VII SA/Wa 493/25

VII SA/Wa 493/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-07-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Rudnicki /przewodniczący/
Iwona Szymanowicz-Nowak
Wojciech Białogłowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2, art. 7, art. 37 ust. 1, art. 87 ust. 1 oraz art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 104 § 1 i 2 oraz art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 329
art. 3 § 2 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 oraz art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2024 poz 1571
art. 341 oraz art. 361 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Dz.U. 2022 poz 428
§ 11 ust. 3 oraz § 13 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 1 kwietnia 2019 r. w sprawie stypendiów ministra właściwego do spraw  szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców
Tezy
1. Postępowanie w sprawie z wniosku o przyznanie stypendium ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla wybitnych młodych naukowców jest postępowaniem administracyjnym, do którego nie stosuje się tylko art. 10, art. 35-37, art. 61 § 4, art. 79a, art. 81 oraz art. 96a-96n ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, ze zm.), co wynika wprost z art. 361 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, ze zm.). Oznacza to, że pozostałe przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego minister ma bezwzględny obowiązek uwzględnić w toku całego postępowania administracyjnego.
2. Zespół doradczy powołany przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki na podstawie art. 341 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce jest jedynie podmiotem doradczym tego organu.
3. Rozpatrując wniosek o przyznanie stypendium ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla wybitnych młodych naukowców, to minister działa władczo wobec młodego naukowca i rektora uczelni wyższej wnioskującego dla tegoż naukowca o stypendium. W konsekwencji to z decyzji ministra – a nie z „oceny” członka zespołu doradczego – wynikać mają przesłanki i motywy odmowy przyznania stypendium. Ponadto to ministra, a nie członka zespołu, obciąża obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji administracyjnej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Rudnicki Sędziowie: sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak asesor WSA Wojciech Białogłowski (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Grażyna Dmitruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2025 r., sprawy ze skargi D. W. na decyzję Ministra Nauki z dnia 31 grudnia 2024, nr SMN/19/1378/2023/II w przedmiocie przyznania stypendium dla wybitnych młodych naukowców 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Nauki z dnia 27 czerwca 2024 r., nr [...] ; 2. zasądza od Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na rzecz skarżącej D. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I
1. W dniu 27 stycznia 2025 r. (data prezentaty organu) [...] (dalej: skarżąca) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła za pośrednictwem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego skargę na decyzję Ministra Nauki z 31 grudnia 2024 r. (nr [...]).
2. Na podstawie przedłożonych Sądowi akt administracyjnych stan faktyczny sprawy jest następujący:
2.1. Skarżąca jest lekarzem [...], posiada stopień naukowy doktora nauk medycznych oraz 16 października 2017 r. została zatrudniona na Uniwersytecie Medycznym w [...] na stanowisku adiunkta badawczo-dydaktycznego.
2.2. W dniu 22 grudnia 2023 r. został złożony przez Rektora Uniwersytetu Medycznego w [...] do Ministra Nauki wniosek o przyznanie skarżącej stypendium ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla wybitnych młodych naukowców (edycja 19) wraz z załącznikami dokumentującymi dorobek naukowy i aktywność skarżącej.
2.3. Na podstawie przedłożonego wniosku oraz załączników został sporządzony w systemie teleinformatycznym OSF – jednoosobowo przez prof. dra hab. [...] – "Protokół oceny wniosku o przyznanie stypendium ministra dla wybitnego młodego naukowca w edycji 19" (znak: [...]), w którym przyznano skarżącej łącznie 432 punkty.
2.3.1. W kategorii "Autorstwo lub współautorstwo artykułu naukowego opublikowanego w czasopiśmie naukowym lub recenzowanych materiałach z konferencji międzynarodowej, które w roku opublikowania artykułu w ostatecznej formie były ujęte w wykazie tych czasopism i materiałów sporządzonym zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 267 ust. 2 pkt 2 ustawy" skarżąca otrzymała 392 punkty za współautorstwo pięciu artykułów naukowych w czasopiśmie.
Ocena poszczególnych artykułów przedstawiała się zaś następująco:
– współautorstwo skarżącej jako jednego z pięciu autorów (z wkładem na poziomie 35%) artykułu opublikowanego w czasopiśmie, który na liście ministerialnej ma 140 punktów – przy punktacji standardowej 49 – zostało ocenione na 140 punktów z uzasadnieniem: "Pierwszy i korespondencyjny autor pracy w prestiżowym czasopiśmie";
– współautorstwo skarżącej jako jednego z pięciu autorów (z wkładem na poziomie 20%) artykułu opublikowanego w czasopiśmie, który na liście ministerialnej ma 140 punktów – przy punktacji standardowej 28 – zostało ocenione na 28 punktów z uzasadnieniem: "b.d.";
– współautorstwo skarżącej jako jednego z czterech autorów (z wkładem na poziomie 35%) artykułu opublikowanego w czasopiśmie, który na liście ministerialnej ma 140 punktów – przy punktacji standardowej 49 – zostało ocenione na 140 punktów z uzasadnieniem: "Pierwszy i korespondencyjny autor pracy w prestiżowym czasopiśmie";
– współautorstwo skarżącej jako jednego z pięciu autorów (z wkładem na poziomie 25%) artykułu opublikowanego w czasopiśmie, który na liście ministerialnej ma 140 punktów – przy punktacji standardowej 35 – zostało ocenione na 35 punktów z uzasadnieniem: "b.d.";
– współautorstwo skarżącej jako jednego z dwóch autorów (z wkładem na poziomie 70%) artykułu opublikowanego w czasopiśmie, który na liście ministerialnej ma 70 punktów – przy punktacji standardowej 49 – zostało ocenione na 49 punktów z uzasadnieniem: "b.d.".
2.3.2. W kategorii "Kierowanie projektem badawczym o wysokim poziomie innowacyjności finansowanym w ramach konkursu ogólnokrajowego albo międzynarodowego" skarżąca otrzymała 40 punktów z następującym uzasadnieniem:
"Średnia długość okresu kierowania projektem, niewielkie efekty projektu w postaci publikacji, brak wystąpień na konferencyjnych, projekt o średniej innowacyjności i znaczeniu dla otoczenia społecznego" (dosłowny cytat z zachowaniem oryginalnej pisowni – uwaga WSA).
2.4. Uchwałą Nr 21 Prezydium Zespołu doradczego do oceny wniosków o przyznanie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie zatwierdzenia wyników oceny wniosków o przyznanie stypendiów ministra dla wybitnych młodych naukowców złożonych w okresie od 1 do 31 grudnia 2023 r. (konkurs SMN19) zatwierdzono listę rankingową wniosków o przyznanie stypendium wraz z punktacją oraz rekomendacjami Prezydium Zespołu.
