VII SA/WA 452/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-07-26
NSAnieruchomościŚredniawsa
zagospodarowanie przestrzenneplan miejscowyprawo własnościochrona środowiskaochrona krajobrazustokosuwanie mas ziemnychuchwała rady gminyWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na uchwałę Rady Miasta dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając ograniczenia zabudowy na działce skarżących za uzasadnione ochroną stoku i walorów krajobrazowych.

Skarżący E.K. i W.K. domagali się stwierdzenia nieważności części uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając nadmierne ograniczenie prawa własności ich działki położonej w rejonie stoku. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że ograniczenia te są uzasadnione koniecznością ochrony środowiska, walorów krajobrazowych i geologicznych stoku, co wynika z ustaleń studium i opracowań ekofizjograficznych.

Sprawa dotyczyła skargi E.K. i W.K. na uchwałę Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 7 marca 2013 r. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...]. Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności części uchwały dotyczącej ich działki, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez nadmierne ograniczenie prawa własności i nieuwzględnienie istniejącego stanu zabudowy. Argumentowali, że uchwała uniemożliwia im realizację zabudowy, podczas gdy na sąsiednich działkach taka zabudowa powstała. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd uznał, że ograniczenia wprowadzone planem, w tym zakaz lokalizowania nowych obiektów budowlanych na działce skarżących, są uzasadnione koniecznością ochrony stoku [...] przed osuwaniem się mas ziemnych, a także ochroną walorów krajobrazowych i kulturowych tego obszaru. Sąd podkreślił, że prawo własności, choć chronione konstytucyjnie, może podlegać ograniczeniom w celu ochrony wartości publicznych, takich jak środowisko czy dziedzictwo kulturowe, o ile ingerencja jest proporcjonalna i wynika z ustawy. W ocenie Sądu, ograniczenia te były konieczne i proporcjonalne do chronionych wartości, a ich źródłem były wiążące ustalenia studium oraz opracowania ekofizjograficzne i prognozy oddziaływania na środowisko. Sąd oddalił argumentację skarżących dotyczącą zabudowy na sąsiednich działkach, wskazując, że nie pozbawiało to Rady możliwości wprowadzenia ograniczeń w celu ochrony stoku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ograniczenia te są uzasadnione koniecznością ochrony środowiska, walorów krajobrazowych i geologicznych stoku oraz są proporcjonalne do chronionych wartości.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ingerencja w prawo własności była dopuszczalna, ponieważ wynikała z ustawy (ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) i była uzasadniona wymogami ochrony środowiska i dziedzictwa kulturowego, co potwierdzają wiążące ustalenia studium i opracowania ekofizjograficzne. Ograniczenia te były konieczne dla zapewnienia stabilności stoku i ochrony jego walorów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

Ustawa o samorządzie gminnym art. 101 § ust. 1

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 1 § ust. 2 pkt 3 i 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 6 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 20 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 9 § ust. 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 21 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 50

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 52

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 53

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym art. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym art. 9

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym art. 20

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym art. 1 § ust. 2 pkt 7

Dz.U. 1999 nr 15 poz 139

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ograniczenia zabudowy na działce skarżących są uzasadnione koniecznością ochrony stoku przed osuwaniem się mas ziemnych oraz ochrony walorów krajobrazowych i kulturowych. Ingerencja w prawo własności jest dopuszczalna, gdy wynika z ustawy i jest proporcjonalna do chronionych wartości publicznych.

Odrzucone argumenty

Nadmierne ograniczenie prawa własności skarżących poprzez uchwałę planistyczną. Nieuwzględnienie istniejącego stanu zabudowy i stanu technicznego nieruchomości. Fakt powstania zabudowy na sąsiednich działkach na podstawie decyzji o warunkach zabudowy przed wejściem w życie planu miejscowego.

Godne uwagi sformułowania

nadmierne ograniczenie prawa własności ochrona stoku [...] przed osuwaniem się mas ziemnych walory krajobrazowe i kulturowe ingerencja w prawo własności była dopuszczalna, bowiem uzasadniona była wymogami ochrony środowiska i ochrony dziedzictwa kulturowego nie nastąpiło przekroczenie granic władztwa planistycznego

Skład orzekający

Paweł Groński

przewodniczący

Włodzimierz Kowalczyk

sprawozdawca

Aneta Żak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie ograniczeń w planach miejscowych ze względu na ochronę środowiska, stabilność gruntu i walory krajobrazowe, a także relację między prawem własności a władztwem planistycznym gminy."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ochrony stoku i terenów zagrożonych osuwaniem się mas ziemnych w kontekście planowania przestrzennego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje konflikt między prawem własności a interesem publicznym w zakresie ochrony środowiska i ładu przestrzennego, co jest częstym tematem w prawie administracyjnym.

Własność kontra natura: czy można budować na niestabilnym stoku?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 452/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-07-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Włodzimierz Kowalczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 2318/23 - Wyrok NSA z 2024-12-09
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1999 nr 15 poz 139
art. 9, 20, art. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński, Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), asesor WSA Aneta Żak, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2023 r. sprawy ze skargi E.K. i W.K. na uchwałę Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 7 marca 2013 r. nr LI/1500/2013 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oddala skargę
Uzasadnienie
E.K i W.K. złożyli skargę na uchwałę Rady m.st. Warszawy nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...]- część I (Dz. Urz. Woj. [...]. z 2013 r. poz. [...]), wnosząc o stwierdzenie nieważności części tekstowej uchwały w odniesieniu do działki położonej w [...]o nr ew. [...]z obrębu [...], objętej KW nr [...], tj. w części obejmującej § 13 ust. 1 pkt 4 podpunkt a) oraz obejmującej § 26 ust. 2 pkt 2 i pkt 13 w zakresie stwierdzenia "w rejonie ograniczonym liniami zabudowy", stwierdzenie nieważności rysunku planu (części graficznej) w części obowiązującej dla ww. nieruchomości, wyznaczonej na terenie oznaczonym symbolem 11MN, linii zabudowy oraz nieprzekraczalnej linii zabudowy.
Wskazanej uchwale w zaskarżonej części zarzucono naruszenie prawa materialnego:
- art. 140 k.c. w zw. z art. 64 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 1 Protokołu Nr 1 i art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zwanej dalej: u.p.z.p. poprzez nadmierne ograniczenie prawa własności skarżących i w konsekwencji naruszenie zakresu władztwa planistycznego przysługującego organowi oraz poprzez nieuwzględnienie istniejącego stanu zabudowy,
- art. 6 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. poprzez nieuzasadnione naruszenie interesu prawnego skarżących.
E.K. i W.K. wskazali, że legitymowali się wyłącznym prawem własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr ew. [...]z obrębu [...], jeszcze przed uchwaleniem aktualnego planu zagospodarowania przestrzennego. Z uzyskanego wypisu z wyrysem z zaskarżonego planu miejscowego wynika, że dla należącej do skarżących działki, pomimo przeznaczenia pod zabudowę jednorodzinną, zastosowanie mają ograniczenia wynikające z § 13 ust. 1 pkt 4 podpunkt a planu stanowiące, że dla znajdującego się na terenach oznaczonych symbolem 11MN rejonu bezpośredniej ochrony stoku [...] wykluczono możliwość realizacji nowych budynków jednorodzinnych. Ponadto według treści § 26 ust. 2 pkt 2 i pkt 13 na obszarze oznaczonym symbolem 11MN, budowa, przebudowa, rozbudowa, nadbudowa, remont, rozbiórka oraz wymiana istniejących budynków mieszkalnych jednorodzinnych jest dopuszczona wyłącznie na obszarze ograniczonym liniami zabudowy. Należąca do skarżących działka znajduje się całkowicie poza wyznaczoną na rysunku planu dla obszaru 11MN linią zabudowy (oraz linią nieprzekraczalnej zabudowy), wobec czego w świetle ww. przepisu uchwały możliwość posadowienia nowego budynku mieszkalnego (jak również rozbudowa, remont, nadbudowa, wymiana istniejących zabudowań) jest na jej terenie całkowicie wykluczona.
Skarżący podnieśli, że na terenie przedmiotowej działki znajduje się zabudowa jednorodzinna powstała w latach 1928 – 1930, wykonana metodą gospodarczą, do której na przestrzeni lat doklejono tzw. "przybudówki". Z uwagi na bardzo zły stan techniczny zabudowa nie jest obecnie zamieszkała ani wykorzystywana w inny sposób, a jej wygląd rażąco odbiega estetycznie od znajdującej się w sąsiedztwie nowej zabudowy jednorodzinnej. Ekspertyza rzeczoznawcy majątkowego sporządzona w marcu 1999 r. na potrzeby wymiaru podatku wykazała, że z uwagi na stan techniczny zabudowanie nie posiada żadnej wartości. Zdaniem skarżących nie można zatem przyjąć, aby ograniczenia wprowadzone w stosunku do należącej do nich działki znajdowały uzasadnienie w potrzebie zachowania ładu przestrzennego i estetyki przestrzennej. Skarżący podkreślili, że utrzymanie ograniczeń uniemożliwiających dostosowanie zabudowy tej nieruchomości do zabudowy znajdującej się w najbliższym sąsiedztwie rażąco narusza zasadę proporcjonalności, poprzez nadmierne ograniczenie prawa własności skarżących. Zarzucili, że przy uchwalaniu planu nie uwzględniono istniejącego stanu faktycznego, a w szczególności faktu, że jeszcze przed uchwaleniem obecnego planu miejscowego w okresie tzw. "luki planistycznej" na terenie działek znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości, położonych także poza wyznaczoną zaskarżonym planem na terenie obszaru 11 MN linią dopuszczalnej zabudowy, powstała nowa liczna zabudowa jednorodzinna w oparciu o wydane przed uchwaleniem planu decyzje o warunkach zabudowy. Tym samym ograniczenia wynikające z planu miejscowego dotknęły wyłącznie skarżących i nie znajdują racjonalnego uzasadnienia. Zdaniem skarżących wprowadzenie planem na obszarze 11 MN linii zabudowy w sposób, który pozostawia istniejące w dacie podjęcia uchwały nowe budynki poza wyznaczonym przez nią obszarem dopuszczalnej zabudowy, przy jednoczesnym zakazie budowy na należącej do skarżących działce, jest przypadkowe i nie stanowi konsekwencji uporządkowania zabudowy, w celu zapewnienia ładu przestrzennego. Ustalona planem linia zabudowy nie stanowi przedłużenia linii istniejącej zabudowy i pomija istniejące budynki. Wykluczenie możliwości realizacji nowej zabudowy jednorodzinnej na należącej do skarżących nieruchomości nie znajduje racjonalnego uzasadnienia, naruszyło zatem granice ingerencji prawodawczej w prawo własności skarżących. Skarżący podnieśli, że przebieg [...]pokrywa się z przebiegiem ulicy [...], wzdłuż której (na szczycie skarpy) w oparciu o wydane w okresie "luki planistycznej" decyzje o warunkach zabudowy powstało kilka budynków jednorodzinnych, w tym na działkach nr ew. [...], [...]oraz [...], które podobnie jak działka skarżących znajdują się na obszarze uznanym na rysunku planu jako tereny zagrożone osuwaniem się mas ziemi. Należąca do skarżących działka znajduje się dopiero w kolejnej linii działek od korony skarpy pokrywającej się z przebiegiem ul. [...]. W ocenie skarżących fakt, że w obszarze bliższym korony [...]powstała przed uchwaleniem planu nowa zabudowa jednorodzinna czyni całkowicie bezzasadnym wykluczenie możliwości zabudowy należącej do nieruchomości.
Skarżący podkreślili, że prawo własności chronione jest art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji oraz przepisami art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i art. 1 Protokołu nr 1. W ocenie skarżących uchwała w zaskarżonym zakresie narusza prawo, tj. narusza art. 140 Kodeksu cywilnego, art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p., art. 64 Konstytucji oraz Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (art. 1 Protokołu nr 1).
W odpowiedzi na skargę Rada [...] wniosła o jej oddalenie. Organ wskazał, że działka skarżących położona jest przy ul. [...], w rejonie stoku [...]. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego rejonu [...]- część I dla przedmiotowej działki, która znajduje się na terenie oznaczonym symbolem 11 MN, ustala przeznaczenie podstawowe - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. W warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu: "1) utrzymuje się istniejący sposób zabudowy i zagospodarowania terenu z dopuszczeniem przebudowy, remontów, bieżącej konserwacji; 2) dopuszcza się budowę, przebudowę, rozbudowę, nadbudowę, remont, rozbiórkę, wymianę istniejących budynków mieszkalnych jednorodzinnych w rejonie ograniczonym liniami zabudowy". Zgodnie z załącznikiem nr 1 - rysunkiem planu - przedmiotowa działka znajduje się poza nieprzekraczalnymi liniami zabudowy.
Organ wskazał ponadto, że zgodnie z rysunkiem planu miejscowego i ustaleniami szczegółowymi w § 26 ust. 3 pkt 1, 2, 3, 4 oraz ustaleniami ogólnymi w § 9 pkt 2 i 13 "Zasady ochrony środowiska i krajobrazu" działka skarżących znajduje się w granicach [...]Obszaru Chronionego Krajobrazu, w tym w granicach strefy ochrony urbanistycznej, w granicach otuliny rezerwatu przyrody "[...]", a ponadto zgodnie z § 10 pkt 5 "Zasady ochrony dziedzictwa kulturowego" działka ta znajduje się w strefie ochrony otoczenia i ekspozycji zabytków, tzn. zespołu kościelnego p.w. [...]. Zgodnie z § 13 ust. 1 "Szczególne warunki zagospodarowania terenów i ograniczenia w ich użytkowaniu" w punkcie 1 "ustala się strefy ochrony stoku [...]: a) bezpośredniej ochrony stoku, obejmującą stok [...]na całej jej długości wraz z terenami położonymi w odległości 30 m od korony i 20 m od dolnej krawędzi stoku, według rysunku planu, b) pośredniej ochrony stoku, obejmującą rejony położone w pasie o minimalnej szerokości 100 m od korony [...]i 50 m od jej dolnej krawędzi, według rysunku planu. W punkcie 4 i 5 ustala się: "4) dla rejonu stoku [...]z istniejącą zabudową mieszkaniową położonych w terenach 11MN, 12 MN, 13 MN oraz dla rejonów bezpośredniej ochrony stoku, ustala się: a) zakaz lokalizowania nowych obiektów budowlanych, nadbudowy i rozbudowy obiektów istniejących za wyjątkiem inwestycji celu publicznego w zakresie układu drogowo - ulicznego i infrastruktury technicznej oraz trwałych zabezpieczeń technicznych zapewniających stabilność stoku, b) zakaz odprowadzania na zbocza skarpy wód opadowych lub roztopowych ujętych w system kanalizacyjny oraz w sposób zorganizowany do ziemi, c) pielęgnację i uzupełnianie roślinności ograniczającej erozję zboczy oraz utrzymującej ich stabilność; 5) w rejonach pośredniej ochrony stoku [...]ustala się: a) obowiązek stosowania rozwiązań technicznych zapewniających stabilność zboczy, b) zakaz odprowadzania na zbocza skarpy wód opadowych lub roztopowych ujętych w system kanalizacyjny, c) obowiązek zachowania, pielęgnacji i uzupełniania roślinności, poprzez wprowadzanie rodzimych gatunków, ograniczającej erozję zboczy oraz utrzymującej ich stabilność".
Organ podkreślił, że przedmiotowa działka znajduje się w bezpośredniej strefie ochrony stoku [...], ponadto działka ta w przeważającej większości, zgodnie z rysunkiem planu, wskazana jest jako teren zagrożony osuwaniem się mas ziemnych. Jednocześnie cały obszar planu położony jest w [...]Parku Kulturowym (§ 10 pkt 8).
Organ zwrócił uwagę, że obszar, w którym znajduje się działka skarżących, chroniony jest przyrodniczo i środowiskowo poprzez wyznaczony w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego [...] z 2006 r. System Przyrodniczy [...], ponadto ujęty jest w granicach obszarów wyróżnionych w Systemie Przyrodniczym [...]jako korytarze wymiany powietrza.
Jak wskazał organ, pomimo że działka skarżących w Studium znajduje się na terenie M2 o przewadze zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, zaklasyfikowanym jako teren o minimalnym udziale 60 % powierzchni biologicznie czynnej, to znajduje się również w obszarze oznaczonym jako [...]. Zgodnie ze Studium [...] jest "rodzajem naturalnej dominanty w panoramie miasta - miała i nadal ma ogromne znaczenie dla wizerunku urbanistyczno-architektonicznego miasta. Wartości kulturowe ukształtowane w powiązaniu ze [...]... stanowią o jej znaczeniu dla tożsamości miasta i potrzebie jej ochrony." W opisie budowy geologicznej i rzeźby terenu Studium [...]jest zaliczona do form eksponowanych i wyróżniających się w krajobrazie miasta. Zwrócono tu szczególną uwagę, że: "obciążanie krawędzi i stoku [...] obiektami budowlanymi i nasypami przyczynia się do zaburzenia struktury geologicznej i powstawania osuwisk. Brak jest skutecznych zasad ochrony i zagospodarowania obszaru skarpy i podskarpia, małych cieków i zbiorników wodnych i innych eksponowanych form rzeźby terenu o dużych walorach krajobrazowych i przyrodniczych". W "Ocenie struktury przyrodniczej" Studium do słabych stron i zagrożeń zaliczono "niedostateczne działania pielęgnacyjne i ochronne prowadzące do degradacji terenów o wysokich walorach przyrodniczych i krajobrazowych" m.in. [...], a także "występowanie procesów osuwiskowych uwarunkowanych budową geologiczną i zainwestowaniem w rejonie korony i stoku [...]".
Zgodnie z rysunkiem nr 26 Studium "Obszary problemowe i zagrożenia" działka skarżących leży w obszarze zaklasyfikowanym jako "obszary narażone na niebezpieczeństwo osuwania się mas ziemnych", a w tekście Studium wskazano "na terenach występowania ruchów masowych ziemi oraz terenach zagrożonych ruchami masowymi: 1. bezpośredniej ochrony stoku, obejmujący zbocza [...] na całej jej długości wraz z terenami położonymi w odległości 30 m od korony i 20 m od dolnej krawędzi stoku; 2. pośredniej ochrony stoku, obejmujący tereny położone w pasie o minimalnej szerokości 100 m od korony [...]i 50m od jej dolnej krawędzi, dla których ustala się: - obowiązek wykonywania dokumentacji geologiczno-inżynierskiej dla wszystkich przedsięwzięć inwestycyjnych, zawierającej m.in. ocenę stabilności skarpy oraz wpływu projektowanej inwestycji na jej stabilność, określającej warunki geotechniczne posadowienia obiektów budowlanych, sposoby przeciwdziałania procesom osuwiskowym i preferowane zabezpieczenia techniczne chroniące przed ich uruchomieniem; - obowiązek określenia w mpzp zasad ich zagospodarowania, w szczególności wyznaczenia terenów wyłączonych spod zabudowy (tę cześć dodano w 2014 r); - obowiązek stosowania rozwiązań technicznych zapewniających stabilność zboczy; - zakaz odprowadzania na zbocza skarpy wód opadowych i roztopowych ujętych w system kanalizacyjny; - obowiązek zachowania, pielęgnacji i uzupełniania roślinności ograniczającej erozję zboczy oraz utrzymującej ich stabilność. W obszarze bezpośredniej ochrony stoku ponadto, w przypadku zagrożenia stabilności skarpy, ustala się: - zakaz lokalizowania nowych obiektów budowlanych, nadbudowy i rozbudowy obiektów istniejących, a także (pierwotnie w zapisach Studium z 2006 było "za wyjątkiem") realizacji inwestycji celu publicznego w zakresie układu drogowo-ulicznego i infrastruktury inżynieryjnej; - zakaz grodzenia".
Organ wskazał ponadto, że w "Opracowaniu ekofizjograficznym do projektu m.p.z.p. rejonu [...]" - [...]grudzień 2006 - wykonanym pod kierunkiem mgr inż. E. Z. w Biurze Naczelnego Architekta Miasta Urzędu [...] stwierdzono, że "[...]jest fenomenem przyrodniczo - kulturowym zasługującym na ochronę jej walorów: krajobrazowych, kulturowych, rekreacyjnych, turystycznych, klimatycznych, hydrogeologicznych i geologicznych. Odcinek [...], znajdujący się w granicach opracowania należy do bardzo malowniczych terenów miasta kształtujący przestrzeń analizowanego terenu. Jest to teren o bardzo bogatym ukształtowaniu, charakteryzujący się stosunkowo wysokim stopniem zachowania historycznego oraz półnaturalnego krajobrazu". "Szczególnymi walorami charakteryzuje się teren nadskarpowy sąsiadujący ze skarpą, skarpa oraz tereny podskarpowe". W "Ocenie warunków budowlanych" ww. opracowania ekofizjograficznego w podrozdziale "Ocena stateczności [...]" wskazywano, że "obecnie skarpa znajduje się w stanie względnej równowagi, jednak zmiana naprężeń, spowodowana zawodnieniem utworów budujących skarpę, lub też robotami fundamentowymi i obciążeniem korony skarpy może w każdej chwili uruchomić powierzchniowe ruchy masowe, szczególnie na odcinkach, na których procesy te występowały w niedalekiej przeszłości. W celu ochrony skarpy należy bezwzględnie wyłączyć spod zabudowy obszar skarpy i wąwozów". Poza ochroną skarpy ze względów hydrogeologicznych i geologicznych ww. opracowanie w rozdziale "Walory kulturowe i ich ochrona" wskazuje ulicę [...]jako jeden "z ostatnich zachowanych elementów wielkoprzestrzennej kompozycji przedpola [...]", gdzie "zagrożeniem dla zachowania charakteru ulicy jest zabudowa dochodząca do drogi w sąsiedztwie skarpy", a wytyczne z zakresu ochrony dóbr kultury - "Wnioski dla terenów otaczających [...]" sygnalizują "zachowanie ul. [...]do ekspozycji pałacu w [...]jako czytelnej relacji między [...], a [...]; niewskazana lokalizacja zabudowy przy powyższej ulicy". W "Kompleksowej ocenie warunków ekofizjograficznych" ww. opracowania ekofizjograficznego stwierdzono, że "wskazane jest ograniczenie procesów inwestycyjnych na terenach skarpy i w jej sąsiedztwie poprzez ochronę tych terenów przed degradującym zainwestowaniem mogącym negatywnie oddziaływać na stateczność skarpy oraz jej wartości krajobrazowe. Na powyższych terenach należy prowadzić skuteczną gospodarkę, pozwalającą na maksymalne zachowanie dotychczasowych walorów przyrodniczych, zwłaszcza poprzez wyłączanie tych terenów z zainwestowania kubaturowego". Wnioski do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawarte w opracowaniu ekofizjograficznym wyszczególniają m.in. "Ochronę [...]" tj.: "ochrona wartości zabytkowych i kulturowych oraz ochrona środowiska przyrodniczego, ze szczególnym uwzględnieniem punktów i osi widokowych oraz płaszczyzn widokowych i panoram; zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających naturalne formy rzeźby terenu i obniżających walory krajobrazowe, za wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym, oraz utrzymaniem, budową, odbudową i modernizacją obiektów zabytkowych, urządzeń wodnych, a także przedsięwzięć infrastrukturalnych służących obsłudze mieszkańców określonych w studium; zachowanie ukształtowania naturalnych form rzeźby terenu za wyjątkiem potrzeb wynikających z realizacji przedsięwzięć infrastrukturalnych służących obsłudze mieszkańców; zachowanie i ochrona roślinności utrwalającej zbocza skarp i wzgórz oraz kształtowanie powiązań przyrodniczych w oparciu o formy rzeźby terenu".
Organ wskazał, że wnioski do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zawarte w opracowaniu ekofizjograficznym wyszczególniają m.in. "Ochronę krajobrazu [...]", a także ze względu na to, że skarpa zagrożona jest występowaniem ruchów masowych ziemi, w celu zapobieżenia im wskazanie strefy bezpośredniej ochrony stoku i strefy pośredniej ochrony stoku:
1. "strefa bezpośredniej ochrony stoku obejmująca zbocza [...]na całej jej długości wraz z terenami położonymi w odległości 30 m od korony i 20 m od dolnej krawędzi stoku, gdzie powinny obowiązywać zakazy:
- naruszania istniejącego ukształtowania (zmiany rzeźby) skarpy (z wyjątkiem realizacji tras komunikacyjnych i innych niezbędnych budowli inżynierskich ustalonych miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego),
- zmniejszania terenów zieleni oraz prowadzenia niekorzystnych przekształceń zbiorowisk roślinnych,
- prowadzenia działań ograniczających ciągłość terenów biologicznie czynnych, prowadzenia działań utrudniających migrację fauny,
- wznoszenia budowli przesłaniających skarpę oraz osłabiających jej czytelność w krajobrazie miasta,
- prowadzenia innych działań mogących doprowadzić do degradacji walorów środowiska przyrodniczego skarpy,
- wznoszenia budowli przegradzających osie widokowe i osłabiających czytelność skarpy z wyznaczonych punktów widokowych.
Wskazane jest:
- prowadzenie działań stabilizujących skarpę (zwłaszcza na obszarze zagrożeń statycznych) oraz uzupełnienie pokrycia skarpy wartościowym materiałem roślinnym,
- maksymalne zachowanie pokrycia skarpy zielenią (dla ochrony przed procesami erozji),
- na terenach narażonych na erozję i osuwanie ograniczenie budowy obiektów kubaturowych, a w przypadku uzasadnionej konieczności budowy, realizacja obiektów o najwyższym standardzie architektonicznym,
- zakaz lokalizowania nowych obiektów budowlanych, nadbudowy i rozbudowy obiektów istniejących, za wyjątkiem inwestycji celu publicznego w zakresie układu drogowo-ulicznego i infrastruktury inżynieryjnej określonych w Studium;
- zakaz grodzenia,
- w fazie projektowania inwestycji, opracowywanie wszechstronnych analiz ich skutków dla ochrony skarpy.
2. strefa pośredniej ochrony stoku, obejmująca tereny położone w pasie o minimalnej szerokości 100 m od korony [...]i 50 m od jej dolnej krawędzi, dla których ustala się:
- obowiązek wykonywania dokumentacji geologiczno-inżynierskiej dla wszystkich przedsięwzięć inwestycyjnych, zawierającej m.in. ocenę stabilności skarpy oraz wpływu projektowanej inwestycji na jej stabilność, określającej warunki geotechniczne posadowienia obiektów budowlanych, sposoby przeciwdziałania procesom osuwiskowym i preferowane zabezpieczenia techniczne chroniące przed ich uruchomieniem, obowiązek stosowania rozwiązań technicznych zapewniających stabilność zboczy;
- zakaz odprowadzania na zbocza skarpy wód opadowych i roztopowych ujętych w system kanalizacyjny,
- obowiązek zachowania, pielęgnacji i uzupełniania roślinności ograniczającej erozję zboczy oraz utrzymującej ich stabilność".
Dalej organ wskazał, że w "Prognozie oddziaływania na środowisko do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...]" ([...]wrzesień 2008 r., aktualizacja 2010 r.) stwierdzono, że plan wdrożył zawarte w opracowaniu ekofizjograficznym zasady ochrony wartości środowiska przyrodniczego i kulturowego. W planie zawarte zostały wszystkie wnioski z opracowania ekofizjograficznego do projektu mpzp, między innymi w zakresie ochrony krajobrazu [...]. Oceniono, że ,,plan dostosowuje zagospodarowanie przestrzenne do uwarunkowań przyrodniczych" m.in. "wyklucza na skarpie zabudowę, a procesy inwestycyjne na terenach skarpy i w jej sąsiedztwie ogranicza do realizacji terenów parków, co w dostatecznym stopniu chroni skarpę przed degradującym zainwestowaniem mogącym negatywnie oddziaływać na stateczność skarpy oraz jej wartości krajobrazowe. Plan wprowadza na powyższych terenach skuteczną gospodarkę, która pozwala na maksymalne zachowanie dotychczasowych walorów przyrodniczych, zwłaszcza w wyniku wyłączania tych terenów z zainwestowania kubaturowego".
Organ podkreślił, że zapisy projektu planu miejscowego na etapie pozyskiwania opinii i uzgodnień zostały zaakceptowane i uzgodnione w zakresie terenów zagrożonych osuwaniem się mas ziemnych przez Geologa Powiatowego - Urząd [...]- BOŚ. Projekt planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko został pozytywnie zaopiniowany przez RDOŚ i PPIS.
Organ wskazał, że skarżący wnieśli uwagę do projektu planu miejscowego, w której wnosili o wprowadzenie zapisów, które pozwolą na remont i rozbudowę domu zlokalizowanego na działce [...]lub pozwolą na jego rozbiórkę i lokalizację w innym miejscu. Uwaga została uwzględniona częściowo, dodano zapis "z dopuszczeniem przebudowy, remontów, bieżącej konserwacji". Uwaga nie została natomiast uwzględniona w zakresie rozbudowy oraz nowej lokalizacji domu.
Organ podkreślił, że opracowanie ekofizjograficzne oraz Studium klasyfikują teren [...] jako przedstawiający specjalną wartość, dla której muszą zostać wyznaczone dostateczne działania pielęgnacyjne. Zostało to zrealizowane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego rejonu [...]- część I poprzez ustalenie zakazów, które dotyczą m.in. działki skarżących.
Jak wskazał organ, fakt, iż na sąsiednich działkach przed wejściem planu w życie powstała zabudowa w innej ścieżce pozyskania pozwolenia na budowę tj. na podstawie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nie ma znaczenia dla oceny ważności podjętej uchwały planistycznej, w planie też dla wszystkich działek położonych na obszarach newralgicznych zapisy planu pozostają takie same i mają takie same ograniczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli obejmuje również orzekanie, po myśli art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), zwanej dalej "p.p.s.a.", w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Zgodnie zaś z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Z kolei stosownie do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Przeprowadzona kontrola zaskarżonej w niniejszej sprawie uchwały Rady [...]nie wykazała podstaw do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., co skutkowało oddaleniem skargi.
Skarga E,K, i W.K. została wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2017 r. stanowił, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Art. 101 ust. 1 na mocy art. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) został znowelizowany i otrzymał następujące brzmienie: "Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego". Ustawa nowelizująca zgodnie z jej art. 18 weszła w życie z dniem 1 czerwca 2017 r.
Ww. ustawa z 7 kwietnia 2017 r. zmieniła ponadto treść art. 52 i 53 p.p.s.a., z których uprzednio wynikało, że skargę na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego należało wnieść po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. Jednocześnie według art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej, przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9, czyli w tym wypadku ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2, art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.
Z uwagi więc na to, że przedmiotem sądowej kontroli jest uchwała Rady [...] z dnia [...] marca 2013 r., a więc podjęta przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, ocenę dopuszczalności skargi należało przeprowadzić z uwzględnieniem stanu prawnego obowiązującego przed dniem 1 czerwca 2017 r. Jak wynika z akt sprawy, przed wniesieniem skargi E.K. i W.K. dopełnili wynikającego z art. 53 p.p.s.a. wymogu formalnego, tj. wezwali Radę do usunięcia naruszenia prawa.
Dokonując oceny dopuszczalności złożonej skargi zauważyć trzeba, że przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym stanowi lex specialis w stosunku do ogólnej normy art. 50 p.p.s.a. określającej legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Strona inicjująca postępowanie sądowe w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym musi wykazać istnienie związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą, a jej indywidualną sytuacją prawną (interes prawny), a także musi wykazać, że ze względu na istnienie tego związku zaskarżona uchwała negatywnie wpływa na jej sytuację prawną, pozbawiając np. uprawnień lub uniemożliwiając ich realizację (naruszenie interesu prawnego).
E.K. i W.K posiadają interes prawny w zaskarżeniu uchwały Rady [...]z dnia [...] marca 2013 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...]– część I, bowiem przysługuje im prawo własności działki nr ew. [...] z obrębu [...], leżącej w obszarze kwestionowanego planu oznaczonym symbolem 11 MN. Ustalenia szczegółowe planu dla tego obszaru zawierają określenie konkretnych warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, tym samym plan miejscowy ustanawia ograniczenia w swobodzie przeznaczenia i zagospodarowania terenów nim objętych. Regulacje zaskarżonej uchwały oddziałują zatem na wykonywanie prawa własności w stosunku do wskazanej nieruchomości skarżących, ingerują więc bezpośrednio w ich interes prawny.
Wobec powyższego Sąd uznał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest dopuszczalna w świetle art. 101 ustawy o samorządzie gminnym i podlega merytorycznej ocenie. Podkreślić jednak wyraźnie należy, że stwierdzenie naruszenia interesu prawnego skarżących przez uchwałę organu gminy, choć stanowi warunek konieczny rozpoznania skargi, to jednak nie jest wystarczające do uwzględnienia skargi na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.
E.K. i W.K. wnieśli o stwierdzenie nieważności części uchwały Rady [...]nr [...]w odniesieniu do działki nr ew. [...]z obrębu [...], tj. w części obejmującej § 13 ust. 1 pkt 4a oraz obejmującej § 26 ust. 2 pkt 2 i pkt 13 w zakresie stwierdzenia "w rejonie ograniczonym liniami zabudowy".
Ww. działka skarżących położona jest przy ul. [...] , w rejonie stoku [...]. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] - część I dla przedmiotowej działki, która znajduje się na obszarze oznaczonym symbolem 11 MN, ustala jako przeznaczenie podstawowe tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej.
Zgodnie z § 13 ust. 1 "Szczególne warunki zagospodarowania terenów i ograniczenia w ich użytkowaniu" w punkcie 1 "ustala się strefy ochrony stoku [...]: a) bezpośredniej ochrony stoku, obejmującą stok [...]na całej jej długości wraz z terenami położonymi w odległości 30 m od korony i 20 m od dolnej krawędzi stoku, według rysunku planu, b) pośredniej ochrony stoku, obejmującą rejony położone w pasie o minimalnej szerokości 100 m od korony [...] i 50 m od jej dolnej krawędzi, według rysunku planu. Stosownie do § 13 ust. 1 pkt 4 ustala się: "dla rejonu stoku [...]z istniejącą zabudową mieszkaniową położonych w terenach 11MN, 12 MN, 13 MN oraz dla rejonów bezpośredniej ochrony stoku, ustala się: a) zakaz lokalizowania nowych obiektów budowlanych, nadbudowy i rozbudowy obiektów istniejących za wyjątkiem inwestycji celu publicznego w zakresie układu drogowo - ulicznego i infrastruktury technicznej oraz trwałych zabezpieczeń technicznych zapewniających stabilność stoku.
W § 26 ust. 2 określono następujące warunki zabudowy i zagospodarowania dla terenu 11MN: "1) utrzymuje się istniejący sposób zabudowy i zagospodarowania terenu z dopuszczeniem przebudowy, remontów, bieżącej konserwacji; 2) dopuszcza się budowę, przebudowę, rozbudowę, nadbudowę, remont, rozbiórkę, wymianę istniejących budynków mieszkalnych jednorodzinnych w rejonie ograniczonym liniami zabudowy". Zgodnie z załącznikiem nr 1 - rysunkiem planu - przedmiotowa działka znajduje się poza nieprzekraczalnymi liniami zabudowy.
Kwestionowane przez skarżących ustalenia zostały wprowadzone ze względu na wymagania ochrony środowiska, a także z uwagi na ochronę dziedzictwa kulturowego i zabytków. Są to wartości przewidziane w art. 1 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zwanej dalej u.p.z.p. Zasadniczym powodem przyjęcia takich rozwiązań w planie było przede wszystkim to, że teren, na którym znajduje się działka skarżących położony jest w strefie bezpośredniej ochrony stoku [...]oraz na terenie zagrożonym osuwaniem się mas ziemnych, co wynika wprost z części graficznej planu. Konieczność ochrony tych terenów wynika z dokumentów sporządzonych w toku procedury planistycznej oraz ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m. [...] uchwalonym uchwałą Rady [...]nr [...]z dnia [...]października 2006 r. z późniejszymi zmianami.
W "Opracowaniu ekofizjograficznym dla projektu mpzp rejonu [...]", wykonanym w grudniu 2006 r. w Biurze Naczelnego Architekta Miasta Urzędu [...], stwierdzono, że: "[...]jest fenomenem przyrodniczo-kulturowym zasługującym na ochronę jej walorów: krajobrazowych, kulturowych, rekreacyjnych, turystycznych, klimatycznych, hydrogeologicznych i geologicznych. Odcinek [...], znajdujący się w granicach opracowania należy do bardzo malowniczych terenów miasta kształtujący przestrzeń analizowanego terenu. Jest to teren o bardzo bogatym ukształtowaniu, charakteryzujący się stosunkowo wysokim stopniem zachowania historycznego oraz półnaturalnego krajobrazu". W opracowaniu tym wskazano, że "skarpa narażona jest na erozję i powierzchniowe ruchy masowe", "obecnie skarpa znajduje się w stanie względnej równowagi, jednak zmiana naprężeń, spowodowana zawodnieniem utworów budujących skarpę, lub też robotami fundamentowymi i obciążeniem korony skarpy może w każdej chwili uruchomić powierzchniowe ruchy masowe, szczególnie na odcinkach, na których procesy te występowały w niedalekiej przeszłości. W celu ochrony skarpy należy bezwzględnie wyłączyć spod zabudowy obszar skarpy i wąwozów". "Wskazane jest ograniczenie procesów inwestycyjnych na terenach skarpy i w jej sąsiedztwie poprzez ochronę tych terenów przed degradującym zainwestowaniem mogącym negatywnie oddziaływać na stateczność skarpy oraz jej wartości krajobrazowe".
Ponadto w ww. opracowaniu wskazano, że ulica [...] jest jednym "z ostatnich zachowanych elementów wielkoprzestrzennej kompozycji przedpola [...]. Obecnie zagrożeniem dla zachowania charakteru ulicy jest zabudowa dochodząca do drogi w sąsiedztwie skarpy", a zawarte w opracowaniu "wnioski dla terenów otaczających [...]" sygnalizują "zachowanie ul. [...]do ekspozycji pałacu w [...]jako czytelnej relacji między [...], a [...]; niewskazana lokalizacja zabudowy przy powyższej ulicy".
Zauważyć ponadto trzeba, że w "Prognozie oddziaływania na środowisko do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...]" (sporządzonej w 2008 r., zaktualizowanej w 2009 r.) stwierdzono, że "obszar planu posiada wysokie wartości przyrodnicze i kulturowe. Szczególnymi walorami charakteryzuje się teren nadskarpowy sąsiadujący ze skarpą, skarpa oraz tereny podskarpowe". Oceniono, że "w wyniku realizacji zapisów m.p.z.p. wprowadzone zostaną optymalne rozwiązania przestrzenne, które będą minimalizować skutki realizacji zagospodarowania dla środowiska oraz pozwalające na rewitalizację terenów". "Plan wyklucza na skarpie zabudowę, a procesy inwestycyjne na terenach skarpy i w jej sąsiedztwie ogranicza do realizacji terenów parków, co w dostatecznym stopniu chroni skarpę przed degradującym zainwestowaniem mogącym negatywnie oddziaływać na stateczność skarpy oraz jej wartości krajobrazowe. Plan wprowadza na powyższych terenach skuteczną gospodarkę, która pozwala na maksymalne zachowanie dotychczasowych walorów przyrodniczych, zwłaszcza w wyniku wyłączania tych terenów z zainwestowania kubaturowego".
Z kolei w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego [...]w rozdziale XX "Obszary narażone na niebezpieczeństwo powodzi i osuwania się mas ziemnych" wyodrębniono obszary bezpośredniej i pośredniej ochrony stoku. Obszar bezpośredniej ochrony stoku obejmuje zbocza [...]na całej jej długości wraz z terenami położonymi w odległości 30 m od korony i 20 m od dolnej krawędzi stoku, natomiast obszar pośredniej ochrony stoku obejmuje tereny położone w pasie o minimalnej szerokości 100 m od korony [...]i 50 m od jej dolnej krawędzi. Dla obszarów tych ustalono:
- obowiązek wykonywania dokumentacji geologiczno-inżynierskiej dla wszystkich przedsięwzięć inwestycyjnych, zawierającej min. ocenę stabilności skarpy oraz wpływu projektowanej inwestycji na jej stabilność, określającej warunki geotechniczne posadowienia obiektów budowlanych, sposoby przeciwdziałania procesom osuwiskowym i preferowane zabezpieczenia techniczne chroniące przed ich uruchomieniem;
- obowiązek określenia w mpzp zasad ich zagospodarowania, w szczególności wyznaczenia terenów wyłączonych spod zabudowy,
- obowiązek stosowania rozwiązań technicznych zapewniających stabilność zboczy;
- zakaz odprowadzania na zbocza skarpy wód opadowych i roztopowych ujętych w system kanalizacyjny;
- obowiązek zachowania, pielęgnacji i uzupełniania roślinności ograniczającej erozję zboczy oraz utrzymującej ich stabilność.
W obszarze bezpośredniej ochrony stoku ponadto, w przypadku zagrożenia stabilności skarpy, w Studium ustalono zakaz lokalizowania nowych obiektów budowlanych, nadbudowy i rozbudowy obiektów istniejących, a także realizacji inwestycji celu publicznego w zakresie układu drogowo-ulicznego i infrastruktury inżynieryjnej oraz zakaz grodzenia. Obszary narażone na niebezpieczeństwo osuwania się mas ziemnych zostały wskazane na rysunku Studium Nr 26. Zgodnie z rysunkiem nr 26 Studium działka skarżących leży w obszarze zaklasyfikowanym jako obszary narażone na niebezpieczeństwo osuwania się mas ziemnych.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium. W myśl art. 9 ust. 4 u.p.z.p. ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Uchwała Rady [...]w zaskarżonej części w pełni realizuje wytyczne wskazane w Studium.
Wobec podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 140 Kodeksu cywilnego, art. 64 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez nadmierne ograniczenie prawa własności skarżących wskazać trzeba, że prawo własności jest chronione konstytucyjnie (art. 21 ust. 1 Konstytucji), lecz nie jest ono prawem bezwzględnym, doznając w określonych sytuacjach ograniczeń. Możliwości tych ograniczeń dopuszcza Konstytucja RP w art. 64 ust. 3 stanowiąc, że własność może być ograniczana tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Stosownie zaś do regulacji art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa własności, mogą być ustanawiane tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ingerencja w sferę prawa własności może być zatem dokonana wyłącznie w formie przepisów ustawowych. Takimi właśnie przepisami ustawowymi są regulacje ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Upoważnia ona gminy do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w których gminy ustalają przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenu, w konsekwencji ograniczając sposób wykonywania prawa własności. Ograniczenia wykonywania prawa własności wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mają zatem swe źródło w ustawie, tak jak tego wymaga Konstytucja RP.
Nie ulega wątpliwości, że organy gminy zostały upoważnione do ingerencji w prawo własności innych podmiotów, w celu ustalenia przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy, przy czym ograniczenia w wykonywaniu prawa własności gmina winna wprowadzać w odpowiedniej proporcji do celów koniecznych dla zapewnienia racjonalnej gospodarki przestrzennej, stanowiącej element szeroko rozumianego porządku publicznego. Ustalenia planu miejscowego mogą ograniczać własność i takie regulacje nie stanową naruszenia prawa, o ile dzieje się to z poszanowaniem prawa, w tym chronionego konstytucyjnie prawa własności oraz z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, tj. zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości ingerencji w sferę praw i wolności jednostki.
Władztwo planistyczne rozumiane jest jako wyłączna kompetencja gminy do samodzielnego kształtowania polityki przestrzennej i ustalania w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego przeznaczenia terenów, rozmieszczenia inwestycji celu publicznego, określania sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy. Realizacja władztwa planistycznego wymaga ustalenia odpowiednich proporcji określonych wartości publicznych z interesami prywatnymi. Z jednej strony mamy bowiem interes publiczny, wyrażający się w konieczności zaspokojenia przez gminę zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie optymalnego wykorzystania przestrzeni w zgodzie z zasadą zrównoważonego rozwoju, z drugiej zaś interesy indywidualne właścicieli nieruchomości położonych na obszarze kształtowanym planem. Rolą organu planistycznego jest zatem wyważenie interesu publicznego i interesów prywatnych tak, aby w jak największym stopniu zabezpieczyć i rozwiązać potrzeby wspólnoty, w jak najmniejszym zaś naruszając prawa właścicieli nieruchomości objętych planem.
Podkreślenia wymaga, że ustawodawca nie przyznał w tym względzie pierwszeństwa i szczególnej ochrony prawu własności, stawiając je na równi z innymi wartościami, które powinny być w działaniach gminy wyważone, stosownie do realizowanych celów. Oznacza to, że możliwe jest dokonanie w planie miejscowym zmiany przeznaczenia czy zasad zagospodarowania terenu wbrew woli jego właściciela, jeżeli jest to konieczne z punktu widzenia kształtowania polityki przestrzennej i realizacji wartości określonych w art. 1 ust. 2 ustawy, takich jak chociażby wymagania ładu przestrzennego, walory architektoniczne i krajobrazowe, wymagania ochrony środowiska, wymagania ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków. Ingerencja w prawo własności jest dopuszczalna, gdy pozostaje w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości. To właśnie zachowanie odpowiednich proporcji ma kluczowe znaczenie dla oceny, czy określona regulacja nie wykracza poza granice władztwa planistycznego. O przekroczeniu władztwa planistycznego można mówić wówczas, gdy rozwiązania planistyczne są dowolne i pozbawione uzasadnienia merytorycznego.
W ocenie Sądu ograniczenia wynikające z kwestionowanych przez skarżących zapisów planu miejscowego nie stanowią, w okolicznościach tej sprawy, naruszenia konstytucyjnej ochrony prawa własności, ani też nie naruszają zasady proporcjonalności. Zarówno z opracowania ekofizjograficznego dla projektu planu, z "Prognozy oddziaływania na środowisko do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...]", jak i z wiążącego Radę [...] Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego [...], jednoznacznie wynika konieczność ochrony [...] (która zagrożona jest osuwaniem się mas ziemi) przed procesami inwestycyjnymi mogącymi negatywnie oddziaływać na jej stateczność oraz wartości krajobrazowe i kulturowe. Działka skarżących znajduje się w bezpośredniej strefie ochrony stoku [...], ponadto położona jest na terenie zagrożonym osuwaniem się mas ziemnych. Dodatkowo dostrzec trzeba, że cały obszar objęty planem położony jest na terenie [...]Obszaru Chronionego Krajobrazu, a także [...]Parku Kulturowego. Ograniczenie w zakresie realizacji zabudowy na działce skarżących niewątpliwie stanowiło ingerencję w prawo własności, ale ingerencja ta była dopuszczalna, bowiem uzasadniona była wymogami ochrony środowiska i ochrony dziedzictwa kulturowego. W rozpoznawanej sprawie w zakresie zaskarżonym do Sądu nie nastąpiło przekroczenie granic władztwa planistycznego.
Odnosząc się do argumentacji skargi wskazać jednocześnie trzeba, że okoliczność, iż przed wejściem miejscowego planu w życie na sąsiednich działkach powstała nowa zabudowa jednorodzinna (po uzyskaniu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu) i jedynie na działce skarżących pozostała zabudowa powstała wiele lat temu, nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały w kwestionowanej części. Okoliczność ta nie pozbawiała Rady [...]możliwości przyjęcia w planie rozwiązań mających na celu ochronę [...]przed dalszą zabudową mogącą negatywnie oddziaływać na jej stateczność i chronione wartości. Podkreślenia przy tym wymaga, że nieuzasadnione jest zawarte w skardze twierdzenie, że ograniczenia wynikające z miejscowego planu dotknęły wyłącznie skarżących. Ustalenia planu ograniczające możliwość realizacji nowej zabudowy, a także nadbudowy czy rozbudowy istniejących obiektów, od chwili jego wejścia w życie znajdują zastosowanie w stosunku do wszystkich działek położonych na obszarze 11 MN poza liniami zabudowy.
Mając powyższe na uwadze, wobec bezzasadności skargi należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI