). Stosownie do treści art. 61 Pr.bud., właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany:
1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2;
2) zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska.
Z normatywną treścią art. 61 Pr.bud. korelują przepisy art. 66 ust. 1 i 2 tej ustawy, stanowiące podstawę orzeczonych w niniejszej sprawie obowiązków.
Oznacza to, że jak zasadnie przyjęły organy nadzoru budowlanego, obowiązki określone w art. 66 ust. 1 Pr.bud. powinny być co do zasady w pierwszej kolejności nakładane na właściciela obiektu budowlanego, którego stan techniczny jest nieodpowiedni i/lub stwarza zagrożenie dla dóbr prawnie chronionych.
Jednakże Sąd dostrzegł, że z żadnych ustaleń dokonanych
w rozpoznawanej sprawie nie wynika, jakoby sporne ogrodzenie wymagające podjęcia stosownych działań naprawczych znajdowało się wyłącznie na nieruchomości Skarżącej nr ew. [...] z obr. [...] przy ul. [...] w Z., a tym samym, by to Skarżąca była wyłącznym właścicielem tego ogrodzenia, odpowiedzialnym za jego stan. Zarówno zaś z protokołu kontroli przeprowadzonej
w dniu 14 czerwca 2023 r., jak i z konsekwentnych twierdzeń samej Skarżącej wynikają wręcz przeciwne wnioski. Tak też, w przywołanym protokole z 14 czerwca 2023 r. wyraźnie wskazano na zły stan techniczny ogrodzenia "pomiędzy dz. nr [...]
a [...] i [...] na odcinku mierząc od dz. ew. nr [...] o długości 18 m". Z tego zapisu zdaje się więc wynikać, że sporne ogrodzenie znajduje się pomiędzy działkami nr ew. [...] a [...] i [...], co sugeruje, że jest ono usytuowane w granicy tych nieruchomości.
W protokole odnotowano jedynie "przechylenie" tegoż ogrodzenia "na stronę dz. ew. nr [...]". Co więcej, wbrew argumentacji Mazowieckiego WINB zaprezentowanej
w zaskarżonej decyzji, w rzeczonym protokole zamieszczono również stanowcze oświadczenie Skarżącej, która wyjaśniła m.in., że przedmiotowy "mur stoi w granicy działek" oraz, że "ogrodzenie to znajdowało się w granicy przed zakupem nieruchomości", zaś Skarżąca "nie budowała tegoż ogrodzenia". Nie ma zatem racji organ odwoławczy stwierdzając, że Skarżąca nie kwestionowała podczas kontroli przeprowadzonych z jej udziałem, że sporne ogrodzenie znajduje się na należącej do niej działce nr ew. [...], oraz że nie podważała Ona przynależnego jej prawa do dysponowania tym ogrodzeniem. Raz jeszcze trzeba zaznaczyć, że Skarżąca konsekwentnie twierdziła, iż ogrodzenie usytuowane jest w granicy działek nr ew. [...] oraz [...] i [...], oraz że nie była ona jego wykonawcą, lecz nabyła nieruchomość z już istniejącym ogrodzeniem oddzielającym sąsiadujące ze sobą nieruchomości.
Zdaniem tutejszego Sądu, w kontrolowanej sprawie organy nie dokonały rzetelnych i wiarygodnych ustaleń co do faktycznego położenia przedmiotowego ogrodzenia na długości 18 m, które zostało objęte nakazem remontu. Nie wiadomo, w oparciu o jakie dowody organy przyjęły, że ogrodzenie to znajduje się wyłącznie na działce nr ew. [...] należącej do Skarżącej. Takim ustaleniom przeczą nie tylko przytoczone wcześniej zapisy protokołów z kontroli oraz twierdzenia Skarżącej, ale również znajdujący się w aktach sprawy wydruk mapy terenu z zaznaczonym przebiegiem ogrodzenia jako posadowionego wzdłuż granic pomiędzy nieruchomościami, z którego zdaje się wynikać, że przedmiotowe ogrodzenie usytuowane jest właśnie w granicy działek nr [...] oraz [...] i [...], a nie wyłącznie na nieruchomości Skarżącej nr ew. [...].
W tym stanie rzeczy, nie można zaaprobować stanowiska organów, że to jedynie Skarżąca powinna zostać obarczona obowiązkiem naprawy ogrodzenia. Wymaga w tym miejscu podkreślenia, że dokonanie jednoznacznych ustaleń
w kwestii położenia przedmiotowego ogrodzenia ma fundamentalne znaczenie
w kontrolowanej sprawie. Jak bowiem zgodnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, jeżeli ogrodzenie - tak, jak w badanej sprawie - jest trwale związane z gruntem, to stanowi część składową nieruchomości gruntowej i nie może być odrębnym przedmiotem prawa własności. Co za tym idzie, jeżeli ogrodzenie takie położone jest w granicy pomiędzy dwiema nieruchomościami, stanowi część składową obu tych nieruchomości. Z kolei, jeśli obiekt budowlany ma więcej niż jednego właściciela, to nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości powinien być skierowany do wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, przy czym nie mają tu znaczenia ani proporcje, w jakich własność przysługuje każdemu ze współwłaścicieli, ani wielkość faktycznie ponoszonych przez nich kosztów utrzymania nieruchomości. W konsekwencji, niezależnie od tego, w jakich proporcjach ogrodzenie stanowi część składową graniczących ze sobą nieruchomości, nakaz usunięcia nieprawidłowości
w jego stanie technicznym należy skierować do wszystkich właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości, na granicy których ogrodzenie jest usytuowane (zob. m.in. wyroki NSA: z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 42/17 oraz z dnia 22 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 595/20, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej: "CBOSA").
Tutejszy Sąd w pełni podziela powyższe stanowisko, uznając je za wyłącznie prawidłowe w świetle norm prawa cywilnego oraz mających zastosowanie przepisów Prawa budowlanego.
Rzecz jasna nie jest przy tym pozbawione racji stanowisko organów, że przywoływany przez Skarżącą w toku postepowania przepis art. 152 Kodeksu cywilnego, traktujący o obowiązku współdziałania właścicieli gruntów sąsiadujących przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych,
a także solidarnym ponoszeniu kosztów rozgraniczenia oraz kosztów urządzenia
i utrzymywania stałych znaków granicznych, w istocie rzeczy nie decyduje o prawach właścicielskich do ogrodzeń i zasadniczo nie ma istotnego znaczenia
w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w oparciu o normę z art. 66 ust. 1 Pr.bud. Także decyzja oparta na art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ww. ustawy nie stanowi rozstrzygnięcia organu administracji przesądzającego o tytule prawnym do nieruchomości, czy znajdującego się na niej obiektu budowlanego. Niemniej jednak nie można pominąć faktu, że w świetle zasady wynikającej z art. 154 Kodeksu cywilnego – mury lub płoty i wszelkie inne podobne urządzenia znajdujące się na granicy gruntów sąsiadujących służą do wspólnego użytku sąsiadów, wobec czego obowiązek utrzymania ich w odpowiednim stanie technicznym należy do właścicieli tychże sąsiadujących ze sobą nieruchomości. Jeżeli zatem tego rodzaju ogrodzenie (mur, płot) rzeczywiście znajduje się granicy działek sąsiadujących ze sobą, to adresatami decyzji wydawanej w oparciu o wskazany wyżej przepis art. 66 Pr.bud. powinni być wszyscy właściciele (współwłaściciele) poszczególnych graniczących ze sobą nieruchomości.
Zdaniem Sądu, wobec faktu, że z ustaleń dokonanych w sprawie nie wynika usytuowanie spornego ogrodzenia, a Skarżąca kwestionuje jego położenie wyłącznie na należącej do niej nieruchomości, to za kluczowe i niezbędne do prawidłowego rozpoznania przedmiotowej sprawy uznać więc należy jednoznaczne wyjaśnienie tej okoliczności przez organy nadzoru budowlanego. Ewentualne stwierdzenie, że ogrodzenie to zlokalizowane jest w granicy działek, powinno natomiast skutkować nałożeniem obowiązku jego remontu i utrzymywania w odpowiednim stanie technicznym na wszystkich właścicieli/współwłaścicieli sąsiadujących ze sobą nieruchomości. Ponownie trzeba bowiem zaznaczyć, że w przypadku ogrodzeń posadowionych w granicy działek istnieje domniemanie, że stanowią one część składową obu tych nieruchomości, a tym samym, obowiązek utrzymywania ich
w należytym stanie obciąża wszystkich właścicieli graniczących ze sobą nieruchomości.
Wobec przedstawionych argumentów, Sąd uznał, że obowiązek orzeczony
w zaskarżonych decyzjach przedwcześnie skierowany został li tylko do samej Skarżącej, zaś ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane będą w pierwszej kolejności ustalić, czy sporne ogrodzenie znajduje się wyłącznie na gruncie Skarżącej, czy też położone jest w granicy pomiędzy sąsiadującymi działkami.
W zależności od tych ustaleń konieczne będzie dalsze rozważenie, czy nakaz remontu tegoż ogrodzenia na jego długości 18 m powinien zostać nałożony jedynie na właścicielkę działki nr ew. [...], czy też na wszystkich właścicieli nieruchomości sąsiednich, gdyby okazało się, że faktycznie położony jest on w granicy z tymi nieruchomościami, co dotyczyć może zarówno właścicieli działek nr ew. [...] i [...], jak
i działki nr ew. [...].
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji.
O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika Skarżącej w kwocie 480 zł.