VII SA/Wa 557/25

VII SA/Wa 557/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-07-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wilczewska-Rzepecka /przewodniczący/
Szczepan Borowski /sprawozdawca/
Włodzimierz Kowalczyk
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Stopnie i tytuły naukowe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1789
art. 12, 14, 20, 29, 35
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, asesor WSA Szczepan Borowski (spr.), Protokolant ref. staż. Oliwia Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2025 r. sprawy ze skargi D. T. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 25 listopada 2024 r. znak: DRKN.Z5.402.5.2024 w przedmiocie nadania stopnia naukowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rady Doskonałości Naukowej na rzecz D. T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2024 r. znak: DRKN.Z5.402.5.2024 Rada Doskonałości Naukowej (dalej także jako organ lub RDN), działając na podstawie art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2017 r., poz. 1789, dalej także jako ustawa o stopniach naukowych) w zw. z art. 179 ust. 1 w zw. z art. 179 ust. 10 i 189 ust. 4 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1669, dalej także jako ustawa Przepisy wprowadzające) utrzymała w mocy uchwałę Rady Wydziału Prawa i Administracji Uczelni [...] (dalej także jako Rada Wydziału) z [...] października 2023 r. odmawiającą nadania D. T. (dalej także jako skarżąca) stopnia doktora w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne.
Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu [...] marca 2019 r. do Rady Wydziału Uczelni [...] w Warszawie wpłynął wniosek skarżącej o wszczęcie przewodu doktorskiego. Skarżąca złożyła rozprawę pt. "Dowody uzyskane bez zgody na ich wykorzystanie w procesie cywilnym na przykładzie spraw o rozwód i separację". W dniu [...] kwietnia 2019 r. wszczęto przewód doktorski oraz wyznaczono promotora. Następnie, uchwałą z dnia [...] maja 2020 r. wyznaczono recenzentów. W dniu [...] października 2020 r. wpłynęła pierwsza recenzja prof. dr hab. J. M. – K.. W jej konkluzji recenzentka zawnioskowała o uzupełnienie i poprawienie rozprawy doktorskiej. Analogiczny wniosek zawarto w drugiej recenzji dr hab. K. Z., która wpłynęła do Rady Wydziału [...] grudnia 2020 r.
W dniu [...] stycznia 2022 r. skarżąca złożyła poprawioną wersję rozprawy doktorskiej, która została ponownie skierowana do recenzji.
W ponownej recenzji prof. dr hab. J. M.-K. stwierdziła, że konstrukcja poprawionej rozprawy jest tożsama z zakwestionowaną konstrukcją pierwotnej wersji rozprawy doktorskiej. W ocenie recenzentki - zakres modyfikacji rozprawy jest znikomy, a przez to w sposób oczywisty niewystarczający do stwierdzenia, że doszło do usunięcia wadliwości uniemożliwiających wyrażenie pozytywnej oceny recenzowanej pracy. Z kolei prof. Z. w ponownej recenzji uznał, że rozprawa doktorska skarżącej, mimo krytycznych i polemicznych w niektórych aspektach uwag po wprowadzeniu zmian spełnia stawiane rozprawom doktorskim wymagania ustawowe.
Uchwałą z [...] października 2022 r. Rada Wydziału wyznaczyła skład osobowy komisji egzaminacyjnej, a w dniu [...] lutego 2023 r. przeprowadzono egzaminy doktorskie, które zakończyły się następującymi wynikami: dyscyplina podstawowa (postępowanie cywilne), ocena - 2,0; dyscyplina dodatkowa (filozofia), ocena - 3,0; nowożytny język obcy (język angielski), ocena-3,0. Przeprowadzony w dniu [...] czerwca 2023 r. egzamin poprawkowy zakończył się uzyskaniem przez skarżącą oceny dostatecznej z postępowania cywilnego.
W dniu [...] października 2023 r. odbyła się publiczna obrona rozprawy doktorskiej skarżącej i tego samego dnia rada Wydziału wydała dwie uchwały. Pierwszą pozytywną dla skarżącej o przyjęciu jej publicznej obrony, zaś drugą negatywną o odmowie nadania stopnia doktora. W ostatnim głosowaniu wyniki przedstawiały się następująco: uprawnionych do głosowania - 17 osób, obecnych - 14 osób, oddano - 14 głosów, za - 7 głosów, przeciw - 4 głosy, wstrzymujących się - 3 głosy, nieważnych - 0 głosów. Zatem stanowisko opowiadające się za nadaniem stopnia doktora nie uzyskało bezwzględnej większości.
W uzasadnieniu uchwały wskazano, że ustawa o stopniach naukowych nie stanowi o nadaniu stopnia naukowego z mocy ustawy po spełnieniu określonych warunków. Uchwała o nadaniu stopnia naukowego nie ma charakteru wyłącznie deklaratoryjnego i nie jest czystą formalnością czy automatycznym powtórzeniem wyników głosowania z etapów wcześniejszych. Wprost przeciwnie, poczynione i wypowiedziane w toku przewodu doktorskiego oceny dotyczące umiejętności doktoranta (w zakresie określonym w art. 14 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych) i przedstawionej przez niego rozprawy, mogą spowodować, że poszczególni członkowie Rady — mimo pozytywnych głosowań na wcześniejszych etapach przewodu - zmienią zdanie i zagłosują w głosowaniu tajnym przeciwko nadaniu doktorantowi stopnia doktora. Rada Wydziału stwierdziła, że ustawodawca przewidział, że czynności przewodu doktorskiego, m.in. wymienione w art. 14 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy, kończą się odrębnymi uchwałami. Przyjmując, że takie rozwiązanie było celowym działaniem racjonalnego ustawodawcy Rada Wydziału uznała, że podjęcie pozytywnych uchwał odnoszących się do poszczególnych czynności przewodu doktorskiego nie przesądza pozytywnej uchwały o nadaniu stopnia doktora.
Od tej uchwały skarżąca złożyła odwołanie.
Wspomnianą na wstępie decyzją z [...] listopada 2024 r. RDN utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Wydziału.
W uzasadnieniu decyzji organ podał, że Zespół Nauk Społecznych w głosowaniu tajnym nie uznał odwołania skarżącej za zasadne (wynik głosowania tajnego Zespołu za przyjęciem odwołania: TAK- oddano 1 głos, na nie – 28 głosów, wstrzymało się 2 członków Zespołu). Prezydium Rady Doskonałości Naukowej po zapoznaniu się z dokumentacją sprawy, oraz w wyniku głosowania tajnego podjęło uchwałę o odmowie poparcia odwołania skarżącej uznając je za niezasadne (wynik głosowania tajnego Prezydium RDN za przyjęciem odwołania: TAK – 0 głosów, na nie 14 i nikt nie wstrzymał się od głosu).
RDN obszernie przytoczyła stan faktyczny sprawy i obszernie opisała złożone w sprawie recenzje, a następnie stwierdziła, że wszystkie przeprowadzone przez Radę Wydziału Prawa i Administracji Uczelni [...] czynności, a także wyznaczane przez nią komisje egzaminacyjne były przeprowadzone prawidłowo, z poszanowaniem przepisów prawa, które miały zastosowanie do skarżącej ze względu na moment wszczęcia postępowania w przedmiocie nadania stopnia naukowego doktora w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne.
Zdaniem organu Rada Wydziału nie przekroczyła ram swobodnej oceny przedstawionego w postępowaniu materiału dotyczącego osoby, dokonań i pracy skarżącej. RDN stwierdziła, że skarżąca przyjęła błędne założenie, iż rozstrzygnięcie Rady Wydziału w przedmiocie nadania stopnia doktora jest decyzją związaną a nie uznaniową. Stosowne przepisy prawa nie stanowią o nadaniu stopnia naukowego z mocy ustawy po spełnieniu określonych warunków. Przejście do głosowania nad kolejną uchwałą uzależnione jest od pozytywnego głosowania uchwały poprzedzającej. Nadanie stopnia naukowego doktora nie jest jednak sumarycznym wynikiem zapadłych wcześniej pozytywnych uchwał, lecz stanowi autonomiczną uchwałę. Rada Doskonałości Naukowej, wyjaśniła, że jej decyzja jest wyrazem woli organu kolegialnego, który biorąc pod uwagę całość okoliczności sprawy, zarówno przemawiających na korzyść strony jak i przeciwko niej, podjął w głosowaniu autonomiczną decyzję o sposobie załatwienia sprawy. Samo zaś merytoryczne rozstrzygnięcie, w tym ocena recenzji, ich rzetelność i fachowość, mogła zostać wyrażona tylko w dyskusji i następnie głosowaniu nad treścią uchwały, co w niniejszej sprawie miało miejsce.
Reasumując RDN uznała, że w toku postępowania w pierwszej instancji nie doszło do uchybień i w sprawie nie wystąpiły podstawy do uchylenia uchwały Rady Wydziału Prawa i Administracji Uczelni [...] z [...] października 2023 r. odmawiającej nadania stopnia doktora w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia tej samej radzie lub innej jednostce organizacyjnej.
Od tej decyzji skargę złożyła D. T. wnosząc o jej uchylenie, a także o uchylenie uchwały Rady Wydziału ewentualnie o zobowiązanie organu przez Sąd do wydania decyzji o określonej treści to jest "zmieniam uchwałę Rady Wydziału Uczelni [...] z [...].10.2023 r. nr [...] w ten sposób, że nadaję mgr D. T. stopień doktora nauk w dziedzinie nauki społeczne w dyscyplinie nauki prawne" w terminie zakreślonym przez sąd. Skarżąca wniosła ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wydane orzeczenie tj. art. 32 Konstytucji RP oraz art. 186 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2024 r., poz. 1571) przez błędną wykładnię pojęcia "nadanie stopnia doktora", przez co organ przyjął, że uchwała Rady Wydziału mająca mieć charakter uznaniowej może być dowolną, a nie związaną ze spełnieniem wymagań ustawowych, co stanowi naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa,
2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wydane orzeczenie, a to art. 6,7,8,9,10,77 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. dalej jako: k.p.a.) poprzez działanie niezgodne z prawem, dokonanie oceny materiału w sposób dowolny, nie umożliwienie skarżącej zapoznania się z materiałami przed wydaniem decyzji, nieprzedłożenia skarżącej dodatkowej recenzji recenzenta, który miał być powołany przez RDN do merytorycznej oceny jej pracy celem wydania merytorycznej decyzji zmieniającej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi skarżąca zwróciła m.in. uwagę, że w uzasadnieniu decyzji RDN brak jest informacji o dodatkowym recenzencie, który miał być powołany do oceny pracy dyplomowej, na etapie postępowania odwoławczego. Skarżąca wskazała, że nie ma informacji na temat osoby dodatkowego recenzenta ani trybu przeprowadzenia tej recenzji. W dalszej części uzasadnienia skargi skarżąca zakwestionowała zakres przedmiotowy egzaminu doktorskiego z przedmiotu wiodącego, przedstawiła zarzuty pod adresem promotora pracy, a także zwróciła uwagę na przebieg jej kariery zawodowej wraz z dorobkiem naukowym również tym powstałym po obronie pracy doktorskiej.
Rada Doskonałości Naukowej w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, w większości powielając argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodała, że w postępowaniu o nadanie stopnia doktora organ nie ma obowiązku doręczania z urzędu recenzji sporządzonych przez recenzentów. W takim postępowaniu nie znajduje zastosowania zasada czynnego udziału strony w rozumieniu art. 10 k.p.a., choć kandydat jako strona postępowania w sprawie nadania stopnia doktora habilitowanego ma prawo wglądu w akta sprawy.
W piśmie procesowym z 7 kwietnia 2025 r. skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko wskazując dodatkowo na uprzedzenia Rady Wydziału w stosunku do niej związane z wytoczeniem przez skarżącą powództwa przeciwko Uczelni [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 2493 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji lub postanowienia z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod kątem wymienionych kryteriów należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty skarżącej są zasadne.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była decyzja Rady Doskonałości Naukowej utrzymująca w mocy uchwałę Rady Wydziału Prawa i Administracji Uczelni [...] odmawiającą nadania skarżącej stopnia doktora w dziedzinie nauk społecznych w dyscyplinie nauki prawne.
Organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że mimo, iż wszczęcie przewodu doktorskiego oraz uchwała o odmowie nadania skarżącej stopnia doktora miały miejsce już po wejściu w życie ustawy z dnia [...] lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce to w sprawie zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia [...] marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym. Zgodnie bowiem z art. 179 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające przewody doktorskie, postępowania habilitacyjne i postępowania o nadanie tytułu profesora wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, są przeprowadzane na zasadach dotychczasowych, z tym że jeżeli nadanie stopnia doktora, stopnia doktora habilitowanego lub tytułu profesora następuje po dniu [...] kwietnia 2019 r., stopień lub tytuł nadaje się w dziedzinach i dyscyplinach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 5 ust. 3 tej ustawy. Stosownie zaś do art. 179 ust. 2 powołanej ustawy w okresie od dnia wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, do dnia [...] kwietnia 2019 r. przewody doktorskie, postępowania habilitacyjne i postępowania o nadanie tytułu profesora wszczyna się na podstawie przepisów dotychczasowych. W przewodach doktorskich, postępowaniach habilitacyjnych i postępowaniach o nadanie tytułu profesora wszczętych w okresie od dnia wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, do dnia [...] kwietnia 2019 r. stopień lub tytuł nadaje się na podstawie przepisów dotychczasowych (art. 179 ust. 3 ustawy Przepisy wprowadzające). Zgodnie natomiast z art. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawa z dnia [...] lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wchodzi w życie z dniem 1 października 2018 r., z wyjątkiem przepisów wymienionych w pkt 1-7 wśród których nie ma przepisów o nadawaniu stopnia doktora (art. 177-197 ustawy o szkolnictwie wyższym). Z przepisów tych wynika zatem, że ustawę z [...] marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym w odniesieniu do postępowań w przedmiocie nadania stopnia doktora stosuje się nie tylko w sprawach, w których postępowanie o nadanie takiego stopnia wszczęte zostało przed [...] października 2018 r., ale również do takich które wszczęte zostały do dnia [...] kwietnia 2019 r. W rozpoznawanej sprawie postępowanie o nadanie skarżącej stopnia doktora zostało wszczęte w dniu [...] marca 2019 r. czyli w dniu wpływu do Rady Wydziału wniosku skarżącej o wszczęcie przewodu doktorskiego.
Wobec tego, że w sprawie nadania skarżącej stopnia doktora zastosowanie miały przepisy ustawy o stopniach naukowych niezasadny jest sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 186 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Przepis ten bowiem nie był i nie mógł być podstawą wydania decyzji w niniejszej sprawie.
Nie jest ponadto zasadne twierdzenie skarżącej, że uchwała o nadaniu stopnia doktora ma charakter związany, co oznacza, że skoro skarżąca przeszła przez wszystkie etapy kończące przewód doktorski o których mowa w art. 14 ust. 2 ustawy o stopniach naukowych to organ nie ma podstaw do przyjęcia uchwały o odmowie przyznania jej stopnia doktora.
Sąd podziela w pełni stanowisko organów obu instancji, zgodnie z którym w świetle przepisów ustawy z 2003 r. o stopniach naukowych uchwała Rady Wydziału o nadaniu stopnia doktora bądź odmowie nadania tego stopnia nie ma charakteru związanego tzn. że nie jest tak jak twierdzi skarżąca, że jeżeli w przypadku uzyskania przez osobę ubiegającą się o taki stopień pozytywnych uchwał m.in. w sprawie złożenia egzaminu doktoranckiego i pozytywnej obrony pracy doktorskiej Rada Doskonałości zobowiązana jest do podjęcia pozytywnej uchwały w sprawie nadania stopnia naukowego.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie na gruncie ustawy z 2003 r., zgodnie z którym każdy następny etap przewodu doktorskiego jest realizowany po pozytywnym zakończeniu etapu poprzedniego. Niemniej jednak podjęcie pozytywnych uchwał kończących wcześniejsze czynności przewodu doktorskiego nie przesądza pozytywnej uchwały o nadaniu stopnia doktora, ponieważ i ta uchwała ma autonomiczny charakter, a nie jest jedynie formalnym zakończeniem przewodu doktorskiego. Podjęcie uchwały w sprawie przyjęcia publicznej obrony rozprawy doktorskiej nie oznacza obowiązku nadania stopnia doktora (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 539/08, czy wyrok NSA z 29 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 750/11). Uchwała, o której mowa w art. 14 ust. 2 pkt 5 ustawy o stopniach naukowych nie jest aktem o charakterze czysto formalnym. Uchwała ta ma charakter odrębny od wcześniejszych uchwał podejmowanych w przewodzie doktorskim i nie jest podejmowana niejako "z automatu", lecz zapada z udziałem osób wymienionych w art. 20 ust. 2 i 3 ustawy, które po dyskusji przeprowadzonej na posiedzeniu niejawnym decydują w formie tajnego głosowania, czy kandydat spełnił wszystkie przesłanki z art. 12 i 13 ustawy, niezbędne do nadania stopnia naukowego doktora (por. wyrok WSA w Warszawie z 7 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1203/10).
Stąd też wbrew twierdzeniom skarżącej Rada Wydziału, mimo podjęcia pozytywnej dla skarżącej uchwały w przedmiocie egzaminu doktorskiego, a następnie uchwały w przedmiocie przyjęcia pracy doktorskiej nie była zobowiązana do przyznania jej stopnia doktora. Należy zgodzić się z organem, że uchwała o nadaniu stopnia naukowego doktora ma charakter aktu samodzielnego właściwej rady wydziału. Głosowanie w tej sprawie jest kompleksową oceną całego przewodu doktorskiego doktoranta, w tym wszystkich wymienionych w art. 12 ustawy o stopniach naukowych przesłanek warunkujących nadanie stopnia naukowego doktora, a nie tylko oceną przedstawionej przez niego rozprawy doktorskiej i jej publicznej obrony.
Sąd wskazuje jednocześnie, że przedmiotem kontroli sądowej w sprawach o nadanie stopnia naukowego nie jest ocena wartości naukowej dokumentacji złożonej przez skarżącą, trafność recenzji, a tym bardziej ocena pracy promotora. Kontrola sądowa w tego typu sprawach sprowadza się w istocie do zbadania, czy w toku postępowania o nadanie stopnia naukowego nie doszło do naruszenia trybu postępowania określonego przepisami ustawy oraz przepisami k.p.a. Innymi słowy, sąd administracyjny bada jedynie aspekty formalne postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2024 r., sygn. akt III OSK 6129/21 i powołane w nim inne orzeczenia). Stąd też zarzuty i argumenty skarżącej koncentrujące się na braku wsparcia promotora w przewodzie doktorskim, czy też niewłaściwej oceny dorobku naukowego skarżącej, nie mogły stanowić przedmiotu kontroli sądu administracyjnego w ramach niniejszego postępowania.
Jak wskazano wyżej sądowa kontrola uchwał i decyzji w przedmiocie nadania stopnia naukowego ogranicza się do aspektów formalnych, czyli do zbadania poprawności trybu postępowania.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie RDN, w postępowaniu odwoławczym dopuściła się naruszenia przepisów postępowania, w stopniu istotnie wpływającym na wynik postępowania.
Zgodnie z art. 35 ust. 3 znajdującej zastosowanie w sprawie ustawy o stopniach i tytule naukowym Centralna Komisja podejmuje uchwały po zasięgnięciu opinii co najmniej jednego recenzenta. W myśl art. 179 ust. 10 ustawy przepisy wprowadzające z dniem 1 stycznia 2021 r. Rada Doskonałości Naukowej wstąpiła w prawa Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów, a mając na uwadze przedstawione wyżej wywody dotyczące stanu prawnego znajdującego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie RDN przed wydaniem zaskarżonej decyzji zobowiązana była do zasięgnięcia opinii recenzenta. Opinia ta ma odmienny charakter od recenzji. Służy ona przede wszystkim do rozwiania ewentualnych wątpliwości RDN, nie musi więc obejmować swoim zakresem oceny dorobku naukowego i aktywności naukowej. Owa opinia ma przede wszystkim oceniać prawidłowość procedury i zarzuty strony (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 4196/21). Zasięgnięcie opinii recenzenta (w przypadku doktorantów przynajmniej jednego) było obligatoryjnym elementem postępowania odwoławczego przed Centralną Komisją do Spraw Stopni i Tytułów, a obecnie przed RDN w sprawach rozpatrywanych w trybie określonym w ustawie o stopniach naukowych i jednocześnie w istocie jedynym dowodem w postępowaniu odwoławczym (por. wyrok WSA w Warszawie z 29 maja 2020 r., sygn. akt II SAB/Wa 705/19).
W tym miejscu zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd administracyjny przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. m.in. wyrok NSA z 3 kwietnia 2025 r., II OSK 616/24 i powołane tam wyroki).
W aktach administracyjnych przekazanych Sądowi (w formie elektronicznej) wraz ze skargą znajduje się dokument zlecenia przez RDN sporządzenia opinii prof. dr hab. T. N. oraz jego odpowiedź z [...] czerwca 2024 r. o rezygnacji ze sporządzenia recenzji. W aktach znajduje się także zlecenie sporządzenia takiej opinii prof. K. F.-G., ale brak jest opinii sporządzonej w trybie art. 35 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych i brak jest informacji czy taka opinia w ogóle została sporządzona. W zaskarżonej decyzji organ, co prawda wskazuje, że taka opinia została sporządzona, ale brak jej w aktach sprawy, które organ ma obowiązek przesłać sądowi w formie kompletnej (art. 54 § 2 p.p.s.a.), uniemożliwia Sądowi weryfikację okoliczności jej faktycznego sporządzenia.
Sąd co do zasady, nie kwestionuje stanowiska organu, które jest zbieżne z poglądami prezentowanymi w orzecznictwie, że w świetle art. 29 ust. 1 ustawy o stopniach naukowych odpowiednie stosowanie k.p.a. w sprawach o nadanie stopnia naukowego albo tytułu naukowego ma ścisły związek ze specyfiką postępowań poprzedzających podejmowanie przez właściwe jednostki organizacyjne uchwał w tych sprawach. Regułę wyrażoną w art. 29 ust. 1 ustawy należy rozumieć w ten sposób, że w omawianych sprawach przepisy k.p.a. mają zastosowanie tylko w kwestiach nieuregulowanych w ustawie i jest to tylko zastosowanie odpowiednie. Odpowiedniość stosowania k.p.a. oznacza, że jedne przepisy Kodeksu będą stosowane wprost, bez żadnych modyfikacji, inne - z dostosowaniem do charakteru rozpatrywanej sprawy, a niektóre w ogóle nie będą miały zastosowania.
Organ w odpowiedzi na skargę odnosząc się do zarzutu skarżącej, że nie ma ona wiedzy, czy opinia dodatkowego recenzenta została sporządzona i że nie miała ona możliwości zapoznania się z nią, wskazał jedynie, że nie ma on obowiązku doręczania osobie ubiegającej się o stopień naukowy doktora opinii recenzenta, sama strona ma natomiast prawo do wglądu do akt sprawy.
O ile Sąd podziela stanowisko organu, że nie ma on obowiązku doręczenia stronie opinii dodatkowego recenzenta, to nie sposób zgodzić się z poglądem, że w sytuacji braku doręczenia stronie treści opinii, a nawet nieprzekazaniu jej informacji o sporządzeniu takiej opinii, organ odwoławczy (przed wydaniem decyzji) zwolniony jest od obowiązku, wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a., polegającego na umożliwieniu stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Oczywistym jest, że zasada czynnego udziału strony określona w art. 10 § 1 k.p.a. w postępowaniach o nadanie stopnia naukowego, w szczególności w odniesieniu do postępowania przed Radą Wydziału (organem pierwszej instancji) ulega znacznemu ograniczeniu z uwagi na specyficzny charakter tego postępowania. Niemniej jednak Sąd nie dostrzega żadnych okoliczności, jakie stoją na przeszkodzie w stworzeniu stronie możliwości zapoznania się z opinią recenzenta przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Brak informacji, że taka opinia została wydana uniemożliwił skarżącej efektywne skorzystanie z prawa obrony swoich praw w postępowaniu administracyjnym i w sposób istotny ograniczył jej możliwość odniesienia się do argumentów RDN w skardze do sądu administracyjnego. Trudno oczekiwać od strony, że będzie każdego dnia przeglądała akta sprawy, w celu ustalenia czy w sprawie przeprowadzono jakikolwiek dowód bądź czy do akt sprawy dołączono dodatkowy materiał. Przypomnieć należy, że w aktach administracyjnych brak jest opinii, o której mowa w art. 35 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych. Mimo, że k.p.a. w sprawach przed RDN ma ograniczone zastosowanie, to nie sposób przyjąć, że zwalnia to organ z obowiązku dochowania standardów rzetelnej procedury, a więc takiej, która gwarantuje wszechstronne zbadanie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wymóg działania zgodnego z prawem, w połączeniu z zasadą zaufania obywateli do państwa, stwarza po stronie organów władzy publicznej obowiązek uzasadniania podejmowanych rozstrzygnięć w sposób pozwalający na ich merytoryczną weryfikację przez sąd (por. m.in. wyroki NSA z 28 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1412/24, z 16 stycznia 2025 r., sygn. akt II GSK 1300/24 czy z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1200/19). W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie dokonuje się własnych ustaleń (poza wyjątkową możliwością dopuszczenia dowodu z dokumentu). Zadaniem Sądu jest ocena rzetelności i wszechstronności czynności organu administracji publicznej oraz zgodność podjętego rozstrzygnięcia z prawem materialnym.
W niniejszej sprawie organ nie dołączając do akt sprawy opinii recenzenta sporządzonej w trybie art. 35 ust. 3 ustawy o stopniach naukowych uniemożliwił Sądowi weryfikację tego, czy taka opinia została w sprawie sporządzona. Nie informując zaś skarżącej o sporządzeniu takiej opinii (o ile została sporządzona ale tylko nie dołączona do akt) uniemożliwił jej odniesienie się do stanowiska opiniującego recenzenta, a jak już wspomniano, jest to jedyny dowód w postępowaniu odwoławczym, mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Tym samym w ocenie Sądu organ naruszył przepisy postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7, art. 10 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu naruszony został także art. 107 § 3 k.p.a. albowiem wszystkie argumenty, na które organ powołuje się w uzasadnieniu decyzji powinny znajdować swoje odzwierciedlenie w aktach sprawy. Taka sytuacja nie miała natomiast miejsca w niniejszej sprawie.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną przedstawioną w uzasadnieniu wyroku i usunie dostrzeżone naruszenia prawa, zgodnie z dyspozycją wynikającą z art. 153 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się wpis od skargi uiszczony przez skarżącą w wysokości 200 zł.