VII SA/Wa 450/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-05-29
NSAbudowlaneŚredniawsa
nadzór budowlanyprawo budowlanerozbiórkaantena satelitarnaklimatyzatorkanały wentylacyjnepostępowanie naprawczeniezgodność z prawemwarunki techniczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na postanowienie nakazujące demontaż anteny satelitarnej i klimatyzatora z uwagi na ich niezgodny z prawem montaż i prowadzenie przewodów w kanałach wentylacyjnych.

Sąd administracyjny rozpatrzył skargę na decyzję nakazującą demontaż anteny satelitarnej i klimatyzatora oraz przewodów, uznając je za zamontowane niezgodnie z przepisami prawa budowlanego i warunkami technicznymi. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i niewłaściwe zastosowanie przepisów. Sąd uznał jednak, że montaż urządzeń na kominie i prowadzenie przewodów w kanałach wentylacyjnych stanowi naruszenie przepisów technicznych, uniemożliwiające legalizację i uzasadniające nakaz rozbiórki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą demontaż anteny satelitarnej i klimatyzatora oraz przewodów do nich prowadzących. Organy nadzoru budowlanego stwierdziły, że urządzenia te zostały zamontowane niezgodnie z przepisami, w szczególności na kominach wentylacyjnych, a przewody poprowadzono w kanałach wentylacyjnych, co narusza przepisy techniczne dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, drożności kanałów i ich konserwacji. Skarżący podnosił liczne zarzuty proceduralne i materialne, kwestionując sposób zebrania dowodów, uzasadnienie decyzji oraz zastosowanie przepisów prawa budowlanego. Sąd, analizując stan faktyczny ustalony na podstawie oględzin i opinii technicznych, uznał, że montaż urządzeń na kominie i prowadzenie przewodów w kanałach wentylacyjnych stanowi naruszenie przepisów, które uniemożliwia legalizację robót budowlanych. W związku z tym, sąd oddalił skargę, stwierdzając, że nakaz demontażu był uzasadniony w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, a możliwość zastosowania łagodniejszych środków naprawczych (art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3) nie zachodziła.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, montaż urządzeń na kominie i prowadzenie przewodów w kanałach wentylacyjnych narusza przepisy techniczne, uniemożliwia legalizację i uzasadnia nakaz rozbiórki.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że montaż urządzeń na kominie i prowadzenie przewodów w kanałach wentylacyjnych narusza przepisy dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, drożności kanałów i ich konserwacji, co uniemożliwia legalizację robót budowlanych w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego, uzasadniając zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.b. art. 51 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, gdy nie ma możliwości doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem.

Pomocnicze

u.p.b. art. 50 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Podstawa do wstrzymania robót budowlanych w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa.

u.p.b. art. 50 § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Podstawa do wstrzymania robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.

rozp. ws. warunków technicznych budynków art. 146 § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Wymóg dostępności do czyszczenia i okresowej kontroli wylotów przewodów kominowych.

rozp. ws. warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych art. 19 § 1

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych

Sposób użytkowania przewodów i kanałów dymowych, spalinowych oraz wentylacyjnych powinien być zgodny z projektem, nie ograniczać ich drożności i zapewniać bezpieczeństwo.

rozp. ws. ochrony przeciwpożarowej art. 4 § 1 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów

Zakaz wykonywania czynności, które mogą spowodować pożar, jego rozprzestrzenianie się, utrudnienie działań ratowniczych, w tym użytkowanie instalacji niezgodnie z przeznaczeniem lub warunkami.

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Montaż urządzeń na kominie i prowadzenie przewodów w kanałach wentylacyjnych narusza przepisy techniczne. Naruszenie przepisów technicznych uniemożliwia legalizację robót budowlanych. Nakaz rozbiórki jest uzasadniony w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych (art. 6, 7, 8, 77, 78, 79a k.p.a.). Niewłaściwe zastosowanie art. 29 Prawa budowlanego. Możliwość zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego (przeinstalowanie urządzeń).

Godne uwagi sformułowania

Ratio legis art. 51 Prawa budowlanego polega na wymuszeniu na inwestorze doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Taka sytuacja może zachodzić, gdy wykonane roboty budowlane nie spełniają warunków wynikających z przepisów techniczno-budowlanych, w tym warunków bezpieczeństwa. Nawet potencjalne zagrożenie wywołane stanem niezgodnym z przepisami uzasadnia interwencję organu.

Skład orzekający

Jolanta Augustyniak-Pęczkowska

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Gierak-Podsiadły

sędzia

Mirosława Kowalska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowoli budowlanej, postępowania naprawczego oraz zgodności instalacji z przepisami technicznymi, w szczególności w kontekście montażu urządzeń na dachach i prowadzenia instalacji w kanałach wentylacyjnych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i konkretnych przepisów technicznych, jednak jego ogólne wnioski dotyczące naruszenia przepisów i braku możliwości legalizacji mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu montażu anten i klimatyzatorów na budynkach, a orzeczenie wyjaśnia, kiedy takie działania mogą prowadzić do nakazu rozbiórki, nawet jeśli nie wymagają pozwolenia na budowę.

Antena i klimatyzator na dachu: kiedy montaż staje się samowolą budowlaną i grozi rozbiórką?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 450/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Joanna Gierak-Podsiadły
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosława Kowalska
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Sygn. powiązane
II OSK 89/21 - Wyrok NSA z 2023-10-17
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1332
art. 51 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2020 r. sprawy ze skargi P B na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę
Uzasadnienie
[...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ([...]WINB) decyzją z [...] grudnia 2019r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U z 2019 r. poz. 1186), po rozpatrzeniu odwołania P i A B – utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] (PINB) z [...] lipca 2019 r., nr [...] nakazującą odwołującym - demontaż 1 anteny satelitarnej i 1 klimatyzatora (oznaczonego nr II – na załączniku do opinii z [...] listopada 2018r. nr [...]) - oraz przewodów i kabli od ww. urządzeń prowadzących do lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...].
Organ wskazał, że pismem z [...] kwietnia 2018r. Wspólnota Mieszkaniowa [...] zwróciła się o skontrolowanie prawidłowości montażu anten i urządzeń klimatyzacyjnych na dachu ww. budynku.
Podczas oględzin 5 czerwca 2018r. PINB stwierdził, że na dachu nad 9 kondygnacją zamontowano 3 anteny z okablowaniem i 7 klimatyzatorów. Urządzenia umieszczono na kominach wentylacyjnych, niektóre przesłaniają ich wyloty. Przewody i kable poprowadzono w przewodach wentylacyjnych do poszczególnych lokali. Według oświadczeń właścicieli, do lokalu nr [...] podłączono jeden klimatyzator, do lokalu nr [...] jedną antenę satelitarną i 2 klimatyzatory, do lokalu [...] jedna antena i prawdopodobnie 2 klimatyzatory. Widoczne są też inne przewody i kable luzem biegnące w dół budynku do lokalu poniżej i kabel wychodzący ze świetlika do komina wentylacyjnego. Na wezwanie organu m.in. P B poinformował, że jest właścicielem 2 klimatyzatorów i 1 anteny.
Decyzją z [...].10. 2018r. PINB nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej demontaż opisanych przewodów i kabli do urządzeń technicznych, którą [...]WINB decyzją z [...].12.2018r. uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na wezwanie PINB Wspólnota złożyła opinię mistrza kominiarskiego D T (upr. Nr [...]) z 11 lutego 2019r.
Podczas oględzin 20 marca 2019r. PINB ustalił w kominach oznaczonych w załączniku graficznym: komin 9 - kabel antenowy w kanale wentylacyjnym oraz antenę (talerz) na kominie; komin 10 - kabel antenowy w kanale wentylacyjnym; komin 7 - przewody w kanale wywiewnym od klimatyzatorów, dwa klimatyzatory na ścianie komina oraz jeden talerz antenowy, kable antenowe w kanale wentylacyjnym skrajnym; komin 6 - na ścianie komina klimatyzator, w dwóch kanałach wentylacyjnych kable antenowe i kabel prowadzący do świetlika; komin 5 - na ścianach komina dwa klimatyzatory i talerz antenowy przewody w wywiewce kanalizacyjnej; komin 3 - kable zasilające klimatyzator zamontowany na ścianie komina nr 6, bez możliwości precyzyjnego określenia czy kable poprowadzono w wywiewce kanalizacyjnej czy w kanale wentylacyjnym. Na ścianie szachtu windowego zamontowano dwa klimatyzatory (przewody wychodzą ze ściany). Nie można było stwierdzić, które przewody i urządzenia do których lokali dochodzą.
Na wezwanie organu Wspólnota Mieszkaniowa złożyła kolejną opinię mistrza kominiarskiego D T z 24 kwietnia 2019r.
[...]WINB przytoczył art. 28 ust. 1 oraz art. 29-31 Prawa budowlanego zaznaczając, że katalog obiektów i robót budowlanych w art. 29 cyt. ustawy jest katalogiem zamkniętym, a więc tylko wskazane w nim obiekty i roboty nie wymagają pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 27 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy instalacja m.in. klimatyzacyjna i telekomunikacyjna wewnątrz budynku nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, jednak nie zwalnia to organu nadzoru budowlanego od koniczności zbadania jej zgodności z przepisami.
[...]WINB dodał, że w decyzji Burmistrza Gminy [...] z [...] grudnia 2001r. nr [...] o pozwoleniu na budowę nie przewidziano wyposażenia lokali nr [...] , [...] i [...] w indywidualne klimatyzacje i anteny na kominach.
Zastosowanie zatem znajdował tryb z art. 50 - 51 Prawa budowlanego, który odnosi się do samowolnych robót budowlanych w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 i art. 49b ustawy, nawet nieobjętych reglamentacją ustawy. Powołując się na orzecznictwo [...]WINB wskazał, że w takiej sytuacji organ zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania naprawczego. Wybór pomiędzy art. 51 pkt 1, 2 lub 3 zależy od tego, czy możliwe jest doprowadzenie robót do stanu zgodnego z prawem.
Organ powołał się na opinię z 23 listopada 2018 r. nr [...] mistrza kominiarskiego M A (upr nr [...]) który ustalił, że na dachu zainstalowano 2 zewnętrzne klimatyzatory do lokalu nr [...]. Instalacja klimatyzatora nr II jest nieprawidłowa, gdyż częściowo przesłania wylot komina wentylacyjnego. Zalecono przeinstalowanie w sposób nieograniczający działania przewodów kominowych. W drugiej opinii z 11 lutego 2019r. D T potwierdził powyższe i dodał, że montaż na głowicy może spowodować jej uszkodzenie lub uszkodzenie samego komina. Głowica nie stanowi podpory do montażu takich urządzeń.
[...]WINB zauważył, że w opinii z 23 listopada 2018r. wskazano na nieprawidłowy montaż wyłącznie klimatyzatora nr II, jednak oba klimatyzatory zamontowano na kominie (tak w obu opiniach), co jest niedopuszczalne. Nie można zatem przyjąć, że nieprawidłowo zamontowano tylko klimatyzator nr II.
Odnośnie okablowania [...]WINB wskazał, że w opinii z 24 kwietnia 2019r. wskazano, iż z uwagi na zbyt dużą ilość przewodów w szachcie instalacyjnym nie sposób potwierdzić, które urządzenia obsługują jaki lokal, w tym nr [...]. Z kolei w opinii z 23 listopada 2018r. podniesiono, że przewody do lokalu nr [...] poprowadzono szachtem instalacyjnym – w pionie wody opadowej z dachu. W ocenie [...]WINB, pomimo tego, że według jednej opinii przewody instalacyjne nie znajdują się w przewodzie kominowym, to wobec konieczności demontażu obu klimatyzatorów, słuszne jest usunięcie również przewodów do tych jednostek.
Organ podzielił stanowisko PINB, że w świetle § 146 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16.08.1999r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych, § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7.06.2010r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów, prowadzenie przewodów w kanałach wentylacyjnych jest niedopuszczalne. Może bowiem przyczynić się do rozprzestrzenienia ognia jako palna izolacja lub przeszkoda, na której gromadzą się zanieczyszczenia. Ponadto, przewody w kanałach wentylacyjnych zmniejszają ich przekrój (ograniczają drożność i zaburzają prawidłową pracę wentylacji), oraz utrudniają wymagane okresowo czyszczenie.
W ocenie [...]WINB, niezgodność z ww. przepisami nie pozwala na zalegalizowanie urządzeń na mocy art. 51 ust. 1 pkt 2 lub 3 ustawy.
Jako prawidłowe ocenił też określenie adresatów obowiązków, bowiem art. 52 ustawy wymieniając inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego., w tej kolejności wskazuje podmioty zobowiązane do wykonania nakazów. Własność urządzeń strona potwierdziła w oświadczeniu z 26 lipca 2018 r.
Organ dodał, że wskazywana w opinii z 23 listopada 2018r. konieczność przeinstalowania klimatyzatora nr II w sposób nieograniczający działania kominów i tak wiązałaby się z jego demontażem w celu przeniesienia w inne miejsce.
Zdaniem WINB organ powiatowy uzasadnił stanowisko o braku podstaw do legalizacji.
Skargę na powyższą decyzję złożył P B podnosząc, że decyzje organów obu instancji podjęto z rażącym naruszeniem przepisów, które to naruszenia mają istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 6 k.p.a. polegające na nakazaniu demontażu przewodów pomimo stwierdzenia przez organ prawidłowości ich instalacji;
- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;
- art. 8 i 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na użycie ogólnych stwierdzeń, które uniemożliwiają ocenę jakie działania – wg. organu – są niezgodne z prawem, jakie przepisy i w jakim zakresie naruszono w ramach każdego z tych działań co uniemożliwia kontrolę zaskarżonej decyzji i realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;
- art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych strony i brak uzasadnienia w tym zakresie w obu decyzjach;
- art. 79a § 1 k.p.a. poprzez niewykonanie obowiązku tam wskazanego;
- art. 29 ust. 2 pkt 15 i 16 Prawo budowlane poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że instalacja anteny satelitarnej oraz pompy ciepła i przyłączenie do nich przewodów wymaga pozwolenia na budowę lub zgłoszenia;
- art. 51 ustawy poprzez wydanie decyzji nakazującej demontaż urządzeń, podczas gdy można było przeprowadzić postępowanie naprawcze.
Skarżący m.in. wniósł: o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o jej uchylenie; o zobowiązanie organu wskazania szczegółowych warunków technicznych instalacji urządzeń i podłączenia ich do zainstalowanych już przewodów elektrycznych i przewodów cieplnych, mając na uwadze zachowanie ich funkcjonalności i możliwie niskie koszty oraz o rozpoznanie skargi w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 1 p.p.s.a.
Dalej wskazał, że WINB nakazał demontaż przewodów i kabli do pompy ciepła, pomimo że nie wskazał naruszenia prawa w tym zakresie. Co więcej, organ wyraźnie przyznał, że przewody poprowadzono prawidłowo, ale wobec nakazu demontażu obu jednostek (choć decyzja dotyczy jednego urządzenia) słusznym jest usunięcie również przewodów w sytuacji braku urządzenia. [...]WINB nie miał podstaw prawnych do wydawania takich nakazów. Mógł sprawdzić, że poprawne zainstalowanie pompy ciepła jest technicznie możliwe i łatwe w wykonaniu.
Pomijając, że PINB nie zebrał odpowiedniego materiału dowodowego mimo dwukrotnej kontroli, to nie ustalił rodzajów ww. urządzeń, ani sposobu i miejsca ich zainstalowania, wymiarów, wagi, na jakiej wysokości od dachu, w jakiej odległości od ściany, w której biegną wyloty przewodów wentylacyjnych. Bez tych informacji [...]WINB podjął decyzję uznając, że pompa ciepła zaburza pracę wentylacji.
Zdaniem strony, decyzja [...]WINB dotyczy czterech elementów, które ze względu na powołane w niej przepisy należałoby rozpatrywać osobno. Odnośnie przewodów i kabli do klimatyzatora nakazano demontaż nie wskazując uzasadnienia prawnego. To samo dotyczy anteny satelitarnej. Stwierdzono, że przewody do anteny poprowadzono wewnątrz kanału wentylacyjnego, co jest zgodne ze stanem faktycznym i narusza przepisy trzech rozporządzeń. Zastosowano w tym przypadku wykładnię rozszerzającą, ponieważ żaden z ww. przepisów nie zakazuje wprost przeprowadzenia przewodów w kanale wentylacyjnym.
Nadto, oprócz ogólnego wskazania, że postępowanie toczy się w trybie art. 50 -5 1 Prawa budowlanego i "winno być prowadzone w przypadku, gdy brak jest stosownego pozwolenia [...] lub zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych [...]" nie podano podstawy prawnej, z której wynikałoby, że pompę ciepła zainstalowano niezgodnie z przepisami. Organ posłużył się terminami ogólnymi i wieloznacznymi, nie sposób zatem polemizować z taką argumentacją. W polskim systemie prawnym obowiązuje szereg przepisów i norm technicznych mających zastosowanie w tej sprawie (m.in. wskazanie konkretnych wymiarów, odległości, ilości i prędkości przepływu powietrza), które - o ile miałyby zastosowanie do pompy ciepła - powinny być przywołane.
Organ użył zwrotów nieużywanych w ww. aktach prawnych ("klimatyzator", "komin", "głowica kominowa") więc nie sposób stwierdzić, czy zostały naruszone jakieś przepisy czy nie. W uzasadnieniu wskazano Prawo budowlane i trzy rozporządzenia, nie wskazując które z czterech elementów zainstalowane są niezgodnie z nimi i w jakim zakresie naruszają obowiązujące przepisy.
Nie uwzględniono wniosków dowodowych skarżącego odnośnie zbadania negatywnego wpływu pompy ciepła na wentylację oraz wykonania badań i pomiarów, a także o niezależną opinię prawną w celu ustalenia czy instalacja pompy jest zgodna z przepisami. Nie został też uwzględniony wniosek o włączenie do materiału dowodowego wszystkich protokołów kontroli, o których mowa w art. 62 ust. 1 Prawa budowlanego, w których - w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości - powinny znajdować się zalecenia dotyczące m.in. pompy ciepła, co narusza art. 84 k.p.a.
[...]WINB uniemożliwił dostarczenie ewentualnych dowodów (np. opinii technicznych lub prawnych, badań i pomiarów) mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie.
Przywołany przepis wyraźnie wskazuje, że instalacja urządzeń (w tym anten i pomp ciepła) nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Uznając, że wymaga pozwolenia lub zgłoszenia organ rażąco naruszył przepisy ustawy.
Dalej skarżący wskazał, że nawet gdyby przyjąć, że wszystkie ww. zarzuty są bezzasadne, to [...]WINB jest zobowiązany w pierwszej kolejności do przeprowadzenia naprawczego. Instalacja przewodów do anteny satelitarnej w innym miejscu jest możliwa. Podobnie zmiana montażu pompy ciepła i podłączenie jej do istniejących przewodów elektrycznych i cieplnych jest technicznie możliwe bez istotnych nakładów - wystarczy ją przesunąć lub zainstalować na podporach na powierzchni dachu. Wystarczające było nakazanie wykonania czynności lub robót budowlanych zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Organ jednak bezzasadnie przyjął najbardziej drastyczny i uciążliwy dla strony sposób załatwienia sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał przedstawione stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawując wymiar sprawiedliwości kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Sąd administracyjny bada zatem, czy poddany kontroli akt zgodny jest z przepisami prawa materialnego oraz czy postępowanie, w którym go wydano przeprowadzono zgodnie z regulacjami procesowymi. Ustalenie naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy stwierdzenie innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje sąd do uchylenia kwestionowanej decyzji (postanowienia) w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – dalej p.p.s.a.).
Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia.
Przedmiotem badania w tej sprawie była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2019r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z [...] lipca 2019 r. nakazującą – trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego - zdemontowanie jednej anteny satelitarnej i jednego klimatyzatora- (nr II - załącznik do opinii z 23 listopada 2018r. nr [...]) - oraz przewodów i kabli od ww. urządzeń poprowadzonych do lokalu skarżącego nr [...] w budynku wielomieszkaniowym przy ul. [...] w [...].
Przypomnieć zatem należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że istota procedury naprawczej opisanej w przepisach art. 50 i 51 Prawa budowlanego polega na zbadaniu, czy wykonane roboty budowlane odpowiadają prawu, a jeśli tak, to do ich zalegalizowania. Decyzje, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy nakazujące zaniechanie dalszych robót budowlanych, bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, wydaje organ nadzoru budowlanego w sytuacjach, gdy nie ma możliwości doprowadzenia wykonywanych, bądź już wykonanych robót budowlanych, do stanu zgodnego z prawem o czym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z 7 lutego 2013 r., sygn. OSK 1877/11- dostępny w CBOSA).
Zgodność z prawem wykonanych robót rozumiana jest szeroko jako zgodność z wszystkimi przepisami prawa, mającymi zastosowanie do danego stanu faktycznego. Ratio legis art. 51 Prawa budowlanego polega na wymuszeniu na inwestorze doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Wybór jednego z rozstrzygnięć wymienionych ww. przepisie zależy zatem od rodzaju samowoli budowlanej, jej zakresu, skutków i możliwych sposobów uzyskania stanu zgodnego z prawem w aspekcie przepisów prawa administracyjnego. Organ, dokonując oceny stanu faktycznego i prawnego, musi zatem stwierdzić, że nastąpiło niedające się usunąć naruszenie prawa i nie ma możliwości doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (zob. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1084/16, dostępny w CBOSA).
Taka sytuacja może zachodzić, gdy wykonane roboty budowlane nie spełniają warunków wynikających z przepisów techniczno-budowlanych, w tym warunków bezpieczeństwa.
Podkreślić ponadto trzeba, że również do robót budowlanych i obiektów budowlanych, których realizacja nie jest objęta reglamentacją prawno-budowlaną istnieje możliwość interwencji organów nadzoru budowlanego w ramach trybu naprawczego przewidzianego w art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego (zob. uchwała NSA z dnia 3 października 2016r. sygn. akt II OPS 1/16 – w CBOSA).
W powołanej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290, ze zm.), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ".
Przepisy art. 51 Prawa budowlanego znajdują zastosowanie w przypadkach określonych w art. 50 ust. 1 ww. ustawy. W art. 50 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawa wskazuje, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska (pkt 2), lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach (pkt 4).
Przepisami o jakich wyżej mowa są – m.in. warunki techniczne – w tym te, które miały zastosowanie w niniejszej sprawie tj. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 sierpnia 1999r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych, rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7.06.2010r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.
Przypomnieć zatem w tym miejscu trzeba, że § 146 ust. 1 rozporządzenia w warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, określa wymóg dostępności do czyszczenia i okresowej kontroli wylotów przewodów kominowych. Przepisy § 19 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych wskazują natomiast, że sposób użytkowania przewodów i kanałów dymowych, spalinowych oraz wentylacyjnych powinien: być zgodny z założeniami projektu tych przewodów i kanałów (pkt. 1), uniemożliwiać ograniczenie lub utratę ich drożności i szczelności (pkt 2), zapewniać bezpieczeństwo użytkowników lokalu (pkt 3), zapewniać bezpieczeństwo oraz ochronę interesów użytkowników innych lokali, do których przylegają te przewody i kanały (pkt 4). Stosownie zaś do § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów w obiektach oraz na terenach przyległych do nich jest zabronione wykonywanie następujących czynności, które mogą spowodować pożar, jego rozprzestrzenianie się, utrudnienie prowadzenia działania ratowniczego lub ewakuacji: użytkowanie instalacji, urządzeń i narzędzi niesprawnych technicznie lub w sposób niezgodny z przeznaczeniem albo warunkami określonymi przez producenta bądź niepoddawanych okresowym kontrolom, o zakresie i częstotliwości wynikających z przepisów prawa budowlanego, jeżeli może się to przyczynić do powstania pożaru, wybuchu lub rozprzestrzenienia ognia.
W świetle przytoczonych wyżej regulacji prawnych oczywiste jest zatem, że nie tylko prowadzenie jakichkolwiek przewodów w kanałach wentylacyjnych jest niedopuszczalne – jak słusznie wskazał organ odwoławczy - ale również instalowanie na kominie urządzeń, skoro nie został on przeznaczony do pełnienia takiej funkcji, a ponadto może to prowadzić do uszkodzenia głowicy komina, a nawet samego komina (tak w opinii z 11 lutego 2019r. mistrza kominiarskiego – D T).
Oczywiste jest ponadto, że umieszczenie jakichkolwiek przewodów w kanałach wentylacyjnych (także innych kanałach które pełnią określoną funkcję np. odprowadzają wody deszczowe) nie tylko zmniejsza ich światło, utrudnia okresowe czyszczenie i konserwację, ale - co najważniejsze - stanowi łatwopalny element zagrażający bezpieczeństwu całego budynku w przypadku ewentualnego pożaru, a w konsekwencji zagraża również samym mieszkańcom.
W takiej sytuacji, rację miał organ wojewódzki stwierdzając, że nie jest konieczne dowodzenie, czy istnieje rzeczywiste niebezpieczeństwo pożaru, skoro wystarczy nawet potencjalne zagrożenie wywołane stanem niezgodnym z przepisami.
Zaznaczyć przy tym należy, że na powyższe naruszenia wskazuje stan faktyczny ustalony w toku postępowania, w sposób – co wymaga podkreślenia w świetle zarzutów skargi – nienaruszający zasad określonych w art. 7, 77 § 1 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. Został bowiem oparty na dwukrotnych oględzinach dachu przedmiotowego budynku, przeprowadzonych w dniach: 5 czerwca 2018r. oraz 20 marca 2019r. Ponadto, do akt sprawy zostały złożone trzy opinie techniczne osób posiadających wymagane uprawnienia - mistrzów kominiarskich: D T (z dnia 11 lutego 2019r. i 24 kwietnia 2014r.) oraz uprzednio M A z dnia 23 listopada 2018r.
W świetle przedstawionej argumentacji prawnej i ustalonego stanu faktycznego – nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy dowody – w których braku przeprowadzenia skarżący upatrywał naruszenia przepisów postępowania - dotyczące sposobu instalacji urządzeń, ich rozmiarów, wagi i odległości od ściany w jakiej zostały zainstalowane, czy wykonania opinii technicznych oraz prawnych, a także badań i pomiarów. Nie było również kwestionowane w toku postępowania, co potwierdzają również powołane wyżej opinie techniczne, że oprócz anten sanitarnych zainstalowano "zewnętrzne jednostki klimatyzacyjne".
Sugerowana w skardze możliwość zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego i przeinstalowania przedmiotowych urządzeń w istocie prowadziłaby do ich rozbiórki i wykonania od podstaw w innym miejscu, do których ww. przepis nie ma znajduje zastosowania.
Zasadnie zatem w niniejszej sprawie organy, w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego wydały nakaz demontażu, czyli rozbiórki opisanych urządzeń kabli i przewodów. Procedura legalizacyjna, uregulowana w art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, nie zawiera bowiem norm uznaniowych, lecz normy bezwzględnie obowiązujące, których zastosowanie nie zależy od woli organu. W razie ustalenia, że obiekt budowlany narusza przepisy techniczno-budowlane, ustawodawca nie pozostawił organowi wyboru rozstrzygnięcia, obligując go do orzeczenia przywrócenia stanu poprzedniego obiektu m.in. poprzez nakaz rozbiórki.
Zdaniem Sądu, kontrola zaskarżonej decyzji w granicach zakreślonych rozstrzygnięciem nie dała podstaw do jej usunięcia z obrotu prawnego, pomimo w części błędnego uzasadnienia. Zauważyć bowiem trzeba, że organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu powiatowego, która oprócz anteny satelitarnej , przewodów i okablowania dotyczyła demontażu tylko jednego klimatyzatora oznaczonego nr II – na załączniku do opinii z 23 listopada 2018r. nr [...]. Natomiast w uzasadnieniu decyzji [...]WINB wywodził, że pomimo, iż w ww. opinii wskazano na nieprawidłowy montaż wyłącznie klimatyzatora nr II, to jednak oba klimatyzatory zamontowano na kominie (tak w obu opiniach), co jest niedopuszczalne, a więc nie można przyjąć, że nieprawidłowo zamontowano tylko klimatyzator nr II. Niemniej zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe – spójne z decyzją organu powiatowego. Z tej przyczyny Sąd uznał, że uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Na koniec Sąd wskazuje na nieznajdujący uzasadnienia w niniejszej sprawie zarzut określony w pkt 6 skargi (tj. rażącego naruszenia art. 29 ust. 2 pkt 15 i 16 Prawo budowlane poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że instalacja anteny satelitarnej oraz pompy ciepła i przyłączenie do nich przewodów wymaga pozwolenia na budowę lub zgłoszenia), skoro organ wprost w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że nawet jeżeli inwestycja nie wymaga pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia organ nie jest zwolniony z obowiązku zbadania jej zgodności z przepisami.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI