VII SA/Wa 497/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-07-01
NSAnieruchomościŚredniawsa
planowanie przestrzennezagospodarowanie przestrzenneuchwała rady gminyprawo własnościochrona środowiskateren rolniczyinwestycjeuchwałanieruchomościrolnictwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi na uchwałę Rady Gminy w Staroźrebach dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając, że zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko nie narusza prawa własności i jest uzasadniony interesem publicznym.

Skargi dotyczyły uchwały Rady Gminy w Staroźrebach w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym brak rozpatrzenia uwag, nieprawidłowości w procedurze planistycznej oraz przekroczenie władztwa planistycznego poprzez wprowadzenie zakazu lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, co miało ograniczać ich prawo własności. Sąd oddalił skargi, uznając, że procedura została przeprowadzona prawidłowo, a zakazy zawarte w planie są uzasadnione ochroną środowiska i interesu publicznego, nie naruszając przy tym istoty prawa własności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargi T. M. i M. J. na uchwałę Rady Gminy w Staroźrebach z dnia 13 grudnia 2021 r. nr 281/LI/2021 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący zarzucali szereg naruszeń, w tym brak rozpatrzenia ich uwag w toku procedury planistycznej, nieprawidłowości proceduralne dotyczące dyskusji publicznej oraz naruszenie art. 19 i 17 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Kluczowym zarzutem było przekroczenie przez Radę Gminy władztwa planistycznego poprzez wprowadzenie w § 7 ust. 1 pkt 1 lit. "a" i "b" uchwały zakazu lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, w tym z zakresu chowu i hodowli zwierząt, co miało niezasadnie ograniczać ich prawo własności nieruchomości przeznaczonych pod działalność rolniczą. Sąd, analizując zarzuty, stwierdził, że procedura planistyczna została przeprowadzona zgodnie z prawem. Odnosząc się do zarzutu braku rozpatrzenia uwag, sąd wskazał, że ustawa nie nakłada obowiązku indywidualnego zawiadamiania ani szczegółowego uzasadniania rozstrzygnięć w tym zakresie. Podobnie, zarzuty dotyczące protokołu z dyskusji publicznej uznano za nieistotne dla ważności uchwały. Sąd uznał również, że Rada Gminy nie przekroczyła swoich uprawnień planistycznych. Wprowadzone zakazy zostały uznane za uzasadnione potrzebą ochrony środowiska, zdrowia ludzi oraz interesu publicznego, zwłaszcza w kontekście ochrony terenów w sąsiedztwie rzeki P. i ograniczenia uciążliwości związanych z fermami hodowlanymi. Sąd podkreślił, że ingerencja w prawo własności była proporcjonalna do celów ochrony środowiska i nie naruszyła istoty tego prawa. W konsekwencji, sąd oddalił skargi jako niezasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd uznał, że procedura została przeprowadzona prawidłowo, a zarzucane uchybienia nie miały charakteru istotnego naruszenia prawa.

Uzasadnienie

Ustawa nie nakłada obowiązku indywidualnego zawiadamiania ani szczegółowego uzasadniania rozstrzygnięć w sprawie uwag. Brak załącznika w postaci listy obecności do protokołu z dyskusji publicznej nie pozbawia go waloru dokumentu urzędowego i nie stanowi istotnego naruszenia trybu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.p.z.p. art. 28 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Podstawa do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy w całości lub w części stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie.

u.s.g. art. 101 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 17 § 12

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Obowiązek organu wykonawczego gminy rozpatrzenia uwag dotyczących projektu planu w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia upływu terminu ich składania.

u.p.z.p. art. 20 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Rada gminy uchwala plan miejscowy, rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu.

u.p.z.p. art. 19 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

W razie konieczności dokonania zmian w projekcie planu miejscowego, czynności, o których mowa w art. 17, ponawia się w zakresie niezbędnym do dokonania tych zmian.

u.p.z.p. art. 6 § 1

Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

Określa wzór protokołu z dyskusji publicznej nad projektem planu miejscowego (załącznik nr 8).

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada proporcjonalności ograniczeń praw i wolności.

Konstytucja RP art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona prawa własności.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza jej nieważność w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę.

Prawo ochrony środowiska art. 72 § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska

W miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego zapewnia się warunki utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalną gospodarkę zasobami środowiska.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 17 pkt 12 w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. poprzez brak rozpatrzenia przez Wójta Gminy S. wszystkich uwag krytycznych złożonych przez skarżących. Naruszenie art. 20 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. poprzez brak rozpatrzenia przez Radę Gminy S. wszystkich uwag krytycznych złożonych przez skarżących w należyty sposób. Naruszenie art. 19 ust. 1 i 2 u.p.z.p. poprzez brak przeprowadzenia ponowionych czynności w związku z istotnymi zmianami w projekcie MPZP. Naruszenie art. 6 ust. 1 u.p.z.p. poprzez przekroczenie granic władztwa planistycznego. Naruszenie art. 17 pkt 6 u.p.z.p. poprzez brak ustosunkowania się organów planistycznych do uwag i wniosków przedstawionych przez E. SA i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Naruszenie załącznika nr 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. poprzez niesporządzenie protokołu z dyskusji publicznej w czasie jej trwania, brak listy obecności i anonimowość głosów.

Godne uwagi sformułowania

Władztwo planistyczne gminy nie ma charakteru pełnego, niczym nieograniczonego. Granicami tego władztwa są konstytucyjnie chronione prawa, w tym przede wszystkim prawo własności. Ingerencja w sferę własności musi pozostawać w racjonalnej, odpowiedniej proporcji do wskazanych celów. Procedura planistyczna nie należy do ogólnego postępowania administracyjnego i nie jest objęta obowiązywaniem zasad ogólnych ani rozwiązań szczegółowych zawartych w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Uzasadnienie nieuwzględnienia uwagi nie może sprowadzać się do krótkiego, jednozdaniowego stwierdzenia o braku podstaw do jej uwzględnienia.

Skład orzekający

Bogusław Cieśla

przewodniczący

Joanna Gierak-Podsiadły

członek

Michał Podsiadło

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących procedury planistycznej, zakresu władztwa planistycznego gminy oraz dopuszczalności ograniczeń prawa własności w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, zwłaszcza w kontekście inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z planem miejscowym w konkretnej gminie. Interpretacja przepisów proceduralnych może być pomocna w innych sprawach dotyczących planowania przestrzennego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a interesem publicznym w zakresie ochrony środowiska i planowania przestrzennego, co jest tematem często pojawiającym się w praktyce prawniczej i budzącym zainteresowanie właścicieli nieruchomości.

Plan zagospodarowania przestrzennego a prawo własności: czy zakaz budowy fermy jest legalny?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 497/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-07-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogusław Cieśla /przewodniczący/
Joanna Gierak-Podsiadły
Michał Podsiadło. /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 2309/22 - Wyrok NSA z 2024-02-13
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 741
art. 28 ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym -  t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla Sędziowie: sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły asesor WSA Michał Podsiadło (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2022 r. sprawy ze skarg T. M. i M. J. na uchwałę Rady Gminy w Staroźrebach z dnia 13 grudnia 2021 r. nr 281/LI/2021 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargi
Uzasadnienie
1. W dniu 13 grudnia 2021 r. Rada Gminy S. podjęła uchwałę
nr 281/LI/2021 sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
dla fragmentów obrębów geodezyjnych S., B., R.(Dz. Urz. Woj. Maz. z 2021 r. poz. [...], dalej: "uchwała" lub "plan miejscowy").
2. Pismem z 31 stycznia 2022 r. T.M., skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. uchwałę, wnosząc o stwierdzenie nieważności tej uchwały w całości, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku –
o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej w części dotyczącej § 7 ust. 1 pkt 1 lit. "a" i "b" tej uchwały dla terenów oznaczonych symbolem 2R, § 15 ust. 2 pkt 5 uchwały w zakresie działki nr [...] położonej w miejscowości R.
3. Pismem z 7 lutego 2022 r. M.J., skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. uchwałę, wnosząc o stwierdzenie nieważności tej uchwały w całości, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku –
o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 7 ust. 1 pkt 1 lit. "a" i "b" oraz § 15 ust. 2 pkt 5 tej uchwały w zakresie działki nr [...] położonej w obrębie S..
4. W powyższych skargach postawiono następujące zarzuty podjęcia tej uchwały
z naruszeniem:
1) art. 17 pkt 12 w zw. z art. 28 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2021 r. poz. 741, ze zm.; dalej: u.p.z.p.) poprzez brak rozpatrzenia przez Wójta Gminy S. wszystkich uwag krytycznych złożonych przez Stronę w toku procedury planistycznej dotyczącej projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla fragmentów obrębów geodezyjnych S., B., R., albowiem Wójt Gminy S. nie wystosował do skarżących żadnego dokumentu, w którym przedstawiłby swoje rozstrzygnięcie co do zgłoszonych uwag,
2) art. 20 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. poprzez brak rozpatrzenia przez Radę Gminy S. wszystkich uwag krytycznych złożonych przez skarżących w toku procedury planistycznej w należyty sposób, a mianowicie Rada Gminy nie przedstawiła należytego uzasadnienia odrzucenia uwag krytycznych skarżących,
3) art. 19 ust. 1 i 2 u.p.z.p. poprzez brak przeprowadzenia ponowionych czynności,
o których mowa w art. 17 u.p.z.p., podczas gdy dokonano istotnych zmian
w projekcie MPZP w toku procedury planistycznej polegających na:
– zmianie zasad zagospodarowania terenów oznaczonych na rynku planu symbolem 2R poprzez zwiększenie odległości z 250 m do 500 m, na jakiej obowiązuje zakaz lokalizacji budynków inwentarskich,
– zmianie granic obszarów szczególnego zagrożenia powodzią od rzeki P.,
4) art. 6 ust. 1 u.p.z.p. poprzez przekroczenie granic władztwa planistycznego poprzez ustalenie w § 7 ust. 1 pkt 1 lit. "a" i "b" zaskarżonej uchwały zakazu lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, za wyjątkiem inwestycji infrastruktury technicznej stanowiących realizację celu publicznego lub zgodnie z ustaleniami dla poszczególnych terenów, zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko z zakresu chowu i hodowli zwierząt oraz biogazowni, zakaz lokalizacji obiektów i urządzeń stwarzających uciążliwości, skutkujące niezasadnym ograniczeniem wolności zagospodarowania terenu działki nr [...] położonej w miejscowości R. oraz działki
nr [...] położonej w obrębie S. – a poprzez to ograniczenie przysługującego skarżącym prawa własności ww. nieruchomości, gdy brak jest uzasadnionego interesu publicznego, który mógłby być chroniony takim ograniczeniem;
5) art. 17 pkt 6 u.p.z.p. poprzez brak ustosunkowania się organów planistycznych
do uwag i wniosków przedstawionych przez E. SA Wydział Rozwoju, Biuro Majątku Sieciowego Departament Zarządzania Majątkiem Sieciowym
z 24 maja 2021 r. i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie
z 8 lipca 2021 r.;
6) załącznika nr 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r.
w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. Nr 164 poz. 1587; dalej: rozporządzenie) poprzez:
– niesporządzenie protokołu z przeprowadzenia dyskusji publicznej z 4 listopada 2021 r. w czasie prowadzenia dyskusji i ujawnienie go 10 grudnia 2021 r.
na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy S.,
– brak załącznika do protokołu z przeprowadzenia dyskusji publicznej
z 4 listopada 2021 r. w postaci listy obecności,
– brak wskazania imienia, nazwiska, nazwy, organu podmiotu, który zabrał głos, wszystkie głosy są przedstawione w sposób zbiorczy i anonimowy.
4.1. W uzasadnieniu tych skarg podano, że T. M. jest właścicielem nieruchomości składającej się między innymi z działki o nr [...]położonej
w miejscowości R., a M.J. jest właścicielem nieruchomości składającej się między innymi z działki o nr [...] położonej w miejscowości S.
– na terenie obowiązywania zaskarżonej uchwały.
4.2. Skarżący podnieśli, że nie otrzymali (w formie odrębnego dokumentu) uzasadnionego rozstrzygnięcia Wójta co do złożonych uwag. Osobne rozstrzygnięcie
w zakresie złożonych uwag skarżących nie znajduje się także w aktach sprawy. Z kolei w Załączniku nr 2 do zaskarżonej chwały Rada Gminy S. uzasadniła rozstrzygnięcia poszczególnych uwag Strony w formie jednozdaniowych wypowiedzi. Skarżący podkreślili, że przedstawili swoje uwagi, wnioski o zmiany i argumenty na ich poparcie na kilkunastu stronach pisma, a organy planistyczne ograniczyły się do przedstawienia tych uwag i swojego rozstrzygnięcia w stosunku do nich w lakonicznych i enigmatycznych słowach. Skarżący wskazali, że organy planistyczne przekroczyły uprawnienia wynikające z władztwa planistycznego, ponieważ Studium uwarunkowań nie zakazywało realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać
na środowisko, w tym przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
z zakresu chowu i hodowli zwierząt co do zasady, a jedynie w Kierunkach zagospodarowania przestrzennego wskazano, że obowiązuje zakaz sytuowania obiektów związanych z obsługą produkcji w gospodarstwach hodowlanych w odległości mniejszej niż 500 m od terenów istniejącej i wyznaczonych terenów potencjalnej zabudowy mieszkaniowej. Organy planistyczne rozszerzyły tę wytyczną poprzez nałożenie zakazu jakichkolwiek inwestycji tego rodzaju niezależnie od ich położenia względem terenów istniejącej i wyznaczonych terenów potencjalnej zabudowy mieszkaniowej.
4.3. Skarżący wskazali, że w § 7 ust. 1 pkt 1 lit. "a" i "b" zaskarżonej uchwały, ustalono zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, za wyjątkiem inwestycji infrastruktury technicznej stanowiących realizację celu publicznego lub zgodnie z ustaleniami dla poszczególnych terenów, zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko z zakresu chowu i hodowli zwierząt oraz biogazowni, zakaz lokalizacji obiektów i urządzeń stwarzających uciążliwości. Zakaz ten skutkuje tym, że na terenie działek skarżących
o ww. numerach ewidencyjnych nie będą mogli zrealizować planowanej inwestycji będącej przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko z zakresu chowu i hodowli zwierząt. Skarżący podali, że w składanych przez siebie pismach do organów planistycznych oraz podczas dyskusji z udziałem społeczeństwa uzasadniała swoje stanowisko, zgodnie z którym w przypadku obszaru Gminy S. objętego zaskarżoną uchwałą brak jest uzasadnionego interesu publicznego, aby wprowadza zakaz ujęty w § 7 ust. 1 pkt 1 lit. "a" i "b" uchwały. Strona podkreśla, że obszar ten należy do terenów słabo rozwiniętych gospodarczo, jest to obszar wiejski, w którym rolnictwo odgrywa główną rolę. Z uwagi jednak na to, że tutejsze ziemie stanowią gleby o stosunkowo niskiej klasie, ponieważ są to gleby klasy IV i V, prowadzenie produkcji roślinnej spotyka się z wieloma trudnościami i często z uwagi na warunki atmosferyczne jest utrudnione i narażone na wysokie ryzyko niepowodzenia z ekonomicznego punktu widzenia. Istotnym jest także to, że zabudowa budynków mieszkalnych na tym terenie jest skoncentrowana w okolicy głównych dróg publicznych, a w pozostałym zakresie jest bardzo nieregularna, a zabudowania rozproszone. Z uwagi na te okoliczności tereny objęte zaskarżoną uchwałą są przystosowane do realizacji inwestycji polegających na budowie budynków inwentarskich na większą skalę. Ewentualne uciążliwości, które generują tego typu inwestycje, nie są odczuwalne przez wielu okolicznych mieszkańców. Ich zdaniem, wykluczenie przez uchwałę inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko poza inwestycjami celu publicznego uważam za naruszenie zasady proporcjonalności wynikającej z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Naruszenie to przejawia się w nadmiernym ograniczeniu prawa własności właścicieli nieruchomości nią objętych, co narusza art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 6 u.p.z.p. Wprowadzając do planu miejscowego zakazy dotyczące zasad ochrony
i kształtowania środowiska w odniesieniu do terenu mojej działki i terenów rolniczych
o oznaczeniu 2R Rada Gminy nie zachowała odpowiedniej proporcji pomiędzy założonym celem (ochrona środowiska) a dobranym środkiem w postaci zakazu przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w zakresie chowu
i hodowli zwierząt. W skardze wyrażono pogląd, że brzmienie przepisów u.p.z.p. jednoznacznie wskazuje, że "interes publiczny" nie uzyskał prymatu pierwszeństwa
w odniesieniu do interesu jednostki. Przyjęte w ustawie rozwiązania prawne oparte są na zasadzie równowagi interesu ogólnopaństwowego, interesu gminy i interesu jednostki. Oznacza to obowiązek rozważnego wyważenia praw indywidualnych (interesów obywateli) i interesu publicznego. Ma to szczególne znaczenie w przypadku kolizji tych interesów, w tym interesu ogólnego z interesem obywateli wynikającym np.
z prawa własności nieruchomości gruntowych. Podstawowa zasada równości wobec prawa wymaga wyważenia wszystkich interesów jakie występują w danej sprawie.
W ocenie skarżących, organy planistyczne nie wyważyły należycie interesu publicznego i prywatnego, organy nawet nie podjęły próby wyważenia tego interesu, lekceważąc interes prywatny skarżących. Tak jak wskazano powyżej Skarżący przedstawiali liczne racjonalne argumenty na poparcie swoich twierdzeń, jednak konsultacje społeczne
w ramach niniejszej procedury planistycznej miały raczej charakter iluzoryczny,
co skutkowało tym, że skarżący nie otrzymał żadnego rozstrzygnięcia czy uzasadnienia dla odrzucenia swoich uwag.
4.4. Skarżący podnieśli, że w aktach sprawy znajdują się pisma zawierające uwagi
i wnioski przedstawione w stosunku do projektu MPZP przez E. S.A.
z 24 maja 2021 r. i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z 8 lipca 2021 r. Jednak w aktach sprawy nie ma informacji o rozstrzygnięciu tych uwag
i wniosków przez organy planistyczne. Powyższe podmioty nie zostały poinformowane o uwzględnieniu bądź nieuwzględnieniu złożonych przez nich uwag, wniosków, opinii.
Z akt sprawy nie wynika także, czy i w jaki sposób zostały one uwzględnione. Jeśli uwagi zostały uwzględnione w projekcie MPZP, organy planistyczne nie powtórzyły czynności procedury planistycznej wskazanych w art. 17 u.p.z.p. Skarżący zwrócił uwagę, że w decyzjach z 31 maja 2021 r. i 19 lipca 2021 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Dyrektor dwukrotnie odmówił uzgodnienia projektu MPZP. Dopiero
w decyzji z 23 września 2021 r. uzgodnił przedstawiony mu projekt MPZP. Organy planistyczne w związku z dokonaną zmianą projektu MPZP nie ponowiły jednak wszystkich czynności wskazanych w art. 17 u.p.z.p. Nie zostały ponowione czynności związane z wystąpieniem do wskazanych w przepisach podmiotów o opinie czy uzgodnienia. Z akt sprawy nie wynika także, aby organu planistyczne w ogóle rozważyły potrzebę ponownego przeprowadzenia tych czynności.
4.4. Autor obu skarg podniósł, że prawodawca określił w załączniku nr 8 do ww. rozporządzenia zasady sporządzenia protokołu z przeprowadzenia dyskusji publicznej stanowiącej element procedury planistycznej. Zdaniem skarżących, protokół sporządzony w procedurze planistycznej dotyczącej uchwały został sporządzony niezgodnie z powyższym załącznikiem. Skarżący stoi na stanowisku, że protokół powinien być sporządzany w toku trwania dyskusji, tak aby biorący w niej udział mogli zweryfikować jego prawidłowość. W tej sprawie protokół został sporządzony później,
a na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy S. został ujawniony 10 listopada 2021 r. Protokół sporządzony w niniejszej sprawie nie zawiera obowiązkowego załącznika w postaci listy obecności. Poza tym w protokole nie zostały wskazane imiona, nazwiska, nazwy lub organy, które zabrały głos w dyskusji, wszystkie głosy są przedstawione w sposób zbiorczy i anonimowy.
4.5. W skargach zawarto ponadto wnioski o przeprowadzenie dowodów
z następujących dokumentów:
– wydruków treści ksiąg wieczystych o nr [...] oraz [...] na fakt, że skarżący są właścicielami ww. nieruchomości i posiadają interes prawny w zaskarżeniu uchwały;
– decyzji Wójta Gminy S. z 26 października 2020 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia pod nazwą: "budowa budynku inwentarskiego przeznaczonego do chowu trzody chlewnej wraz
z niezbędną infrastrukturą w miejscowości S., gmina S., powiat płocki, województwo mazowieckie" na fakt uzyskania przez M. J. pozytywnego rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej uzgodnienia realizacji wyżej wskazanego przedsięwzięcia i określeniu warunków jego realizacji przedsięwzięcia, naruszenia przez uchwałę interesu prawnego M. J. poprzez uniemożliwienie mu realizacji tego przedsięwzięcia, ponieważ jest to inwestycja mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, a zatem objęta zakazem realizacji wynikającym z Uchwały;
– postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie o znaku WOOŚ-1.4221.98.2020.M.3 o uzgodnieniu realizacji przedsięwzięcia i określeniu warunków realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "budowla chlewni tuczu w obsadzie maksymalnej 218,4 DJP wraz z infrastrukturą na dz. nr ewid. [...] w miejscowości R., gmina S., powiat płocki, województwo mazowieckie" na fakt uzyskania przez T. M. pozytywnego rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej uzgodnienia realizacji przedsięwzięcia i określeniu warunków realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "budowla chlewni tuczu w obsadzie maksymalnej 218,4 DJP wraz z infrastrukturą na dz. nr ewid. [...] w miejscowości R., gmina S., naruszenia przez uchwałę interesu prawnego T. M. poprzez uniemożliwienie mu realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "budowla chlewni tuczu w obsadzie maksymalnej 218,4 DJP wraz z infrastrukturą na dz. nr ewid. [...] w miejscowości R., gmina S., ponieważ jest to inwestycja mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, a zatem objęta zakazem realizacji wynikającym z zaskarżonej uchwały;
– pism skarżących z skierowanych do organów planistycznych zawierającego uwagi krytyczne złożonego w toku procedury planistycznej dotyczącej zaskarżonej uchwały, na fakt złożenia pisma zawierającego uwagi do projektu MPZP stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej Uchwały, niewydania rozstrzygnięcia w związku z jej złożeniem przez żaden organ planistyczny, braku informacji zwrotnej od Wójta Gminy S. stanowiącej informację o rozpatrzeniu zgłoszonych w tym piśmie uwag;
– akt sprawy dotyczącej uchwalenia zaskarżonej uchwały na fakt na fakt złożenia pisma zawierającego uwagi do projektu MPZP stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej uchwały, niewydania rozstrzygnięcia w związku z jej złożeniem przez żaden organ planistyczny, braku informacji zwrotnej od Wójta Gminy S. stanowiącej informację o rozpatrzeniu zgłoszonych w tym piśmie uwag.
5. W odpowiedziach na skargi, Rady Gminy S. – reprezentowana przez Wójta Gminy S. – wniosła o ich oddalenie.
5.1. Organ wskazał, że zgodnie z art. 17 pkt 12 u.p.z.p. obowiązkiem organu wykonawczego gminy jest rozpatrzenie uwag dotyczących projektu planu, które wpłynęły do organu w wyznaczonym przez niego terminie (nie krótszym niż 14 dni od dnia zakończenia okresu wyłożenia planu). Podkreślić jednak należy, iż przepisy ww. ustawy nie określają formy, w jakiej następuje rozpatrzenie uwag przez organ wykonawczy gminy. Brak jest również przepisu, który nakładałby na organ wykonawczy gminy obowiązek indywidualnego zawiadamiania podmiotów będących autorami poszczególnych uwag o sposobie ich rozpatrzenia. Mając na uwadze powyższe stwierdzono, że brak jest w przedmiotowej sprawie podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 17 pkt 12 u.p.z.p. z uwagi na brak indywidualnego zawiadomienia skarżącego
o sposobie rozpatrzenia wnoszonych przez niego uwag. Dodatkowo należy podkreślić, że uwagi podnoszone przez Skarżącego były analizowane przez Wójta Gminy S., który nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia. Następnie zostały one przedstawione Radzie Gminy S., o czym jednoznacznie świadczy treść załącznika nr 2 do zaskarżonej uchwały.
