VII SA/WA 623/23

VII SA/Wa 623/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-06-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-03-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Żak /sprawozdawca/
Bogusław Cieśla
Małgorzata Jarecka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6052 Akty stanu cywilnego
Sygn. powiązane
II OSK 2070/23 - Postanowienie NSA z 2025-09-22
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Jarecka Sędziowie: sędzia WSA Bogusław Cieśla asesor WSA Aneta Żak (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi M.K. i A. R. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 stycznia 2023 r. znak: WSO-I.6231.1.25.2022 w przedmiocie transkrypcji odpisu portugalskiego aktu małżeństwa oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 9 stycznia 2023 r. znak: WSO-I.6231.1.25.2022 Wojewoda Mazowiecki, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 107 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1681 ze zm., dalej: p.a.s.c.) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego W. z [...] listopada 2022 r. nr [...] o odmowie transkrypcji w Systemie Rejestrów Państwowych portugalskiego odpisu aktu małżeństwa.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu 17 października 2022 r. obywatelki polskie A. R. i M. K. (dalej jako: skarżące), złożyły w Urzędzie Stanu Cywilnego W. wniosek o transkrypcję w Systemie Rejestrów Państwowych ich aktu małżeństwa, zawartego przez nie w dniu 30 czerwca 2022 r. w Portugalii. Po rozpatrzeniu tego wniosku, ww. decyzją z [...] listopada 2022 r., Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego W. (dalej jako: organ I instancji), na podstawie art. 107 pkt 3 p.a.s.c. odmówił dokonania ww. czynności stwierdzając, że transkrypcja aktu małżeństwa potwierdzającego zawarcie małżeństwa przez osoby tej samej płci byłaby sprzeczna z polskim porządkiem prawnym.
Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie, odwołanie do Wojewody Mazowieckiego wniosły A. R. i M. K., zarzucając w nim dokonanie przez organ I instancji błędnej wykładni art. 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, dalej jako: Konstytucja), błędne zastosowanie art. 107 pkt 3 p.a.s.c. oraz naruszenie art. 8, art. 12 i art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284; dalej jako: EKPC lub Konwencja).
W wyniku rozpoznania tego odwołania Wojewoda Mazowiecki wydał zaskarżoną decyzję z 9 stycznia 2023 r. utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji, w odniesieniu do treści art. 104 ust. 1-3 p.a.s.c., organ wyjaśnił, że transkrypcja jest czynnością techniczną polegającą na przeniesieniu obcego aktu stanu cywilnego do polskich rejestrów, bez możliwości ingerowania w jego treść, w związku z czym dane wpisane do polskiego rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji muszą stanowić odzwierciedlenie danych pochodzących z aktu zagranicznego. Organ podkreślił, że z uwagi na to, iż akt zagraniczny od chwili jego transkrypcji ma byt samodzielny, tak jak każdy akt stanu cywilnego sporządzony w trybie zwykłym (A. Czajkowska [w:] A. Czajkowska, E. Pachniewska, Prawo o aktach stanu cywilnego. Komentarz. Orzecznictwo. Wzory dokumentów i pism, wyd. V, opublikowano LEX/el, 2011), jego przeniesienie do rejestru nie pozostaje obojętne dla krajowego porządku prawnego. Z tego względu krajowy prawodawca zastrzegł sobie kontrolę treści zagranicznych aktów, które mają zostać wpisane do polskiego rejestru, zobowiązując kierownika urzędu stanu cywilnego do dokonania oceny, czy treść polskiego aktu stanu cywilnego, który miałby powstać w wyniku transkrypcji, nie jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polski (art. 107 pkt 3 p.a.s.c.). Przez podstawowe zasady porządku prawnego należy rozumieć nie tylko fundamentalne zasady ustroju społeczno-politycznego, czyli zasady konstytucyjne, ale także naczelne zasady rządzące poszczególnymi dziedzinami prawa. Organ dodał, że stosownie do treści art. 7 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe (t.j. Dz.U. z 2015 poz.1792), dalej: p.p.m., prawa obcego nie stosuje się, jeżeli jego stosowanie miałoby skutki sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Podkreślając, że przepis art. 7 Konstytucji jednoznacznie stanowi, iż organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, organ odwoławczy stwierdził, że na gruncie tej sprawy organ I instancji poprawnie zidentyfikował zaistnienie okoliczności, o których stanowi dyspozycja art. 107 pkt 3 p.a.s.c. Wniosek taki organ odwoławczy uzasadnił odwołując się do treści przepisu art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359; dalej: k.r.o.), zgodnie z którym małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, zdaniem organu, że odmienność płci małżonków jest podstawową zasadą polskiego prawa rodzinnego. Stanowi ona bezwzględny warunek zawarcia małżeństwa w krajowym porządku prawnym. W aktualnym stanie prawnym zawarcie związku małżeńskiego przez osoby tej samej płci jest sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego w Polsce. Powyższe względy, w ocenie organu, powodują konieczność uznania, że zagraniczny akt małżeństwa osób tej samej płci, który potwierdza zawarcie takiego małżeństwa, nie może zostać uznany w Polsce. Zdaniem organu, nie doszło tej sprawie do naruszenia art. 8, art. 12 i art. 14 EKPC, gdyż z przepisu art. 12 Konwencji wprost wynika, że regulacja instytucji małżeństwa została pozostawiona ustawodawstwu krajowemu, a Konwencja nie zawiera w tym zakresie żadnych norm nakazujących ochronę związków jednopłciowych i wprowadzenie do krajowych porządków prawnych regulacji, na podstawie których osoby tej samej płci mogłyby zawierać związki małżeńskie (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 2376/19). W odniesieniu do argumentacji odwołania nawiązującej do wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z 14 grudnia 2017 r. w sprawie ze skargi O. i inni przeciwko Włochom, organ stwierdził, że, po pierwsze, orzeczenie to odnosi się do włoskiego porządku prawnego i nie może być rozszerzane na inne strony Konwencji, po wtóre, w wyroku tym Trybunał podkreślił, że państwo będące stroną Konwencji korzysta z marginesu swobody oceny w zakresie prawnego uznawania związków jednopłciowych. Zakres swobodnej oceny państw różni się natomiast w zależności od okoliczności, przedmiotu sprawy oraz kontekstu prawnego i społecznego. W tym względzie jednym z istotnych czynników może być istnienie lub nieistnienie wspólnych podstaw między ustawodawstwami umawiających się państw. Brak konsensusu w sprawie prawnego uznania związków osób tej samej płci zawartych za granicą wśród państw umawiających się, które takich związków nie rejestrują potwierdza, że państwom należy przyznać co do zasady szeroki margines oceny w zakresie decyzji, czy uznawać takie małżeństwa zawarte za granicą (zob. wyrok NSA z 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 2608/19).
Skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z 9 stycznia 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły M. K. i A. R., zaskarżając ją w całości, jako wydaną z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:
1) art. 18 Konstytucji - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że Konstytucja jako małżeństwo nakazuje traktować wyłącznie związek heteroseksualny, w sytuacji w której prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że art. 18 Konstytucji przyznaje szczególną ochronę małżeństwu stanowiącemu związek kobiety i mężczyzny, lecz nie wyłącza możliwości zawarcia małżeństwa przez dwie osoby tej samej płci;
2) art. 1 § 1 k.r.o. poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie i uznanie, że przepis ten stoi na przeszkodzie transkrypcji aktu małżeństwa skarżących, w sytuacji w której jako akt o randze ustawowej przepis ten nie może być podstawą do rekonstrukcji podstawowych zasad porządku prawnego RP;
3) art. 104 ust. 1 i 5 p.a.s.c. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której brak było ku temu podstaw, a transkrypcja aktu małżeństwa obywatelek polskich posiadających akty stanu cywilnego potwierdzające zdarzenia wcześniejsze sporządzone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej była obligatoryjna;
4) art. 107 pkt 3 p.a.s.c. w zw. z art. 7 p.p.m. w zw. z art. 2 ust. 6 p.a.s.c., polegającym na błędnym uznaniu, że w przedmiotowej sprawie dokonanie transkrypcji aktu małżeństwa skarżących byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (które to zasady zostały zrekonstruowanie w oparciu o art. 18 Konstytucji oraz art. 1 § 1 k.r.o.), i uzasadniało odmowę dokonania transkrypcji, podczas gdy podstawowe zasady porządku prawnego RP powinny być rekonstruowane z uwzględnieniem niezastosowanych przez organ art. 30 Konstytucji RP nakazującej władzom publicznym poszanowanie i ochronę przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji statuującego zasadę niedyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny, zaś dokonanie wykładni z uwzględnieniem tych zasad prowadziłoby do wniosku, że dokonanie transkrypcji nie doprowadziłoby do naruszenia klauzuli porządku publicznego, a przez to nie uzasadniało zastosowania przedmiotowych przepisów i odmowy dokonania transkrypcji;
5) art. 8 w zw. z art. 14 EKPC polegającym na naruszeniu prawa skarżących do poszanowania ich życia rodzinnego i prywatnego poprzez odmowę zarejestrowania ich aktu małżeństwa w jakiejkolwiek formie, co skutkuje pozostawieniem skarżących w próżni prawnej i pozbawieniem ich związku jakiejkolwiek ochrony, wyłącznie ze względu na fakt, że mają takie same oznaczenie płci metrykalnej i tym samym wyłącznie ze względu na ich orientację seksualną, w sytuacji w której na władzach publicznych ciąży obowiązek uznania prawnego oraz ochrony związków par tej samej płci.
W odniesieniu do powyższych zarzutów skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, m.in., że prawidłowa wykładnia art. 18 Konstytucji prowadzi do wniosku, że związek kobiety i mężczyzny w postaci związku małżeńskiego znajduje się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Z tego przepisu nie wynika jednak nakaz uznawania za małżeństwo jedynie związków heteroseksualnych ani też zakaz przyznania statusu maleństwa związkom par jednej płci. Konstytucja nie definiuje małżeństwa (brak jest zapisu, że małżeństwo jest związkiem kobiety i mężczyzny). Stanowi natomiast, że małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny znajduje się pod ochroną. Zdaniem skarżących, Kodeks rodzinny i opiekuńczy jako akt o randze ustawowej, nie powinien być źródłem rekonstrukcji podstawowych zasad porządku prawnego RP. Przez podstawowe zasady porządku prawnego należy rozumieć nie tylko fundamentalne zasady ustroju społeczno-politycznego, czyli zasady konstytucyjne, ale także naczelne zasady rządzące poszczególnymi dziedzinami prawa cywilnego, rodzinnego czy procesowego. Art. 1 § 1 k.r.o. jest odbiciem art. 18 Konstytucji i wyrazem decyzji ustawodawcy by nie objąć ochroną prawną również związku małżeńskiego osób tej samej płci i co najwyżej potwierdza szczególną ochronę jaką małżeństwo osób różnej płci otrzymuje od państwa. Nie stanowi jednak o podstawowej zasadzie porządku prawnego. Kolejność, w jakiej zostały wymienione poszczególne źródła prawa jest powszechnie i niewątpliwie interpretowana jako oddająca hierarchię aktów normatywnych. Prostą i oczywistą konsekwencją przyjętej hierarchii aktów prawnych jest obowiązek wykładni przepisów niższej rangi w taki sposób, aby zapewnić ich zgodność z aktami wyższej rangi. Ponadto, zdaniem skarżących, zgodnie z konstytucyjną zasadą równości (art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji) podmioty takie same należy traktować tak samo, zaś podobne podobnie. Na gruncie niniejszej sprawy spór dotyczy w zasadzie tego, czy skarżące, jako osoby tej samej płci, powinny być traktowane tak samo, czy tylko podobnie do osób różnych płci, które, tak jak skarżące, zawarły małżeństwo poza granicami Rzeczypospolitej. Innymi słowy sporną kwestią pozostaje to, czy fakt zawarcia małżeństwa poza granicami Rzeczypospolitej stanowi kryterium oceny identyczności, czy jedynie podobieństwa sytuacji skarżących względem sytuacji osób różnych płci, które zawarły małżeństwo poza granicami Rzeczypospolitej. W ocenie skarżących, nie istnieją żadne obiektywne przesłanki, które uzasadniałyby różnicowanie sytuacji małżeństw różnopłciowych i jednopłciowych. Zarówno pary jednopłciowe i różnopłciowe mogą tworzyć trwałe związki i prowadzą życie rodzinne. Jedyną różnicą pomiędzy nimi jest płeć partnerów. Brak jest jakichkolwiek obiektywnych przesłanek pozwalających na uznanie, że różnicowanie to jest uzasadnione. Prawidłowe zastosowanie i wykładnia zakwestionowanych skargą przepisów prowadził do wniosku, że transkrypcja aktu małżeństwa skarżących nie byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP. Nieprawidłowo więc organy zastosowały w niniejszej sprawie art. 107 pkt 3 p.a.s.c. oraz art. 7 p.p.m., zaś organ I instancji powinien dokonać transkrypcji, która zgodnie z art. 104 ust. 5 p.a.s.c., była w tym wypadku obligatoryjna.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z 11 maja 2023 r. uczestniczący na prawach strony Prokurator Okręgowy w Warszawie przedstawił swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga podlega oddaleniu, gdyż, w ocenie Sądu, objęte nią decyzje organów obu instancji, wbrew stanowisku strony skarżącej, nie zostały wydane z naruszeniem prawa (zob. art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492/), które zgodnie z art. 145 § 1 w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm), dalej: p.p.s.a., uzasadniałyby konieczność uchylenia tychże decyzji albo stwierdzenia ich nieważności, względnie stwierdzenia wydania ich z naruszeniem prawa.
Przedmiot sporu w tej sprawie dotyczy prawidłowości zastosowania na jej gruncie art. 107 pkt 3 p.a.s.c. jako uprawnionej podstawy prawnej wydanej w tej sprawie decyzji organu I instancji odmawiającej dokonania na wniosek skarżących transkrypcji do polskich ksiąg stanu cywilnego ich zagranicznego aktu małżeństwa. Powołany przepis stanowi, że kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia dokonania transkrypcji, jeżeli transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.
W pierwszym rzędzie Sąd stwierdza, że w zaskarżonej decyzji organ poprawnie wskazał, na czym polega transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego do polskiego rejestru stanu cywilnego, prawidłowo wskazując w odniesieniu do treści art. 104 ust. 2 p.a.s.c., że jest to instytucja polegająca na wiernym i literalnym przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego zarówno językowo, jak i formalnie, bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie stanu cywilnego. Jak wynika z art. 105 ust. 5 p.a.s.c., treść zagranicznego dokumentu stanu cywilnego przenosi się do rejestru stanu cywilnego w formie czynności materialno-technicznej, zamieszczając w akcie stanu cywilnego adnotację o transkrypcji, a konsekwencją dokonania tej czynności wydanie przez organ wnioskodawcy odpisu zupełnego aktu stanu cywilnego (art. 105 ust. 2 p.a.s.c.). Organ odwoławczy trafnie stwierdził również, że skutki prawne jakie wywołuje sporządzenie polskiego aktu stanu cywilnego w wyniku transkrypcji są tożsame z tymi, jakie wywołuje akt stanu cywilnego sporządzony w momencie rejestracji zdarzenia prawnego według prawa polskiego. Nie można bowiem pominąć, że w świetle art. 3 p.a.s.c., akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych; ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Bezpośrednim skutkiem prawnym transkrypcji jest zatem utworzenie polskiego aktu stanu cywilnego, który ma moc dowodową równą aktom stanu cywilnego utworzonym w Polsce w wyniku rejestracji zdarzenia prawnego. W związku z tym nie budzi żadnych wątpliwości, że skutkiem transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa jest samodzielny byt utworzonego w ten sposób polskiego aktu stanu cywilnego podobnie, jak ma to miejsce w odniesieniu do każdego aktu stanu cywilnego sporządzonego w trybie zwykłym. W wyniku transkrypcji powstaje bowiem polski akt stanu cywilnego, który odrywa się od aktu, na którym został oparty i jego dalsze losy są w polskim porządku prawnym niezależne od losów zagranicznego aktu, który był przedmiotem transkrypcji (uchwała Sądu Najwyższego z 20 listopada 2012 r., sygn. akt III CZP 58/12). Celem transkrypcji jest posługiwanie się powstałym w jej wyniku polskim aktem stanu cywilnego przed organami administracji publicznej bez konieczności każdorazowego dokonywania tłumaczenia przysięgłego (M. Wojewoda [w:] System prawa prywatnego. Prawo prywatne międzynarodowe. Tom 20c s. 595).W zaskarżonej decyzji trafnie organ podnosi w związku z tym, że mając na uwadze powyższej wskazane skutki, jakie wywołuje w obiegu prawnym akt małżeństwa sporządzony w wyniku transkrypcji, ustawodawca dokonanie tej czynności powiązał z obowiązkiem organu wskazanym art. 107 pkt 3 p.a.s.c. polegającym na zbadaniu zgodności dokonania transkrypcji aktu zagranicznego z podstawowymi zasadami polskiego porządku prawnego i odmową dokonania transkrypcji takiego aktu w przypadku stwierdzenia, że sprzeczność taka zachodzi. W świetle zarzutu skargi oznaczonego numerem 3, przyjąć trzeba, że spornością w tej sprawie objęta jest kwestia zakresu treściowego pojęcia "podstawowych zasad porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej" oraz prawidłowości przyjęcia organy, że transkrypcja zagranicznego małżeństwa aktu osób tej samej płci z zasadami tymi jest sprzeczna. W odniesieniu do tej kwestii Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazuje, że nie podziela zapatrywania skarżących jakoby analizowana w tej sprawie przez organ regulacja przyjęta w art. 1 § 1 k.r.o. ("Małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński."), a więc aktem o randze ustawowej, nie mogła być źródłem rekonstrukcji podstawowych zasad porządku prawnego RP. Przypomnieć należy, że w aktualnym orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że funkcją klauzuli porządku publicznego jest ochrona krajowego porządku prawnego przed jego naruszeniem w postaci uznania aktu stanu cywilnego nieodpowiadającemu fundamentalnym zasadom polskiego prawa. W ramach przesłanki porządku publicznego badaniu podlegają skutki prawne uznania danego aktu. Nie chodzi przy tym o samą sprzeczność zagranicznego aktu stanu cywilnego z podstawowymi zasadami porządku prawnego, ale o to, by skutki transkrybowania takiego aktu były nie do pogodzenia z tymi zasadami. Stanowisko strony skarżącej stoi w sprzeczności ze stanowiskiem przyjętym przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w uzasadnieniu uchwały z dnia 2 grudnia 2019 r. II OPS 1/19 potwierdził, że przez podstawowe zasady porządku prawnego należy rozumieć nie tylko fundamentalne zasady ustroju społeczno-politycznego, czyli zasady konstytucyjne, ale także naczelne zasady rządzące poszczególnymi dziedzinami prawa cywilnego, rodzinnego czy procesowego. Stanowisko, wedle którego w przypadku instytucji małżeństwa przepisem źródłowym, fundamentalnym jest art. 18 Konstytucji stanowiący, że małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej, a jego wypełnieniem są polskie przepisy rangi ustawowej, w tym zacytowany powyżej przepis art. 1 § 1 k.r.o., który jest na tyle jasny, że nie pozostawia wątpliwości w zakresie wykładni pojęcia małżeństwa w polskim porządku prawnym, w aktualnym orzecznictwie sądowym przyjmowane jest jednolicie (zob. wyroki NSA z 22 czerwca 2022 r. II OSK 2608/19 oraz z 14 grudnia 2022 r., II OSK 3973/19), a tut. Sąd je w całości podziela również przyjmując, że zasada odmienności płci małżonków jest podstawową zasadą polskiego prawa rodzinnego wynikającą wprost z art. 1 § 1 k.r.o. W odniesieniu do tej zasady w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sąd Administracyjnego nie budzi wątpliwości, że w obecnym stanie prawnym, konstytuującym porządek prawny Rzeczypospolitej Polskiej, jedyną prawną formą uznania relacji dwojga ludzi, między którymi istnieje więź uczuciowa, fizyczna i gospodarcza jest małżeństwo w rozumieniu art. 1 § 1 k.r.o., a więc jako związek kobiety i mężczyzny (zob. wyroki NSA z 25 lutego 2020 r., II OSK 1059/18; z 14 grudnia 2022 r. II OSK 3973/19). Transkrypcja aktu małżeństwa do polskiego systemu prawa powoduje to, że wystawiany jest polski dokument potwierdzający (a nie kreujący) zdarzenie mające miejsce za granicą i w świetle polskiego prawa dopuszczalnym jest wydanie takiego aktu. Z uwagi na to, że polski system prawny nie zna instytucji małżeństwa jako związku zawartego między osobami tej samej płci, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie orzekającym w tej sprawie w całości podziela poglądy wyrażana w judykaturze, zgodnie z którymi niedopuszczalne jest dokonanie transkrypcji aktu małżeństwa zawartego za granicą pomiędzy osobami tej samej płci (zob. wyroki NSA z 28 lutego 2018 r., II OSK 1112/16; z 6 lipca 2022 r., II OSK 2376/19; z 14 grudnia 2022 r. II OSK 3973/19, a także wyroki WSA w Warszawie: z 24 stycznia 2023 r., VII SA/Wa 2295/22 oraz z 14 kwietnia 2023 r. VII SA/Wa 2384/22, a także wyrok WSA w Łodzi z 24 maja 2023 r. III SA/Łd 43/23 - wyroki nieprawomocne). Analizując skutki transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci przez pryzmat braku sprzeczności dokonania tej czynności z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskie (art. 107 pkt 3 p.a.s.c.) nie sposób, zdaniem Sądu, pominąć bowiem także konsekwencji prawnych, jaki na gruncie krajowego porządku prawnego, prawodawca krajowy zapewniając możliwość zawarcia związku małżeńskiego tylko osobom różnej płci, przewidział m.in. w przepisach prawa rodzinnego (m.in. małżeńskie ustroje majątkowe – dział III k.r.o., opieka nad małoletnim – art. 146 k.r.o.) i spadkowego (dziedziczenie – art. 931 § 1 k.c.), odnosząc te instytucje tylko dla małżonków w rozumieniu art. 1 § 1 k.r.o. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie w całości podziela w związku z tym stanowisko wyrażane przez ten Sąd na gruncie przypadków analogicznych do rozpatrywanego w tej sprawie (zob. ww. wyrok WSA w Warszawie z 24 stycznia 2023 r., VII SA/Wa 2295/22), sprowadzające się do stwierdzenia, że wprowadzenie na podstawie decyzji administracyjnej do polskiego porządku prawnego transkrybowanego aktu małżeństwa osób tej samej płci mogłoby rodzić pytania o możliwość stosowania wymienionych instytucji prawa cywilnego w odniesieniu do tego związku, jako słusznie łączącego się z zauważeniem, że jakkolwiek za dopuszczalną należy uznać tzw. prawotwórczą wykładnię prawa stosowaną przez sądy, to jednak w przypadku, gdy wykładnia twórcza przepisów prawnych nie znajduje legitymacji w akceptowanych dyrektywach wykładni, stanowi ona niedopuszczalną wykładnię contra legem (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 czerwca 2021 r. wydanym w sprawie II OSK 2608/19 i cyt. tam L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 21-22). W pełni należy zgodzić się ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że sądowe akty prawotwórcze muszą mieć swoje źródła w systemie prawa, zaś aktywizm sędziowski w dziedzinie stanowiącej materię konstytucyjną (art. 18 Konstytucji), którą precyzyjnie regulują przepisy ustawy (tu: art. 1 § 1 k.r.o.), stanowiłby przejaw niedopuszczalnej wykładni contra legem, co naruszałoby konstytucyjną zasadę trójpodziału władzy (art. 10 Konstytucji) i stało w sprzeczności z zakresem właściwości sądów administracyjnych wyznaczonej treścią art. 184 Konstytucji.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 18 Konstytucji poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że Konstytucja jako małżeństwo nakazuje traktować wyłącznie związek heteroseksualny, Sąd dodatkowo stwierdza, że jest to zarzut o tyle niezasadny, gdyż tego rodzaju stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji przez organ nie można odnaleźć. Odnosząc się do zapatrywania strony skarżącej w ww. zakresie wskazać jednakże trzeba, że o ile niespornie pojęcie małżeństwa z art. 18 Konstytucji budzi kontrowersje w doktrynie i w orzecznictwie, to w piśmiennictwie konstytucyjnym stwierdza się, że najbardziej przekonujące jest stanowisko wedle którego za małżeństwo uznać należy związek mężczyzny i kobiety, z wykluczeniem małżeństw homoseksualnych, ale z dopuszczeniem instytucjonalizacji związków partnerskich. Jak zauważa Piotr Tuleja., w odróżnieniu od pozostałych pojęć użytych w art. 18 Konstytucji, jedynie pojęcie małżeństwa zostało skonkretyzowane przez ustrojodawcę. Autor ten przypomina, że w trakcie uchwalania Konstytucji uważano je za pojęcie zastane, rozumiane jako związek mężczyzny i kobiety, zaś kształt art. 18 Konstytucji wynikał m.in. z chęci wykluczenia w polskim systemie prawa małżeństw homoseksualnych. Wskazany powyżej autor uznaje, że argument o zmianie warunków społecznych uzasadniających odejście od intencji twórców Konstytucji jest nietrafiony, a zmiana warunków społecznych i otoczenia prawnego nie uzasadnia zmiany rozumienia małżeństwa sformułowanego przez twórców Konstytucji i przyjętego w drodze referendum. Byłaby ona możliwa wyłącznie przez zmianę brzmienia art. 18 Konstytucji (P. Tuleja (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II; LEX/el. 2021; komentarz do art. 18, uwaga nr 1). Stanowisko to, zdaniem Sądu, koresponduje z wyrażonym powyżej stanowiskiem dotyczącym dopuszczalnych granic aktywizmu sędziowskiego w dziedzinie stanowiącej materię konstytucyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazuje, że podziela zarazem wyrażane w dotychczasowym orzecznictwie stanowisko, iż o niezasadności odmowy transkrypcji aktu małżeństwa zawartego miedzy osobami tej samej płci nie może decydować treść art. 104 ust. 5 p.a.s.c., który przewiduje obligatoryjność transkrypcji, jeżeli obywatel polski, którego dotyczy zagraniczny dokument stanu cywilnego, posiada akt stanu cywilnego potwierdzający zdarzenia wcześniejsze sporządzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i żąda dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego lub ubiega się o polski dokument tożsamości lub nadanie numeru PESEL. Przewidziana w tym przepisie "obligatoryjność" transkrypcji jest wyjątkiem wobec ogólnej zasady dobrowolności transkrypcji zagranicznych aktów stanu cywilnego przewidzianej w art. 104 ust. 1 p.a.s.c. w zw. z art. 1138 k.p.c., a zarazem przepis art. 104 ust. 5 p.a.s.c. nie stanowi przepisu szczególnego wobec art. 107 pkt 3 p.a.s.c., które reguluje przypadki uzasadniające odmowę dokonania transkrypcji. Brzmienie art. 104 ust. 5 p.a.s.c. nie sprzeciwia się zastosowaniu art. 107 pkt 3 p.a.s.c. w przypadkach ujętych dyspozycją art. 104 ust. 5 tej ustawy, o ile organ uzna, że transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd jednocześnie stwierdza, że odwoływanie się w treści zaskarżonej decyzji przez wojewodę do przepisu art. 7 p.p.m. w celu wzmocnienia oceny prawnej tego organu odnoszącej się do zaistnienia w tej sprawie podstaw do zastosowania art. 107 pkt 3 p.a.s.c., co zostało zakwestionowane zarzutem skargi oznaczonym numerem 4, Sąd ocenił jako działanie nieuprawnione z uwagi na to, że przepis ten nie ma zastosowania w sprawie transkrypcji, gdyż w postępowaniu w tym przedmiocie nie stosuje się przepisów prawa obcego (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2021 r., II OSK 2608/19). Stwierdzona przez sąd wadliwość tego fragmentu uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w jakim organ odnosi się do art. 7 p.p.m. nie ma jednakże jakiegokolwiek wpływu na ostateczny wynik sprawy, uzasadniając zastosowanie względem zaskarżonej decyzji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., gdyż była to kwestia jedynie uzupełniająco podniesiona przez organ w celu uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, prawidłowego, zdaniem Sądu, co do istoty sprawy.
W niniejszej sprawie nie doszło również do zarzucanego skargą nieuwzględnienie hierarchii źródeł prawa i dokonania wykładni art. 18 Konstytucji w zakresie rozumienia instytucji małżeństwa, przez pryzmat przepisów niższej rangi. Regulacja kodeksowa jest przejawem realizacji przez prawodawcę ustanowionego art. 18 Konstytucji obowiązku państwa zapewnienia ochrony i opieki nad wymienionymi w tym przepisie podmiotami, ze wskazaniem, że w przypadku małżeństwa, obowiązek ten ograniczony jest do związku zawartego między kobietą i mężczyzną. Kwestię udzielenia takiej samej, czy podobnej ochrony związkom rozumianym inaczej prawodawca pozostawił otwartą, fakt, że dotychczas nie przewidział on stosownych unormowań prawnych w tym zakresie, ograniczając się do ustanowienia prawa, którego wprost wymaga od niego powoływany przepis Konstytucji, i które stosują zarówno organy administracji jak i sądy, nie oznacza, że naruszona zostaje tu hierarchia źródeł prawa. Przepisy mające w tym przypadku zastosowanie, tj.: zarówno przepisy ustaw, jak i aktów podustawowych, dopełniają bowiem swoją treścią ramy wyznaczone przepisem konstytucyjnym, a więc trudno aby z tej okoliczności wywodzić jakąkolwiek sprzeczność (zob. wyrok WSA w Łodzi z 24 maja 2023 r. III SA/Łd 43/23).
Odnośnie do argumentacji skargi nawiązującej do zasad wynikających z art. 32 Konstytucji (równość wobec prawa i niedyskryminacji), tut. Sąd przypomina, że zasada równości oznacza nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa charakteryzujących się daną cechą istotną (relewantną). O tym, jaka cecha ma charakter istotny rozstrzyga w szczególności cel regulacji i wartości aksjologiczne przyjęte za podstawę danej regulacji. Wskazać należy, że jeżeli ustawa przyznaje pewne uprawnienia (prawo do zawarcia małżeństwa) określonemu kręgowi osób spełniających wymagane warunki (osoby różnej płci), to osoby nienależące do tego kręgu nie mogą powoływać się na zasadę równości, skoro wymaganych warunków nie spełniają. Nie jest zaś rolą sądu administracyjnego dokonywanie oceny wartości przyjętych przez ustawodawcę dotyczących definiowania małżeństwa jako związku tylko między kobietą i mężczyzną. Skoro jednak zdefiniowano małżeństwo jako związek osób odmiennych płci, to tym samym kwestia płci ma istotne znaczenie dla ustalenia, czy dany związek jest małżeństwem, czy też nim nie jest (zob. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2020 r., II OSK 1059/18). Równe traktowanie osób wymaga, by organy stosujące prawo dokonywały konkretyzacji norm generalno - abstrakcyjnych w normy konkretno - indywidualne bez nieuzasadnionego różnicowania. Innymi słowy, by nie traktowały odmiennie osób ze względu na takie ich cechy, które nie są prawnie relewantne (zob. wyrok NSA z 6 lipca 2022 r. II OSK 2376/19 i cyt. tam poglądy z piśmiennictwa). Jak trafnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, kwestia płci jest prawnie relewantna dla ustalenia, czy mamy do czynienia z małżeństwem w świetle obowiązującego w Polsce porządku prawnego.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia zaskarżoną decyzją art. 8 w zw. z art. 14 EKPC, Sąd zauważa, że Konwencja gwarantuje każdemu prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego i stanowi, że każda ingerencja w korzystanie z tego prawa dopuszczalna jest jedynie w przypadkach przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie (art. 8 ust. 1 i 2 EKPC). Sąd zauważa, że w świetle niewskazanego w zarzutach skargi przepisu art. 12 EKPC, do którego odwołał się jednakże organ w zaskarżonej decyzji, mężczyźni i kobiety w wieku małżeńskim mają prawo do zawarcia małżeństwa i założenia rodziny, zgodnie z ustawami krajowymi regulującymi korzystanie z tego prawa. W świetle art. 14 EKPC przyjąć trzeba, że korzystanie z obu ww. praw powinno być pozbawione jakiejkolwiek dyskryminacji. Z art. 12 w powiązaniu z art. 8 i 14 Konwencji nie wynika, aby na kraje (strony Konwencji) został nałożony obowiązek umożliwienia przez państwa zawierania małżeństw przez pary jednopłciowe (por. M. A. Nowicki, Komentarz do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności [w:] Wokół Konwencji Europejskiej. Komentarz do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, wyd. VII. Wolters Kluwer Polska, 2017, tezy do art. 12 i cyt. tam orzecznictwo ETPC).
Zdaniem tut. Sądu, w odniesieniu do ww. regulacji oraz orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przyjętego na jej gruncie, w orzecznictwie krajowym trafnie przyjmuje się, że nie wynika z nich obowiązek państw stron konwencji prawnego uznania zawartego za granicą małżeństwa jednopłciowego jako małżeństwa w rozumieniu przepisów krajowych, w związku z czym w sprawie o tak istotnej randze społecznej sąd administracyjny nie może dokonywać takiej wykładni przepisów prawa międzynarodowego, która stałaby w sprzeczności z polskim porządkiem prawnym w sytuacji, gdy z przepisów prawa międzynarodowego nie wynika obowiązek państwa do zapewnienia ram prawnych dla funkcjonowania związku osób jednej płci (wyrok NSA z 22 czerwca 2021 r. II OSK 2608/19). O ile zgodzić się należy ze stanowiskiem strony skarżącej, że w powołanych w uzasadnieniu skargi wyrokach Europejski Trybunał Praw Człowieka wskazywał na potrzebę prawnego uznania i ochrony par jednopłciowych, to jednak stwierdzić równocześnie należy, że Trybunał zaznaczał, iż państwa nadal mają swobodę, na podstawie art. 12, jak również na podstawie art. 14 w związku z art. 8 EKPC, ograniczania dostępu do małżeństwa parom różnej płci i w tym zakresie dysponują pewnym marginesem swobody uznania (zob. § 108 wyroku w sprawie Schalk i Kopff przeciwko Austrii z 24 czerwca 2010 r. skarga nr 30141/04). Podkreślić trzeba, że aczkolwiek w opisanym w skardze wyroku w sprawie O. i inni przeciwko Włochom z 21 lipca 2015 r. Trybunał zawęził margines swobody uznania państwa do stanowienia w zakresie małżeństw jednopłciowych, stwierdzając, że rząd włoski nie wywiązał się z pozytywnego obowiązku zapewnienia skarżącym dostępu do szczególnych ram prawnych przewidujących uznanie i ochronę związków osób tej samej płci (O., § 185), zaś w wyroku w sprawie O. i inni przeciwko Włochom z 14 grudnia 2017 r. uznał, że doszło do naruszenia praw par po zawarciu przez nie związku małżeńskiego za granicą, ponieważ prawo włoskie nie zapewniało im żadnej ochrony prawnej ani uznania przed 2016 r., kiedy to weszły w życie przepisy dotyczące związków partnerskich osób tej samej płci (O., § 209-211), to zauważyć należy, że Trybunał nie odstąpił od wykładni przepisów Konwencji zaprezentowanej w sprawie S. i K. w ramach której potwierdził prawo stron Konwencji do korzystania z marginesu swobody oceny w zakresie prawnego uznawania związków jednopłciowych. Sąd za zasadne uznaje, w ślad za organem, zaakcentować, że zakres swobodnej oceny państw różni się w zależności od okoliczności, przedmiotu sprawy oraz kontekstu prawnego i społecznego. O ile strona skarżąca ma rację podnosząc, że w wyroku Wielkiej Izby ETPC z 17 stycznia 2023 r. w sprawie F. i inni przeciwko Rosji (skargi nr 40792/10, 30538/14, 43439/14) Trybunał wskazał, że po stronie państw członkowskich istnieje obowiązek zapewnienia uznania i ochrony prawnej związkom par tej samej płci, to nie można pomijać, że na gruncie art. 12 EPKC rozstrzygnięcie, czy związki jednopłciowe będą uznane w danym państwie jako związek partnerski czy jako związek małżeński Trybunał nadal pozostawia państwom stronom Konwencji, zaś w obowiązującym polskim porządku prawnym brak jest przepisów prawnych który by regulowały kwestię związków osób tej samej płci w sposób pozwalający przyjąć, że związek taki jest związkiem małżeńskim.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.