VII SA/Wa 523/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na postanowienie GINB odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1993 r., uznając, że prawomocny wyrok NSA oddalający skargę na tę decyzję zamyka drogę do ponownego badania jej ważności.
Skarżąca M. C. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z 1993 r. nakazującej rozbiórkę części budynku, zarzucając jej wady prawne. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na wyrok NSA z 1994 r. oddalający skargę na tę decyzję. WSA w Warszawie oddalił skargę, potwierdzając, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję administracyjną zamyka drogę do ponownego badania jej ważności w trybie nadzwyczajnym, chyba że pojawią się nowe okoliczności nieznane sądowi.
Przedmiotem sprawy była skarga M. C. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) z dnia [...] stycznia 2019 r., utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] listopada 2018 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1993 r. Decyzja ta, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 1993 r., nakazywała inwestorom rozbiórkę części budynku. Skarżąca zarzuciła decyzji z 1993 r. brak podstawy prawnej, rażące naruszenie prawa oraz niewykonalność z powodu nieprecyzyjnego określenia zakresu rozbiórki. GINB odmówił wszczęcia postępowania, opierając się na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 24 listopada 1994 r. (sygn. akt SA-P-831-832/94), który oddalił skargę M. C. i W. C. na decyzję Wojewody. GINB powołał się na uchwałę NSA z dnia 7 grudnia 2009 r. (sygn. akt I OPS 6/09), zgodnie z którą nie można wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która została uznana za zgodną z prawem prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd podkreślił, że wyrok NSA z 1994 r. stanowił wiążącą ocenę prawną, stwierdzając zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Oddalenie skargi przez sąd administracyjny zamyka organom administracji możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, chyba że skarżący powoła się na okoliczności nieznane sądowi, które mogłyby mieć znaczenie dla stwierdzenia nieważności. W niniejszej sprawie skarżąca nie przedstawiła takich nowych okoliczności. Sąd uznał, że GINB prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania, a zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli sąd administracyjny oddalił skargę na decyzję, co oznacza, że uznał ją za zgodną z prawem, to organ administracji nie może wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności, ponieważ wkraczałoby to w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej.
Uzasadnienie
Prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję administracyjną stanowi przeszkodę do wszczęcia przez organ administracji postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji, chyba że skarżący powołuje się na okoliczności nieznane sądowi, które mogłyby stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Dotyczy to również wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, jeśli jej ponowne badanie jest niedopuszczalne.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa, że sąd oddala skargę, jeśli brak podstaw do jej uwzględnienia.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (np. wydanie z naruszeniem przepisów o właściwości, wydanie bez podstawy prawnej, obarczona wadą skutkującą nieważność).
k.p.a. art. 138 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa rozstrzygnięcia organu odwoławczego, w tym utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 127 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem.
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu odwoławczym do postępowania przed organem wyższego stopnia.
p.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą organy.
P.u.s.a. art. 1 § § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane
Przepisy obowiązujące w dacie wydania pierwotnej decyzji nakazującej rozbiórkę.
Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 2
Regulowała orzekanie NSA w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocny wyrok NSA oddalający skargę na decyzję administracyjną zamyka drogę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji przez organ administracji. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, która była już przedmiotem kontroli sądowej i uznana za zgodną z prawem, powinien zostać załatwiony przez odmowę wszczęcia postępowania, chyba że skarżący powołuje się na okoliczności nieznane sądowi.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skarżącej dotyczące braku podstawy prawnej, rażącego naruszenia prawa lub niewykonalności decyzji z 1993 r. uzasadniały wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności, mimo wcześniejszego oddalenia skargi przez NSA. Organ naruszył art. 61a § 1 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania, gdyż nie zaszły przesłanki do takiej odmowy. Organ naruszył art. 7, 77 § 1, 78 § 1 w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej analizy okoliczności sprawy i materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez odmowę wszczęcia postępowania. po wydaniu przez sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę na decyzję administracyjną niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji. oddalenie skargi przez sąd administracyjny zamyka organom administracyjnym drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu. próby zaś stwierdzenia nieważności decyzji kontrolowanej już przez sąd - oddalając skargę na niezgodność tej decyzji z prawem - są zaś w istocie, w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu. tryb nadzwyczajny jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji, nie stanowi kolejnej instancji postępowania administracyjnego, a odrębne postępowanie, którego istotą jest ustalenie, czy badany akt jest dotknięty jedną z kwalifikowanych wad nieważności.
Skład orzekający
Włodzimierz Kowalczyk
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Antas
sędzia
Mirosław Montowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję administracyjną zamyka drogę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności przez organ administracji, chyba że skarżący powołuje się na nowe, nieznane sądowi okoliczności."
Ograniczenia: Zastosowanie ograniczone do sytuacji, gdy decyzja administracyjna była już przedmiotem kontroli sądowej, a skarżący domaga się stwierdzenia jej nieważności, powołując się na wady, które mogły być przedmiotem tej kontroli.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego granic prawomocności orzeczeń sądowych i możliwości ponownego kwestionowania decyzji administracyjnych. Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego.
“Czy można kwestionować decyzję administracyjną po latach, nawet jeśli sąd ją zatwierdził?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 523/19 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2019-08-21 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2019-03-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Grzegorz Antas Mirosław Montowski Włodzimierz Kowalczyk /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane II OSK 1315/20 - Wyrok NSA z 2023-04-20 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 2096 art. 61a Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas, sędzia WSA Mirosław Montowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi M C na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Uzasadnienie Przedmiotem skargi M. C. jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] stycznia 2019 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Z akt sprawy wynika, że pismem z [...] lipca 2018 r. M. C. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] października 1993 r., znak: [...], nakazującej inwestorom W. C. i M. C. rozbiórkę części budynku przy ul. Pr. [...] w P., do wysokości dwóch kondygnacji nadziemnych. We wniosku skarżąca ww. decyzji zarzuciła, że: 1) została wydana bez podstawy prawnej, a to poprzez określenie w decyzji terminu na dokonanie rozbiórki, w sytuacji gdy żaden przepis ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, obowiązującej w dniu wydania ww. decyzji nie zawierał podstawy prawnej do określenia ww. terminu; 2) ww. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na wydanie decyzji o nakazie rozbiórki "bez uprzedniego prawidłowego wydania decyzji w przedmiocie wstrzymania wykonania robót"; 3) decyzja jest obarczona wadą rażącego naruszenia prawa oraz jest niewykonalna z uwagi na "brak precyzyjnego oraz jednoznacznego określenia zakresu budynku objętego nakazem rozbiórki". Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] listopada 2018 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 61 a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096), dalej k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku M. C., reprezentowanej przez radcę prawnego K. W., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1993 r., znak: [...]. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem GINB z [...] listopada 2018 r. wniosła M.C. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] stycznia 2019 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 144 k.p.a., po rozpatrzeniu ww. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...]listopada 2018 r., znak: [...], - utrzymał w mocy ww. postanowienie. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że Wojewoda decyzją z [...]grudnia 1993 r., znak: [...]utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...]z [...] października 1993 r., znak: [...], nakazującą inwestorom W. C. i M. C. rozbiórkę części budynku przy ul. P. [...] w P., do wysokości dwóch kondygnacji nadziemnych. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z 24 listopada 1994 r. sygn. akt SA-P-831- 832/94, oddalił skargę M. C. i W. C. na decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 1993 r. Następnie organ wyjaśnił, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09, stwierdził, że nie można wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która wyrokiem Sądu została uznana za zgodną z prawem. W tezie podjętej uchwały Sąd wskazał, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez odmowę wszczęcia postępowania. Organ podał, że jeśli przyczyny nieważności nie występowały w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Zatem po wydaniu przez sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę na decyzję administracyjną niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Jednocześnie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że analiza porównawcza treści wniosku M. C. Z [...] lipca 2018 r. ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją nie wykazała istnienia okoliczności, które mogłyby znaleźć się poza zakresem kontroli sądowej, z uwagi na uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy Sądu o okolicznościach sprawy istotnych dla wyniku postępowania. Mając na uwadze powyższe Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie własne z [...] listopada 2018 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1993 r. Odnosząc się do zarzutów i argumentów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ stwierdził, że w świetle poczynionych ustaleń pozostają one bez wpływu na zasadność niniejszego rozstrzygnięcia. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] stycznia 2019 r., znak: [...], wniosła M. C. domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia GINB z [...] listopada 2018 r. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie: I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 a § 1 k.p.a. w zw. z przepisami prawa wyznaczającymi zakres niezbędnych ustaleń organu, tj. art. 156 § 1 pkt 1 oraz pkt 3 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego (a następnie utrzymanie postanowienia w mocy) w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1993 r., z powołaniem się na okoliczność uprzedniej sądowoadministracyjnej kontroli ww. decyzji, w sytuacji w której: a) w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 61 a § 1 k.p.a. mogące stanowić podstawę do odmowy wszczęcia postępowania, tj. w szczególności wniosek nie został złożony przez osobę nieuprawnioną, nadto nie zachodzą jakiejkolwiek "inne uzasadnione przyczyny", ponadto odmowa wszczęcia postępowania nie wynika z jakichkolwiek innych przepisów prawa powszechnie obowiązującego, b) w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w trybie art. 156 k.p.a. może nastąpić tylko i wyłącznie w sytuacji, w której wniosek o stwierdzenie nieważności zmierza do ponownego zbadania kwestii uprzednio już rozważanych przez sąd administracyjny (tożsamość podmiotowa sprawy), podczas gdy w okolicznościach przedmiotowej sprawy we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wskazano zarzuty oraz uchybienia, które w ogóle nie stanowiły przedmiotu analizy uprzednio rozstrzygających sądów administracyjnych, w tym w szczególności nie były badane w ramach toczących się postępowań sądowoadministracyjnych (vide: wyrok NSA z 24 listopada 1994 r. sygn. akt SA-P-831-832/94); Ponadto, niezależnie od zarzutu wskazanego w pkt I skarżąca zarzuciła: II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej analizy okoliczności sprawy oraz materiału dowodowego, w tym w szczególności poprzez: a) bezzasadną odmowę przeprowadzenia wskazywanych przez wnioskodawcę środków dowodowych, w tym w szczególności dowodów z dokumentów postępowań uprzednio prowadzonych w odniesieniu się do ww. decyzji, b) brak dokonania niezbędnych ustaleń w zakresie porównania zarzutów stawianych we wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji do okoliczności badanych w uprzednio wydanych rozstrzygnięciach organów administracji, w tym w szczególności w ramach postępowania zakończonego wyrokiem NSA z 24 listopada 1994 r., w sytuacji w której dokonanie powyższych szczegółowych ustaleń miało kluczowe znaczenie dla analizy możliwości prowadzenia postępowania. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uchyla ją lub stwierdza jej nieważność. Badając legalność zaskarżonego postanowienia - stosownie do dyspozycji powołanych przepisów - Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przypomnieć należy, że przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] stycznia 2019 r., znak: [...], utrzymujące w mocy postanowienie własne organu z [...] listopada 2018 r., znak: [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1993 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] października 1993 r., znak: [...], nakazującą inwestorom W.C. i M. C. rozbiórkę części budynku przy ul. [...][...] w [...], do wysokości dwóch kondygnacji nadziemnych. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest tożsame ze wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wykorzystania instytucji procesowej. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte na żądanie strony składa się z dwóch etapów. Pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia tego postępowania, drugi zaś – postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1366/09). W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne, jak m.in. legitymacja danego podmiotu do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania, czy wskazanie przez ten podmiot przesłanki określonej w art. 156 § 1 k.p.a. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przyczyną przedmiotową odmowy wszczęcia postępowania może być m.in. wniesienie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, która była już poddana kontroli Sądu. W niniejszej sprawie skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1993 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] października 1993 r., znak: [...]. Kluczowe dla oceny dopuszczalności wszczęcia postępowania nadzwyczajnego było ustalenie, że decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 1993 r. była przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu. Sąd ten wyrokiem z 24 listopada 1994 r. sygn. akt SA-P-831-832/94 oddalił skargę M. C. i W. C. na decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 1993 r. Na podstawie art. 2 ustawy z 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 r. nr 4, poz. 8) obowiązującym w dacie wydawania decyzji z [...] grudnia 1993 r., Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w sprawach skarg na decyzje administracyjne w zakresie i w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz w przepisach odrębnych. Stosownie do art. 207 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 1960 r. nr 9, poz. 26), obowiązującym w dacie wydawania decyzji z [...] grudnia 1993 r., sąd administracyjny uwzględniając skargę, uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, a w miarę potrzeby również decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji, albo stwierdza nieważność bądź niezgodność decyzji z prawem. Zgodnie z § 2 ww. przepisu, decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd administracyjny stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, chyba że naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1, 3) inne naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie § 3 ww. przepisu, Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 § 1. W myśl § 4: sąd administracyjny ogranicza się do stwierdzenia niezgodności z prawem decyzji wydanej z naruszeniem przepisu art. 145 § 1 lub art. 156 § 1, jeżeli zachodzą okoliczności przewidziane w art. 146 § 1 lub w art. 156 § 2. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd administracyjny skargę oddala (§ 5). Stosownie do obecnie obowiązującego art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Powołany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 1994 r. sygn. akt SA-P-831-832/94 zawiera wiążącą ocenę prawną. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny, po analizie materiału dowodowego, stwierdził, że zaskarżona do Sądu decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 1993 r. jest zgodna z prawem. Wskazać trzeba, że gdyby kontrolowana przez NSA decyzja z [...] grudnia 1993 r. obarczona była wadami określonymi w art. 156 § 1 k.p.a. - na co wskazuje skarżąca - to Naczelny Sąd Administracyjny dokonując jej kontroli stwierdziłby jej nieważność, na podstawie cytowanego powyższej art. 207 § 3 k.p.a. Zatem fakt utrzymania w mocy decyzji na skutek oddalenia skargi przez sąd administracyjny zamyka organom administracji legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych stwierdza się, że oddalenie skargi na niezgodność decyzji z prawem zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku sądu. Próby zaś stwierdzenia nieważności decyzji kontrolowanej już przez sąd - oddalając skargę na niezgodność tej decyzji z prawem - są zaś w istocie, w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu (zob. wyrok WSA w Warszawie z 10 listopada 2004 r. sygn. akt IV SA 1849/03, LEX nr 164517). W kontekście powyższych rozważań wskazać należy na powołaną przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09. W uzasadnieniu przywołanej uchwały wskazano, że: "W razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie przez stronę stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania, co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne zatem jest stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.), wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd, formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji)." Jednocześnie w omawianej uchwale zaznaczono również, że możliwa jest i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, jakie nie były objęte orzeczeniem sądu, albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. "Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o okolicznościach sprawy istotnych dla wyniku postępowania spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania żądania złożonego do organu administracji." Kierując się wskazaną uchwałą NSA, podnieść należy, że w sprawie zachodziła konieczność zbadania, czy okoliczności powołane przez skarżącą we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji były znane Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu badającemu kwestionowany akt i zostały objęte orzeczeniem tego Sądu z 24 listopada 1994 r. sygn. akt SA-P-831-832/94. Co równie istotne, okoliczności te winny odpowiadać przesłankom wymienionym w art. 156 § 1 k.p.a. Nie chodzi więc o jakąkolwiek okoliczność, ale o taką, która pozostawała poza wiedzą Sądu rozpoznającego skargę, a jednocześnie może stanowić o kwalifikowanej wadzie kwestionowanego orzeczenia. To zaś wymagało zapoznania się z uzasadnieniem ww. wyroku, jak i aktami sprawy. Taka też analiza miała miejsce; niemniej - jak wskazał GINB - nie wykazała, aby istniały okoliczności, które znalazły się poza zakresem kontroli sądowej (a mogłyby mieć znaczenie dla ważności kwestionowanej decyzji). W tym też zakresie Sąd również w pełni podziela stanowisko organu. W ocenie Sądu, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, zasadnie uznał, że w związku z kontrolą jakiej dokonał w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny sprawa nie może być ponownie badana, ani przez organ administracji publicznej, ani też przez sąd administracyjny. Oddalenie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 24 listopada 1994 r. sygn. akt SA-P-831-832/94 na decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 1993 r., znak: [...], a więc stwierdzenie przez Sąd, że kontrolowana decyzja nie narusza prawa, zatem nie zawiera również wad najcięższych, określonych w art. 156 k.p.a., zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie oceną prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 1994 r. W niniejszej sprawie, wnosząca żądanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie powołała okoliczności wyłączającej ww. zasadę, która pozostawałaby poza zakresem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego już orzekającego w sprawie i nieobjętej powagą rzeczy osądzonej. Należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 listopada 1994 r. sygn. akt SA-P-831-832/94 poddał ocenie wszystkie istotne przesłanki sprawy i uznał, że decyzja z [...] grudnia 1993 r. jest zgodna z prawem. Ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podlegała już podstawa prawna kontrolowanej decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 1993 r. Sąd ten nie stwierdził wydania ww. decyzji z rażącym naruszeniem prawa, w tym niewykonalności tej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku dokonał wnikliwej oceny zgromadzonych w sprawie przez organy dowodów i poczynionych na ich podstawie ustaleń, stwierdzając brak przesłanek mogących niweczyć wiarygodność przyjętych twierdzeń w sprawie. Także obecnie skarżąca nie podniosła żadnych nowych okoliczności, które nie byłyby przedmiotem analizy NSA. Prawomocny wyrok Sądu przesądzający o zgodności z prawem decyzji administracyjnej stanowi zatem, co do zasady, przeszkodę czyniącą niedopuszczalnym rozpoznanie żądania stwierdzenia nieważności decyzji. W konsekwencji, nie można przyjąć, że przywołane przez skarżącą okoliczności podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji uzasadniały wszczęcie wnioskowanego przez nią postępowania administracyjnego. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z [...] grudnia 1993 r. Z tych też powodów, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie w okolicznościach sprawy prawa nie narusza. Dlatego też Sąd nie podzielił zarzutów skargi, w tym naruszenia art. 61a k.p.a. oraz naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. W toku postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ ma wynik sprawy. Rozpoznając niniejszą sprawę organ dokonał prawidłowych i jednoznacznych ustaleń, które znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Ustalenia te były niezbędne i wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Organ procedował w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołał i zastosował przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 61a k.p.a. Organy przeprowadziły postępowanie w sposób zgodny z zasadami wyrażonymi w art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie oparto na właściwej podstawie prawnej. Stan faktyczny ustalono prawidłowo. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest zaś wystarczające i spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Sąd zauważa nadto, że tryb nadzwyczajny jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji, nie stanowi kolejnej instancji postępowania administracyjnego, a odrębne postępowanie, którego istotą jest ustalenie, czy badany akt jest dotknięty jedną z kwalifikowanych wad nieważności. Nie może być więc traktowany jako "kolejna instancja" służąca zwalczaniu stanowiska organu administracji publicznej wyrażonego w decyzji ostatecznej, nadto - prawomocnej. Co przy tym istotne, uruchomienie takiego postępowania w stosunku do decyzji uprzednio skontrolowanej przez sąd administracyjny i uznanej prawomocnym wyrokiem tego sądu za zgodną z prawem, jest możliwe, ale w sytuacjach wyjątkowych, wskazanych w ww. uchwale NSA, a więc m. in. wówczas, gdy podstawą sformułowania wniosku o stwierdzenie nieważności jest okoliczność nieznana sądowi, mogąca mieć jednocześnie znaczenie prawne w ww. trybie nadzwyczajnym. Taka jednak sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Kierując się powyższą argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł, jak w sentencji, w trybie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI