VII SA/Wa 590/14

VII SA/Wa 590/14 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2014-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-03-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Maria Tarnowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 343/15 - Wyrok NSA z 2016-11-22
II OZ 515/14 - Postanowienie NSA z 2014-05-30
Skarżony organ
Rada Lekarska
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 219 poz 1708
art. 8
Ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd, , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.), Protokolant Spec. Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2014 r. sprawy ze skargi A. Z. na uchwałę Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów dłużnika w przedmiocie uregulowania zaległych składek członkowskich skargę oddala
Uzasadnienie
I. Stan sprawy
1. Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej uchwałą z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy uchwałę nr [...] Prezydium Okręgowej Rady Lekarskiej w K. z dnia [...] września 2013 r. w sprawie zajęcia stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów dłużnika dotyczącego zaległych składek członkowskich.
Uchwała została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015, 1166, 1342 i poz. 1529) oraz art. 39 ust. 1 pkt 12 i art. 40 ust. 4 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. Nr 219, poz. 1708, Dz. U. z 2011 r. Nr 112, poz. 654 i Nr 113, poz. 657 oraz z 2013 r. poz. 779) w związku z § 1 uchwały nr [...] Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia [...] lutego 2010 r. w sprawie upoważnienia Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej do działania w imieniu Naczelnej Rady Lekarskiej.
2. W uzasadnieniu uchwały Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej podało, że w dniu [...] lipca 2013 r. Okręgowa Izba Lekarska w K. wystawiła tytuł wykonawczy o nr [...], w którym jako zobowiązanego określiła lek. A. Z.. Tytuł o nr [...] obejmował należność w kwocie 1600,00 zł z tytułu niezapłaconych składek członkowskich za lata 2010, 2011, 2012, i za okres styczeń-kwiecień 2013 r. oraz kwotę 6,00 zł odsetek naliczonych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego.
Przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. przesłał Okręgowej Izbie Lekarskiej w K. pismo lek. A. Z. z dnia [...] sierpnia 2013 r., zawierające zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w celu zajęcia stanowiska zgodnie z art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W piśmie tym lekarz A. Z. wskazał, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji jest art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - nieistnienie obowiązku, oraz że nie zgadza się z obowiązkiem opłacania składek narzuconym przez samorząd lekarski, podniósł zarzut przedawnienia.
W dniu [...] września 2013 r. Prezydium Okręgowej Rady Lekarskiej w K. uchwałą nr [...] w sprawie zajęcia stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów dłużnika dotyczącego zaległych składek członkowskich postanowiło nie uwzględnić zarzutów lek. A. Z., wskazując w uzasadnieniu, że lek. A. Z. jest członkiem Okręgowej Izby Lekarskiej w K. od 1998 r., co oznacza, że jest zobowiązany opłacać składki członkowskie.
Od uchwały tej lek. A. Z. wniósł w terminie zażalenie, w którym podniósł, że obowiązek przynależności do samorządu lekarskiego i związany z tym obowiązek uiszczania składki uważa za niekonstytucyjny; podniósł zarzut przedawnienia powołując się na art. 117 § 2 Kodeksu cywilnego.
3. W uzasadnieniu uchwały Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej stwierdziło, że z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich wynika, że lekarz zamierzający wykonywać zawód, któremu okręgowa rada lekarska przyznała prawo wykonywania zawodu, zostaje równocześnie wpisany na listę członków tej izby lekarskiej. Przepis ten wyraźnie łączy przyznanie prawa wykonywania zawodu z wpisem na listę członków okręgowej izby lekarskiej. Obowiązkowa przynależność do samorządu lekarskiego jest oparta o art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który daje możliwość tworzenia, w drodze ustawy, samorządu zawodowego, reprezentującego osoby wykonujące zawód zaufania publicznego i sprawującego pieczę nad należytym wykonywaniem danego zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 tej ustawy, skreślenie z listy członków okręgowej izby lekarskiej następuje na skutek: (1) przeniesienia się lekarza do innej okręgowej izby lekarskiej; (2) złożenia przez lekarza oświadczenia o zrzeczeniu się prawa wykonywania zawodu lekarza, z wyjątkiem przypadku gdy przeciwko temu lekarzowi toczy się postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej; (3) utraty prawa wykonywania zawodu na skutek zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 14 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2011 r. Nr 277, poz. 1634, z późn. zm.), czyli na skutek utraty obywatelstwa polskiego lub innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej (jeżeli lekarz nie nabył równocześnie obywatelstwa innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej), ubezwłasnowolnienia całkowitego lub częściowego lub upływu czasu, na jaki zostało przyznane; (4) pozbawienia lekarza prawa wykonywania zawodu; (5) śmierci lekarza.
Przepis ten stanowi, że dopiero złożenie przez lekarza oświadczenia o zrzeczeniu się prawa wykonywania zawodu lekarza powoduje skreślenie go z listy członków okręgowej izby lekarskiej, a z powyższych przepisów wynika, że wobec obowiązkowej przynależności do samorządu zawodowego, lekarz, który posiada prawo wykonywania zawodu i który chce wykonywać zawód na terenie Polski, nie ma możliwości rezygnacji z członkostwa w samorządzie lekarskim bez uprzedniego zrzeczenia się prawa wykonywania zawodu lekarza.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich oraz § 4 ust. 2, § 15 ust. 1 pkt 1, § 16 i 18 uchwały nr [...] Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia [...] września 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania w sprawach przyznawania prawa wykonywania zawodu lekarza i lekarza dentysty oraz prowadzenia rejestru lekarzy i lekarzy dentystów, skreślenie lekarza z listy członków okręgowej izby lekarskiej jest dokonywane z urzędu w przypadku zrzeczenie się przez tego lekarza prawa wykonywania zawodu. Skreślenia z listy członków okręgowej izby lekarskiej dokonuje, w drodze zarządzenia, prezes okręgowej rady lekarskiej tej izby. Jednak zanim to nastąpi, lekarz musi złożyć oświadczenie o zrzeczeniu się prawa wykonywania zawodu. Biorąc pod uwagę skutki złożenia takiego oświadczenia, tj. utratę uprawnienia do wykonywania zawodu lekarza na terenie Polski, zdaniem organu, oświadczenie to musi być jasne, wyraźne i nie budzić żadnych wątpliwości co do rzeczywistego zamiaru lekarza.
Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że lek. A. Z. nie złożył oświadczenia o zrzeczeniu się prawa wykonywania zawodu, jak też nie złożył wniosku o przeniesienie się do innej okręgowej izby lekarskiej oraz nie zachodzi inna przesłanka określona w art. 7 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty dająca podstawę do skreślenia lek. A. Z. z listy członków Okręgowej Izby Lekarskiej w K.. Oznacza to, że pozostawał on w okresie objętym postępowaniem egzekucyjnym członkiem Okręgowej Izby Lekarskiej w K., co skutkuje zobowiązaniem do uiszczania składek członkowskich. Z Rejestru lekarzy wynika, że pozostaje członkiem Izby od dnia [...] września 1998 r.
Art. 8 ustawy o izbach lekarskich nakłada na członka izby lekarskiej obowiązek zarówno przestrzegania przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza, jak i stosowania się do uchwał organów izb lekarskich.
Sprawy związane z opłacaniem składki członkowskiej reguluje uchwała nr [...] Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia [...] kwietnia 2008 r. w sprawie wysokości składki członkowskiej. Z § 6 ust. 1 pkt 1 lit. a tiret drugie tej uchwały wynika, że obowiązek opłacania składki członkowskiej ustaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym lekarz złożył oświadczenie o zrzeczeniu się prawa wykonywania zawodu.
Z powyższych przepisów oraz faktu, iż lek. A. Z. był członkiem Okręgowej Izby Lekarskiej w K. w okresie objętym postępowaniem egzekucyjnym, wynika, że miał on obowiązek opłacania składki członkowskiej.
Zgodnie z art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.
Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że upomnienie nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. dotyczące kwoty objętej następnie tytułem wykonawczym o nr [...], zostało doręczone lek. A. Z. w dniu [...] czerwca 2013 r. W upomnieniu zawarto pouczenie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w przypadku nieuregulowania należności we wskazanym terminie. Upomnienie zostało wysłane listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru i prawidłowo doręczone lek. A. Z..
Odnosząc się do podniesionego zarzutu przedawnienia, określonego w art. 117 § 2 Kodeksu cywilnego organ drugiej instancji stwierdził, iż jest on nieuzasadniony. Zdaniem Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej określony w tym przepisie 3-letni okres przedawnienia nie ma zastosowania do składek członkowskich, ponieważ stosuje się go wyłącznie w stosunkach cywilnoprawnych. Pomiędzy lekarzem - członkiem samorządu zawodowego a tym samorządem zachodzi stosunek administracyjno-prawny, gdyż nie jest to stosunek o charakterze równorzędnym. Izba lekarska występuje wobec lekarza w charakterze organu władzy publicznej. O administracyjnym charakterze obowiązku opłacania składek świadczy również przepis art. 116 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. Nr 219, poz. 1708 z późn. zm.), zgodnie z którym nieopłacone w terminie składki członkowskie i koszty postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Z uwagi na brak przepisów dotyczących przedawnienia składek powinny mieć zastosowanie przez analogię przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z póżn. zm.). Zgodnie z art. 70 § 1 tej ustawy zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Wobec tego należy stwierdzić, zdaniem organu, że w przedmiotowej sprawie nie doszło przedawnienia składek.
4. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości.
II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowiska pozostałych stron
1. Skargę na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. Z.. W skardze nie zostały podniesione zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego ani procesowego.
2. W odpowiedzi na skargę Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale.
III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
2. Zaskarżoną uchwałą Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej utrzymało w mocy uchwałę Prezydium Okręgowej Rady Lekarskiej w K. z dnia [...] września 2013 r. w sprawie zajęcia stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów dłużnika dotyczącego zaległych składek członkowskich.
Dokonując oceny zaskarżonej uchwały Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca uchwała nie naruszają przepisów prawa.
Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
3.1. Jak wynika z akt sprawy, lek. med. A. Z. jest członkiem Okręgowej Izby Lekarskiej w K. od [...] września 1998 r.
Upomnienie z dnia [...] czerwca 2013 r. dotyczące kwoty objętej tytułem wykonawczym zostało doręczone lek. A. Z. w dniu [...] czerwca 2013 r., wraz z pouczeniem o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w przypadku nieuregulowania należności we wskazanym terminie.
Prezydium Okręgowej Rady Lekarskiej w K. uchwałą z dnia [...] września 2013 r. nie uwzględniło zarzutów A. Z. w sprawie uregulowania zaległych składek członkowskich.
3.2. Zgodnie z art. 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., w drodze ustawy można tworzyć samorządy zawodowe reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego i sprawujące pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony (ust. 1). W drodze ustawy można tworzyć również inne rodzaje samorządu. Samorządy te nie mogą naruszać wolności wykonywania zawodu ani ograniczać wolności podejmowania działalności gospodarczej (ust. 2).
Art. 31 ust. 3 Konstytucji RP stanowi zaś, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
Zgodnie z art. 58 ust. 1 Konstytucji RP, każdemu zapewnia się wolność zrzeszania się.
Ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. Nr 219, poz. 1708 z późn. zm.), jak wynika z art. 1, określa zadania, zasady działania i organizację izb lekarskich oraz prawa i obowiązki członków izb lekarskich.
Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 tej ustawy, lekarz zamierzający wykonywać zawód, któremu okręgowa rada lekarska przyznała prawo wykonywania zawodu, zostaje równocześnie wpisany na listę członków tej izby lekarskiej. Z przepisu tego wynika, że przyznanie prawa wykonywania zawodu związane jest z równoczesnym z wpisem na listę członków okręgowej izby lekarskiej.
Słusznie stwierdził organ, że obowiązkowa przynależność do samorządu lekarskiego jest oparta o art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który umożliwia tworzenie, w drodze ustawy, samorządu zawodowego, zarówno reprezentującego osoby wykonujące zawód zaufania publicznego, jak i sprawującego pieczę nad należytym wykonywaniem danego zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Zgodnie natomiast z art. 7 ust. 1 tej ustawy, skreślenie z listy członków okręgowej izby lekarskiej następuje m. in. na skutek złożenia przez lekarza oświadczenia o zrzeczeniu się prawa wykonywania zawodu lekarza.
Z powyższych przepisów wynika więc, że wobec obowiązkowej przynależności do samorządu zawodowego, lekarz, który posiada prawo wykonywania zawodu i który chce wykonywać zawód na terenie Polski, nie ma możliwości rezygnacji z członkostwa w samorządzie lekarskim bez uprzedniego zrzeczenia się prawa wykonywania zawodu lekarza, przy czym oświadczenie to musi być jasne, wyraźne i nie budzić żadnych wątpliwości co do rzeczywistego zamiaru lekarza.
Z akt sprawy wynika, że A. Z. oświadczenia o zrzeczeniu się prawa wykonywania zawodu nie złożył, nie złożył również wniosku o przeniesienie do innej okręgowej izby lekarskiej, i nie zaszła żadna z przesłanek określonych w art. 7 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty dająca podstawę do skreślenia z listy członków Okręgowej Izby Lekarskiej w K..
Słusznie zatem uznał organ, w okresie objętym postępowaniem egzekucyjnym że lek. A. Z. pozostawał członkiem Okręgowej Izby Lekarskiej w K., co równocześnie zobowiązywało go do uiszczania składek członkowskich.
Art. 8 ustawy o izbach lekarskich nakłada na członków izby lekarskiej obowiązek przestrzegania zasad etyki lekarskiej, przestrzegania przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza, i stosowania się do uchwał organów izb lekarskich.
Skoro lek. med. A. Z. jest członkiem Okręgowej Izby Lekarskiej w K. od [...] września 1998 r., i nie złożył oświadczenia o zrzeczeniu się prawa wykonywania zawodu, oznacza to, że miał obowiązek opłacania składki członkowskiej. Nie budzi zatem wątpliwości, że w okresie objętym postępowaniem egzekucyjnym obowiązany był opłacać składki członkowskie, czego jednakże nie czynił.
Zgodnie natomiast z art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.
Słusznie organ stwierdził, że określony w art. 117 § 2 Kodeksu cywilnego 3-letni okres przedawnienia nie ma zastosowania do składek członkowskich, ponieważ przepis ten ma zastosowanie wyłącznie w stosunkach cywilnoprawnych, natomiast pomiędzy lekarzem - członkiem samorządu zawodowego a tym samorządem zachodzi stosunek administracyjno-prawny, gdyż nie jest to stosunek o charakterze równorzędnym. Izba lekarska występuje wobec lekarza w charakterze organu władzy publicznej. O administracyjnym charakterze obowiązku opłacania składek świadczy również przepis art. 116 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. Nr 219, poz. 1708 z późn. zm.), zgodnie z którym nieopłacone w terminie składki członkowskie i koszty postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro w ustawie o izbach lekarskich nie ma przepisów dotyczących przedawnienia składek, to jak słusznie zauważył organ, powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z póżn. zm.), zgodnie zaś z art. 70 § 1 tej ustawy, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Wobec powyższego, zdaniem Sądu, słusznie organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie doszło przedawnienia składek.
Zdaniem Sądu, obowiązek przynależności lekarzy do samorządu lekarskiego i związany z tym obowiązek uiszczania składki, wynikający z przywołanych wyżej przepisów, nie jest niekonstytucyjny.
IV. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane.
Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które miałyby jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, a zatem skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej uchwały.
V. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.