5.2. Organ podał, że uwagi skarżących zostały poddane indywidualnej ocenie, czego wyrazem jest stanowisko Rady Gminy S. zawarte w kolumnie nr 11 załącznika nr 2 do uchwały. Nieuwzględnienie każdej ze zgłoszonych uwag zostało poparte stosownym uzasadnieniem. Wskazać przy tym należy, że organowi znane jest przedstawiane przez skarżących stanowisko sądów administracyjnych, z którego wynika, iż uzasadnienie nieuwzględnienia uwagi nie może sprowadzać się do krótkiego, jednozdaniowego stwierdzenia o braku podstaw do jej uwzględnienia. Z taką sytuację nie mamy jednak do czynienia w przypadku zaskarżonej uchwały, gdyż uzasadnienie przypisane do każdej ze zgłoszonych uwag jest wyczerpujące i w sposób jednoznaczny rozstrzyga o przyczynach zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Trudno natomiast oczekiwać od organu, aby na poparcie swojego stanowiska o nieuwzględnieniu uwagi tworzył i przedstawiał w załączniku do uchwały szereg obszernych opinii prawnych.
W odpowiedziach wyjaśniono również, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje obecnie stanowisko o dopuszczalności rozpatrzenia uwag w jednym głosowaniu nad uchwaleniem samego planu. Wskazany sposób rozpatrzenia uwag
w dalszym ciągu może bowiem oznaczać, że każda ze zgłoszonych uwag została poddana indywidualnej ocenie, lecz z uwagi na tożsamość stanowiska wobec każdej nich (nieuwzględnienie) wystarczające było przeprowadzenie jednego głosowania
w sprawie. Taki właśnie tryb rozpatrzenia uwag został przyjęty przez Radę Gminy S. i tego typu działanie nie może zostać uznane za istotne naruszeniu prawa.
5.3. W ocenie organu, w sprawie nie doszło również do naruszenia art. 19 ust 1 i 2 u.p.z.p. Konieczność powtórzenia czynności składających się na procedurę planistyczna następuje jedynie w sytuacji daleko idących zmian projektu. W przypadku przedmiotowego planu miejscowego, w toku procedury planistycznej nie nastąpiły zaś takie zmiany, które mogłyby być uznane za zmiany powodujące konieczność powtórzenia określonych czynności. Ponadto wyliczone przez skarżącego zmiany
w projekcie zostały uwzględnione przy wyłożeniu planu miejscowego do publicznego wglądu, o czym zawiadomiono obwieszczeniem z dnia 7 października 2021 r.
5.4. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 6 ust. 1 u.p.z.p. podkreślono, że gminie, na mocy art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 i art. 15 ust. 2 u.p.z.p., przysługuje tzw. władztwo planistyczne realizowane przez uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ramach tego uprawnienia następuje ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu. Gmina może podejmować rozstrzygnięcia w sferze planowania przestrzennego, mając wyłączną kompetencję do planowania miejscowego, a zatem może kształtować sposób zagospodarowania obszaru podlegającego jej władztwu planistycznemu. Istotnym elementem władztwa planistycznego gminy jest kompetencja do wiążącego określenia treści prawa własności nieruchomości. Stosownie bowiem do art. 6 ust. 1 u.p.z.p., ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Naruszenie uprawnień właścicielskich mieszczące się w granicach przysługującego gminie władztwa planistycznego jest dopuszczalne i nie narusza konstytucyjnej zasady ochrony własności. W ocenie Organu nie można upatrywać przekroczenia granic władztwa planistycznego w fakcie wprowadzenia na określonym terenie zakazu lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Katalog tego typu przedsięwzięć jest bowiem ustalony przez prawodawcę w oparciu o kryterium ich możliwego oddziaływania na środowisko, stąd tego typu postanowienia planu miejscowego nie mogą być uznane za dowolne czy nieobiektywne. Podnieść również należy, że wprowadzenie ww. zakazu lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko nie skutkuje pozbawieniem właścicieli nieruchomości znajdujących się na tym terenie podstawowych atrybutów prawa własności, jakim jest korzystanie z rzeczy. W dalszym ciągu możliwa jest bowiem zabudowa poszczególnych terenów oraz prowadzenie określonej działalności, a jedynym ograniczeniem jest realizacja przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
5.5. Organ nie zgodził się również z zarzutem naruszenia art. 17 pkt 6 u.p.z.p., albowiem przepisy prawa powszechnie obowiązującego nie nakładają na organy obowiązku indywidualnego odniesienia się do opinii i uzgodnień organów współdziałających w ramach procedury planistycznej. Wystarczające w tym zakresie jest natomiast uwzględnienie tychże opinii i uzgodnień w finalnej uchwale, co też nastąpiło w realiach niniejszej sprawy.
5.6. Organ wskazał, że zarzut naruszenia załącznika nr 8 do ww. rozporządzenia dotyczy sporządzenia protokołu z przeprowadzonej dyskusji publicznej, która odbyła się w dniu 4 listopada 2021 r. W tym zakresie należy organ podniósł, że w sprawie nie budzi wątpliwości, iż dyskusja nad projektem przedmiotowego planu miejscowego miała miejsce i odbyła się w dniu 4 listopada 2021 r, co potwierdza treść protokołu znajdująca się w aktach planistycznych. Skarżący zarzuca organom planistycznym jedynie opóźnienie w publikacji tego protokołu, a także niezgodność treści protokołu ze wzorem ustalonym w załączniku nr 8 rozporządzenia. Organ dodał, że przepisy prawa nie przewidują terminu, w którym przedmiotowy protokół powinien zostać opublikowany
w Biuletynie Informacji Publicznej. Tym samym zwłoka w publikacji tego protokołu pozostaje bez wpływu na skuteczność i prawidłowość przeprowadzonej procedury planistycznej. Odnosząc się zaś do zarzutu niezgodności sporządzonego w sprawie protokołu ze wzorem ustalonym w załączniku nr 8 do rozporządzenia wskazano,
iż ustalony w tym rozporządzeniu wzór może być modyfikowany w zależności od realiów danej sprawy. Organ dodał, że w aktach planistycznych znajduje się lista obecności osób, które brały udział w przedmiotowej dyskusji publicznej (wśród nich był skarżący). W związku z tym niezgodność przedmiotowego protokołu ze wzorem ustalonym
w załączniku nr 8 do rozporządzenia nie stanowi istotnego naruszenia prawa, a tym samym nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały. Fakt przeprowadzenia dyskusji publicznej nie jest bowiem kwestionowany przez skarżących i nie budzi w sprawie wątpliwości.
6. W dniu 30 czerwca 2022 r. Sąd postanowił połączyć sprawy z ww. skarg (sygn. akt VII SA/Wa 497/22 i VII SA/Wa 573/22) do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia i prowadzić je pod wspólną sygn. akt VII SA/Wa 497/22.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
7. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a. W świetle art. 147 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Z art. 151 p.p.s.a. wynika natomiast, że w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
7.1. W pierwszej kolejności należało wyjaśnić, że rozpoznawana skarga została wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 713, ze zm.; dalej: u.s.g.), zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
7.2. Sąd zauważa także, że art. 101 ust. 1 u.s.g. stanowi lex specialis w stosunku do ogólnej normy art. 50 p.p.s.a. oraz, że w przepisie tym legitymacja skargowa została oparta na naruszeniu indywidualnego interesu prawnego, co oznacza, że legitymacja do wniesienia na tej podstawie skargi do sądu administracyjnego przysługuje nie temu kto ma w tym interes prawny, ale temu czyj interes prawny został naruszony zaskarżonym rozstrzygnięciem. Strona inicjująca postępowanie sądowe w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. musi zatem wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a jej indywidualną sytuacją prawną (interes prawny), a także musi wykazać, że ze względu na istnienie tego związku zaskarżona uchwała negatywnie wpływa na jej sytuację prawną. Naruszenie interesu prawnego podmiotu składającego taką skargę musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny (por. wyrok NSA z 14 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 64/17). W kontekście okoliczności niniejszej sprawy Sąd zaznacza nadto, że o naruszeniu interesu prawnego (legitymującego do wniesienia skargi na plan), rozstrzyga zmiana w sytuacji prawnej skarżącego (zwykle ograniczenie bądź pozbawienie uprawnień lub nałożonych obowiązków).
7.3. Kierując się powyższym Sąd przyjął, że posiadanie przez skarżących interesu prawnego w rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości, albowiem są oni właścicielami nieruchomości opisanych w księgach wieczystych o numerach [...] oraz [...] (działka ew. nr [...] położona
w miejscowości R.oraz działka ew. nr [...] położona w obrębie S.) – objętych regulacją zaskarżonej uchwały. Sąd przyjął również, że skarżąca wykazała
w skardze naruszenie ich interesu prawnego ustaleniami planu, albowiem ograniczają one możliwość wykorzystywania ww. nieruchomości na cele działalności produkcyjnej
w rolnictwie. Rozwiązania te naruszają w efekcie interes prawny skarżących poprzez ograniczenie ich prawa własności, co jednak nie jest jeszcze równoznaczne
z bezprawnością takiego naruszenia. Tego rodzaju kwestię sąd administracyjny rozstrzyga dopiero w ramach merytorycznej kontroli legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2970/17). Przy czym zgodnie
z utrwalonym orzecznictwem, obowiązek uwzględnienia skargi na uchwałę organu gminy w przedmiocie planu miejscowego powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego skarżącego jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego, mianowicie gdy wystąpi istotne naruszenie zasad lub istotne naruszenie trybu sporządzania planu miejscowego, stosownie do art. 28 ust. 1 u.p.z.p.
8. Przystępując do merytorycznego rozpoznania skargi, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.z.p. kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, należy do zadań własnych gminy. Z treści powyższego przepisu wynika, że ustawodawca powierzył gminie kompetencje w zakresie władczego przeznaczania i ustalania zasad zagospodarowania terenu.
8.1. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 7 lutego 2001 r. o sygn. akt K 27/00 (publ. OTK 2001/2/29) wskazał, że organy gminy właściwe do sporządzenia projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i następnie do uchwalenia tego planu, muszą się kierować ogólnymi zasadami określonymi w art. 1 ust. 1 i 2 u.p.z.p., przepisami innych ustaw regulującymi określone sprawy szczegółowe z zakresu gospodarki przestrzennej oraz przepisami Konstytucji RP. Nadanie gminie władztwa planistycznego uprawniającego do autonomicznego decydowania o przeznaczeniu i zagospodarowaniu terenu nie stoi w sprzeczności z koniecznością uwzględniania racjonalności w działaniu gminy w tym zakresie, realizującej się w przyjmowaniu finalnych, optymalnych rozwiązań planistycznych. Art. 4 ust. 1 u.p.z.p nie może stanowić legitymacji do nieograniczonej swobody w działaniach planistycznych, bowiem gminy w tych czynnościach są zobligowane do uwzględniania obowiązujących przepisów prawa
w ramach nadrzędnej dyrektywy, sformułowanej w art. 7 Konstytucji RP. Zatem władztwo planistyczne gminy nie ma charakteru pełnego, niczym nieograniczonego. Granicami tego władztwa są konstytucyjnie chronione prawa, w tym przede wszystkim prawo własności. Skoro uchwalając plan miejscowy, rada gminy może ingerować
w wykonywanie prawa własności, to taka ingerencja musi także uwzględniać zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którym ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, a same ograniczenia nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Ingerując w prawo własności organy planistyczne gminy muszą wskazać, jakie to wartości (cele) są na tyle istotne (ważnie społecznie), aby uzasadniały ograniczenie prawa własności podmiotu prywatnego. Ingerencja w sferę własności musi pozostawać w racjonalnej, odpowiedniej proporcji do wskazanych celów (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 1708/09). Zachowanie zasady proporcjonalności ma kluczowe znaczenie dla oceny, czy określone rozstrzygnięcie nie wykracza poza granice władztwa planistycznego i nie stanowi jego nadużycia. Oznacza to, że ingerencja gminy poprzez działania planistyczne w sferę prawną podmiotu, naruszająca atrybuty właścicielskie, dla swej legalności wymaga bezwzględnie wykazania, że gmina stanowiąc w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego o przeznaczeniu terenu i sposobie jego zagospodarowania nie nadużyła swoich uprawnień, i wprowadziła tylko te konieczne ograniczenia sposobu wykonywania prawa własności, proporcjonalnie do dyktowanych interesem publicznym potrzeb ingerencji w sferę praw i wolności (por. wyrok NSA
z 22 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 15/17).
8.2. Rolą organu planistycznego jest więc wyważenie interesu publicznego i interesów prywatnych (por. wyroki NSA z 1 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2478/15;
z 8 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 224/17). Jak wskazał NSA w wyroku
z 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1410/16, "Konieczne jest takie wyważenie ww. interesów, aby w jak największym stopniu zabezpieczyć i rozwiązać potrzeby wspólnoty, jednak w jak najmniejszym naruszając prawa właścicieli nieruchomości objętych planem. Na taką konieczność wskazuje również w swoim orzecznictwie, dotyczącym ochrony własności, Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu podkreślając, że każde ograniczenie własności musi być legitymowane publicznym interesem (Terazzi S.r.l. przeciwko Włochom, skarga nr 27265/95, § 85,
17 października 2002, i Elia S.r.l. przeciwko Włochom, skarga nr 37710/97, § 77, ECHR 2001-IX)."
9. W myśl art. 28 ust. 1 u.p.z.p., podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy w całości lub w części stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie. Warunkiem uwzględnienia skargi jest więc sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem materialnym, ustrojowym lub procesowym, cechująca się istotnością naruszenia prawa.
9.1. W orzecznictwie wskazuje się, że istotne naruszenie trybu postępowania prowadzi do sytuacji, w której przyjęte ustalenia planistyczne są odmienne od tych, jakie zostałyby podjęte, gdyby nie naruszono trybu sporządzania aktu planistycznego (por. wyrok NSA z 25 maja 2021 r. sygn. akt II OSK 1874/18, LEX nr 3279905.). Ponadto, istotne naruszenie zasad sporządzenia planu miejscowego, to naruszenie podstawowych wartości, które wiążą przy jego sporządzeniu (zob. wyrok NSA
z 4 listopada 2020 r. sygn. akt II OSK 3593/18, LEX nr 3080492). Interpretując przesłankę istotności naruszenia trybu, podkreślić należy, że dla jej ustalenia decydujące znaczenie będzie miał wpływ naruszenia na treść planu. Ocena zaistnienia tej przesłanki wymaga zatem odrębnych rozważań w każdym indywidualnym przypadku, uwzględniających przede wszystkim, że celem omawianej regulacji jest zagwarantowanie praw podmiotów, które mogą zostać naruszone w wyniku sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Trzeba przy tym mieć na uwadze, że wolą ustawodawcy było pozostawienie organom gminy uprawnienia do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (aktów prawa miejscowego), przy jednoczesnym nałożeniu obowiązku przestrzegania reguł stanowienia prawa. Wobec rygorystycznego uregulowania procesu uchwalania planu zagospodarowania przestrzennego, a szczególnie wobec konieczności przestrzegania poszczególnych etapów jego stanowienia, samodzielność gminy doznaje pewnego rodzaju ograniczenia (por. wyrok NSA z 12 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3184/17, LEX nr 2778517). W tym zakresie podnosi się, że istotne naruszenie trybu ma miejsce również wtedy, gdy organy planistyczne naruszają formalne prawa określonych w ustawie podmiotów, a w szczególności gdy nie są przestrzegane regulacje gwarantujące zainteresowanym podmiotom wypowiedzenie się w zakresie projektowanych ustaleń planu miejscowego (por. wyrok NSA
z 26 października 2016 r., II OSK 137/15, LEX nr 2206931). Ponadto, naruszenie trybu sporządzania planu, które wyraża się w naruszeniu przepisów określających tzw. procedurę planistyczną, jest zdarzeniem, które następuje w określonym czasie w toku postępowania planistycznego. Natomiast ocena, czy naruszenie to jest istotne, może uwzględniać okoliczności nie tylko z czasu tego zdarzenia, ale także okoliczności, które powstały wcześniej lub później. Należy bowiem mieć na uwadze, że ustawowe zasady
i tryb sporządzania planu mają na celu zapewnienie uchwalenia zgodnie z prawem prawidłowego planu miejscowego, przy przestrzeganiu zasad i trybu sporządzania planu na każdym etapie postępowania planistycznego. Ocena czy naruszenie trybu sporządzenia planu jest istotne powinna być dokonywana pod kątem tego celu (zob. wyrok NSA z 11 kwietnia 2012 r., II OSK 52/12, LEX nr 1410763).
9.2. Uwzględniając powyższe rozważania, Sąd doszedł do przekonania, że kontrolowana uchwała – w zakresie wynikającym z interesu prawnego skarżących – nie narusza w sposób istotny zasad sporządzania planu miejscowego, trybu jego sporządzania, ani też właściwości organów w tym zakresie.
10. W pierwszym z zarzutów, skarżący zarzucili organom planistycznym naruszenie art. 17 pkt 12 w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. poprzez brak rozpatrzenia przez Wójta Gminy S. wszystkich uwag krytycznych złożonych przez nich w toku procedury planistycznej dotyczącej projektu planu miejscowego, albowiem Wójt nie wystosował do skarżących żadnego dokumentu, w którym przedstawiłby swoje rozstrzygnięcie co do zgłoszonych uwag.
10.1. Oceniając zasadność tego zarzutu należy podkreślić, że procedura planistyczna nie należy do ogólnego postępowania administracyjnego i nie jest objęta obowiązywaniem zasad ogólnych ani rozwiązań szczegółowych zawartych
w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735; dalej: k.p.a.). Procedura planistyczna, jako droga do uchwalenia aktu prawa miejscowego jest szczególnego rodzaju procedurą legislacyjną, w której umożliwia się udział osobom zainteresowanym przyjęciem konkretnych rozwiązań planistycznych. Tryb tej procedury określają przepisy u.p.z.p., w szczególności art. 14-20 tej ustawy, jak również – w zakresie dotyczącym zaskarżonej uchwały – przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia
26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1587), a ponadto przepisy odrębne.
10.2. W art. 17 pkt 12 u.p.z.p. przewidziano, że wójt gminy rozpatruje uwagi, o których mowa w pkt 11, w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia upływu terminu ich składania. Uwagi te - dotyczące projektu planu – mogą wnosić osoby fizyczne i prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, w terminie określonym w ogłoszeniu o wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu, nie krótszym jednak niż 14 dni od dnia zakończenia okresu wyłożenia projektu planu.
W ocenie Sądu, rozpatrzenie tych uwag nie stanowi rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej i nie wymaga wystosowania przez organ gminy odpowiedzi zawierającej stanowisko organu planistycznego co do treści zgłoszonej uwagi. W literaturze wskazuje się, że na mocy art. 17 pkt 12 i 13 u.p.z.p. "organ wykonawczy gminy rozpatruje uwagi i albo wprowadza zmiany do projektu planu miejscowego wynikające
z rozpatrzenia uwag, albo przedstawia radzie gminy projekt planu miejscowego wraz
z listą nieuwzględnionych uwag" (J.H. Szlachetko, Udział podmiotów spoza systemu administracji publicznej w stanowieniu aktów prawa miejscowego przez organy jednostek samorządu terytorialnego, Gdańsk 2016, rozdział 4.5.6.4.; podobnie:
R. Marchaj, Samorządowe konsultacje społeczne, Warszawa 2016, rozdział 4.3.5.).
W aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę na to, że ustawa nie określa formy, w jakiej następuje rozpatrzenie uwag przez organ wykonawczy gminy (zob. wyrok NSA z 21 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 941/20, LEX nr 3110847) ani też nie wprowadza obowiązku uzasadnienia swojej decyzji co do zgłoszonych uwag (zob. wyrok NSA z 15 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3302/17, LEX nr 2778501). Należało zatem zgodzić się z reprezentującym organ Wójtem, że nie miał on ustawowego obowiązku skierowania do skarżących jakiegokolwiek dokumentu, w którym przedstawiłby swoje rozstrzygnięcie co do zgłoszonych uwag.
11. Następnie skarżący zarzucili organom planistycznym naruszenie art. 20 ust. 1
u.p.z.p. poprzez brak rozpatrzenia przez Radę Gminy S. wszystkich uwag krytycznych złożonych przez skarżących w toku procedury planistycznej w należyty sposób, a to dlatego, że organ ten nie przedstawił należytego uzasadnienia odrzucenia tych uwag.
11.1. Podtrzymując rozważania zawarte powyżej (pkt 10.1.) należy przypomnieć, że zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.z.p., plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium, rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu oraz sposobie realizacji, zapisanych w planie, inwestycji
z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych. Część tekstowa planu stanowi treść uchwały, część graficzna oraz wymagane rozstrzygnięcia stanowią załączniki do uchwały. Na tle tego przepisu, przedstawiciele nauki prawa wskazują, że "uchwała w sprawie planu miejscowego w zakresie sposobu rozpatrzenia uwag do projektu planu musi zawierać jednoznaczne stwierdzenie, które uwagi (od kogo pochodzące i jakiej treści) zostały uwzględnione, jak również nieuwzględnione, wraz z krótkim uzasadnieniem wskazującym, w jaki sposób to nastąpiło. Także uwagi muszą być wykazane wraz z krótkim uzasadnieniem przyczyn takiego załatwienia. Wykaz uwag ze wskazaniem powyższych danych stanowi obligatoryjny załącznik do uchwały w sprawie planu miejscowego" (A. Plucińska-Filipowicz, A. Kosicki [w:] Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz aktualizowany, red.
M. Wierzbowski, LEX/el. 2021, art. 20). Z kolei analizując ten problem, sądy administracyjne uznają, że istotą obowiązku rady jest merytoryczna ocena zasadności każdej zgłoszonej uwagi, a w konsekwencji jej odrzucenie lub uwzględnienie. Nie oznacza to jednak, że rada ma obowiązek przeprowadzania indywidualnego głosowania nad każdą ze zgłoszonych uwag. Dla zachowania omawianego wymogu proceduralnego istotne znaczenie ma przeprowadzenie na sesji rady obrad nad wszystkimi uwagami złożonymi do projektu planu, tak aby zagwarantowane było ich indywidualne rozpatrzenie (wyrok NSA z 22 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 34/18, LEX nr 2778174). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, że rozstrzygnięcie rady gminy o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu jest elementem procedury planistycznej i jest to rozstrzygnięcie o charakterze indywidualnym, odnoszące się do uwag konkretnych podmiotów. Nie ma ono charakteru normatywnego, stanowi jedynie uzasadnienie odmowy przyjęcia konkretnych rozwiązań planistycznych wnioskowanych przez podmioty prywatne (zob. wyrok NSA z 16 lipca 2018 r. sygn. akt II OSK 3056/17, LEX nr 2569304). Przede wszystkim jednak, z art. 20 ust. 1 u.p.z.p. wynika, że uwagi do projektu planu, które nie zostały uwzględnione przez organ wykonawczy gminy, powinny być wymienione w załączniku do planu miejscowego, ze wskazaniem, czy rada gminy je uwzględnia, czy nie. Brak jednak podstaw do tego, aby każde rozstrzygnięcie dotyczące uwagi do projektu planu było uzasadnione. Oczywiście nie oznacza to, że zamieszczenie takiego uzasadnienia stanowiłoby naruszenie prawa. Nie stanowi jednakże także samoistnego naruszenia prawa brak takiego uzasadnienia. Zaznaczyć przy tym należy, że nieuzasadnienie nieuwzględnienia uwagi do projektu planu może niekiedy powodować niezgodność planu miejscowego z prawem. Dziać się tak będzie przede wszystkim wówczas, gdy z powodu braku uzasadnienia rozstrzygnięcia dotyczącego uwagi do projektu planu nie można poznać motywów działania rady gminy i z tej przyczyny nie można odeprzeć zarzutu przekroczenia władztwa planistycznego. Jednakże w przypadku, gdy przesłanki nieuwzględnienia uwagi do projektu planu wynikają z okoliczności towarzyszących uchwaleniu planu i zostały także uzasadnione w toku procedury planistycznej w inny sposób oraz zostały również uzasadnione
w postępowaniu przed sądem administracyjnym, to nie można z braku uzasadnienia rozstrzygnięcia w przedmiocie uwag do projektu planu czynić podstawy do stwierdzenia nieważności planu miejscowego (por. wyrok NSA z 6 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 1192/16, LEX nr 2495741).
11.2. W ocenie Sądu, sposób rozpatrzenia uwag skarżących przez Radę nie naruszał prawa. W załączniku do uchwały, zawierającym informację o sposobie rozpatrzenia uwag, zawarto wszystkie uwagi zgłoszone przez skarżących. Z uwagi na objętość treściową tych uwag nie sposób oczekiwać, aby w załączniku do uchwały przytaczać ich pełne brzmienie. Toteż prawidłowo organy planistyczne przytoczyły istotę każdej
z uwag, wskazując precyzyjnie na treść postulatu podmiotu wnoszącego uwagę. Również uzasadnienie nieuwzględnienia każdej z tych uwag, o których mowa w obu skargach, nie narusza prawa. Uzasadnienie to jest co prawda zwięzłe i hasłowe, niemniej jednak w procedurze planistycznej nie stosuje się art. 107 § 3 k.p.a. ani wypracowanego na jego podstawie dorobku orzecznictwa wskazującego niezbędne elementy uzasadnienia rozstrzygnięcia organu. W ocenie Sądu, uzasadnienie uwag zgłoszonych przez skarżących spełnia swoją podstawową funkcję, tj. ujawnia motywy, którymi kierowała się Rada Gminy odmawiając uwzględnienia tych uwag. Wobec tego nie sposób zarzucić Radzie naruszenia art. 20 ust. 1 u.p.z.p., skoro rozstrzygając zasadność uwag skarżących przedstawiła ona motywy swojego rozstrzygnięcia.
12. Skarżący zgłosili również zarzuty naruszenia art. 19 ust. 1 i 2 u.p.z.p. poprzez brak przeprowadzenia ponowionych czynności, o których mowa w art. 17 u.p.z.p., podczas gdy dokonano istotnych zmian w projekcie planu miejscowego (w toku procedury planistycznej) polegających na zmianie zasad zagospodarowania terenów oznaczonych na rynku planu symbolem 2R poprzez zwiększenie odległości z 250 m do 500 m na jakiej obowiązuje zakaz lokalizacji budynków inwentarskich oraz zmianie granic obszarów szczególnego zagrożenia powodzią od rzeki P.
12.1. Z art. 19 u.p.z.p. wynika, że w razie konieczności dokonania zmian
w przedstawionym do uchwalenia projekcie planu miejscowego, w tym także w wyniku uwzględnienia uwag do projektu planu – czynności, o których mowa w art. 17, ponawia się w zakresie niezbędnym do dokonania tych zmian. Przedmiotem ponowionych czynności może być jedynie część projektu planu objęta zmianą. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że ponowne wyłożenie miejscowego planu powinno nastąpić wtedy, gdy wprowadzone zmiany są daleko idące, zmieniają jego koncepcję czy istotne elementy (zob. wyrok NSA z 8 grudnia 2021 r. sygn. akt II OSK 453/21, LEX nr 3361197). Istotne znaczenie ma interpretacja zawartego w art. 19 ust. 1 u.p.z.p. zwrotu "w niezbędnym zakresie". Zasadniczo należy przyjąć, że nie odnosi się do wszystkich sytuacji, w których dochodzi do zmiany w projekcie planu, lecz jedynie do sytuacji wyjątkowych. Trzeba mieć na względzie charakter prawny uwzględnionych uwag. Kryterium oceny powinien być stopień modyfikacji treści projektu planu miejscowego
w stosunku do projektu planu miejscowego sprzed dokonania zmian. O spełnieniu się tej przesłanki nie może przesądzać tylko i wyłącznie liczba zmian pomiędzy projektem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przedłożonym określonym organom do uzgodnienia lub zaopiniowania, a projektem, który został następnie uchwalony przez radę gminy (por. wyrok NSA z 10 czerwca 2020 r. sygn. akt II OSK 3850/19, LEX nr 3039195).
12.2. Analiza akt procedury planistycznej wskazuje, że należy zgodzić się z organem co do niezasadności tego zarzutu. W odpowiedzi na skargę trafnie wskazano, że podane w skargach zmiany w projekcie planu miejscowego zostały uwzględnione przy wyłożeniu planu miejscowego do publicznego wglądu, którego dotyczyło obwieszczenie z 7 października 2021 r. Rozpatrywany zarzut jest zatem oczywiście bezzasadny.
13. W obu skargach zarzucono również naruszenie art. 17 pkt 6 u.p.z.p. poprzez brak ustosunkowania się organów planistycznych do uwag i wniosków przedstawionych przez E. SA Wydział Rozwoju, Biuro Majątku Sieciowego Departament Zarządzania Majątkiem Sieciowym z 24 maja 2021 r. i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z 8 lipca 2021 r.
13.1. Sąd przypomina, że art. 17 pkt 6 u.p.z.p. przewiduje obowiązek zasięgnięcia opinii – w toku procedury planistycznej – podmiotów wskazanych w tym przepisie.
W literaturze trafnie wskazuje się, że "w przypadku zaopiniowania dochodzi do wyrażenia oceny albo do objawienia wiedzy. Zaopiniowanie projektu planu miejscowego nie ma waloru rozstrzygnięcia. W konsekwencji cała moc oddziaływania przez organ opiniujący – poprzez wydanie opinii – na organ sporządzający projekt planu miejscowego sprowadza do siły argumentacji zawartej w opinii" (M. Szewczyk, M. Kruś, Z. Leoński, Prawo zagospodarowania przestrzeni, M. Kruś, Z. Leoński, Warszawa 2012, rozdział 3.2.3.). Analiza treści aktów normatywnych mających zastosowanie
w procedurze planistycznej nie ujawniła żadnego przepisu, który zobowiązywałby organ planistyczny do ustosunkowania się do opinii zgłoszonych w toku tej procedury. Wobec tego można tylko hipotetycznie wskazać, że w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, organ planistyczny mógłby w toku opiniowania "podjąć dyskusję" z organem opiniującym, odpowiadając na jego opinię lub dalszą korespondencję. Niemniej jednak formułowanie tego typu dokumentów nie jest wymagane przez obowiązujące prawo,
a kontrola sądowoadministracyjna polega na weryfikacji naruszenia prawa przez organy władzy publicznej, nie jest natomiast dokonywania według innych kryteriów. Zatem należało stwierdzić, że brak odpowiedzi na opinię zgłoszoną w trybie art. 17 pkt 6 u.p.z.p. nie stanowi naruszenia prawa, a tym bardziej istotnego naruszenia trybu sporządzania planu miejscowego.
14. Skarżący zarzucili również organom planistycznym naruszenie załącznika nr 8 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. Nr 164 poz. 1587).
14.1. Zgodnie z § 12 pkt ww. rozporządzenia, wykonanie czynności, o których mowa
w art. 17 ustawy, dokumentuje się poprzez sporządzenie dokumentacji prac planistycznych, składającej się m.in. z protokołu z dyskusji publicznej nad przyjętymi
w projekcie planu miejscowego rozwiązaniami, którego wzór określa załącznik nr 8 do rozporządzenia. W ocenie skarżących, organy planistyczne naruszyły prawo przez
– niesporządzenie protokołu z przeprowadzenia dyskusji publicznej z 4 listopada 2021 r. w czasie prowadzenia dyskusji i ujawnienie go 10 grudnia 2021 r.
na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy S.,
– brak załącznika do protokołu z przeprowadzenia dyskusji publicznej
z 4 listopada 2021 r. w postaci listy obecności,
– brak wskazania imienia, nazwiska, nazwy, organu podmiotu, który zabrał głos, wszystkie głosy są przedstawione w sposób zbiorczy i anonimowy.
14.2. Z wzoru protokołu określonego w załączniku nr 8 do ww. rozporządzenia wynika, że w dokumencie tym należy podać: datę przeprowadzenia dyskusji, określenie projektu planu miejscowego, którego dotyczyła dyskusja, listę obecności (jako załącznik do protokołu), dane osób zabierających głos w dyskusji, zagadnienia poruszone w dyskusji, ustalenia z dyskusji, jak również informację o egzemplarzach protokołu, datę i miejsce jego sporządzenia oraz podpis osoby sporządzającej protokół. W ocenie Sądu, obowiązujące przepisy nie wymagają aby protokół był sporządzany na bieżąco podczas dyskusji tak, aby osoby biorące udział mogły zgłaszać uwagi
i poprawki. Z kolei odnośnie do braku załącznika w postaci listy obecności, to
w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że brak ten nie pozbawia protokołu waloru dokumentu urzędowego i nie stanowi istotnego naruszenia trybu postępowania planistycznego (zob. wyrok WSA w Krakowie z 28 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 29/07, LEX nr 497586). Należy przy tym zauważyć, że organ słusznie wskazuje, że w aktach planistycznych znajduje się lista osób biorących udział
w dyskusji. Podobnie należy ocenić przyjęty w kontrolowanej procedurze planistycznej sposób protokołowania przebiegu dyskusji, w którym wskazano wypowiedzi poszczególnych uczestników dyskusji w sposób zbiorczy. Choć wzór protokołu sugeruje przyporządkowanie zagadnień poruszanych w dyskusji do uczestników, którzy te zagadnienia omawiali, to jednak uchybienie to nie stanowi istotnego naruszenia trybu procedury planistycznej. Z protokołu sporządzonego w kontrolowanej procedurze wynika bowiem, że dyskusja publiczna nad projektem planu miejscowego odbyła się, jak również protokół ten wskazuje zagadnienia, które poruszono podczas tej dyskusji. Protokół został podpisany i zalega w aktach planistycznych. Skoro dokument ten stwierdza ww. okoliczności, to w sposób wystarczający dokumentuje fakt przeprowadzenia dyskusji, a to właśnie stanowi zasadniczy cel jego sporządzenia.
15. W skargach obu skarżących sformułowano zarzuty przekroczenia przez Radę Gminy władztwa planistycznego. W szczególności zarzucono, że ustalenie w § 7 ust. 1 pkt 1 lit. "a" i "b" zaskarżonej chwały zakazu lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, za wyjątkiem inwestycji infrastruktury technicznej stanowiących realizację celu publicznego lub zgodnie z ustaleniami dla poszczególnych terenów, zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko z zakresu chowu i hodowli zwierząt oraz biogazowni, zakaz lokalizacji obiektów i urządzeń stwarzających uciążliwości, skutkuje niezasadnym ograniczeniem wolności zagospodarowania terenu nieruchomości obu skarżących – a poprzez to ograniczeniem prawa własności nieruchomości, gdy brak jest uzasadnionego interesu publicznego, który mógłby być chroniony takim ograniczeniem.
15.1. Zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 1 lit. "a" i "b" zaskarżonej uchwały (znajdującym się
w rozdziale 2 pt. "Ogólne ustalenia Planu"), ustala się zasady ochrony i kształtowania środowiska i krajobrazu: 1) zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, za wyjątkiem inwestycji infrastruktury technicznej stanowiących realizację celu publicznego lub zgodnie z ustaleniami dla poszczególnych terenów, a) zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko z zakresu chowu i hodowli zwierząt oraz biogazowni,
b) zakaz lokalizacji obiektów i urządzeń stwarzających uciążliwości.
15.1.1. Działka nr [...] należąca do T. M. jest położona na terenie, który zaskarżona uchwała przeznacza jako 2R – tereny rolnicze. Zgodnie z § 15 ust. 1 zaskarżonej uchwały, dla terenów oznaczonych na rysunku planu symbolem 1R, 2R ustala się: 1) przeznaczenie podstawowe - tereny rolnicze, otwartej rolniczej przestrzeni produkcyjnej, 2) przeznaczenie uzupełniające - obiekty i urządzenia (np. budowle rolnicze, wiaty) związane z rolnictwem. W § 15 ust. 2 pkt 2 tej uchwały wprowadzono zakaz realizacji budynków inwentarskich na terenie 2R w odległości mniejszej niż 500 m od terenów zabudowy mieszkaniowej. W § 15 ust. 2 pkt 15 uchwały przewidziano z kolei zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 1 zaskarżonej uchwały.
15.1.2. Działka nr [...] należąca do M. J. jest położona na terenach
o różnym przeznaczeniu przewidzianym w zaskarżonej uchwale. Południowa część tej działki znajduje się na terenie RM – tereny zabudowy zagrodowej, część centralna na terenie 1R – tereny rolnicze, północna na terenach Z – tereny zieleni naturalnej i ZL – tereny lasów. Zgodnie z § 11 ust. 1 zaskarżonej uchwały, dla terenów oznaczonych na rysunku planu symbolem RM ustala się: 1) przeznaczenie podstawowe – zabudowa zagrodowa w gospodarstwach rolnych wraz z obiektami towarzyszącymi;
2) przeznaczenie uzupełniające - zabudowa usługowa w zakresie obsługi rolnictwa, agroturystyki, zabudowa gospodarcza związana z funkcją podstawową i uzupełniającą. Zgodnie z § 11 ust. 5 pkt 10, realizacja przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 1 (na terenie RM1 dopuszcza się realizację przedsięwzięć z zakresu chowu i hodowli zwierząt do obsady 210DJP).
W § 15 ust. 2 pkt 4 przewidziano natomiast zakaz realizacji budynków gospodarczych służących produkcji rolniczej (w tym inwentarskich) i obsłudze rolnictwa oraz budynków mieszkalnych na terenie 1R (na tym terenie obowiązują również przytoczone wyżej
§ 15 ust. 1 oraz § 15 ust. 2 pkt 15). Następnie w § 17 ust. 1 zaskarżonej uchwały wskazano, że dla terenów oznaczonych na rysunku planu symbolem Z ustala się:
1) przeznaczenie podstawowe - teren zieleni naturalnej, 2) przeznaczenie uzupełniające - tereny rekreacji. W § 17 ust. 2 pkt 3 uchwały na terenach "Z" wprowadzono zakaz zabudowy kubaturowej. Ponadto, w § 19 ust. 1 zaskarżonej uchwały dla terenów oznaczonych na rysunku planu symbolem ZL ustala się: przeznaczenie podstawowe - tereny lasów i przeznaczone do zalesienia (zalesień) oraz zakaz wprowadzania innych funkcji.
15.2. Jak wynika z art. 6 ust. 1 u.p.z.p., ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Zatem w granicach władztwa planistycznego organy gminy mają prawo ingerować władczo (a więc i bez zgody właściciela) w określenie sposobu zagospodarowania terenu. Realizacja zadania publicznego w ramach tzw. "władztwa" oznacza przyznanie przez ustawodawcę pewnego zakresu, pewnej autonomii samorządowi i jest odmienna od wykonywania innych dość precyzyjnie określonych zadań publicznych. W ramach władztwa to organy jednostki samorządu wybierają rozwiązania odpowiednie do realizacji zadania.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie naruszono istoty prawa własności przysługującego skarżącym. Problematyka naruszenia istoty prawa własności była także przedmiotem orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, który podkreślał, że do naruszenia istoty prawa własności dochodzi w sytuacji, gdy niemożliwe stanie się wykonywanie wszystkich uprawnień składających się na możliwość korzystania
z rzeczy albo wszystkich uprawnień składających się na możliwość rozporządzania rzeczą albo wszystkich uprawnień składających się na możliwość korzystania z rzeczy
i rozporządzania nią (zob. wyrok TK z 25 maja 1999 r. sygn. SK 9/98, publ. OTK
z 1999 r., nr 4, poz. 78, wyrok TK z dnia 12 stycznia 1999 r. sygn. P 2/98, publ. OTK
z 1999, nr 1, poz. 2). Tym samym nawet pozbawienie właściciela części – nawet znacznej – atrybutów korzystania lub/i rozporządzania rzeczą – nie musi oznaczać ingerencji w istotę jego prawa własności (zob. wyrok NSA z 19 września 2018 r., sygn. akt II OSK 28/18, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd wskazuje, że zgodnie
z art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1973), w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego zapewnia się warunki utrzymania równowagi przyrodniczej i racjonalną gospodarkę zasobami środowiska, w szczególności przez: uwzględnianie konieczności ochrony wód, gleby i ziemi przed zanieczyszczeniem w związku z prowadzeniem gospodarki rolnej.
15.3. Zdaniem Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały w przekonujący sposób wskazano, że przeznaczenie nieruchomości skarżących określone w kontrolowanym planie miejscowym jest zgodne ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy S., przyjętym uchwałą
nr 122/XX/2016 Rady Gminy S. z 29 listopada 2016 r. Zabudowa zagrodowa została wyznaczona wzdłuż istniejących układów komunikacyjnych, jako kontynuacja istniejącego osadnictwa oraz jest częścią wykształconej struktury funkcjonalno-przestrzennej. W toku procedury planistycznej przeanalizowano możliwość lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko na poszczególnych terenach i wprowadzono zakaz realizacji takich przedsięwzięć z zakresu chowu
i hodowli zwierząt, mając na względzie przede wszystkim ochronę środowiska
w sąsiedztwie rzeki P. oraz zdrowie ludzi. Rada uwzględniła w tym zakresie postulaty właścicieli nieruchomości położonych na terenie objętym regulacją zaskarżonego planu i innych mieszkańców dotyczące potrzeby uregulowania zasad lokalizacji ferm hodowlanych zwierząt w związku z zamierzeniami niektórych inwestorów. Właśnie z tych przyczyn w zaskarżonej uchwale prowadzi się do wykluczenia realizacji przedsięwzięć stwarzających uciążliwości (w tym ograniczenie uciążliwości funkcjonowania obiektów i urządzeń do granic terenu).
15.4. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do uniemożliwienia skarżącym realizacji przedsięwzięć, w szczególności budowy chlewni tuczu w obsadzie maksymalnej 218,4 DJP oraz budowy budynku inwentarskiego przeznaczonego do chowu trzody chlewnej – wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Uznając, że wprowadzając zakaz realizacji m.in. tego typu przedsięwzięć, Rada Gminy nie przekroczyła granic władztwa planistycznego, Sąd wziął pod uwagę argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, a przytoczone wyżej. Należy wskazać, że już w uzasadnieniu uchwały nr 184/XXXV/2020 Rady Gminy S.
z 12 października 2020 r. w sprawie przystąpienia do sporządzania miejscowego planu, wskazano, że "w związku z presją w zakresie lokalizacji wielkich ferm hodowlanych konieczne jest sporządzenie planu miejscowego, który zabezpieczy tereny zabudowane i przeznaczone do zabudowy od uciążliwości spowodowanych funkcjoniwaniem tych przedsięwzięć". W ocenie Sądu, organ już na tym wstępnym etapie prawidłowo wskazał, że Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy S. przewidywało zachowanie odległości nie mniejszej niż 500 m od terenów istniejącej i wyznaczonych terenów potencjalnej zabudowy mieszkaniowej – w odniesieniu do lokalizacji ferm hodowlanych. W ocenie Sądu, organ planistyczny we sposób wystarczający wskazał, jakie względy przesądziły o tym, że ustalono ograniczenia w zabudowie terenów rolnych zarówno co do miejsca jej usytuowania, jak i możliwości budowy budynków inwentarskich i innych inwestycji
o znaczącym oddziaływaniu na nieruchomości, powodujące, że zrealizowanie przez skarżących planowanego zamierzenia nie będzie możliwe (zob. wyrok NSA
z 20 kwietnia 2022 r. sygn. akt II OSK 1593/19). Sąd podkreśla, że obowiązkiem organu planistycznego było zastosowanie w planie miejscowym rozwiązań godzących zarówno prawa właścicieli zamierzających prowadzić określoną działalność na swoich nieruchomościach, jak i interesu pozostałych mieszkańców gminy. Jak wynika
z całokształtu okoliczności niniejszej sprawy, w ramach przysługującego organom tej Gminy władztwa planistycznego, określono, że tereny rolnicze mają być przeznaczone na tradycyjną działalność rolniczą organizowaną w małych gospodarstwach, w tym gospodarstwach rodzinnych, które zgodnie z art. 23 Konstytucji RP są "podstawą ustroju rolnego państwa". Ponadto organ wyznaczył tereny rolnicze jako
w szczególności tereny otwartej rolniczej przestrzeni produkcyjnej. Nie uniemożliwił zatem prowadzenia działalności rolnej, tj. w szczególności polegającej na wytwarzaniu produktów roślinnych lub zwierzęcych w stanie nieprzetworzonym (naturalnym)
z własnych upraw albo hodowli lub chowu, w tym również produkcja materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, takiej jak produkcja warzywnicza gruntowa, szklarniowa i pod folią, produkcja roślin ozdobnych, grzybów uprawnych i sadownicza, hodowla i produkcja materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych. Organy planistyczne wykluczyły wyłącznie działalność mogącą znacząco oddziaływać na środowisko, a w szczególności przemysłową działalność rolniczą typu fermowego (por. art. 2 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Nie sposób zatem uznać, aby ingerencja organu planistycznego w sferę wolności i praw jednostki była w tym przypadku nadmierna, biorąc pod uwagę konieczność ochrony takich wartości jak środowisko, zdrowie publiczne czy prawa
i wolności innych osób.
15.5. Wobec tego Sąd uznał, że wprowadzone w zaskarżonej uchwale rozwiązania nie są rezultatem przekroczenia przez Radę Gminy S. władztwa planistycznego, lecz zgodnie z prawem wyważają sprzeczne interesy poszczególnych grup, jak również prawidłowo służą ochronie środowiska oraz innych wartości, wskazanych powyżej. Sąd wskazuje przy tym, że uzgodnienie przez organ ochrony środowiska realizacji przedsięwzięcia przez inwestora, nie ogranicza władztwa planistycznego rady gminy. Podobnie należy ocenić wpływ wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia. Sąd podkreśla, że zaskarżona uchwała nie jest rozstrzygnięciem indywidualnym, lecz aktem prawa miejscowego i jako taka ma charakter generalny.
16. Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona uchwała – w zakresie wynikającym
z interesu prawnego skarżących – nie narusza w sposób istotny zasad sporządzania planu miejscowego, trybu jego sporządzania, ani też właściwości organów w tym zakresie.
W tym stanie rzeczy skargi oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI