VII SA/WA 561/25

VII SA/Wa 561/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Nogal
Lucyna Staniszewska /sprawozdawca/
Tomasz Janeczko /przewodniczący/
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Stopnie i tytuły naukowe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 105 art. 138 art. 145 art. 146
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1571
art. 183 art. 224
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Janeczko Sędziowie: sędzia WSA Andrzej Nogal asesor WSA Lucyna Staniszewska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 września 2025 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] września 2024 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Rady Doskonałości Naukowej na rzecz B. R. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Rady Doskonałości Naukowej (dalej: ,,RDN’’, ,,Organ’’) z dnia 30 września 2024 r., znak: Z2.4000.185.2021.43.MW w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego od uchwały Rady Naukowej I. M. i I. M. im. A. K. P. A. N. z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w sprawie odmowy nadania B. R. (dalej: ,,skarżący’’) stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie inżynieria materiałowa.
II. Zaskarżona decyzja została wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
1. W dniu [...] listopada 2022 r., stosownie do art. 221 ust. 12 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższymi nauce, Rada Naukowa I. M. i I. M. im. A. K. P. A. N. podjęła uchwałę nr, [...]/[...]/[...]w sprawie odmowy nadania dr. inż. B. R. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie inżynieria materiałowa.
3. Dnia [...] listopada 2022 na ręce Przewodniczącego Rady Naukowej I. M. i I. M. im. A. K. P. A. N, prof. dr. hab. inż. B. M., złożono protokół dotyczący wyników głosowań Rady Naukowej I. M. i I. M. im. A. K. P. A. N przeprowadzonych na posiedzeniu w dniu [...] listopada 2022 r.
Protokół ten został sporządzony w związku z faktem, iż w trakcie sporządzania protokołu z przebiegu posiedzenia Rady Naukowej Instytutu M. i I. M. im. A. K. P. A. N. z dnia [...] listopada br., w wyniku weryfikacji listy obecności stwierdzono, że w ww. posiedzeniu udział wzięło 34 członków, spośród których 31 uprawnionych było do głosowania w sprawach dotyczących postępowania o nadanie stopnia lub tytułu naukowego. Zgodnie z § 59 ust. 6 Regulaminu Rady Naukowej I. M. i I. M. P w K. "w sprawach nadania tytułu naukowego lub stopni naukowych uprawnieni do głosowani są członkowie Rady posiadający tytuł naukowy lub stopień naukowy doktora habilitowanego".
W dniu [...] listopada 2022 r. w związku z ww. okolicznościami Rada Naukowa I. M. i I. M. im. A. K. P. A. N. podjęła uchwałę w sprawie unieważnienia m. in. uchwały nr [...] Rady Naukowej I. M. i I. M. im. A. K. P. A. N. z dnia [...] listopada 2022 r. w sprawie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie: inżynieria materiałowa dr. inż. B. R..
4. Następnie, w dniu [...] listopada 2022 r. Rada Naukowa I. M. i I. M.j im. A. K. P. A. N. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie odmowy nadania stopnia doktora habilitownego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie: inżynieria materiałowa dr. inż. B.i R..
5. Skarżący wniósł do Rady Doskonałości Naukowej odwołanie dnia [...] grudnia 2022 r. od uchwały z dnia [...] listopada 2022 r. Rady N. I. M. i I. M. im. A. K. P. A. N. nr [...] w sprawie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie: inżynieria materiałowa, doręczonej skarżącemu w dniu [...] grudnia 2022 r.
6. Rada Doskonałości N. w dniu [...] września 2023 r. wszczęła z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...] Rady Naukowej I. M. i I. M. im. A. K. P. A. N. z dnia [...] listopada 2022 roku w przedmiocie unieważnienia uchwały nr [...] z dnia [...] listopada 2022 roku w sprawie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie inżynieria materiałowa dr. inż. B. R. z uwagi na naruszenie przepisów o właściwości organu.
Rada Doskonałości N. j w dniu [...] lutego 2024 r. wydała, na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 w zw. z art. 157 § 1 zw. z art. 158 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, decyzję o stwierdzeniu nieważności uchwały z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w sprawie unieważnienia m. in. uchwały nr [...] Rady N. I. M. i I. M. im. A. K. P. A. N. z dnia [...] listopada 2022 r. w sprawie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie: inżynieria materiałowa dr. inż. B. R..
7. Następnie, Rada D. N. pismem z dnia [...] czerwca 2024 r. zawiadomiła o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Naukowej I. M. i I. M. im. A. K. P. A. N. z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w sprawie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie: inżynieria materiałowa dr. inż. B. R..
8. W dniu [...] września 2024 r. RDN wydała decyzję w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały Rady N. I. M. i I. M. P. A. i N.
z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...] w sprawie odmowy nadania stopnia doktora w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie inżynieria.
A następnie, w oparciu o decyzję stwierdzającą nieważność, kolejną decyzją z dnia [...] września 2024 r. RDN umorzyła postępowanie odwoławcze wywołane odwołaniem wniesionym przez skarżącego od decyzji, która została wyeliminowana na skutek stwierdzenia jego nieważności.
III. 1. Od ww. decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika.
Zaskarżonej decyzji, skarżący zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 3) w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i umorzenie postępowania odwoławczego w sytuacji, gdy postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, a to z uwagi na wadliwe wydanie w dniu [...] września 2024 r. decyzji o stwierdzeniu nieważności uchwały Rady Naukowej I. M. i I. M. P. A. N. z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...] w sprawie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego dr. inż. B. R.
Mając na względzie powyższy zarzut, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie, w wypadku stwierdzenia, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa - nieważności przedmiotowej decyzji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a w zw. z art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a.
Skarżący wniósł także o zobowiązanie Organu do wydania w określonym terminie decyzji w sprawie oraz wskazanie Organowi właściwy sposób załatwienia sprawy lub rozstrzygnięcie.
Na podstawie art. 200 p.p.s.a. wniósł również o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
RDN wskazała, że wydanie w dniu [...] września 2024 r. decyzji o stwierdzeniu nieważności uchwały Rady N.j I. M. i I. M. im. A. K. P. A. N. z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w sprawie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie: inżynieria materiałowa dr. inż. B. R. powoduje, że postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe. Rada D. N. nie mogła w sposób skuteczny wyeliminować uchwały z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w ramach postępowania odwoławczego. Stosownie do art. 193 ust. 3 w zw. z art. 224 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742 z późn. zm.) Rada D. N. może jedynie utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę, albo uchylić ją i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. W konsekwencji uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia doprowadzi do sytuacji, w której organ I instancji nie będzie mógł wykonać decyzji R. D. N. bowiem w obrocie prawnym cały czas będzie pozostawała uchwała z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...], która już rozstrzygnęła postępowania w sprawie nadania Panu B. R. stopnia doktora habilitowanego.
IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skarga okazała się zasadna.
2. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). Rozpoznając skargę na akt z zakresu administracji publicznej Sąd dokonuje oceny, czy przy jego wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź procesowego. Przy czym zaskarżony akt podlega uchyleniu w przypadku, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd rozpoznał sprawę w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
3. Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Rady D. N. (dalej: ,,RDN’’, ,,Organ’’) z dnia [...] września 2024 r., znak: Z2.4000.185.2021.43.MW w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego od uchwały R. N. I. M. I. M. im. A. K. P. A. N. z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w sprawie odmowy nadania B. R. (dalej: ,,skarżący’’) stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie inżynieria materiałowa, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572) - dalej: "k.p.a.".
Umorzenie postępowania odwoławczego, o którym mowa w art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. następuje w razie skutecznego cofnięcia odwołania albo w razie bezprzedmiotowości samego postępowania odwoławczego. Bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego może nastąpić z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego z przyczyn przedmiotowych uzasadniać może brak przedmiotu odwołania.
4. W pierwszej kolejności należy wskazać, że sprawa, której dotyczy niniejsze postępowanie, stanowi element szerszego postępowania prowadzonego przed Radą Doskonałości Naukowej (RDN) w związku z odmową nadania skarżącemu stopnia doktora habilitowanego.
Decyzja o stwierdzeniu nieważności uchwały z dnia [...] listopada 2022 r. została wydana przez organ na podstawie założenia, że istnieje już wcześniejsza decyzja administracyjna rozstrzygająca tę samą sprawę tj. uchwała z dnia [...] listopada 2025 r. nr [...] o odmowie nadania stopnia dr hab. skarżącemu, która odżyła na skutek stwierdzenia nieważności przez RDN uchwały z dnia [...] listopada 2025 r. nr [...] unieważniającej uchwałę z dnia [...] listopada 2025 r. nr [...] z uwagi na naruszenie przepisów o właściwości organu.
W ocenie RDN zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. – późniejsza decyzja musi zostać uznana za nieważną, a zatem wadą nieważności obarczona jest uchwała z [...] listopada 2022 r. odmawiająca nadania stopnia dr hab. skarżącemu. Organ powołał się na uchwałę z [...] listopada 2022 r. jako na tę wcześniejszą, rozstrzygającą sprawę.
5. Założenie Organu w tym zakresie jest jednak wadliwe. Sąd wskazuje, że uchwałę z [...] listopada 2025 r. nr [...] uznać należy za nieistniejącą.
Po pierwsze, uchwała ta nigdy nie została doręczona skarżącemu, co jest bezsporne między stronami i co sam organ uznał. Brak doręczenia decyzji oznacza, że nie weszła ona do obrotu prawnego i nie mogła zostać uznana za ostateczną, a więc nie mogła być podstawą do zastosowania art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Ponadto, uchwała z [...] listopada 2022 r. jako podjęta przez nieuprawniony skład Rady Naukowej jest nieistniejącą. Uchwała ta nie została podjęta w sposób zgodny z regulaminem § 59 ust. 6 Regulaminu Rady N. I. M. i I. M. PAN w K. . Zatem, nieprawidłowo RDN przyjął, że w obrocie funkcjonuje już decyzja administracyjna rozstrzygająca tę samą sprawę administracyjną, tj. kwestię nadania skarżącemu stopnia doktora habilitowanego dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie inżynieria materiałowa.
6. Wskazać nadto należy, że decyzja o stwierdzeniu nieważności ma charakter deklaratoryjny. Decyzja taka stwierdza, że określona decyzja jest dotknięta wadą nieważności wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a., a co za tym idzie - jest nieważna z mocy samego prawa (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Orzecznictwo. Piśmiennictwo., M. N.-M., M. Sz., Warszawa 2021, str. 529). Taka sytuacja nie miała miejsca w odniesieniu do uchwały z dnia [...] listopada 2022 r. doręczonej skarżącemu [...] grudnia 2022 r., albowiem było to pierwsze w sprawie rozstrzygniecie indywidualnej sprawy skarżącego, które weszło do obrotu prawnego. Decyzje o charakterze deklaratoryjnym, nie zmieniają sytuacji prawnej jednostki, lecz potwierdzają istnienie bądź nieistnienie danego obowiązku bądź uprawnienia wynikającego z przepisów prawa. Nie tworzą, nie zmieniają ani nie znoszą istniejących stosunków prawnych, lecz ustalają w sposób wiążący prawa lub obowiązki strony, wynikające z normy prawnej. Akt deklaratoryjny działa ex tunc, a więc od chwili, gdy zostały spełnione przesłanki, z którymi przepis prawa wiąże określone uprawnienia bądź obowiązki, w odróżnieniu od aktów konstytutywnych wywołujących skutki na przyszłość (ex nunc) po ich wydaniu (doręczeniu/ogłoszeniu). W stanie faktycznym sprawy nie ziściły się przesłanki do stwierdzenia nieważności uchwały z dnia [...] listopada 2022 r. bowiem uchwała z [...] listopada 2022 r. nigdy nie weszła do obrotu prawnego, nadto można ją uznać za nieistniejący akt z uwagi na nieprawidłowy skład organu.
Tym samym, obrocie funkcjonuje tylko jedna uchwała dotycząca tej sprawy – tj. ta, od której skarżący złożył odwołanie w ustawowym terminie. Sąd nie może akceptować formalnoprawnego rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania odwoławczego, z uwagi na uprzednie, wadliwe wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu administracyjnego w postaci zaskarżonej uchwały poprzez stwierdzenie jej nieważności, ponieważ oznacza to pozbawienie strony możliwości rozpoznania jego sprawy merytorycznie. Taka sytuacja wpływa na wydłużenie czasu trwania postępowania, które jest dotkliwe dla skarżącego zwłaszcza dlatego, że w art. 224 ust. 2 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przewidziana została tzw. karencja ponownego wystąpienia o stopnień naukowy. Norma ta stanowi, że w przypadku utrzymania w mocy decyzji, osoba ubiegająca się o stopień doktora habilitowanego może wystąpić z ponownym wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie jego nadania po upływie co najmniej 2 lat. Okres ten może zostać skrócony do 12 miesięcy w przypadku znacznego zwiększenia dorobku naukowego lub artystycznego.
7. Ponadto, zwrócić należy uwagę na to, że postępowanie odwoławcze ma pierwszeństwo przed postępowaniami nadzorczymi, a organ odwoławczy ma szersze kompetencje niż organ działający na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. W orzecznictwie podkreśla się, że uruchomienie postępowania odwoławczego powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek nie tylko skontrolować decyzję organu I instancji, ale ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 7 maja 2019 r., sygn. III SA/Kr 1288/18, LEX nr 2676706). Natomiast organ wydający decyzję w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nie rozpoznaje sprawy kolejny raz. Celem tego nadzwyczajnego postępowania jest wyłącznie ustalenie, czy kontrolowana decyzja jest dotknięta jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. (por. np. wyrok WSA w Lublinie z 16 maja 2019 r., sygn. III SA/Lu 655/18, LEX nr 2677205). Tryb odwoławczy ma w przepisach k.p.a. pierwszeństwo przed trybem nadzoru obejmującym m.in. stwierdzenie nieważności decyzji (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2009 r., sygn. VI SA/Wa 2075/08, LEX nr 1062056). Jeżeli od decyzji zostało wniesione odwołanie, powinno być ono załatwione w trybie przepisów o odwołaniach (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 26 listopada 2004 r., sygn. IV SA 2326/03, LEX nr 728538).
Organ odwoławczy może badać zarówno kwestie prawne, jak i faktyczne. Organ odwoławczy nie może stosować trybu nadzoru – nawet jeśli zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności – lecz powinien rozstrzygnąć sprawę zgodnie z przepisami o postępowaniu instancyjnym. W przypadku stwierdzenia rażących uchybień, może on uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, ale nie powinien eliminować decyzji z obrotu w trybie nadzwyczajnym (por. B. A., J. B., Komentarz do k.p.a.).
8. Z powyższych wglądów, Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył przepisy art. 193 ust. 4 w zw. z art. 224 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. oraz art. 105 § 1 k.p.a., w sposób który miał istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - ponieważ umarzając postępowanie odwoławcze uchylił się od kontroli instancyjnej aktu organu I instancji, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Decyzja RDN powoduje, że rozstrzygnięcie Organu I instancji nie zostało skontrolowane w sposób zgodny z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, co jednocześnie narusza art. 15 k.p.a.
9. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego – adwokata (480 zł), Sąd orzekł jak w pkt. II sentencji wyroku, działając na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964).