2.5. Decyzją z 27 czerwca 2024 r. (nr [...]) Minister Nauki, na podstawie art. 360 ust. 1-5 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742, ze zm.; dalej: p.s.w.n.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.), odmówił przyznania skarżącej stypendium Ministra Nauki dla wybitnych młodych naukowców.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ na stronach od 1 do 5 przedstawił ogólne wywody odnośnie do kryteriów, jakie były brane pod uwagę przy przyznawaniu punktów za poszczególne kryteria podlegające ocenie. Dopiero natomiast na stronach od 5 do 6 przedstawiona została argumentacja dotycząca skarżącej, która jest następująca:
"Na podstawie danych zawartych we wniosku młodej naukowczyni, w tym wskazanej dyscypliny wiodącej, wniosek został przypisany do listy rankingowej osób posiadających stopień doktora, nauczycieli akademickich i osób przygotowujących rozprawę doktorską w trybie eksternistycznym w dyscyplinie »nauki medyczne« należącej do dziedziny nauk medycznych i nauk o zdrowiu.
Zgodnie z kartą oceny osiągnięć młodej naukowczyni, za przedstawione osiągnięcia Zespół przyznał 432 pkt, w tym:
– 0 pkt – w kategorii dotyczącej autorstwa lub współautorstwa monografii naukowej lub rozdziału w monografii naukowej;
– 392 pkt – w kategorii dotyczącej autorstwa lub współautorstwa artykułu naukowego opublikowanego w czasopiśmie naukowym lub recenzowanych materiałach z konferencji międzynarodowej;
– 40 pkt – w kategorii dotyczącej kierowania projektem badawczym o wysokim poziomie innowacyjności finansowanym w ramach konkursu ogólnokrajowego albo międzynarodowego;
– 0 pkt – w kategorii dotyczącej zastosowania praktycznego wyników badań naukowych lub prac rozwojowych;
– 0 pkt – w kategorii dotyczącej odbycia zagranicznego stażu trwającego co najmniej trzy miesiące w podmiocie o wysokim prestiżu;
– 0 pkt – w kategorii dotyczącej otrzymanego stypendium zagranicznego;
– 0 pkt – w kategorii dotyczącej autorstwa, współautorstwa lub wykonania dzieła artystycznego stanowiącego znaczący wkład w rozwój kultury i sztuki;
– 0 pkt – w kategorii dotyczącej uzyskania nagrody indywidualnej lub znaczącego udziału w powstaniu osiągnięcia, za które uzyskano nagrodę zespołową w konkursie, na przeglądzie lub festiwalu muzycznym, teatralnym, filmowym, plastycznym lub architektonicznym.
Szczegółowa punktacja wniosku, w tym uzasadnienie przyznania lub odmowy przyznania punktów za dane osiągnięcie, zostały udostępnione stronom w systemie OSF, za pomocą którego składany był wniosek.
Należy wskazać, że w grupie osób posiadających stopień doktora, nauczycieli akademickich i osób przygotowujących rozprawę doktorską w trybie eksternistycznym – w dyscyplinie »nauki medyczne« – liczba złożonych wniosków wyniosła 92. Pozytywną rekomendację Prezydium Zespołu otrzymało 5 wniosków, w tym 1 wniosek w ramach dziedzinowego mechanizmu wyrównawczego, które uzyskały co najmniej 505 pkt.
Wniosek młodej naukowczyni, który uzyskał 432 pkt, znalazł się na 12 miejscu na liście rankingowej wniosków w ww. grupie i dyscyplinie, a zatem nie uzyskał pozytywnej rekomendacji Prezydium Zespołu.
Minister zaakceptował ww. listę rankingową oraz zgodził się z punktacją wniosku młodej naukowczyni i zaproponowaną przez Prezydium Zespołu rekomendacją. Na podstawie list rankingowych wniosków, w ramach środków finansowych w budżecie przeznaczonych na stypendia dla młodych naukowców oraz limitu liczby i kwoty stypendiów określonych w § 14 pkt 2 i w § 15 pkt 2 rozporządzenia, Minister przyznał stypendium 228 młodym naukowcom, w tym 32 doktorantom. W związku z powyższym, przedstawione przez młodą naukowczynię osiągnięcia i uzyskana punktacja były niewystarczające do otrzymania stypendium" (dosłowny cytat z zachowaniem oryginalnej pisowni – uwaga WSA).
2.6. Powyższa decyzja została doręczona skarżącej w dniu 25 lipca 2024 r.
2.7. W dniu 2 sierpnia 2024 r. (data stempla pocztowego) skarżąca złożyła pismo zatytułowane "Odwołanie", w którym wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ.
W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła stanowisko odnośnie do swojego dorobku naukowego i aktywności, które – w jej ocenie – powinno skutkować korektą przyznanej jej punktacji.
2.8. W związku z wnioskiem skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie przedłożonego wniosku oraz załączników został sporządzony w systemie teleinformatycznym OSF – jednoosobowo przez prof. dr hab. [...] – "Protokół ponownej oceny wniosku o przyznanie stypendium ministra dla wybitnego młodego naukowca w edycji 19" (znak: SMN/19/1378/2023), w którym ponownie przyznano skarżącej łącznie 432 punkty.
2.8.1. W kategorii "Autorstwo lub współautorstwo artykułu naukowego opublikowanego w czasopiśmie naukowym lub recenzowanych materiałach z konferencji międzynarodowej, które w roku opublikowania artykułu w ostatecznej formie były ujęte w wykazie tych czasopism i materiałów sporządzonym zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 267 ust. 2 pkt 2 ustawy" skarżąca otrzymała 392 punkty za współautorstwo pięciu artykułów naukowych w czasopiśmie.
Ocena poszczególnych artykułów przedstawiała się zaś następująco:
– współautorstwo skarżącej jako jednego z pięciu autorów (z wkładem na poziomie 35%) artykułu opublikowanego w czasopiśmie, który na liście ministerialnej ma 140 punktów – przy punktacji standardowej 49 – zostało ocenione na 140 punktów z uzasadnieniem: "Artykuł spełnia wysokie standardy naukowe i wyróżnia się w następujących kluczowych obszarach: Oryginalność i innowacyjność: artykuł wnosi istotny, oryginalny wkład do dziedziny, Innowacyjność ujęcia tematu i pogłębiona analiza zasługują na wyższą ocenę, podkreślając wartość badań przeprowadzonych przez autora. Jakość metodologiczna: zastosowana metodologia jest precyzyjna, odpowiednio uzasadniona i rzetelnie przeprowadzona. Autor szczegółowo opisuje zastosowane procedury badawcze, co zwiększa wiarygodność wyników i zapewnia ich zgodność z najlepszymi praktykami naukowymi. Jasność i przejrzystość prezentacji wyników: artykuł wyróżnia się doskonałą strukturą oraz logiczną i klarowną prezentacją wyników. Zawarte informacje są przedstawione w sposób przejrzysty";
– współautorstwo skarżącej jako jednego z pięciu autorów (z wkładem na poziomie 20%) artykułu opublikowanego w czasopiśmie, który na liście ministerialnej ma 140 punktów – przy punktacji standardowej 28 – zostało ocenione na 28 punktów z uzasadnieniem: "Punktacja zachowana. Brak możliwości zwiększenia punktacji";
– współautorstwo skarżącej jako jednego z czterech autorów (z wkładem na poziomie 35%) artykułu opublikowanego w czasopiśmie, który na liście ministerialnej ma 140 punktów – przy punktacji standardowej 49 – zostało ocenione na 140 punktów z uzasadnieniem: "Ocena artykułu odzwierciedla jego jakość i wartość merytoryczną zgodnie z obowiązującymi standardami oraz uwzględnia wkład autorski. Artykuł spełnia wysokie standardy naukowe";
– współautorstwo skarżącej jako jednego z pięciu autorów (z wkładem na poziomie 25%) artykułu opublikowanego w czasopiśmie, który na liście ministerialnej ma 140 punktów – przy punktacji standardowej 35 – zostało ocenione na 35 punktów z uzasadnieniem: "Punktacja zachowana. Brak możliwości zwiększenia punktacji";
– współautorstwo skarżącej jako jednego z dwóch autorów (z wkładem na poziomie 70%) artykułu opublikowanego w czasopiśmie, który na liście ministerialnej ma 70 punktów – przy punktacji standardowej 49 – zostało ocenione na 49 punktów z uzasadnieniem: "Punktacja zachowana. Brak możliwości zwiększenia punktacji".
2.8.2. W kategorii "Kierowanie projektem badawczym o wysokim poziomie innowacyjności finansowanym w ramach konkursu ogólnokrajowego albo międzynarodowego" skarżąca otrzymała 40 punktów z następującym uzasadnieniem: "Punktacja z I instancji utrzymana".
2.9. Uchwałą Nr 25 Prezydium Zespołu doradczego do oceny wniosków o przyznanie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców z dnia 15 listopada 2024 r. w sprawie zatwierdzenia wyników ponownej oceny wniosków o przyznanie stypendiów Ministra Nauki dla wybitnych młodych naukowców złożonych w grudniu 2023 r. (konkurs SMN19) zatwierdzono listę wniosków o przyznanie stypendium, które w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego poddane zostały ponownej analizie przez Zespół, wraz z oceną oraz rekomendacjami.
2.10. Decyzją z 31 grudnia 2024 r. (nr [...]) Minister Nauki, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 360 ust. 1-5 p.s.w.n., utrzymał w mocy swoją decyzję z 27 czerwca 2024 r.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ: na stronach od 1 do 5 przedstawił ogólne wywody odnośnie do kryteriów, jakie były brane pod uwagę przy przyznawaniu punktów za poszczególne kryteria podlegające ocenie, na stronach od 5 do 6 streścił ocenę punktową wniosku skarżącej oraz swoją decyzję z 27 czerwca 2024 r. oraz przytoczył treść wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaś na stronach od 7 do 8 organ zreferował stanowisko zespołu doradczego, wynikające z protokołu ponownej oceny wniosku. Jedyna własna ocena sprawy przez organ została zawarta w dwóch ostatnich akapitach na stronie 8, których brzmienie jest następujące:
"Minister zgodził się z punktacją wniosku oraz opinią Zespołu wyrażoną w karcie ponownej oceny wniosku o przyznanie Pani [...] stypendium ministra. Organ nie znalazł bowiem podstaw do zakwestionowania oceny Zespołu z punktu widzenia zgodności z obowiązującymi w niniejszym postępowaniu przepisami prawnymi oraz Wytycznymi.
Liczba uzyskanych punktów, w stosunku do oceny wniosku w pierwszej instancji, nie uległa zmianie (432 pkt). W roku 2024 w grupie osób posiadających stopień doktora, nauczycieli akademickich i osób przygotowujących rozprawę doktorską w trybie eksternistycznym – w dyscyplinie »nauki medyczne« – próg punktowy do otrzymania stypendium wynosił 505 pkt. Minister nie miał zatem podstaw do zmiany decyzji z dnia 27 czerwca 2024 r." (dosłowny cytat z zachowaniem oryginalnej pisowni – uwaga WSA).
2.11. Powyższa decyzja została doręczona skarżącej w dniu 7 stycznia 2025 r.
3. W skardze na decyzję z 31 grudnia 2024 r. skarżąca zarzuciła temu rozstrzygnięciu brak przejrzystości motów, jakimi kierował się organ odmawiając przyznania jej stypendium.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono obszerną argumentację odnoszącą się do kwestii merytorycznej oceny dorobku naukowego i aktywności skarżącej, która – w jej ocenie – świadczy o dość arbitralnej ocenie wniosku skarżącej przez zespół doradczy oraz organ. Skarżąca przedłożyła – wnioskując o jego dopuszczenie, jako dowód uzupełniający – uzasadnienie oceny projektu badawczego skarżącej, dokonane przez ekspertów Narodowego Centrum Nauki, wydrukowane z systemu OSF wraz z tłumaczeniem poświadczonym z języka angielskiego (k. 22-28 akt sądowych) w celu wykazania diametralnych różnic przy sposobie uzasadnienia oceny projektu badawczego przez ekspertów Narodowego Centrum Nauki a zespół doradczy przy ministrze właściwym do spraw szkolnictwa wyższego i nauki.
4. W odpowiedzi na powyższą skargę, zawartej w piśmie procesowym z 25 lutego 2025 r., Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego – zastępowany przez pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego – wniósł o jej oddalenie.
5. Do dnia wydania wyroku uczestnik postępowania – Rektor Uniwersytetu Medycznego w [...] nie przedstawił stanowiska pisemnego w niniejszej sprawie.
II
1. Na rozprawę w dniu 3 lipca 2025 r. stawili się skarżąca oraz pełnomocnik organu, którzy podtrzymali stanowiska zajęte na piśmie. W imieniu uczestnika postępowania natomiast nie stawił się nikt.
2. Skarżąca złożyła ponadto jako załącznik do protokołu skierowane do niej pismo dyrektora Biura Ministra w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 4 lutego 2025 r. (znak: [...]), z którego wynika, że wniosek skarżącej o przyznanie stypendium został oceniony jednoosobowo przez prof. dra hab. [...] (specjalistę w dyscyplinie biologia medyczna), zaś przy ponownym rozpatrzeniu sprawy – również jednoosobowo przez prof. dr hab. [...] (specjalistę w dyscyplinie nauki medyczne). Ponadto przy ponownej ocenie wniosku uczestniczyć mieli dr hab. [...] (specjalista w dyscyplinie nauki farmaceutyczne) oraz prof. dr hab. [...] (specjalista w dyscyplinie nauki o zdrowiu).
3. Na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.) Sąd dopuścił dowód uzupełniający w postaci uzasadnienia oceny projektu badawczego skarżącej, dokonanego przez ekspertów Narodowego Centrum Nauki, wydrukowanego z systemu OSF wraz z tłumaczeniem poświadczonym z języka angielskiego (k. 22-28 akt sądowych).
III
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w art. 184 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a skonkretyzowane m.in. w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. m.in. kontroli zgodności decyzji organu administracji publicznej z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną; sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
2. Na wstępie Sąd zastrzega, że w niniejszym wyroku nie przesądza, czy wobec skarżącej powinna zostać wydana decyzja o przyznaniu albo o odmowie przyznania stypendium dla wybitnych młodych naukowców. Niemniej jednak – w ocenie Sądu wydane wobec skarżącej decyzje Ministra Nauki z 27 czerwca 2024 r. (nr [...]) oraz 31 grudnia 2024 r. (nr [...]) zostały wydane z naruszeniem prawa.
2.1. Należy zwrócić uwagę, że Trybunał Konstytucyjny w swoim dotychczasowym orzecznictwie (zob. zwłaszcza wyrok pełnego składu z 14 czerwca 2006 r., sygn. akt K 53/05, OTK ZU 2006, seria A, nr 6, poz. 66) stwierdzał wielokrotnie, iż z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wynika ogólny wymóg, aby wszelkie postępowania prowadzone przez organy władzy publicznej w celu rozstrzygnięcia spraw indywidualnych – a zatem nie tylko postępowania przed sądami objęte zakresem normowania art. 45 ust. 1 Konstytucji – odpowiadały standardom sprawiedliwości proceduralnej. W szczególności regulacje prawne takich postępowań muszą zapewnić wszechstronne i staranne zbadanie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, gwarantować wszystkim stronom i uczestnikom postępowania prawo do wysłuchania, tj. prawo przedstawiania i obrony swoich racji, a jednocześnie umożliwiać sprawne rozpatrzenie sprawy w rozsądnym terminie. Jako istotny element sprawiedliwości proceduralnej Trybunał wymieniał także m.in. obowiązek uzasadniania swoich rozstrzygnięć przez organy władzy publicznej, jak również – wywodzone z art. 78 Konstytucji – prawo do zaskarżania przez strony i uczestników postępowania rozstrzygnięć wydanych w pierwszej instancji. Trybunał zaznaczał, że zasada sprawiedliwej procedury nie tylko wymaga, by organ przedstawił motywy swego rozstrzygnięcia, lecz także by rozstrzygnięcie to było weryfikowalne (zob. wyrok z 22 września 2009 r., sygn. akt P 46/07, OTK ZU 2009, seria A, nr 8, poz. 126).
W wyroku z 18 grudnia 2007 r., sygn. akt SK 54/05 (OTK ZU 2007, seria A, nr 11, poz. 158) Trybunał Konstytucyjny szerzej wypowiedział się o "prawie do dobrej administracji". Stwierdził mianowicie, że na organach administracji publicznej spoczywa bezwzględny obowiązek respektowania zasady praworządności, z którego wynika m.in. nakaz wydawania rozstrzygnięć, a w zakresie postępowania dowodowego – nakaz podejmowania czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy, na podstawie i w granicach prawa. Jako źródło normatywne tych obowiązków Trybunał wskazał art. 7 oraz art. 2 Konstytucji. Administracja pełni bowiem wobec jednostki rolę służebną. Brak takiej pomocy, skutkujący pozbawieniem możliwości dochodzenia uprawnień przez strony postępowania, jest wysoce naganny i nie może prowadzić do naruszenia konstytucyjnie chronionej godności, na której straży stoi także administracja publiczna. Prawo do dobrej administracji gwarantuje także Kodeks Dobrej Administracji (w tym przypadku w szczególności jego art. 17 i art. 22) przyjęty przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r.
W wyroku z 6 grudnia 2011 r., sygn. akt SK 3/11 (OTK ZU 2011, seria A, nr 10, poz. 113) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zastosowanie w art. 78 Konstytucji – obejmującym swym zakresem także postępowanie administracyjne – ogólnego pojęcia "zaskarżenie, pozwala na objęcie jego zakresem różnych, specyficznych dla danej procedury, środków prawnych, których cechą wspólną jest umożliwienie stronie uruchomienia weryfikacji podjętego w pierwszej instancji orzeczenia bądź decyzji". Z kolei w wyroku z 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt SK 30/10 (OTK ZU 2012, seria A, nr 4, poz. 39) podkreślił, że "[a]rt. 78 Konstytucji, który statuuje prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji, ma zastosowanie nie tylko w ramach procedur sądowych, ale i procedur administracyjnych. W tym ostatnim wypadku podstawą do sformułowania zasady sprawiedliwości proceduralnej jest art. 78 w związku z art. 2, art. 7 i art. 31 ust. 3 Konstytucji. Zasada zaufania wywodzona z art. 2 Konstytucji oznacza, że jednostka ma prawo oczekiwać od władzy, której zachowanie się ocenia, czytelności, przejrzystości, poszanowania zasad systemowych gwarantujących ochronę praw człowieka. Zasada legalizmu wyrażona w art. 7 Konstytucji wymaga, by organ prowadzący postępowanie administracyjne działał na podstawie prawa i w jego granicach. Z kolei art. 31 ust. 3 Konstytucji wymienia warunki, przy spełnieniu których zasada sprawiedliwości proceduralnej może zostać ograniczona".
W wyroku z 23 listopada 2022 r., sygn. akt SK 113/20 (OTK ZU 2022, seria A, poz. 70) Trybunał Konstytucyjny natomiast – oparłszy się dodatkowo na ustaleniach poczynionych w doktrynie – przyjął, że prawo do dobrej administracji (w ujęciu procesowym) jawi się jako szczególny przejaw prawa do rzetelnej (sprawiedliwej) procedury (w tym przypadku chodzi o postępowanie administracyjne), która nie jest objęta zakresem gwarancji z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Źródłem tego prawa jest przede wszystkim art. 2 Konstytucji, choć – jak zauważono w dotychczasowym orzecznictwie – można je wywodzić z zasady demokratycznego państwa prawa w powiązaniu z: zasadą praworządności (art. 7 Konstytucji), wyrażoną w preambule zasadą sprawności i rzetelności działań instytucji publicznych oraz art. 78 Konstytucji zawierającym szczególną gwarancję "sprawiedliwości proceduralnej" odnoszącej się do wszystkich typów postępowań, więc wykraczającej poza zakres postępowań toczących się przed sądami.
W ocenie Trybunału niezależnie od tego, w którym z przepisów Konstytucji odnajduje się najsilniejsze zakotwiczenie prawa do dobrej administracji, należy uznać, że art. 2, oraz co najmniej art. 7 i art. 78 Konstytucji wykładane w sposób holistyczny, tworzą podstawę do rekonstrukcji konstytucyjnego prawa do dobrej administracji (w ujęciu procesowym).
Reasumując, orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego daje podstawę do uznania, że przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej tworzą wystarczająco silną podstawę do wyodrębnienia samodzielnego (odrębnego od innych praw i wolności) prawa o charakterze procesowym, które można nazwać prawem do rzetelnej (sprawiedliwej) procedury administracyjnej lub szerzej – zgodnie z upowszechniającą się konwencją – prawem do dobrej administracji, odpowiadające ogólnemu wymogowi due process of law. Prawo to stanowi odpowiednik prawa do rzetelnego (sprawiedliwego) procesu sądowego, choć treść tych praw nie jest tożsama z racji odmiennych pól regulacji. Podobnie jak w przypadku prawa do sądu, tak i w przypadku postępowań administracyjnych, istotę sprawiedliwej (rzetelnej) procedury sprowadzić można do:
– po pierwsze – możności bycia wysłuchanym (uprawnienia stron do przedstawienia swojego stanowiska);
– po drugie – ujawniania w czytelny sposób motywów rozstrzygnięcia, w celu uniknięcia dowolności czy wręcz arbitralności w działaniu organu;
– po trzecie – zapewnienia przewidywalności dla uczestnika postępowania, przez odpowiednią spójność i wewnętrzną logikę mechanizmów, którym jest poddany.
Podobnie w doktrynie (por. L. Kieres, Pojęcie prawa do dobrej administracji w przepisach prawnych, [w:] Prawo do dobrej administracji, "Biuletyn Biura Informacji Rady Europy" 2003, nr 4, s. 25) wśród elementów prawa do dobrej administracji wymienia się w szczególności:
– prawo każdej osoby do dostępu do akt jej dotyczących;
– prawo do wymagania, aby działania organów cechowały się proporcjonalnością;
– prawo do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie;
– prawo do bycia wysłuchanym, zanim zostanie zastosowany niekorzystny indywidulany środek prawny;
– prawo każdej osoby do załatwienia jej sprawy bezstronnie, sprawiedliwie i obiektywnie.
Powyższe ustalenia mają istotne znaczenie przy wykładni przepisów procedury administracyjnej w postępowaniu dotyczącym przyznania stypendium przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, zwłaszcza przez pryzmat art. 37 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym wszyscy znajdujący się pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej korzystają z wolności i praw zapewnionych w Konstytucji.
2.2. W ocenie Sądu obie decyzje Ministra Nauki zostały wydane z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 w związku z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.).
Należy przypomnieć, że na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek – co należy podkreślić – należytego zebrania i ocenia materiału dowodowego oraz uzasadnienia (faktycznego i prawnego) rozstrzygnięcia administracyjnego (decyzji merytorycznej, jak i postanowienia formalnego). Uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie wszystkich: faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej aktu administracyjnego z przytoczeniem przepisów prawa (zob. np. wyrok NSA z 14 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 736/21, Legalis oraz prawomocne wyroki WSA w Warszawie z 5 grudnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1820/23, jeszcze niepubl. i 20 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2577/23, jeszcze niepubl.). Niewyjaśnienie – ale też i niepodanie – wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie, a przez to nieuzasadnienie rozstrzygnięcia w sposób właściwy, narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji (por. prawomocne wyroki WSA w Warszawie z: 17 lutego 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 985/05, Legalis; 5 grudnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1820/23 oraz 20 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2577/23), gdyż sytuacja taka może mieć wpływ na wynik sprawy (zob. prawomocny wyrok WSA w Białymstoku z 25 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Bk 1015/13, Legalis oraz prawomocne wyroki WSA w Warszawie z 5 grudnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1820/23 i 20 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2577/23); co więcej, wzruszenie aktu administracyjnego przez sąd administracyjny jest dopuszczalne z powodu wadliwości stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu, nawet pomimo że jego sentencja jest zgodna z prawem (zob. wyrok NSA z 5 lutego 1990 r., sygn. akt IV SA 832/89, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 31 oraz prawomocne wyroki WSA w Warszawie z 5 grudnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 1820/23 i 20 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2577/23). Należy też przypomnieć, że decyzja administracyjna stanowi bowiem rozstrzygnięcie konkretnej, zindywidualizowanej sprawy (art. 104 § 1 i § 2 k.p.a.) oznaczonego co do tożsamości podmiotu; z tego też powodu jej uzasadnienie powinno dotyczyć nie wyłącznie ogólnych zasad postępowania w sprawach tożsamego rodzaju, ale musi odnosić się ściśle do sytuacji prawnej i faktycznej konkretnego podmiotu, o którego prawach lub obowiązkach organ rozstrzyga i wykazywać sposób dokonania przez organ subsumpcji prawa w odniesieniu do konkretnej osoby i konkretnego stanu faktycznego jej dotyczącego (por. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 27 listopada 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1632/23, LEX nr 3745155). Nadto – co najistotniejsze – brak wskazania przez organ kwestii, które w istocie legły u podstaw wydanego rozstrzygnięcia jest uchybieniem noszącym cechę naruszenia prawa w stopniu mającym także istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Wskazać należy, że bezwzględnym obowiązkiem organu jest podanie (ujawnienie) wszystkich powodów, które skłoniły go zajęcia takiego, a nie innego stanowiska w sprawie. Nieujawnienie zatem choćby części motywów organu w uzasadnieniu aktu administracyjnego stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy; po pierwsze bowiem – pozbawia stronę postępowania administracyjnego pełnej wiedzy odnośnie do wydanego aktu administracyjnego, a po drugie – uniemożliwia sądowi administracyjnemu skontrolowanie takiego aktu pod kątem jego zgodności z relewantnymi przepisami prawa materialnego oraz procesowego.
2.3. Obie wydane wobec skarżącej decyzje Ministra Nauki – w ocenie Sądu – w najmniejszym stopniu nie spełniają wymagań wynikających z przepisów k.p.a. Organ w decyzji z 27 czerwca 2024 r. na pięciu stronach jej uzasadnienia szeroko opisuje ogólne zasady przyznawania stypendiów za znaczące osiągnięcia na określony rok akademicki; obficie przytacza przepisy prawa powszechnie obowiązującego, jak i – nie mających takiego przymiotu – wytycznych dla Zespołu doradczego w sprawie oceny wniosków o przyznanie stypendiów dla wybitnych młodych naukowców w edycji 19. Tym niemniej nie przekłada tych teoretycznych rozważań na stan sprawy, którą rozstrzyga.
W rzeczywistości, odniesienie do odmowy przyznania skarżącej stypendium zawarte jest dopiero w ostatnich sześciu akapitach, znajdujących się na stronach 5 i 6 uzasadnienia. Zwrócić przy tym należy uwagę, że ściśle do wniosku skarżącej odnoszą się tylko poniższe wywody organu:
– akapit o treści:
"Zgodnie z kartą oceny osiągnięć młodej naukowczyni, za przedstawione osiągnięcia Zespół przyznał 432 pkt, w tym:
– 0 pkt – w kategorii dotyczącej autorstwa lub współautorstwa monografii naukowej lub rozdziału w monografii naukowej;
– 392 pkt – w kategorii dotyczącej autorstwa lub współautorstwa artykułu naukowego opublikowanego w czasopiśmie naukowym lub recenzowanych materiałach z konferencji międzynarodowej;
– 40 pkt – w kategorii dotyczącej kierowania projektem badawczym o wysokim poziomie innowacyjności finansowanym w ramach konkursu ogólnokrajowego albo międzynarodowego;
– 0 pkt – w kategorii dotyczącej zastosowania praktycznego wyników badań naukowych lub prac rozwojowych;
– 0 pkt – w kategorii dotyczącej odbycia zagranicznego stażu trwającego co najmniej trzy miesiące w podmiocie o wysokim prestiżu;
– 0 pkt – w kategorii dotyczącej otrzymanego stypendium zagranicznego;
– 0 pkt – w kategorii dotyczącej autorstwa, współautorstwa lub wykonania dzieła artystycznego stanowiącego znaczący wkład w rozwój kultury i sztuki;
– 0 pkt – w kategorii dotyczącej uzyskania nagrody indywidualnej lub znaczącego udziału w powstaniu osiągnięcia, za które uzyskano nagrodę zespołową w konkursie, na przeglądzie lub festiwalu muzycznym, teatralnym, filmowym, plastycznym lub architektonicznym";
– akapit o treści:
"Wniosek młodej naukowczyni, który uzyskał 432 pkt, znalazł się na 12 miejscu na liście rankingowej wniosków w ww. grupie i dyscyplinie, a zatem nie uzyskał pozytywnej rekomendacji Prezydium Zespołu";
– akapit o treści:
"Minister zaakceptował ww. listę rankingową oraz zgodził się z punktacją wniosku młodej naukowczyni i zaproponowaną przez Prezydium Zespołu rekomendacją. Na podstawie list rankingowych wniosków, w ramach środków finansowych w budżecie przeznaczonych na stypendia dla młodych naukowców oraz limitu liczby i kwoty stypendiów określonych w § 14 pkt 2 i w § 15 pkt 2 rozporządzenia, Minister przyznał stypendium 228 młodym naukowcom, w tym 32 doktorantom. W związku z powyższym, przedstawione przez młodą naukowczynię osiągnięcia i uzyskana punktacja były niewystarczające do otrzymania stypendium".
Z kolei w decyzji z 31 grudnia 2024 r. organ przedstawił własne stanowisko odnośnie do wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy w dwóch ostatnich akapitach na stronie 8 uzasadnienia, które brzmią następująco:
"Minister zgodził się z punktacją wniosku oraz opinią Zespołu wyrażoną w karcie ponownej oceny wniosku o przyznanie Pani [...] stypendium ministra. Organ nie znalazł bowiem podstaw do zakwestionowania oceny Zespołu z punktu widzenia zgodności z obowiązującymi w niniejszym postępowaniu przepisami prawnymi oraz Wytycznymi.
Liczba uzyskanych punktów, w stosunku do oceny wniosku w pierwszej instancji, nie uległa zmianie (432 pkt). W roku 2024 w grupie osób posiadających stopień doktora, nauczycieli akademickich i osób przygotowujących rozprawę doktorską w trybie eksternistycznym – w dyscyplinie »nauki medyczne« – próg punktowy do otrzymania stypendium wynosił 505 pkt. Minister nie miał zatem podstaw do zmiany decyzji z dnia 27 czerwca 2024 r.".
W związku z powyższym Sąd wyjaśnia, że – po pierwsze – przywołane powyżej akapity z uzasadnień obu decyzji trudno uznać za jakiekolwiek uzasadnienie rozstrzygnięcia odmownego w zakresie wniosku o przyznanie stypendium, złożonego przecież przez Rektora Uniwersytetu Medycznego w [...] – a więc podmiot, co do którego fachowości w ocenie przesłanek wystąpienia do ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki o takie stypendium nie można mieć zastrzeżeń. Nie wiadomo ani dlaczego organ "zgodził się" z punktacją wniosku i rekomendacją dokonaną przez członka zespołu doradczego (wszak z akt administracyjnych oraz złożonego na rozprawie pisma Dyrektora Biura Ministra wynika, że protokoły oceny wniosku nie były sporządzane kolegialnie, a tylko jednoosobowo), ani dlaczego nie dokonał własnej, pogłębionej oceny elementów przedmiotowo istotnych, decydujących o treści rozstrzygnięcia tego konkretnego, zindywidualizowanego wniosku.
Po drugie – organ – co należy podkreślić – "zgadza się" z przyznaniem skarżącej ilości punktów przez członka zespołu doradczego, pomimo tego, że osoba ta ustala określoną ilość punktów odnośnie do poszczególnych pozycji bez uzasadnienia albo z podaniem nad wyraz lakonicznych powodów, które w ogóle nie dają się zweryfikować. I tak, w "Protokole oceny wniosku o przyznanie stypendium ministra dla wybitnego młodego naukowca w edycji 19", sporządzonym jednoosobowo przez prof. dra hab. [...], w kategorii "Autorstwo lub współautorstwo artykułu naukowego opublikowanego w czasopiśmie naukowym lub recenzowanych materiałach z konferencji międzynarodowej, które w roku opublikowania artykułu w ostatecznej formie były ujęte w wykazie tych czasopism i materiałów sporządzonym zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 267 ust. 2 pkt 2 ustawy" uzasadnienia przyznanej punktacji za drugi, trzeci i piąty artykuł są następujące: "b.d." (sic!). W ocenie Sądu nie trzeba posiadać wiedzy fachowej, żeby uznać tego typu adnotacje jako kuriozalne i podające w wątpliwość rzetelność osoby oceniającej. Z kolei w kategorii "Kierowanie projektem badawczym o wysokim poziomie innowacyjności finansowanym w ramach konkursu ogólnokrajowego albo międzynarodowego" oceniający uzasadnił przyznanie skarżącej tylko 40 punktów tym, że "[ś]rednia długość okresu kierowania projektem, niewielkie efekty projektu w postaci publikacji, brak wystąpień na konferencyjnych, projekt o średniej innowacyjności i znaczeniu dla otoczenia społecznego". W ocenie Sądu tego typu zdanie – niepoparte żadnymi szczegółowymi argumentami – w sposób rażący urąga zasadom rzetelności i jaskrawo dowodzi o arbitralności oceniającego.
Z kolei w "Protokole ponownej oceny wniosku o przyznanie stypendium ministra dla wybitnego młodego naukowca w edycji 19", sporządzonym jednoosobowo przez prof. dr hab. [...], w kategorii "Autorstwo lub współautorstwo artykułu naukowego..." uzasadnienia przyznanej punktacji za drugi, trzeci i piąty artykułu są następujące: "Punktacja zachowana. Brak możliwości zwiększenia punktacji". Natomiast w kategorii "Kierowanie projektem badawczym..." oceniająca uzasadniła pozostawienie dotychczas przyznanych 40 punktów z następującym uzasadnieniem: "Punktacja z I instancji utrzymana". W ocenie Sądu takie stwierdzenia są ewidentnie nieweryfikowalne, albowiem nie zostały poparte przez oceniającego żadnymi szczegółowymi argumentami; w konsekwencji również podają w wątpliwość rzetelność przeprowadzonej oceny.
Nota bene, gdy porówna się uzasadnienia poszczególnych rubryk w obu protokołach z dopuszczonym przez Sąd jako dowód uzupełniający uzasadnieniem oceny projektu badawczego skarżącej, dokonanym przez ekspertów Narodowego Centrum Nauki, widać rażące dysproporcje w warstwie formalnej i merytorycznej, które nie świadczą o wnikliwej analizie wniosku skarżącej przez oceniających ze strony zespołu doradczego.
Sąd przypomina organowi, że ocena członka zespołu doradczego nie jest decyzją administracyjną. Sam zespół jest tylko jednostką pomocniczą organu, a jego "oceny" nie są dla ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki wiążące. Organ ten nie może ponadto bezkrytycznie recypować takiej oceny do swojej decyzji, jeżeli w żaden sposób nie mógł sprawdzić poprawności jej dokonania. To, że zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 1 kwietnia 2019 r. w sprawie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców (Dz. U. z 2022 r. poz. 428; dalej: rozporządzenie z 2019 r.) wynika, iż wnioski o przyznanie stypendiów spełniające wymagania formalne podlegają ocenie merytorycznej "za pomocą metody punktowej", wcale nie oznacza, że ocena sprowadza się wyłącznie do przyznania określonej ilości punktów. Nota bene na tę kwestię organowi zwrócono już uwagę m.in. w prawomocnym wyroku tut. Sądu z 27 listopada 2023 r. w sprawie VII SA/Wa 1632/23. Kryteria bowiem oceny ujęte zostały w § 11 ust. 3 rozporządzenia z 2019 r., zaś same wnioski o przyznanie stypendiów spełniające wymagania formalne podlegają ocenie merytorycznej – a więc ocena ta, wprawdzie końcowo wyrażona w punktach, musi zawierać sprawdzalne elementy oceny merytorycznej kryteriów, które powinny być zawarte w uzasadnieniu ilości przyznanych punktów. Tylko wówczas bowiem zarówno organ, jak i sąd administracyjny może skontrolować, czy odmowa przyznania stypendium nie jest podjęta w wyniku dowolnej oceny spełnienia przez młodego naukowca kryteriów przyznania mu wymaganej ilości punktów.
Po trzecie – zespół doradczy do oceny wniosków o przyznanie stypendiów ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dla studentów i wybitnych młodych naukowców – powołany zarządzeniem Ministra Edukacji i Nauki z 28 października 2021 r. (Dz. Urz. MEiN poz. 125, ze zm.), a więc wybitnie aktem podustawowym, i to rangi jeszcze niższej niż rozporządzenie, a jednocześnie mającym charakter stricte wewnętrzny – jest jedynie podmiotem doradczym organu. Nota bene wynika to wprost z art. 341 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571, ze zm.; dalej: p.s.w.n.), na podstawie którego owo zarządzenie zostało wydane. Należy przypomnieć organowi i podkreślić, że to minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki działa władczo wobec młodego naukowca i rektora uczelni wyższej wnioskującego dla tegoż naukowca o stypendium; dlatego z decyzji tego organu – a nie z "oceny" członka zespołu doradczego – wynikać mają przesłanki i motywy odmowy przyznania stypendium. Ponadto, to organ, a nie członka zespołu, obciąża obowiązek prawidłowego uzasadnienia decyzji administracyjnej (por. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 27 listopada 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1632/23).
Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki w żaden z prawa wynikający sposób nie jest związany oceną osiągnięć wynikających ze złożonego wniosku, sporządzoną przez członka zespołu doradczego. Brak prawnego związania powoduje, że dla strony (in casu: skarżącej) nie ma żadnego znaczenia ilość punktów przyznanych przez taką osobę; znaczenie ma ilość punktów przyznanych przez organ oraz wyjaśnienie, dlaczego tenże organ – a nie członek zespołu doradczego – określoną liczbę punktów uznał za właściwą i sprawiedliwą w danej sprawie.
Po czwarte wreszcie – w sprawach, w których decyzje wydawane są w ramach uznania administracyjnego sąd administracyjny uprawniony jest do kontrolowania prawidłowości zastosowanych procedur, a także do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Aby móc dokonać takiej kontroli, sąd musi znać przyczyny, dla których organ – opierając się nawet na ocenie członka zespołu doradczego – przyznał konkretną ilość punktów w sytuacji, gdy z rozporządzenia z 2019 r. nie wynika ilość punktów przyznawanych za konkretne kryterium. Ilość tych punktów jest dowolnie ustalana w akcie niestanowiącym źródła prawa powszechnie obowiązującego w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji – i to nawet nie przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki, ale przez prezydium zespołu doradczego, które nie jest organem władzy publicznej. Pomimo tego, że ilość punktów ma decydujące znaczenie dla podsumowania merytorycznej oceny wniosku o przyznanie stypendium przez członka Zespołu, a w konsekwencji do przyznania albo odmowy przyznania przez organ stypendium, żaden akt prawa powszechnie obowiązującego nie ustala zasad przyznawania punktów, pomocniczych w merytorycznej ocenie złożonego wniosku. Ilość ta bowiem wynika wyłącznie z aktu niemającego powszechnie obowiązującej mocy prawnej, jakim są tzw. "wytyczne dla zespołu doradczego" opracowanego przez prezydium tego zespołu.
Konsekwencje takiego stanu rzeczy są następujące. Organ nie ma możliwości kontroli nie tylko zasadności przyznania określonej ilości punktów przez członka zespołu, ale przede wszystkim nie ma żadnych kryteriów do oceny, czy wniosek młodego naukowca został oceniony rzeczywiście sprawiedliwie, merytorycznie, obiektywnie, transparentnie i z uniknięciem uznaniowości. W efekcie organ – co jest niedopuszczalne, albowiem nie ma umocowania w ustawie – ceduje na podmiot, który nie jest organem władzy publicznej, faktyczne załatwienie sprawy administracyjnej, gdyż – w żaden sposób nie sprawdzając zasadności merytorycznej oceny wniosku o stypendium – tenże organ przyjmuje tylko i wyłącznie punktową ocenę członka zespołu za własną, nie mając już faktycznie możliwości uzasadnienia oceny wymaganej od organu zgodnie z przywołanymi wcześniej przepisami postępowania administracyjnego. Trzeba też pamiętać o tym, że w sprawach o przyznanie stypendium dla wybitnych młodych naukowców ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki dotyczy hipoteza art. 104 § 1 i 2 k.p.a. Wydając decyzję, jako organ pierwszoinstancyjny minister załatwia sprawę, rozstrzygając co do jej istoty w całości i kończąc sprawę w danej instancji. Stąd też i taka decyzja podlega wszystkim regułom procesowym, wynikającym nie tylko z przepisów dotyczących poszczególnych rodzajów spraw, ale przede wszystkim przepisów k.p.a., o ile właściwa ustawa ich stosowania nie wyłącza. Zważywszy zaś na treść art. 361 ust. 1 p.s.w.n. do postępowań w sprawach stypendiów ministra przyznawanych na wniosek nie stosuje się jedynie art. 10, art. 35-37, art. 61 § 4, art. 79a, art. 81 oraz art. 96a-96n k.p.a., co oznacza, że pozostałe przepisy k.p.a. organ ma bezwzględny obowiązek uwzględnić w toku postępowania administracyjnego.
2.4. Odrębną kwestią, której poruszenie Sąd uznaje za zasadne, jest specjalizacja naukowa osób oceniających odnośne wnioski o przyznanie stypendium. Traktując – w sensie materialnym, a nie formalnym – członków zespołu doradczego jako biegłych, zasadnym i pożądanym jest, aby ekspert oceniający wniosek miał specjalizację w dyscyplinie naukowej, w ramach której oceniany młody naukowiec posiada dorobek naukowy i prowadzi badania. W sprawie skarżącej – która jest lekarzem [...] i doktorem nauk medycznych, a jej dyscypliną naukową są nauki medyczne – jednoosobowo wniosek oceniał specjalista z dyscypliny biologia medyczna. Choć dyscyplina tego oceniającego przynależy do dziedziny nauk medycznych i nauk o zdrowiu (zob. lp. 3 załącznika do rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 11 października 2022 r. w sprawie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz dyscyplin artystycznych, Dz. U. poz. 2202, ze zm.), to jednak – co oczywiste – jest inną dyscypliną naukową aniżeli nauki medyczne. Okoliczność ta dodatkowo podaje w wątpliwość rzetelność – i tak już wybitnie lakonicznych i nieprecyzyjnych – uwag w protokole oceny wniosku o przyznanie skarżącej stypendium, który legł u podstaw wydania przez organ decyzji z 27 czerwca 2024 r.
2.5. Reasumując, obie wydane w sprawie skarżącej decyzje Ministra Nauki nie zawierają żadnych motywów, na podstawie których można zrekonstruować tok myślowy organu odnośnie do przyznanej punktacji. Rozstrzygnięcia te zostały oparte na nieczytelnych przesłankach (w istocie nie wiadomo, dlaczego przyznano taką, a nie inną liczbę punktów), a podstawą rozstrzygnięcia z 27 czerwca 2025 r. była do tego "opinia" eksperta z innej dyscypliny naukowej aniżeli ta, którą reprezentuje skarżąca.
2.6. W tym stanie rzeczy – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. – należało orzec, jak w punkcie 1 sentencji.
3. Stosownie do art. 153 p.p.s.a., ponownie rozpoznając sprawę minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego i nauki zastosuje się do oceny prawnej przedstawionej w niniejszym uzasadnieniu. Organ dokona poprawnej, merytorycznej i poddającej się kontroli sądowej oceny wniosku Rektora Uniwersytetu Medycznego w [...] o przyznanie skarżącej stypendium dla wybitnych młodych naukowców pod kątem kryteriów ujętych w akcie prawa stanowiącym źródło prawa powszechnie obowiązującego, warunkujących przyznanie skarżącej stypendium ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki. Wydaną decyzję organ uzasadni w sposób zgodny z art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a. Przy rozstrzyganiu organ weźmie też pod uwagę, że opinia zespołu doradczego – jeżeli w ogóle ma mieć jakąkolwiek wartość merytoryczną w sprawie, jako po prostu i tylko środek dowodowy – musi być sporządzona przez eksperta z tej samej dyscypliny naukowej, którą reprezentuje osoba, której dotyczy wniosek o przyznanie stypendium; innymi słowy, opinię w sprawie wniosku skarżącej prowadzącej badania naukowe w dyscyplinie nauki medyczne może sporządzić tylko ekspert w dyscyplinie nauki medyczne. Organ będzie mieć również na uwadze, że opinia eksperta zespołu doradczego nie zastępuje rozstrzygnięcia administracyjnego, a zawarte w niej oceny stanowić mogą jedynie wskazówki dla organu przy wydawaniu decyzji.
4. Rozstrzygnięcie w punkcie 2 sentencji wynika z art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. i obejmuje zwrot uiszczonego przez skarżącą wpisu sądowego w wysokości 200 zł.