VII SA/Wa 442/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził częściową nieważność uchwały Rady Gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uznając zakaz zabudowy na działce skarżących za nadmierną ingerencję w prawo własności.
Skarżący zaskarżyli uchwałę Rady Gminy dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, w tym ograniczenia prawa własności. Sąd administracyjny uznał, że zakaz zabudowy na działce skarżących oznaczonych symbolem '5R' stanowił nadużycie władztwa planistycznego i stwierdził nieważność uchwały w tej części. W pozostałym zakresie skargę oddalono.
Sprawa dotyczyła skargi K. S. i D. R. na uchwałę Rady Gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Skarżący zarzucali naruszenie szeregu przepisów, w tym ograniczenie prawa własności poprzez wprowadzenie zakazu zabudowy na ich działce oznaczonej symbolem "5R". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po analizie zarzutów, stwierdził, że zakaz całkowitej zabudowy dla działki skarżących stanowił nadmierną ingerencję w prawo własności i przekroczenie władztwa planistycznego gminy. Sąd uznał, że brak było racjonalnego uzasadnienia dla tak restrykcyjnego ograniczenia, zwłaszcza w kontekście dopuszczenia zabudowy o intensywnej produkcji rolnej na sąsiednich terenach. W związku z tym, Sąd stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej § 14 w odniesieniu do działki skarżących o nr ew. [...]. W pozostałym zakresie, w tym co do zarzutów naruszenia procedury planistycznej, zgodności z studium uwarunkowań oraz dopuszczenia zabudowy na terenach "2RU", Sąd nie dopatrzył się istotnych wad i oddalił skargę.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, całkowity zakaz zabudowy na działce rolnej, który uniemożliwia realizację nawet budowli rolniczych, stanowi nadmierną ingerencję w prawo własności i przekroczenie władztwa planistycznego gminy, jeśli nie jest odpowiednio uzasadniony.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zakaz zabudowy na działce rolnej, wprowadzony uchwałą rady gminy, był nieproporcjonalny i nieuzasadniony, zwłaszcza w kontekście dopuszczenia intensywnej zabudowy rolnej na sąsiednich terenach. Brak racjonalnego uzasadnienia dla tak daleko idącego ograniczenia prawa własności stanowił przekroczenie władztwa planistycznego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (17)
Główne
u.p.z.p. art. 1 § 2 pkt 1, 7, 9
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
W zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się ład przestrzenny, potrzeby interesu publicznego oraz prawo własności.
u.p.z.p. art. 1 § 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Naruszenie zasady proporcjonalności i zakazu nadmiernej ingerencji w sferę praw jednostki.
u.p.z.p. art. 3 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Gmina kształtuje politykę przestrzenną, ustalając przeznaczenie terenów, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz sposoby zagospodarowania i warunki zabudowy.
u.p.z.p. art. 6 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Władztwo planistyczne obejmuje ustalenie sposobu wykonywania prawa własności nieruchomości.
u.p.z.p. art. 15 § 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Określenie w planie m.in. przeznaczenia terenów, zasad kształtowania zabudowy, wskaźników zagospodarowania, linii zabudowy.
u.p.z.p. art. 20 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Uchwalenie planu miejscowego przez radę gminy po stwierdzeniu zgodności ze studium i rozpatrzeniu uwag.
u.p.z.p. art. 28 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Nieważność uchwały rady gminy w przypadku istotnego naruszenia zasad lub trybu sporządzania planu.
u.s.g. art. 101 § 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Prawo do zaskarżenia uchwały organu gminy naruszającej interes prawny lub uprawnienie.
u.s.g. art. 91 § 1 i 4
Ustawa o samorządzie gminnym
Nieważność uchwały sprzecznej z prawem, chyba że naruszenie ma charakter nieistotny.
KC art. 140
Kodeks cywilny
Zakres prawa własności.
KC art. 144
Kodeks cywilny
Ograniczenia prawa własności w zakresie immisji.
Konstytucja RP art. 64 § 1, 2, 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona prawa własności, możliwość jego ograniczenia.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu - organy władzy działają na podstawie i w granicach prawa.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 17 § 9
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Procedura planistyczna, w tym termin dyskusji publicznej.
Rozporządzenie art. 4 § 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
Brak ustalenia przeznaczenia terenów oznaczonych symbolem "R".
Rozporządzenie art. 15 § 2 pkt 6
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
Określenie nieprzekraczalnej linii zabudowy.
Zasady Techniki Prawodawczej art. 4 § 1
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"
Niedopuszczalne powtórzenia w Planie regulacji ustawowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zakaz zabudowy na działce rolnej stanowi nadmierną ingerencję w prawo własności i przekroczenie władztwa planistycznego. Naruszenie zasady proporcjonalności i równości wobec prawa poprzez dopuszczenie intensywnej zabudowy rolnej na sąsiednich terenach, a zakazu wszelkiej zabudowy na działce skarżących.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia procedury planistycznej (np. sposób rozpatrywania uwag, publikacja dokumentów). Zarzuty dotyczące niezgodności planu ze studium uwarunkowań. Zarzuty dotyczące dopuszczenia zabudowy na terenach "2RU" jako nadmiernej ingerencji w prawo własności skarżących.
Godne uwagi sformułowania
nadużycie władztwa planistycznego nadmierna ingerencja w prawo własności zasada proporcjonalności zasada równości wobec prawa zakaz zabudowy na terenach rolnych interes publiczny vs. interes jednostki
Skład orzekający
Mirosław Montowski
przewodniczący sprawozdawca
Elżbieta Granatowska
członek
Wojciech Sawczuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dla stwierdzenia nieważności uchwały planistycznej z powodu nadużycia władztwa planistycznego i naruszenia prawa własności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zakazu zabudowy na terenach rolnych i porównania z terenami produkcyjnymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a planowaniem przestrzennym, pokazując, jak sądy oceniają granice ingerencji władzy lokalnej w prawa obywateli.
“Gmina nie może zakazać budowy na własnej ziemi rolnej – sąd staje po stronie właściciela.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 442/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-08-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Granatowska
Mirosław Montowski /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Sawczuk
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 2728/21 - Wyrok NSA z 2023-03-14
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność uchwały w części
Oddalono skargę w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 293
art. 28 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1, pkt 7 i pkt 9, ust. 3, art. ust. 1, art. 6, art. 15 ust. 2, art. 17
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Montowski ( spr.), Asesor WSA Elżbieta Granatowska, Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi K. S. i D.R. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...]października 2020 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego I. stwierdza nieważność § 14 części tekstowej i załącznika graficznego zaskarżonej uchwały, w zakresie terenu oznaczonego symbolem [...] w odniesieniu do działki o nr ewid. [...], obręb [...] II. w pozostałym zakresie skargę oddala, III. zasądza od Gminy [...] solidarnie na rzecz K. S. i D. R. kwotę 780 (siedemset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 30 stycznia 2021 r., D. R.-S. i K. S. (dalej także "Skarżący"), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, działając na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2020r., poz. 713 ze zm., dalej jako: "u.s.g.") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Rady Gminy O. (powiat [...]) skargę na uchwałę nr [...] Rady Gminy O. z [...] października 2020 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla fragmentów miejscowości K., W., H. gm. O. (opublikowaną w Dz. Urz. Województwa [...] z [...] grudnia 2020 r., poz. [...], zwaną dalej również "Uchwałą" bądź "Planem").
Przedmiotowej Uchwale zarzucają naruszenie:
1) art. 17 pkt 14 oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowania przestrzennym (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 293 ze zm.; dalej jako "u.p.z.p.") poprzez nieprzedstawienie przez Wójta Radzie Gminy O. pełnej listy nieuwzględnionych przez Wójta uwag do projektu Planu i w konsekwencji nierozpatrzenie przez Radę Gminy O. uwagi do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która nie została uwzględniona przez Wójta Gminy O.;
2) art. 20 ust. 1 u.p.z.p. poprzez uczynienie przedmiotem głosowania nie sposobu rozpatrzenia uwag do projektu Planu, a jedynie "nieuwzględnienia" całości lub części uwag nieuwzględnionych przez Wójta Gminy O.;
3) art. 4 ust. 1 u.p.z.p. oraz § 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. z 2003 r., Nr 164, poz. 1587 - dalej: "Rozporządzenie") poprzez brak ustalenia w Planie przeznaczenia terenów oznaczonych symbolem "R";
4) art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. oraz § 4 pkt 6 oraz § 7 pkt 8 Rozporządzenia poprzez wprowadzenie na rysunku Planu niekompletnej nieprzekraczalnej linii zabudowy;
5) § 4 ust. 1 w zw. z par. 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (tekst jedn.: Dz.U. z 2016r. poz. 283; dalej jako: "Zasady Techniki Prawodawczej") poprzez niedopuszczalne powtórzenia w Planie regulacji ustawowych;
6) art. 17 pkt 9 u.p.z.p. poprzez brak udostępnienia projektu Planu oraz Prognozy oddziaływania na środowisko w Biuletynie Informacji Publicznej (dalej: "BIP") na stronie podmiotowej Urzędu Gminy O. oraz zorganizowanie dyskusji publicznej nad przyjętymi w projekcie Planu rozwiązaniami jedynie 2 dni po wyłożeniu projektu Planu do publicznego wglądu, w okresie trwającego stanu epidemii;
7) art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm., dalej: "KC") w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 1 ust. 3 oraz w zw. z art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP poprzez ograniczenie prawa Skarżących do dysponowania ich nieruchomością i jej zagospodarowania z uwagi na wprowadzenie zakazu zabudowy tej nieruchomości oraz dopuszczenie w terenie oznaczonym symbolem "2RU" lokalizacji przedsięwzięć mogących być źródłem negatywnego oddziaływania na nieruchomość, nieproporcjonalnie do celu koniecznego dla zapewnienia racjonalnej gospodarki przestrzennej oraz ponad usprawiedliwione potrzeby publiczne i usprawiedliwione interesy prywatne, a w konsekwencji nadużycie władztwa planistycznego gminy;
8) art. 1 ust. 3 u.p.z.p. oraz art. 32 ust. 2 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady równości, przez zróżnicowanie przeznaczenia nieruchomości objętych Planem posiadających analogiczne uwarunkowania;
9) art. 1 ust. 1 pkt 1 oraz art. 14 ust. 1 u.p.z.p. poprzez uchwalenie Planu nie w celu kształtowania polityki przestrzennej gminy, ale w celu uczynienia zadość partykularnemu interesowi podmiotu zainteresowanego inwestycją na działkach nr [...] i [...] położonych w H.;
10) art. 9 ust. 4 oraz art. 20 ust. 1 u.p.z.p. poprzez ustalenie w § 13 i § 14 Uchwały odpowiednio dla terenów zabudowy produkcyjnej w gospodarstwa rolnych, hodowlanych i ogrodniczych oraz dla terenów rolniczych sposobu przeznaczenia w sposób sprzeczny z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy O., uchwalonym uchwałą Nr [...] Rady Gminy O. z dnia [...] listopada 2001 r. (dalej: "Studium").
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wnieśli o:
1) stwierdzenie nieważności Uchwały w całości, ewentualnie w części:
a) § 6 ust. 2 pkt 2 części tekstowej Uchwały w odniesieniu do terenu oznaczonego symbolem "2RU",
b) § 6 ust. 3 części tekstowej Uchwały w odniesieniu do terenu oznaczonego symbolem "2RU",
c) § 13 części tekstowej Uchwały w odniesieniu do terenu oznaczonego symbolem "2RU".
d) § 14 części tekstowej Uchwały w odniesieniu do terenu oznaczonego symbolem "5R" w zakresie, w jakim teren ten obejmuje działkę nr [...], obr. [...],
e) części graficznej Uchwały w odniesieniu do terenu oznaczonego symbolem "2RU",
f) części graficznej Uchwały w odniesieniu do terenu oznaczonego symbolem "5R" w zakresie w jakim teren ten obejmuje działkę nr [...], obr. [...].
Skarżący domagają się ponadto zasądzenia od organu na ich rzecz zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia swych praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictw w kwocie 34 zł.
W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że D. R.-S. i K. S. są współwłaścicielami nieruchomości stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] i [...] poł. w H. gmina O., obręb nr [...], objętej księgą wieczystą KW nr [...] (dalej: "Nieruchomość"). Nieruchomość zlokalizowana jest na obszarze strefy C ujętej w Studium. Zgodnie z rysunkiem Planu, wchodząca w skład Nieruchomości Skarżących działka o nr [...] położona jest na obszarze objętym Planem i oznaczonym symbolem "5R".
Zgodnie z danymi ewidencji gruntów i budynków, wchodząca w skład Nieruchomości działka nr [...] stanowi grunty orne oznaczone symbolem RVI. Działka nr [...] to teren od kilkunastu lat ugorowany i zadrzewiony, wykorzystywany do celów rekreacyjnych; na terenie tym nie jest prowadzona produkcja rolna.
Z kolei działka nr [...], położona poza Planem, stanowi zgodnie z danymi ewidencji gruntów i budynków las (oznaczony symbolem LsVI) oraz grunty orne (RVI). Na działce nr [...] znajduje się budynek mieszkalny, w którym stale zamieszkują Skarżący.
Działka nr [...], wchodząca w skład Nieruchomości, znajduje się zgodnie z Planem na terenach rolniczych oznaczonych symbolem "5R". Zgodnie z § 14 Uchwały, dla terenów oznaczonych symbolami "1R", "2R", "3R", "4R", "5R", "6R", "7R" ustala się zakaz lokalizacji wszelkich budynków, budowli rolniczych, parków wiejskich, rodzinnych ogrodów działkowych i ogrodów botanicznych.
Wprowadzone w § 14 Uchwały ograniczenia odnoszące się także do działki nr [...] są bardzo daleko idące; zakaz całkowitej zabudowy działki stanowi drastyczne ograniczenie przysługującego Skarżącym prawa własności. Stanowi przy tym istotną zmianę sytuacji prawnej Skarżących, którzy obecnie mają prawo zabudowy działki.
Mając to na uwadze Skarżący uznają, że w świetle art. 140 i art. 144 KC przysługuje im indywidulany interes prawny do zaskarżenia przedmiotowej Uchwały.
Ponadto uwaga Skarżących wniesiona w dniu 21 sierpnia 2020 r. dotycząca braku ograniczeń odnoszących się do zakładów, które mogą być lokalizowane w obszarze "2RU" nie została przedstawiona przez Wójta do rozpatrzenia Radzie Gminy O. i w konsekwencji nie była przedmiotem obrad Rady, co jednoznacznie wynika zarówno załącznika nr 2 do Uchwały, jak i protokołu głosowania z [...] października 2020 r.
Dalej Skarżący podnoszą, że przedmiotem głosowania Rady Gminy O. uczyniono "nieuwzględnienie" całości lub części danej uwagi, która nie została uwzględniona również przez Wójta Gminy O., co wynika z protokołu głosowania z [...] października 2020 r. Oznacza to, że Rada Gminy nie rozpatrywała w ogóle uwag, poprzestając jedynie na przyjęciu stanowiska Wójta. Za zapisu sesji Rady Gminy O. z [...] października 2020 r., zamieszczonego na kanale youtube.com wynika, że Rada Gminy w żaden sposób nie obradowała nad uwagami, a po odczytaniu uwagi przechodzono od razu do głosowania nad "nieuwzględnieniem uwagi", bez żadnego uzasadnienia, co stanowi istotne naruszenie procedury planistycznej.
Skarżący w uwagach do projektu Planu podnieśli także brak ustalenia przeznaczenia terenów oznaczonych symbolem "R". Uwaga ta została tylko częściowo uwzględniona przez Wójta, jednak wprowadzona korekta § 14 Planu nie zmienia faktu, że w Planie nadal brak jest przeznaczenia terenów oznaczonych symbolem "R", gdyż takowego nie stanowi określenie rodzaju użytku gruntowego zgodnie z danymi ewidencji gruntów i budynków. Powyższe narusza § 4 pkt 1 Rozporządzenia.
Według autora skargi, nieprzekraczalna linia zabudowy na rysunku Planu jest niekompletna, co nie zostało uwzględnione przez Wójta ani przez Radę Gminy. Jak natomiast wynika z art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. oraz § 4 pkt 6 i § 7 pkt 8 Rozporządzenia, obligatoryjnym elementem projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest określenie linii zabudowy, przy czym linia ta musi być określona w sposób kompletny i "domykać się".
Skarżący uważają, że naruszono § 4 ust 1 w zw. z § 143 Zasad Techniki Prawodawczej poprzez niedopuszczalne powtórzenia w Planie regulacji ustawowych, a to dlatego, że w § 3 ust. 1 pkt 6 Planu powtórzono de facto pojęcie intensywności zabudowy, która została zdefiniowana w art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p.
Projekt Planu wraz z prognozą oddziaływania środowisko został wyłożony do publicznego wglądu w siedzibie Urzędu Gminy O. od dnia 23 czerwca 2020 r. Nie został on natomiast udostępniony w BIP na stronie podmiotowej Urzędu Gminy O., pomimo zawarcia takiej informacji w ogłoszeniu o wyłożeniu projektu Planu do publicznego wglądu. Zdaniem Skarżących poprzez nieudostępnienie wymaganych dokumentów na stronie podmiotowej Urzędu, Wójt w istotny sposób naruszył procedurę planistyczną, utrudniając znacząco zainteresowanym dostęp do dokumentów planistycznych. Z kolei dyskusja publiczna, która jest istotnym elementem tej procedury została zorganizowana w dniu 25 czerwca 2020 r, a więc jedynie 2 dni po wyłożeniu projektu Planu do publicznego wglądu.
Zdaniem Skarżących, dopuszczając w Planie przeznaczenie terenu oznaczonego symbolem "2RU" na lokalizację przedsięwzięć mogących być źródłem negatywnego oddziaływania na ich Nieruchomość organ naruszył wymóg proporcjonalności, zwany także zakazem nadmiernej ingerencji, oznaczający konieczność zachowania proporcji pomiędzy ograniczeniem danego konstytucyjnego prawa lub wolności (czyli nałożonymi na jednostkę obciążeniami) a zamierzonym celem (pozytywnym efektem) danej regulacji prawnej. Dopuszczenie tego typu inwestycji nie jest niezbędne z punktu widzenia interesu publicznego.
Organ dopuścił się także nieuzasadnionej ingerencji w prawo własności przysługujące Skarżącym, w sytuacji, gdy Plan dla terenów oznaczonych symbolem "5R" zakazuje lokalizacji jakichkolwiek zabudowań. Takiego ograniczenia nie uzasadnia "utrzymanie racjonalnej gospodarki rolnej", na które wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej Uchwały. Plan w § 14 wprowadza zakaz lokalizacji nawet budowli rolniczych, co w dużej mierze uniemożliwia nawet samą gospodarkę rolną.
Postanowienia Uchwały w sposób zupełnie dowolny i nieuzasadniony różnicują sytuację prawną właścicieli (względnie użytkowników wieczystych) nieruchomości położonych w terenach rolniczych oznaczonym symbolem "R" oraz tych położonych w terenach zabudowy produkcyjnej w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych ("2RU"). O ile właścicielom nieruchomości położonym w strefie "R" zakazano wszelkiej zabudowy, w tym lokalizacji budowli rolniczych, o tyle właściciele nieruchomości położonych w strefie "2RU" mogą ją zabudowywać niemal bez ograniczeń, w tym lokując tam wielkoprzemysłowe fermy zwierzęce.
W zakresie zarzutu niezgodności Planu ze Studium, Skarżący zauważają, że w pkt III Studium - cele rozwoju, wśród wiodących celów rozwoju gminy wskazano m.in. wzrost aktywizacji gospodarczej gminy poprzez: rozwój małych zakładów produkcyjnych, rozwój lokalnego rynku pracy, rozwój funkcji rekreacyjno-wypoczynkowych i ich obsługi, promocję gminy. Jednocześnie uznano za istotną poprawę jakości życia mieszkańców poprzez: wzrost podaży miejsc pracy, poprawę warunków zamieszkania, zapewnienie odpowiedniego standardu usług, a także ochronę i racjonalne kształtowanie środowiska przyrodniczego i kulturowego.
Obszar objęty Planem znajduje się - zgodnie z zapisami Studium - w strefie C. Strefa C to strefa rozwoju funkcji leśno-rolnych i rekreacyjno-wypoczynkowych, w oparciu o tereny charakteryzujące się mniej korzystnymi uwarunkowaniami glebowymi rolniczej przestrzeni produkcyjnej, ale posiadające spore walory przyrodniczo-krajobrazowe, obejmująca południową i południowo-zachodnią część Gminy.
Podstawowe kierunki zagospodarowania przestrzennego i główne działania w wydzielonych w strefie C – zgodnie ze Studium – to zachowanie i rozwój funkcji rolniczej i leśnej obszaru przy równoczesnym wykorzystaniu walorów krajobrazowo-przyrodniczych do rozwoju funkcji rekreacyjno-wypoczynkowych. W myśl zapisów Studium, główne kierunki działań w strefie C to m.in.: preferowanie rozwoju rolnictwa ekologicznego i produkcji surowców rolniczych o wysokich parametrach jakościowych, utrzymanie w dotychczasowym użytkowaniu trwałych użytków zielonych oraz racjonalne ich wykorzystanie jako bazy paszowej dla produkcji zwierzęcej, wprowadzanie funkcji uzupełniających względem rolnictwa np. agroturystyki.
Zatem w zakresie w jakim tereny rolnicze, oznaczone symbolem "R" zgodnie z Planem, znajdują się w strefie C wg. Studium, zakaz lokalizacji wszelkich budynków, budowli rolniczych, parków wiejskich, rodzinnych ogrodów działkowych i ogrodów botanicznych jest sprzeczny zarówno z przewidzianym w Studium rozwojem funkcji leśno-rolnych (wyklucza chociażby zabudowę zagrodową), jak i funkcji rekreacyjno-wypoczynkowych.
Co więcej, zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 10 Uchwały, w Planie nie określa się, ze względu na brak występowania zjawiska w obszarze Planu, m.in. granic terenów rekreacyjno-wypoczynkowych. Jest to zatem sprzeczne z zapisami Studium, które w strefie C przewiduje rozwój funkcji rekreacyjno-wypoczynkowych. Obecny Plan w ogóle takich funkcji nie przewiduje.
Według Skarżących zachodzi także sprzeczność pomiędzy zapisami Studium a postanowieniami Uchwały co do terenu oznaczonego w Planie symbolem "2RU". Skoro bowiem Plan dopuszcza na tym terenie lokalizację zarówno przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jak i zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej to powyższe stoi w sprzeczności zarówno z celami rozwoju gminy wyrażonymi w Studium (w szczególności w zakresie rozwoju małych zakładów produkcyjnych, rozwoju funkcji rekreacyjno-wypoczynkowych, poprawy jakości życia mieszkańców, ochrony i racjonalnego kształtowania środowiska przyrodniczego), jak i kierunkami jej działań zgodnie ze Studium (m.in. Studium preferuje na tym terenie rozwój rolnictwa ekologicznego i produkcji surowców rolniczych o wysokich parametrach jakościowych; przewiduje też wprowadzanie funkcji uzupełniających względem rolnictwa, np. agroturystyki).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.
Odnosząc się do poszczególnych zarzutów Rada Gminy O. wskazała m.in., że w dniu 21 sierpnia 2020 r. Skarżący faktycznie wnieśli uwagi do Planu dotyczące braku ograniczeń odnoszących się do zakładów w obszarze oznaczonym symbolem "2RU" i wprowadzenia obszaru oznaczonego symbolem "2RU" na sąsiednich nieruchomościach, a także braku ustalenia w projekcie przeznaczenia terenów oznaczonych symbolem "R". Niemniej jednak rozpatrując ww. uwagi do planu Wójt Gminy O. uwzględnił powyższe zastrzeżenia Skarżących i w uzasadnieniu swojej decyzji wyjaśnił m.in., że w Planie wprowadzono ograniczenia odnoszące się do przedsięwzięć lokalizowanych na terenie "2RU" ustalając, że oddziaływanie inwestycji realizowanych na poszczególnych terenach nie może powodować przekroczenia standardów jakości środowiska poza granicami nieruchomości, do której eksploatujący instalację posiada tytuł prawny; wzdłuż linii rozgraniczających terenu 2RU, przy których nie są położone tereny lasów, ustalono poza tym obowiązek realizacji strefy zieleni izolacyjnej, a ponadto ograniczono pośrednio intensywność prowadzonej na tym terenie produkcji do takiej, której instalacje nie będą powodowały przekroczenia ustalonych prawem norm. W uzasadnieniu decyzji Wójt wskazał ponadto, że "Projekt planu określił przeznaczenie terenów oznaczonych symbolem "R" jako tereny rolnicze i uszczegółowił zakres możliwego użytkowania i zagospodarowania tych terenów wykluczając lokalizację wszelkich budynków, budowli rolniczych, parków wiejskich, rodzinnych ogrodów działkowych i ogrodów botanicznych." Sformułowanie "grunt rolny" zdefiniowane zostało w ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych, w Planie nie powielano więc definicji zamieszczonych w aktach wyższego rzędu.
Ponieważ, jak wykazano wyżej, uwagi były uwzględnione w projekcie planu przedstawionym do wyłożenia do publicznego wglądu, nie mogły być przedstawiona Radzie Gminy jako nieuwzględnione.
Organ wskazał również, że nieprzekraczalne linie zabudowy zostały wprowadzone prawidłowo, tj. domykają się w obrębie wyznaczonych terenów zabudowy określając obszar tzw. "ruchu budowlanego". Brak jest w przepisach prawa wymogu wyznaczenia linii zabudowy wokół całego terenu zabudowy wydzielonego liniami rozgraniczającymi, jest to natomiast możliwe w przypadku istnienia ku temu przesłanek. Przy lokalizowaniu budynków na działkach budowlanych stosuje się również przepisy odrębne, w tym rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie określające m.in. zasady sytuowania budynków przy granicy z działką budowlaną.
Za niezasadny organ uznał także zarzut niedopuszczalnego powtórzenia w planie regulacji ustawowych. Postanowienia Zasad Techniki Prawodawczej przewidujące, że w uchwale i zarządzeniu nie powtarza się przepisów ustaw, ratyfikowanych umów międzynarodowych i rozporządzeń, nie mają charakteru bezwzględnego. Dopuszcza się bowiem możliwość powtórzenia w akcie niższego rzędu przepisu ustanowionego w akcie wyższego rzędu w sytuacji, kiedy ma on niejako charakter przepisu "zapowiadającego" dalsze uregulowania, co ma miejsce w przedmiotowym przypadku.
Ustosunkowując się do kwestii braku udostępnienia projektu Planu oraz prognozy oddziaływania na środowisko w BIP na stronie podmiotowej Urzędu Gminy O. oraz zorganizowanie dyskusji publicznej jedynie 2 dni po wyłożeniu projektu Planu do publicznego wglądu, organ przypomniał, że w świetle art. 17 pkt 9 u.p.z.p. termin dyskusji publicznej może być ustalony dowolnie w ramach wskazanych w ogłoszeniu i obwieszczeniu 21 dni od publicznego wyłożenia projektu planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko.
Wyłożenie projektu Planu wraz z Prognozą oddziaływania na środowisko zostało poprzedzone zamieszczeniem ogłoszeń i obwieszczeń w dniu 16 czerwca 2020 r. informujących społeczeństwo o wyłożeniu wymienionych dokumentów w terminie od 23 czerwca 2020 r. do 23 lipca 2020 r. w siedzibie Urzędu Gminy O. oraz na stronie internetowej Urzędu Gminy O.: www.bip. [...].pl, tj. przez okres 30 dni i o możliwości składania uwag do dnia 6 sierpnia 2020 r., a także o dyskusji publicznej nad przyjętymi w projekcie rozwiązaniami, planowanej w terminie 25 czerwca 2020 r. W związku z wejściem w życie ustawy z 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 zmieniającej art. 17 pkt 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez wprowadzenie obowiązku udostępniania w BIP na stronie podmiotowej wykładanych dokumentów, wydłużono termin wyłożenia projektu planu wraz z prognozą do 10 sierpnia 2020 r. oraz okres składania uwag dotyczących tych dokumentów do 24 sierpnia 2020 r., a na stronie BIP zamieszczono projekt planu wraz prognozą oddziaływania na środowisko. Informację o tych zmianach zawarto w obwieszczeniu i ogłoszeniu, które ukazały się w dniu 17 lipca 2020 r., tj. na 7 dni przed upływem pierwotnego zakończenia etapu wyłożenia do publicznego wglądu.
W odniesieniu do zarzutu ograniczenia prawa własności Skarżących, nieproporcjonalnej ingerencji w ich prawa, a tym samym nadużycie władztwa planistycznego gminy, organ zauważył, że Skarżący są współwłaścicielami nieruchomości składającej się z dwóch działek, tj. objętej zaskarżoną Uchwałą działki nr [...] położonej w terenie oznaczonym symbolem "5R" i działki nr [...] nie objętej Planem. Działka nie objęta zaskarżoną Uchwałą, zgodnie z ewidencją gruntów obejmuje użytek Br-R o pow. 1915 m2, zaś cały teren niezabudowany obejmuje powierzchnię 11 956 m2. Zatem aż 83% tego terenu jest obecnie niezabudowane i może zostać wykorzystane na rozbudowę gospodarstwa rolnego, w tym również w zakresie budowy kolejnego budynku mieszkalnego. Nie można też w tym zakresie czynić zarzutów naruszenia zasady równości wobec prawa, ponieważ inne działki położone w bezpośrednim sąsiedztwie Nieruchomości Skarżących również podlegają zakazowi dla terenów "5R". W kwestii dopuszczenia w sąsiedztwie zabudowy o przeznaczeniu "2RU" organ przypomniał, że w Planie przewidziano szereg regulacji mających na celu ograniczenie lub eliminację negatywnego oddziaływania na środowisko zaplanowanych tam inwestycji. Zarazem organ podkreślił, że teren "2RU" jest położony w obszarze rolno-leśnym o małym zagęszczeniu zabudowy i otoczony w dużej mierze gruntami leśnymi. Powyższe zamierzenia planistyczne nie stanowią zbytniej ingerencji we własność Skarżących, a organ zmuszony był tu wziąć pod uwagę również interes publiczny i interes prawny innych mieszkańców Gminy.
W ocenie organu nietrafny jest również zarzut uczynienia zadość partykularnemu interesowi podmiotu zainteresowanego inwestycją na działkach nr [...] i [...] położonych w H. Plan został sporządzony zgodnie z zasadami ładu przestrzennego, zaplanowano tereny o różnym sposobie przeznaczenia w optymalnym miejscu, tj. np. tereny zabudowy produkcyjnej w gospodarstwach rolnych, hodowlanych, ogrodniczych oraz tereny zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych, hodowlanych i ogrodniczych w rejonie gminy o dominacji funkcji rolniczej z małym udziałem zabudowy. Dla wymienionych w skardze działek nr [...] i [...] wydane zostały warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie i eksploatacji 15 kurników do ściółkowego chowu drobiu - brojlera kurzego, o łącznej obsadzie 3150 DJP. Dla wymienionej inwestycji została wydana już również pozytywna decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację tej inwestycji. Obecnie przed Starostą [...] toczy się postępowanie w sprawie wydania pozwolenia na budowę.
Według organu Plan nie jest też sprzeczny z postanowieniami Studium. Obszar Planu według ustaleń Studium położony jest w strefie C, dla której jako główne kierunki zagospodarowania przestrzennego w Studium wskazano zachowanie i rozwój funkcji rolniczej i leśnej obszaru przy równoczesnym wykorzystaniu walorów krajobrazowo-przyrodniczych do rozwoju funkcji rekreacyjno-wypoczynkowej. W Planie zachowano obszary rolniczej przestrzeni produkcyjnej w postaci terenów rolniczych, oznaczonych symbolem "R" oraz wskazano obszary zabudowy służące obsłudze rolnictwa, a także produkcji rolniczej, oznaczone symbolami "RM" i "RU". Ponadto zachowane zostały tereny otwarte, w tym w [...] Obszarze Chronionego Krajobrazu, które stanowią bazę dla rozwoju funkcji rekreacyjno-wypoczynkowych, m.in. szlaków turystycznych, a na terenach zabudowy zagrodowej jako jedna z działalności prowadzonych przez rolników może być agroturystyka. Stosownie do treści przepisu art. 20 ust 1 u.p.z.p. Rada Gminy O. uchwaliła plan po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium.
Końcowo organ stwierdził, że niezasadne są dodatkowe zarzuty Skarżących formułowane pod adresem Prognozy oddziaływania na środowisko. Dokument ten wraz z uchwałą o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego i uzgadniany był m.in. z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska, [...] Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska, [...] Państwowym Inspektorem Sanitarnym, Państwowym Powiatowym Inspektorem Sanitarnym w C. Opiniowano i uzgadniano m.in. teren oznaczony w planie symbolem "2RU". Wszystkie warunki wynikające z opinii i uzgodnień tych organów zostały zawarte w prognozie.
Rada Gminy O. wyjaśniła również, że zaskarżona Uchwała była przedmiotem badania w trybie nadzoru przez Wojewodę [...], który rozstrzygnięciem nadzorczym znak [...] stwierdził nieważność uchwały w części ustaleń, nie objętych przedmiotem skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie w części, nie wszystkie bowiem podniesione w niej zarzuty okazały się trafne.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosownie zaś do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kognicji Sąd zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. powołany został do orzekania w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
W myśl art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego, stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza możliwość stwierdzenia jej nieważności. Przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 i 4 u.s.g., stosownie do którego nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem, chyba że naruszenie prawa ma charakter nieistotny. Pojęcie sprzeczności z prawem w rozumieniu art. 91 u.s.g. obejmuje sprzeczność postanowień uchwały z jakimkolwiek aktem prawa powszechnie obowiązującego. W judykaturze do istotnych naruszeń prawa zalicza się naruszenie przepisów dotyczących kompetencji do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego – poprzez wadliwą ich wykładnię, a także przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 1998r. sygn. akt II SA/Wr 1459/97, OwSS 1998, nr 3, poz. 79).
Na wstępie Sąd zobowiązany jest stwierdzić, że skarga w przedmiotowej sprawie jest dopuszczalna, bowiem została wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., który stanowi, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Jednocześnie należy zauważyć, że zaskarżona Uchwała została podjęta w dniu [...] października 2020 r., zatem po wejściu w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie nowelizacji, tj. po 1 czerwca 2017 r. stosować należy przepisy art. 52 i art. 53 p.p.s.a. w brzmieniu znowelizowanym. Oznacza to, że w stosunku do zaskarżonej uchwały nie obowiązuje wymóg wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa obowiązujący w stanie prawnym przed 1 czerwca 2017 r.
Oceniając dopuszczalność wniesienia przedmiotowej skargi trzeba wyjaśnić, że z naruszeniem interesu prawnego mamy do czynienia wówczas, gdy zaskarżonym aktem zostanie, w sferze prawnej, odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa, bądź też zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub zmieniony dotychczas ciążący na nim obowiązek. Przy czym związek pomiędzy własną, indywidualną sytuacją prawną strony skarżącej, a zaskarżoną uchwałą musi istnieć już obecnie, a nie w przyszłości oraz powodować następstwo w postaci ograniczenia lub pozbawienia konkretnych uprawnień albo nałożenia obowiązków (zob. wyroki WSA we Wrocławiu z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 424/16, IV SA/Wr 425/16, IV SA/Wr 426/16, dostępne na: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – "CBOSA").
W ocenie Sądu, Skarżący w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie legitymują się interesem prawnym, który uprawniał ich do wywiedzenia przedmiotowej skargi. Skarżący są bowiem współwłaścicielami działki o nr ewid. [...], położonej w m. H., obręb [...], gmina O., objętej postanowieniami Planu i oznaczonej symbolem "5R". Ustalenia Planu przewidują przeznaczenie tej działki Skarżących na tereny rolnicze, tj. grunty rolne w rozumieniu przepisów odrębnych z zakresu ochrony gruntów rolnych i leśnych. Dla terenu "5R" w § 14 Planu wprowadzono nowe ograniczenia dotyczące zakazu lokalizacji wszelkich budynków, budowli rolniczych, parków wiejskich, rodzinnych ogrodów działkowych i ogrodów botanicznych.
Bez wątpienia Plan ingeruje zatem bezpośrednio w interes prawny Skarżących, a jak wskazuje się w orzecznictwie naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania (oceny) skargi. Rozpoznając skargę sąd ocenia, czy wraz z naruszeniem interesu prawnego skarżącego doszło również do naruszenia obiektywnego porządku prawnego i w zależności od tego skarga może, ale nie musi, być uwzględniona. Obowiązek uwzględnienia skargi na uchwałę organu gminy powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związany z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego (normy prawa materialnego). Obowiązku takiego nie ma wówczas, gdy naruszony zostaje interes prawny lub uprawnienie skarżącego, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem (por. wyrok NSA z dnia 31 maja 2017 r. sygn. II OSK 2298/15, CBOSA).
Dokonując badania zaskarżonej Uchwały w pierwszej kolejności należy wskazać, że oceny, czy Plan jest obarczony wadą skutkującą stwierdzeniem jego nieważności przez sąd administracyjny na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., dokonuje się przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. W myśl tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia Uchwały jak i obecnie, istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Pojęcie "trybu sporządzania planu miejscowego" (zwanego też "procedurą planistyczną") – którego zachowanie stanowi przesłankę formalną zgodności planu z przepisami prawa – odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a skończywszy na jego uchwaleniu. Natomiast pojęcie "zasad sporządzania planu miejscowego" – których przestrzeganie stanowi przesłankę materialną zgodności planu z przepisami prawa – należy wiązać z samym sporządzeniem (opracowaniem) aktu planistycznego, a więc z merytoryczną zawartością tego aktu (część tekstowa, graficzna i załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej (por. wyroki NSA: z dnia 25 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 1778/08 i z dnia 11 września 2008 r. sygn. akt II OSK 215/08, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 460/16 – CBOSA).
Zasady sporządzania planu miejscowego dotyczą zawartości aktu planistycznego (część tekstowa i graficzna oraz załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej. Zawartość planu miejscowego określają art. 15 ust. 1 i art. 17 pkt 4 oraz art. 20 ust. 1 u.p.z.p., jego przedmiot art. 15 ust. 2 i 3, natomiast standardy dokumentacji planistycznej (materiały planistyczne, skalę opracowań kartograficznych, stosowanych oznaczeń, nazewnictwa, standardy oraz sposób dokumentowania prac planistycznych) określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Analizując dokumentację związaną z procedurą planistyczną w przedmiotowej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do uznania, by doszło do istotnych naruszeń trybu sporządzania planu ani właściwości organów wynikających z przepisów u.p.z.p.
Rada Gminy O. podjęła uchwałę o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu poprzedzoną analizą dotyczącą zasadności przystąpienia do sporządzenia planu oraz po przeprowadzeniu odpowiedniej procedury Uchwałę w przedmiocie miejscowego planu (art. 14 ust. 4 i ust. 5, art. 20 ust. 1 u.p.z.p.).
Wbrew zarzutom skargi, procedura planistyczna została zachowana. Po podjęciu przez Radę Gminy O. uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego Wójt zgodnie z art. 17 pkt 1 u.p.z.p. ogłosił w prasie miejscowej (w Tygodniku [...] z dnia 16 czerwca 2020 r. - k. 321 i 323 akt sprawy) oraz przez obwieszczenie w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości o wyłożeniu do publicznego wglądu projektów Planu, a także przez ogłoszenie na internetowym portalu informacyjnym Gminy O. (k. 324) i w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu (k. 325), określając formę, miejsce i termin składania wniosków do projektu planu nie krótszy niż 21 dni od dnia ogłoszenia. Zgodnie z art. 17 pkt 2 u.p.z.p. organ zawiadomił na piśmie, o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu instytucje i organy właściwe do uzgadniania i opiniowania planu. O przystąpieniu do sporządzania planu wójt zawiadomił m.in. Wojewodę [...], Wojewódzki Sztab Wojskowy, Regionalnego Inspektora Ochrony Środowiska, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej, Zarząd Województwa [...],[...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i właściwych zarządców dróg. Organy te nie zakwestionowały rozwiązań przyjętych w projekcie planu. Przeprowadzona została Prognoza oddziaływania na środowisko dotycząca projektu planu, wedle której ustalenia planu uwzględniają wymogi ochrony środowiska zgodnie z obowiązującymi przepisami. Organ zwrócił się o opinie i uzgodnił projekt planu z właściwymi organami (art. 17 pkt 6 u.p.z.p.). Zgodnie z art. 17 pkt 1 u.p.z.p. organ ogłosił w miejscowej prasie, w Urzędzie Gminy oraz na stronie internetowej Urzędu i w BIP w dniu 16 czerwca 2020 r. o wyłożeniu projektu planu do publicznego wglądu na co najmniej 7 dni przed wyłożeniem i wyłożył ten projekt (od 23 czerwca 2020 r. do dnia 23 lipca 2020 r.) wraz z prognozą oddziaływania na środowisko na okres co najmniej 21 dni oraz zorganizował w tym okresie (w dniu 25 czerwca 2016r.) dyskusję publiczną nad przyjętymi w planie rozwiązaniami. Zgodnie z art. 17 pkt 11 u.p.z.p. organ wyznaczył w ww. ogłoszeniu termin do 6 sierpnia 2016r., w którym osoby fizyczne i prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej mogły wnosić uwagi dotyczące projektu planu, nie krótszy więc niż 14 dni od zakończenia okresu wyłożenia planu.
W tym miejscu stwierdzić przyjdzie, że jak słusznie wskazuje organ, przepis art. 17 pkt 9 u.p.z.p. stanowi jedynie, że termin dyskusji publicznej powinien być ustalony w okresie 21 dni od publicznego wyłożenia projektu planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko. Przepis ten nie określa zatem konkretnej daty dla zorganizowania przez organ wykonawczy gminy dyskusji nad projektem, ale pozostawia mu w tym zakresie pewną swobodę, wskazując jedynie ramy czasowe dla tej czynności. Choć wyznaczenie debaty publicznej już trzeciego dnia po wyłożeniu projektu planu może wydawać się zbyt wczesne, to jednak nie może być uznane za istotne naruszenie procedury planistycznej, w sytuacji gdy termin ten mieści się w ramach wyznaczonych w u.p.z.p., a przy tym zostały zachowane pozostałe terminy ustawowe, w tym do zgłaszania wniosków do projektu przez podmioty zainteresowane.
Odnośnie zarzutu nieopublikowania projektu planu wraz z prognozą odziaływania na środowisko na stronie podmiotowej BIP Urzędu Gminy O., Sąd pragnie zauważyć, że przepis art. 17 ust. 1 u.p.z.p. – w brzmieniu obowiązującym na dzień publikacji pierwszego obwieszczenia przez Wójta o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, tj. na dzień [...] czerwca 2020 r., zobowiązywał organ jedynie do ogłoszenia o formie, miejscu i terminie składania wniosków do planu, w prasie miejscowej oraz przez obwieszczenie, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. Norma zamieszczona w art. 17 ust. 9 u.p.z.p. również – poprzez odpowiednie odesłanie do ust. 1 – wskazywała na taki tylko sposób publikacji. Trafnie wskazuje natomiast organ w odpowiedzi na skargę, że obowiązek udostępnienia projektu planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko w BIP na stronie podmiotowej organu został wprowadzony dopiero z dniem 24 czerwca 2020 r. w drodze nowelizacji u.p.z.p. dokonanej ustawą z dnia 19 czerwca 2020 r. (Dz.U. z 2020 r., poz. 1086). Wskutek tej zmiany, Wójt Gminy O. w dniu 17 lipca 2020r. ponownie zamieścił w prasie lokalnej (Tygodnik [...] z 21 lipca 2020 r. - k. 333) i w Urzędzie Gminy (wywieszenie na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy O. - k. 329-330) obwieszenie o wydłużeniu terminu wyłożenia projektu planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko do 10 sierpnia 2020 r. oraz okresu składania uwag dotyczących tych dokumentów do 24 sierpnia 2020 r. Jednocześnie na stronie BIP Urzędu Gminy zamieszczono przedmiotowy projekt planu wraz prognozą, czego dowód stanowi znajdujący się w aktach sprawy wydruk ze strony podmiotowej organu (k. 335). Tym samym nie doszło do obrazy zasad dotyczących procedury planistycznej w przedmiotowym zakresie.
Skarżący uważają również, że doszło do naruszenia procedury planistycznej ze względu na to, że Rada Gminy O. nie rozpatrywała poszczególnych uwag do Planu, poprzestając jedynie na głosowaniu nad nieuwzględnieniem tych, których zasadności nie podzielił Wójt Gminy. Należy wobec tego podkreślić, że ustawodawca w art. 20 ust. 1 u.p.z.p. przewidział bezwzględnie wiążący organy gminy dwustopniowy tryb rozstrzygania w przedmiocie uwag wniesionych do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, najpierw przez organ sporządzający projekt planu (organ wykonawczy gminy), a następnie przez organ stanowiący gminy. Organ wykonawczy gminy po wydaniu rozstrzygnięcia uwzględniającego lub odrzucającego uwagę sporządza, jak stanowi art. 11 pkt 11 oraz art. 17 pkt 14 u.p.z.p., "listę uwag nieuwzględnionych", a w dalszej kolejności przekazuje ją (wraz z projektem aktu i innymi dokumentami) radzie gminy. Organ stanowiący podejmuje ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie uwag, których nie uwzględnił uprzednio organ wykonawczy gminy. Zgodnie przyjmuje się zatem, że zasadne jest rozstrzyganie przez organ stanowiący gminy li tylko w zakresie uwag nieuwzględnionych przez organ wykonawczy. Co istotne, art. 20 ust. 1 u.p.z.p. przewiduje, że możliwe jest jednoczesne uchwalenie planu i rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag, które znalazły się w załączniku do uchwały dotyczącej planu miejscowego. Taki sposób podjęcia rozstrzygnięcia o zgłoszonych uwagach przez radę gminy nie powoduje naruszenia trybu sporządzania planu. Tym niemniej, w rozpoznawanej sprawie, zarówno z protokołu głosowania z [...] października 2020 r. oraz powoływanego w skardze zapisu sesji Rady Gminy O. z tego dnia, zamieszczonego na kanale youtube.com wynika, że Rada Gminy uczyniła przedmiotem głosowania każdą z poszczególnych uwag nieuwzględnionych przez Wójta odrębnie. Sam fakt, że nie podjęto dyskusji przed głosowaniem nad każdą z uwag nie oznacza jeszcze, że Rada Gminy nie "obradowała" nad tymi wnioskami. Może zaś jedynie oznaczać, że radni nie uznali za konieczne prowadzenie debaty w tym przedmiocie, podzielając przedstawioną argumentację i stanowisko organu wykonawczego.
Ustosunkowując się do twierdzeń Skarżących, że wniesiona przez nich w dniu 21 sierpnia 2020 r. uwaga dotycząca ograniczeń odnoszących się do zakładów, które mogą być lokalizowane w obszarze "2RU" nie została przedstawiona przez Wójta do rozpatrzenia Radzie Gminy O., należy zauważyć, że przedmiotowe zastrzeżenia Skarżących, w zakresie, w jakim zostały wyartykułowane w przedmiotowej uwadze, zostały uznane przez Wójta za uwzględnione. Skarżący wskazali bowiem, że: "Projekt nie wprowadza żadnych ograniczeń tak co do intensywności produkcji dopuszczonej na tym terenie, jak i wymaganej odległości zakładów od zabudowy mieszkaniowej". W swoim rozstrzygnięciu organ stwierdził natomiast, że uwzględniając zasadność zgłoszonego postulatu w Planie wprowadzono ograniczenia odnoszące się m.in. do przedsięwzięć lokalizowanych na terenie "2RU" ustalając, że oddziaływanie inwestycji realizowanych na poszczególnych terenach nie może powodować przekroczenia standardów jakości środowiska poza granicami nieruchomości, do której eksploatujący instalację posiada tytuł prawny; wzdłuż linii rozgraniczających terenu "2RU", przy których nie są położone tereny lasów. Poza tym wprowadzono obowiązek realizacji strefy zieleni izolacyjnej, przy jednoczesnym ograniczeniu intensywności prowadzonej na tym terenie produkcji do takiej, której instalacje nie będą powodowały sytuacji przekroczenia ustalonych prawem norm. Czym innym jest natomiast kwestia poprawności Uchwały w kwestii dopuszczalności przeznaczenia części terenów objętych Planem na cele określone dla obszarów oznaczonych symbolem "2RU", co jednak będzie przedmiotem analizy w dalszej części niniejszego uzasadnienia.
Przechodząc do oceny zasad sporządzania Planu, należy zauważyć, że zawiera on część tekstową i graficzną zgodnie z art. 20 ust. 1 oraz art. 16 ust. 2 u.p.z.p. i wskazanym w nim Rozporządzeniem. Przedmiotowy plan zawiera obowiązkowe elementy wynikające z art. 15 ust. 2 u.p.z.p. z uwzględnieniem jego specyfiki. Wskazano w nim, zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 1-5 u.p.z.p. przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu, zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, zasady ochrony środowiska, przyrody i krajobrazu, zasady kształtowania krajobrazu, zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków. Wskazano, przy tym zasady kształtowania zabudów, a także szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy. W Planie zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 10 i 12 wskazano ponadto zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury oraz 5% sławkę procentową, na podstawie której ustala się opłatę, określoną w art. 36 ust. 4 u.p.z.p.
Ze względu na brak zjawiska występowania w Planie nie określono natomiast m.in. szczegółowych zasad i warunków scalania i podziału nieruchomości objętych Uchwałą. Mając na uwadze zarzuty skargi wskazać również wypada, że z tych samych powodów w Planie nie ujęto granic terenów rekreacyjno-wypoczynkowych. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że tego rodzaju tereny nie występują na obszarze objętym Planem, gdyż zaskarżona Uchwała obejmuje wyłącznie niektóre z terenów Gminy, dla których takie przeznaczenie nie zostało przewidziane również w Studium.
Plan zawierał więc wszystkie obligatoryjne elementy przewidziane w przepisach u.p.z.p.
Za niezasadny uznać trzeba zarzut Skarżących niedopuszczalnego powtórzenia w Planie regulacji ustawowych. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym rzeczywiście utrwaliło się słuszne stanowisko, że powtórzenie regulacji ustawowych bądź ich modyfikacja oraz uzupełnienie przez przepisy stanowione przez organy jednostek samorządu terytorialnego jest niezgodne z zasadami legislacji i stanowi wykroczenie poza zakres ustawowego upoważnienia. Uchwała rady gminy nie może regulować jeszcze raz tego, co jest już zawarte w obowiązującej ustawie. Taka uchwała, jako istotnie naruszająca prawo, jest nieważna. Uchwała nie powinna zatem powtarzać przepisów ustawowych, jak też nie może zawierać postanowień sprzecznych z ustawą (por. wyroki NSA: z 1 października 2008 r., II OSK 955/08; z 30 września 2009 r., II OSK 1077/09; z 10 listopada 2009 r., II OSK 1256/09; z 7 kwietnia 2010 r., II OSK 170/10 - CBOSA). Innymi słowy - stanowione przez organy jednostek samorządu terytorialnego akty prawa miejscowego winny regulować kwestie wynikające z delegacji ustawowej w taki sposób, by przyjęte w oparciu o nią normy uzupełniały przepisy powszechnie obowiązujące. Zdaniem Sądu, powyższe nie oznacza, że zawsze i każde powtórzenie przepisów ustawowych w akcie prawa miejscowego będzie automatycznie uznane za istotne naruszenie prawa. Postanowienia Zasad Techniki Prawodawczej przewidujące, że w uchwale i zarządzeniu nie powtarza się przepisów ustaw, ratyfikowanych umów międzynarodowych i rozporządzeń (§ 137), które mają odpowiednie zastosowanie do aktów prawa miejscowego, nie mają charakteru bezwzględnego. W drodze wyjątku, uzasadnionego zwłaszcza względami zapewnienia komunikatywności tekstu prawnego, za dopuszczalne uznaje się bowiem niekiedy powtarzanie w aktach prawa miejscowego innych regulacji normatywnych. W każdym jednak przypadku tego rodzaju powtórzenia powinny być powtórzeniami dosłownymi, aby uniknąć wątpliwości, który fragment tekstu prawnego (rozporządzenia, ustawy upoważniającej czy innego aktu normatywnego) ma być podstawą odtworzenia normy postępowania (zob. S. Wronkowska (w:) S. Wronkowska, M. Zieliński, Komentarz do zasad techniki prawodawczej, Warszawa 2012, s. 35 i 241).
W rozpoznawanej sprawie Rada Gminy O. w żadnym razie nie uregulowała ponownie kwestii wynikających już z aktu wyższego rzędu, gdyż w § 3 ust. 1 Uchwały określono zakres przedmiotowy materii uregulowanej Planem, w opozycji do § 3 ust. 2, w którym wskazano obszar zagadnień, których Plan nie obejmuje z uwagi na brak występowania danego zjawiska w obszarze objętym zaskarżoną Uchwałą. Postanowienia § 3 Planu mają zatem wyłącznie charakter informacyjny, nie regulują ponownie materii unormowanej aktami wyższego rzędu, lecz wyłącznie wskazują na zakres rozwiązań planistycznych odnoszących się do zagospodarowywanego terenu. W ocenie Sądu żadne z postanowień Uchwały, w tym także ujęte w § 3 ust. 1 pkt 6, nie stanowi powtórzenia konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który w sposób zbędny lub odmienny powielałby unormowania ustawowe, albo dokonywał ich istotnej modyfikacji. Nie mają uzasadnienia stwierdzenia Skarżącej, że kwestionowany przez nią § 3 ust. 1 pkt 6 Planu stanowi zbyteczne powtórzenie definicji pojęcia intensywności zabudowy, która została zamieszczona w art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. Wskazane postanowienie Uchwały nie normuje ponownie zagadnień dotyczących intensywności zabudowy, a tylko wskazuje na objęcie "zasad kształtowania zabudowy oraz wskaźników zagospodarowania terenu (...)" zakresem regulacji Planu. Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości stanowisko, że samo ogólne powołanie ustawy, bądź konkretnego jej przepisu, związanego w jakiś sposób z materią objętą kwestionowanymi postanowieniami Regulaminu nie wyczerpuje przesłanki istotnego naruszenia prawa (art. 91 u.s.g.) dającej podstawę do stwierdzenia nieważności tych postanowień.
Nie bez znaczenia jest tu okoliczność, na którą wskazuje Trybunał Konstytucyjny (zob. m.in. postanowienie z 27 kwietnia 2004 r. sygn. akt P 16/03; OTK-A 2004/4/36), że naruszenie Zasad Techniki Prawodawczej jedynie wyjątkowo może prowadzić do uznania danego aktu prawnego za w całości lub w części niezgodny z Konstytucją, wtedy gdy naruszenie to jest poważne i stanowi jednocześnie naruszenie którejś z podstawowych zasad konstytucyjnych w szczególności zasady demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) i wynikającej z niego zasady poprawnej legislacji, a także zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP).
Na gruncie niniejszej sprawy Sąd nie dopatrzył się naruszenia którejkolwiek z powyższych zasad, co przesądza o braku istotnej wadliwości zaskarżonej Uchwały z powodów wskazanych w tym zakresie przez Skarżących.
W skardze poddano ponadto w wątpliwość rozwiązania części graficznej Planu, gdyż zdaniem Skarżących nieprzekraczalne linie zabudowy na rysunku Planu są niekompletne – linie te "nie domykają się" dla obszarów oznaczonych symbolem: "1RU", "2RU", "3RM" i "U".
W tym względzie wypada wyjaśnić, że zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p., w planie określa się obowiązkowo m.in. zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu, maksymalną i minimalną intensywność zabudowy jako wskaźnik powierzchni całkowitej zabudowy w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, minimalny udział procentowy powierzchni biologicznie czynnej w odniesieniu do powierzchni działki budowlanej, maksymalną wysokość zabudowy, minimalną liczbę miejsc do parkowania w tym miejsca przeznaczone na parkowanie pojazdów zaopatrzonych w kartę parkingową i sposób ich realizacji oraz linie zabudowy i gabaryty obiektów. Stosownie zaś do treści § 4 pkt 6 Rozporządzenia, zapisy projektu tekstu planu miejscowego powinny w szczególności określać linie zabudowy, wielkości powierzchni zabudowy w stosunku do powierzchni działki lub terenu, w tym udziału powierzchni biologicznie czynnej, a także gabarytów i wysokości projektowanej zabudowy oraz geometrii dachu. Z kolei w § 7 pkt 8 Rozporządzenia przewidziano, że projekt rysunku planu powinien zawierać linie zabudowy oraz oznaczenia elementów zagospodarowania przestrzennego terenu.
Rozważając kwestie dotyczące określania linii zabudowy w planie miejscowym należy mieć na uwadze funkcje, jakie ma pełnić linia zabudowy. A mianowicie, w ujęciu art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p. linia zabudowy stanowi element kształtujący zabudowę i zagospodarowanie terenu. Wyznaczenie linii zabudowy w istocie może mieć dwojaką funkcję – z jednej strony, w przypadku przyjęcia urbanistycznej koncepcji zagospodarowania danego terenu zabudową zwartą, pierzejową, może pełnić funkcję nakazu realizacji obiektu wyłącznie wzdłuż takiej linii, z drugiej zaś strony linia taka będzie pełnić rolę oddzielającą teren wolny od zabudowy od terenu, na którym zabudowa jest przewidziana, stanowiąc wyłącznie nieprzekraczalną granicę zabudowy. Przy jej pomocy w planie miejscowym określa się granicę, której zabudowa nie może przekroczyć (linia zabudowy nieprzekraczalna) albo ustala się miejsce, w którym zabudowa (dokładnie jedna z jej ścian) ma się znaleźć (linia zabudowy obowiązująca). To czy lokalny normodawca użyje linii zabudowy nieprzekraczalnej, czy obowiązującej pozostawiono jego uznaniu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1343/12 - CBOSA, LEX nr 1251795; z dnia 9 maja 2008r., sygn. akt II OSK 45/08 - CBOSA, LEX nr 497582). Pamiętać też należy, że linia zabudowy nie jest tożsama z liniami rozgraniczającymi, o jakich mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p., bowiem te linie wyznaczają wyłącznie rozgraniczenie terenów o różnym ich przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania.
Celem wyznaczenia linii zabudowy jest jednoznaczne określenie obszaru tzw. "ruchu budowlanego", na którym może być lokalizowana nowa zabudowa oraz dopuszczona rozbudowa istniejącej zabudowy. Wprawdzie rację ma organ, że w ww. przepisach jest mowa o liniach zabudowy, ale nie zawarto tam sformułowania, że linie te mają się domykać. Niemniej jednak należy podzielić te poglądy orzecznictwa, w których przyjmuje się, że braki połączeń linii zabudowy mogą mieć wpływ na realizację zapisów planu i dawać możliwość dowolnej ich interpretacji. Teren, na którym w planie zostało dopuszczone sytuowanie budynków, musi być wobec tego wyznaczony liniami zabudowy w sposób precyzyjny, nie budzący jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych.
Zgodnie z ustaleniami § 4 pkt 3, § 11 ust. 4 pkt 1, § 12 ust. 3 pkt 1 lit. a, § 13 ust. 3 pkt 1 lit. a Uchwały, lokalny prawodawca ustalił warunki i wskaźniki zagospodarowania terenów przeznaczonych pod budownictwo, określając linie zabudowy, rozumiane jako linie, których "nie wolno przekraczać przy budowie nowych budynków oraz rozbudowie istniejących (...). Sąd zważył zatem, że Rada Gminy O. przyjęła przy określaniu linii zabudowy, ten jej wariant, w którym linia ta pełni rolę oddzielającą teren wolny od zabudowy od terenu, na którym zabudowa jest przewidziana, a więc poprzez wyznaczenie granic, której zabudowa nie może przekroczyć (nieprzekraczalna linia zabudowy).
Przy takim określeniu "linii zabudowy" Sąd nie dopatrzył się istnienia istotnych wątpliwości co do zasięgu "ruchu budowlanego" wytyczonego w Planie dla terenów, gdzie dopuszczono sytuowanie budynków. Pomijając powyższe należy podkreślić, że zagadnienie to nie dotyczy w żaden sposób interesu prawnego Skarżących, skoro względem należącej do nich działki o nr ew. [...] objętej Planem, nie przewidziano możliwości lokalizacji jakiejkolwiek zabudowy. Jak już bowiem wskazano, dla ww. nieruchomości określono w Planie przeznaczenie "5R", dla którego zgodnie z § 14 wprowadzono zakaz lokalizacji wszelkich budynków, a nawet budowli rolniczych, parków wiejskich, rodzinnych ogrodów działkowych i ogrodów botanicznych.
Mając to na uwadze, Sąd doszedł do przekonania, że zarzuty skargi w omówionym wyżej zakresie, uzasadnionym interesem prawnym Skarżących, nie zasługują na uwzględnienie, gdyż w odniesieniu do działki stanowiącej ich własność i objętej zaskarżoną Uchwałą, przyjęty przez Radę Gminy sposób wyznaczenia nieprzekraczalnych linii zabudowy nie dotyczy tej nieruchomości.
Sąd nie podzielił również argumentacji wyartykułowanej w skardze, w której zarzucono niezgodność zapisów Planu z postanowieniami obowiązującego dla Gminy O. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.
W pierwszej kolejności zasadne jest wyjaśnienie, że gmina kształtuje swoją politykę przestrzenną, w tym lokalne zasady zagospodarowania, uchwalając studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Studium służy gminie do określania kierunków jej polityki przestrzennej (art. 9 ust. 1 u.p.z.p.). Realizacja ustaleń studium następuje poprzez uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego jako aktów prawa miejscowego, przy czym co jest istotne (fundamentalne) - zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.z.p. - ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Innymi słowy, określone obszary gminy mogą być przeznaczone w planie miejscowym pod funkcję danego rodzaju, jeśli wcześniej w studium gmina wskaże te obszary, jako przewidziane pod taką funkcję. Oznacza to, że między oboma aktami zachodzi szczególny - normatywny związek funkcjonalny. Konsekwencją powyższej zasady jest brzmienie art. 15 ust. 1 u.p.z.p., który obliguje organ gminy do sporządzenia projektu planu zgodnie z postanowieniami studium, gdy nadto w myśl art. 14 ust. 5 u.p.z.p. - przed podjęciem uchwały o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, burmistrz wykonuje analizy dotyczące zasadności przystąpienia do sporządzenia planu i stopnia zgodności przewidywanych rozwiązań z ustaleniami studium. Zatem już na etapie sporządzania projektu planu miejscowego wymaga się jego zgodności z postanowieniami studium (15 ust. 1 u.p.z.p). Tak więc postanowienia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy mają dla organów wykonawczych gminy charakter wiążący przy sporządzaniu projektów miejscowych planów, bowiem ustalenia projektu planu są konsekwencją ustaleń studium (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt II OSK 1294/07, LEX nr 516797). Jeżeli zaś organy gminy uznają za niezbędne zagospodarowanie terenu w sposób odmienny od postanowień studium, uchwalenie planu w tym zakresie może nastąpić jedynie po uprzedniej nowelizacji studium. Przyjęcie w planie ustaleń niezgodnych z treścią studium stanowi naruszenie zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego prowadzące do nieważności tego aktu (art. 28 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 1 u.p.z.p.).
Studium jest aktem polityki wewnętrznej gminy, w którym z jednej strony określa się uwarunkowania zagospodarowania przestrzennego gminy (m.in. geograficzne, demograficzne, przyrodnicze, ekonomiczne), a z drugiej strony określa długofalową politykę przestrzenną gminy. Skoro jednak studium nie może zastępować planu, to tym samym uchwała taka nie może zawierać konkretnych ustaleń planu. Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stanowią treść uchwały rady gminy o uchwaleniu planu (art. 20 ust. 1 u.p.z.p.). Studium winno zaś określać jedynie zakres ustaleń (zmian) planu, pewne ogólne założenia (reguły). Konkretyzacja tych ustaleń następuje natomiast w dalszej fazie prac planistycznych przy zachowaniu ustawowo unormowanej procedury, przestrzeganiu etapów stanowienia planu i kompetencji organów gminy.
Zgodnie z art. 20 ust. 1 u.p.z.p. obowiązkiem rady gminy jest stwierdzenie zgodności między treścią studium, a treścią uchwalanego planu miejscowego. Stopień związania planów ustaleniami studium zależy w dużym stopniu od brzmienia ustaleń studium. Norma wysłowiona w art. 20 ust. 1 u.p.z.p. wskazuje, że rada gminy uchwala plan miejscowy po uprzednim stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1028/07, (LEX nr 384313) zaznaczył, że stopień związania miejscowego planu ustaleniami studium jest uzależniony od szczegółowości postanowień tego ostatniego aktu i w związku z tym może być silniejszy lub słabszy. Zauważył też, że ustalenia studium nie mogą być przeniesione wprost do postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ale nie mogą być ze sobą sprzeczne.
Według ustaleń Studium Gminy O. - pkt III - cele rozwoju, wśród wiodących celów rozwoju gminy wskazano m.in.:
a) wzrost aktywizacji gospodarczej gminy poprzez:
- rozwój małych zakładów produkcyjnych, rozwój lokalnego rynku pracy,
- rozwój funkcji rekreacyjno-wypoczynkowych i ich obsługi, promocję gminy (jej możliwości, szans rozwoju),
b) poprawę jakości życia mieszkańców poprzez:
- wzrost podaży miejsc pracy, poprawę warunków zamieszkania, zapewnienie odpowiedniego standardu usług,
c) ochronę i racjonalne kształtowanie środowiska przyrodniczego i kulturowego poprzez:
- zachowanie i wspomaganie istniejących wartości (walorów) środowiska przyrodniczego,
- utrzymanie i rewaloryzacja zasobów materialnych dziedzictwa kulturowego,
- wprowadzenie zalesień i zadrzewień,
- racjonalne wykorzystanie surowców mineralnych z jednoczesną rekultywacją terenów poeksploatacyjnych.
W ocenie Sądu, z przywołanych postanowień Studium wynika, że za cel wiodący rozwoju Gminy O. uznano wzrost aktywizacji gospodarczej Gminy i wzrost podaży miejsc pracy, przy jednoczesnej poprawie warunków zamieszkania i ochronie środowiska przyrodniczego i kulturowego. Choć wskazano, że realizacja tego celu powinna polegać przede wszystkim na rozwoju małych zakładów produkcyjnych, to jednak już w następnej kolejności uznano za pożądany rozwój lokalnego rynku pracy.
Jednocześnie podstawowe kierunki zagospodarowania przestrzennego i główne działania w strefie C, której dotyczą zapisy Planu, to zachowanie i rozwój funkcji rolniczej i leśnej obszaru przy równoczesnym wykorzystaniu walorów krajobrazowo-przyrodniczych do rozwoju funkcji rekreacyjno-wypoczynkowych. Według Studium, główne kierunki działań w strefie C to m.in.:
- poprawa stanu czystości wód powierzchniowych jako podstawowy warunek racjonalnego rozwoju tego rejonu w zakresie funkcji: ochronnej, rekreacyjnej i gospodarczej,
- zwiększenie zasobów dyspozycyjnych wód powierzchniowych poprzez realizację programu małej retencji,
- zapewnienie optymalnych warunków dla funkcjonowania przyrody poprzez utrzymanie istniejących ciągów przyrodniczych, szczególnie doliny rzeki Ł. Celem ochrony jest wzmocnienie powiązań ekologicznych, zachowanie głównej rynny przewietrzającej oraz poprawa stanu czystości wód,
- zwiększenie walorów przyrodniczych terenu poprzez wprowadzanie zalesień w bezpośrednim sąsiedztwie istniejących już powierzchni leśnych przeznaczając na ten cel grunty nieprzydatne dla rolnictwa (nieużytki, enklawy leśne) oraz takie, na których produkcja rolna jest nieopłacalna (grunty jakościowo najsłabsze),
przestrzeganie zasad gospodarowania na terenach objętych ochroną (obszar chronionego krajobrazu, użytek ekologiczny) pozwoli zachować wysokie walory przyrodnicze i estetyczne krajobrazu,
- zalesianie gleb najsłabszych jakościowo,
- optymalne wykorzystanie walorów agrotechnicznych dla rozwoju produkcji rolnej,
- preferowanie rozwoju rolnictwa ekologicznego i produkcji surowców rolniczych o wysokich parametrach jakościowych,
- utrzymanie w dotychczasowym użytkowaniu trwałych użytków zielonych oraz racjonalne ich wykorzystanie jako bazy paszowej dla produkcji zwierzęcej,
- wprowadzanie funkcji uzupełniających względem rolnictwa np. agroturystyki.
Powyższe zapisy Studium pozwalają stwierdzić, że nakreślony w nim główny kierunek rozwoju i zagospodarowania strefy C koncentruje się przede wszystkim na zachowaniu i rozwoju gospodarki rolnej i leśnej obszaru. Wśród głównych kierunków działań na tym terenie, jako preferowany wskazano rozwój rolnictwa ekologicznego i produkcji surowców rolniczych o wysokich parametrach jakościowych. Pojęcie "preferowany" – według Słownika Języka Polskiego PWN – oznacza "dawać pierwszeństwo". Tak sformułowane postanowienia Studium w żadnym razie nie wykluczają więc dopuszczalności przeznaczenia niektórych terenów strefy C na cele produkcji rolnej w większych zakładach produkcyjnych, np. w fermach drobiu. Działalność tego rodzaju również stanowi bowiem dział gospodarki rolnej według klasyfikacji dokonanej w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2017 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) (Dz.U. z 2007 r., Nr 251, poz. 1885 ze zm.) – zob. Sekcja A, Dział 01, grupa 01.47 – Chów i hodowla drobiu. Tym samym, nie sposób przyjąć, ażeby możliwość lokowania takiej działalności w przedmiotowym obszarze wykluczał jeden z zapisów Studium wskazujący tylko na preferowany kierunek działań, przy równoczesnym braku wyraźnych zapisów zabraniających tego rodzaju aktywności rolniczej na danym terenie. Należy poza tym zauważyć, że wśród preferowanych kierunków działań w strefie C wymieniono także "optymalne wykorzystanie walorów agrotechnicznych dla rozwoju produkcji rolnej", który bez wątpienia można rozumieć, jako dopuszczenie lokalizacji zakładów o zwiększonej intensywności produkcji rolnej.
Z przedstawionych powodów Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podzielił zarzutów skargi dotyczących sprzeczności zapisów Planu z postanowieniami obowiązującego dla Gminy O. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Studium to przewiduje przeznaczenie terenów strefy C w głównej mierze pod funkcję gospodarki rolnej, nie określając jakichkolwiek ograniczeń, które odnosiłyby się do działalności zakładów hodowli drobiu mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Skarżący uważają, że niezgodność Planu ze Studium przejawia się także w braku określenia granic terenów rekreacyjno-wypoczynkowych oraz niedopuszczalności jakiejkolwiek zabudowy na terenach oznaczonych m.in. symbolem "5R", co dotyczy bezpośrednio ich działki o nr ew. [...]. Odnośnie pierwszego z wymienionych zarzutów organ wyjaśnił, że powyższe braki wynikają z faktu, iż teren objęty Planem obejmuje jedynie tę część obszaru Gminy (strefy C), na którym nie przewiduje się funkcji rekreacyjno-wypoczynkowej. Z kolei ustosunkowując się do drugiego z ww. zarzutów nie można przyjąć, że Studium in genere wyklucza możliwość wskazania w Planie terenów rolnych z ograniczeniami dla zabudowy. Wbrew argumentacji zamieszczonej w skardze, nie jest to sprzeczne z przyjętym i omówionym wcześniej prymatem zachowania i rozwoju terenów służących prowadzeniu gospodarki rolnej, wynikającym ze Studium. Ustalenie w Planie dla danego obszaru zakazu zabudowy nie oznacza, że będzie tam całkowicie wykluczona możliwość realizacji funkcji rolniczej. W tym kontekście Sąd nie dopatrzył się niezgodności zaskarżonej Uchwały z postanowieniami Studium, natomiast jako oczywiste jawi się w takiej sytuacji pytanie, czy wprowadzenie tak daleko idącej regulacji w postaci zakazu wszelkiej zabudowy, w tym obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, stanowi proporcjonalną i uzasadnioną w danym przypadku ingerencję (ograniczenie) w prawo własności Skarżących.
Przechodząc zatem do zarzutów skargi dotyczących tego właśnie zagadnienia, Sąd uznał je za uzasadnione, gdyż niewątpliwie doszło do przekroczenia władztwa planistycznego Gminy w zakresie uregulowań Planu dotyczących Nieruchomości Skarżących, tj. działki o nr ew. [...] w H.
Przed przystąpieniem do merytorycznych rozważań w przedmiotowej kwestii, konieczne wydaje się przypomnienie, że władztwo planistyczne jest wynikającą z u.p.z.p. kompetencją gminy do samodzielnego i zgodnego z jej interesami kształtowania polityki przestrzennej. Obejmuje ono samodzielne ustalenie przez gminę przeznaczenia terenów, rozmieszczenia inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy (art. 3 ust. 1 i art. 15 ust. 2 u.p.z.p.). Jednakże samodzielność gminy w zakresie wykonywania przekazanych jej zadań publicznych może być realizowana tylko w granicach dozwolonych prawem. Wynika to wprost z konstytucyjnej zasady legalizmu stanowiącej, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). Inaczej mówiąc o samodzielności gminy w wykonywaniu zadań publicznych możemy mówić tylko wówczas, gdy mieści się ona w zakreślonych wyżej granicach konstytucyjnych. Przekroczenie tych granic stanowi istotne naruszenie prawa. Gmina może zatem samodzielnie kształtować sposób zagospodarowania danego obszaru podlegającego jej władztwu, pod warunkiem, że działa w granicach i na podstawie prawa i nie nadużywa przyznanego jej władztwa. Przyznane gminie uprawnienie do samodzielnego kształtowania polityki przestrzennej nie ma zatem charakteru arbitralnego a przepisy nie zezwalają na dowolność ustaleń zawartych w miejscowym planie zagospodarowana.
W zakres władztwa planistycznego wchodzi również, z mocy art. 6 ust. 1 u.p.z.p., ustalenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego sposobu wykonywania prawa własności nieruchomości. Koncepcja władztwa planistycznego oznacza, że w niektórych przypadkach ustalenia planu mogą ingerować w interesy prywatne podmiotów skarżących w sposób odbierany przez nich jak niekorzystny, natomiast nie musi z tym być powiązane przekroczenie granic władztwa planistycznego. Prawo własności, mimo że jest najsilniejszym prawem podmiotowym, korzystającym z gwarancji konstytucyjnych i ustawowych, nie ma charakteru absolutnego i nieograniczonego. Ograniczenia te dopuszcza Konstytucja RP w art. 64 ust. 3, stanowiącym, że własność może być ograniczona, tyle że w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności, a więc z poszanowaniem zasady proporcjonalności, tj. zakazem ingerencji w sferę praw i wolności jednostki nadmiernej w stosunku do chronionej wartości. Ingerencja w sferę prawa własności musi zatem pozostawać w racjonalnej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia.
Przepis art. 1 ust. 2 pkt 1 i 9 u.p.z.p. przewiduje, że w zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury oraz potrzeby interesu publicznego, ale nakazuje także uwzględniać prawo własności - art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy. Brzmienie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jednoznacznie wskazuje, że "interes publiczny" nie uzyskał prymatu w odniesieniu do interesu jednostki. Przyjęte w u.p.z.p. rozwiązania prawne oparte są na zasadzie równowagi interesu ogólnopaństwowego, interesu gminy i interesu jednostki. Oznacza to obowiązek rozważnego wyważenia praw indywidualnych (interesów obywateli) i interesu publicznego. Ma to szczególne znaczenie w przypadku kolizji tych interesów, wynikającym np. z prawa własności nieruchomości gruntowych na co powołują się Skarżący w rozpoznawanej sprawie, czyniąc przedmiotem skargi zapisy kontestowanej Uchwały, sprowadzające się głownie do następujących kwestii:
1. wprowadzenie w Planie dla działki Skarżących o nr ew. [...] przeznaczenia i sposobu zagospodarowania oznaczonego symbolem "5R" z całkowitym zakazem zabudowy, w sytuacji gdy dla części działek sąsiednich przewidziano możliwość realizacji przedsięwzięć wynikających z przeznaczenia "2RU", tj. zabudowy o intensywnej produkcji rolnej;
2. ograniczenia dotychczasowego sposobu zagospodarowania działki o nr ew. [...] położonej na terenie oznaczonym symbolem "5R", która nie dopuszcza jakiejkolwiek zabudowy, co oznacza brak możliwości realizacji choćby budowli rolniczych;
3. nieproporcjonalnego ograniczenia prawa Skarżących do dysponowania Nieruchomością i jej zagospodarowania poprzez dopuszczenie w terenie oznaczonym symbolem "2RU" lokalizacji przedsięwzięć mogących być źródłem negatywnego oddziaływania na Nieruchomość, które nie jest niezbędne z punktu widzenia interesu publicznego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że Rada Gminy O. uchwalając przedmiotowy Plan dopuściła się istotnego naruszenia zasad jego sporządzania w zakresie, w jakim dla terenu oznaczonego symbolem "5R" w stosunku do działki Skarżących o nr ew. [...] w § 14 Uchwały wprowadzono zakaz wszelkiej zabudowy, który obejmuje również obiekty rolnicze. Naruszenia takiego nie dopuściła się natomiast w odniesieniu do dopuszczenia lokalizacji na niektórych terenach oznaczonych w Planie symbolem "2RU" przedsięwzięć mogących zawsze znacząco i potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów odrębnych.
Wyjaśniając powyższe stanowisko Sądu należy zauważyć, że w odpowiedzi na skargę sam organ wskazuje, że tereny objęte Planem mają typowo rolniczy charakter. Prowadzenie tego rodzaju działalności jest najczęściej nierozerwalnie związanie z potrzebą lokalizacji urządzeń lub obiektów służących do prowadzenia racjonalnej gospodarki rolnej, takich jak np.: obiekty gospodarcze, silosy na zboża, chlew, stajnia czy obora. Organ na etapie procedury planistycznej i w odpowiedzi na skargę nie wyjaśnił w przekonujący sposób powodów zakazu dopuszczenia zabudowy związanej z prowadzeniem współczesnych gospodarstw rolnych, co skutkuje, że w tym zakresie zakaz zabudowy miał charakter arbitralny. Tak daleka ingerencja w prawo własności nie wydaje się proporcjonalna ani celowa, tym bardziej w sytuacji, gdy jak słusznie zauważają Skarżący, na nieruchomościach znajdujących się w bliskim sąsiedztwie terenów "5R" dopuszczono realizację zabudowy o wręcz przemysłowym charakterze. Nie wynika to także z uzasadnienia uchwały o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu, w której mowa o wprowadzeniu zakazu zabudowy na terenach rolniczych, jednak nie podaje się żadnych powodów ani celów jakie zakaz ten miałby realizować. W wyniku przyjęcia przez Radę Gminy O. Planu w obecnym brzmieniu, Skarżący nie mogą już w pełni swobodnie, zgodnie z prawem własności, dysponować swoją nieruchomością. I to na cele związane z rolniczym przeznaczeniem terenu. To ograniczenie w zasadzie uniemożliwia Skarżącym podjęcie jakichkolwiek inwestycji związanych ze współczesnym rolnictwem, albowiem teren ich działki nie może być w żaden sposób zabudowany.
W tym względzie, argumentacja organu wskazująca, że Skarżąca może realizować zabudowę rolniczą na działce nie objętej Planem, nie wydaje się być adekwatna w kontekście tak nieproporcjonalnej ingerencji we własność prywatną strony.
Skarżąca słusznie zwraca uwagę, że w przypadku sąsiednich terenów objętych przeznaczeniem o symbolu "2RU" dopuszczono zabudowę produkcyjną o dużej skali oddziaływania. Tymczasem dla obszaru "5R" wprowadzono zakaz jakiejkolwiek zabudowy. Takie postępowanie organu nie zostało poparte żadnym celem koniecznym ze względu na wartości wyżej cenione, np. potrzebę interesu publicznego, któremu można by przyznać prymat nad interesem Skarżących. Przyjmuje się, że niekiedy tego rodzaju ograniczenia są uzasadnione np. w stosunku do nieruchomość znajdujących się na terenach otuliny parku krajobrazowego czy obszaru chronionego. Rozwiązania o cechach podobnych do wprowadzonych w § 14 Uchwały wskazują też na ograniczenia charakterystyczne dla gruntów położonych na obszarach ograniczonego użytkowania, przez które – zgodnie z definicją zamieszczoną w art. 4 pkt 14 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1161 ze zm.) – rozumie się obszary tworzone na podstawie przepisów o ochronie środowiska. Te tworzone są zaś najczęściej wokół zakładów przemysłowych. Z postanowień Planu ani jego uzasadnienia nie wynika jednak, ażeby celem Rady Gminy O. było stworzenie takiego właśnie obszaru ograniczonego użytkowania. Sporny obszar nie został również uznany za strefę ochronną terenów zamkniętych. W myśl art. 4 ust. 2a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz.U. z 2020 r., poz. 2052) tereny zamknięte są ustalane przez właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych w drodze decyzji. W decyzji tej określane są również granice terenu zamkniętego. W odniesieniu do terenów zamkniętych w miejscowym planie ustala się tylko granice tych terenów oraz granice ich stref ochronnych (art. 4 ust. 3 u.p.z.p.). W strefach ochronnych ustala się ograniczenia w zagospodarowaniu i korzystaniu z terenów, w tym zakaz zabudowy. W niniejszej sprawie żaden z tych przypadków nie został jednak wskazany przez Radę Gminy. Zarówno w Studium, jak i w zaskarżonym Planie nie przewidziano wprowadzenia tego rodzaju terenów zamkniętych czy stref ochronnych. Z zapisów Planu nie wynika też, aby tereny oznaczone symbolem "5R" miały pełnić rolę otuliny parku krajobrazowego bądź innego obszaru chronionego.
Wprowadzenie zakazu zabudowy dla terenów oznaczonych zgodnie z § 14 Planu m.in. symbolem "5R" wydaje się niezrozumiałe także z innych powodów. Otóż w § 14 określono, że chodzi tu o tereny rolnicze, tj. grunty rolne w rozumieniu przepisów odrębnych z zakresu ochrony gruntów rolnych i leśnych. Wydaje się oczywistym, że wskazane przepisy odrębne to przywołana już ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zgodnie z definicją gruntów rolnych, zamieszczoną w art. 2 ust. 1 pkt 3, pkt 4 i pkt 7 ww. ustawy, za grunty rolne uznaje się m.in. grunty pod wchodzącymi w skład gospodarstw rolnych budynkami mieszkalnymi oraz innymi budynkami i urządzeniami służącymi wyłącznie produkcji rolniczej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu; pod budynkami i urządzeniami służącymi bezpośrednio do produkcji rolniczej uznanej za dział specjalny, stosownie do przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych i podatku dochodowym od osób prawnych czy też wreszcie pod urządzeniami: melioracji wodnych, przeciwpowodziowych i przeciwpożarowych, zaopatrzenia rolnictwa w wodę, kanalizacji oraz utylizacji ścieków i odpadów dla potrzeb rolnictwa i mieszkańców wsi. Całkowite ograniczenie możliwości wykorzystania gruntów rolnych poprzez budowę urządzeń lub obiektów służących do prowadzenia racjonalnej działalności rolniczej nie znajduje więc umocowania także w cytowanych przepisach rangi ustawowej.
Tego typu ograniczenie nie mieści się zdaniem Sądu w granicach dopuszczalnych prawem. Ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów planistycznych nie wynika racjonalne, celowe i wystarczające uzasadnienie przesłanek wprowadzenia zakazu zabudowy na działce Skarżących przeznaczonej do działalności rolniczej. Z tego też względu w ocenie Sądu Rada Gminy przekroczyła władztwo planistyczne, wprowadzając zakaz zabudowy dla działki nr ew. [...] położonej na terenach rolniczych "5R" bez wskazania uzasadnienia i celu tego zakazu. Z uwagi na fakt, że stanowiło to przekroczenie władztwa planistycznego, naruszając w istotny sposób zasady sporządzania planu, Sąd uznał, że należy stwierdzić nieważność całego § 14 w odniesieniu do działki Skarżących o nr ew. [...].
Przypomnieć trzeba, że za nadużycie władztwa planistycznego uznaje się nadmierną ingerencję w sferę prawa własności, która nie pozostaje w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia lub narzuca określony sposób zagospodarowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych, za przekroczenie władztwa planistycznego gminy uznaje się również naruszanie zasady równości wobec prawa poprzez przyjmowanie rozwiązań różnicujących sytuację prawną właścicieli nieruchomości objętych planem, nadmierne obciążanie jednych kosztem drugich, przyjmowanie różnych rozwiązań bez jakiejkolwiek zasadnej argumentacji w odniesieniu do właścicieli znajdujących się w takiej samej sytuacji (por. m.in.: wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 2391/12; podobnie w wyrokach NSA: z 29 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 1070; z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1976/12, CBOSA). Analizując zgodność aktów planistycznych z prawem pod kątem zachowania proporcjonalności wprowadzanych ograniczeń i nadużycia władztwa planistycznego gminy, orzecznictwo odwołuje się także do zasady sprawiedliwości społecznej, wskazując, że władztwo planistyczne nie powinno w sposób nadmierny, z pogwałceniem zasady sprawiedliwości społecznej, naruszać interesów prawnych jednych, chroniąc innych (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 1387/99, LEX nr 48258; wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 lipca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 539/09, CBOSA).
Zważając na postanowienia Planu odnoszące się do działki Skarżących nr ew. [...] Sąd uznał zatem, że w przedmiotowej sprawie doszło do opisanego wyżej nadużycia władztwa planistycznego, poprzez naruszanie zasady równości wobec prawa, przejawiające się w przyjęciu rozwiązań różnicujących sytuację prawną właścicieli nieruchomości objętych Planem i niczym nieuzasadnione przyjęcie rygorystycznych rozwiązań względem ww. działki o nr ew. [...].
Naruszenie dotyczyło zatem zapisów zawartych w § 14 części tekstowej i części graficznej Uchwały w odniesieniu do działki Skarżących o nr ew. [...] i wiązało się z naruszeniem art. 1 ust. 2 pkt 1, pkt 7 i pkt 9, ust. 3, art. 3 ust. 1, art. 6 oraz art. 15 ust. 2 u.p.z.p. w związku z art. 140 KC, a także w zw. z art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. Konstytucji RP.
Sąd nie podzielił natomiast zarzutów skargi w takim zakresie, w jakim Skarżący upatrują istotnego naruszenia zasady proporcjonalności i nadmiernej ingerencji w ich prawo własności poprzez umożliwienie w bliskim sąsiedztwie Nieruchomości Skarżących inwestycji dopuszczonych dla terenów oznaczonych symbolem "2RU". Jak już wyjaśniono, tego rodzaju przeznaczenie gruntów nie jest samo w sobie sprzeczne z obowiązującym Studium Gminy O. Argumentacja skargi, że realizacja zakładu produkcyjnego – fermy drobiu, na nieruchomościach sąsiednich ograniczy prawo własności Skarżących wskutek powstania uciążliwości dla otoczenia w postaci immisji, nie jest trafna. Niewątpliwie na obszarze, gdzie tak uprzednio, jak i obecnie prowadzona jest działalność w zakresie chowu i hodowli zwierząt, która jest nieodłącznym elementem zabudowy w gospodarstwach rolnych, rzeczone immisje nie mogą stanowić uciążliwości prowadzących do nadmiernej ingerencji w prawo własności właścicieli nieruchomości sąsiednich. W tym kontekście rację ma organ podnosząc w odpowiedzi na skargę, że uciążliwości o takim charakterze występowały na danym obszarze już wcześniej. Planowany rozwój tych terenów o rolniczym charakterze, przewidziany w Studium, bez wątpienia będzie skutkować znacznym zwiększeniem m.in. immisji zapachowych. Tym niemniej, w § 6 ust. 4 zaskarżonej Uchwały ustalono, że "oddziaływanie instalacji realizowanych na poszczególnych terenach nie może powodować przekroczenia standardów jakości środowiska poza granicami nieruchomości, do której eksploatujący instalację posiada tytuł prawny. (...)" Dalej w § 6 ust. 5 Planu nakazano "ograniczenie wpływu na środowisko i percepcję krajobrazu terenów oznaczonych symbolami "1RU i "2RU", poprzez kształtowanie zieleni izolacyjnej w strefie określonej na rysunku planu. Zieleń izolacyjna musi mieć charakter piętrowy". Z kolei ze sporządzonej Prognozy oddziaływania na środowisko wynika, że wywołane Planem zmiany środowiska przyrodniczego, nie zagrażają życiu i zdrowiu okolicznych mieszkańców, wskutek przewidzianych w Planie rozwiązań i środków łagodzących (zob. str. 39 Prognozy - k. 314 akt sprawy).
Ponadto w ocenie Sądu organ trafnie zauważył, że na działce Skarżących o nr ew. [...] zabudowa mieszkaniowa została dopuszczona wyłącznie w ramach tworzenia zabudowy zagrodowej w gospodarstwie rolnym. Dozwolone prawem wykorzystanie działki nr [...] ma więc stricte rolniczy charakter, zaś w zakres prowadzenia produkcji rolnej może wchodzić m.in. chów i hodowla zwierząt. Zbliżone, rolnicze przeznaczenie cechuje zdecydowaną większość nieruchomości z terenu objętego Planem i znajdujących się w jego otoczeniu. To z kolei oznacza, że w krajobraz danego obszaru niejako wpisane jest znoszenie uciążliwości związanych z produkcją rolną i hodowlą zwierząt, np. w postaci immisji odorowych, hałasu, czy ruchu maszyn i urządzeń. Faktyczny sposób aktualnego wykorzystania ww. działki Skarżących (jak wskazują w skardze – na cele rekreacyjne) nie może mieć natomiast istotnego znaczenia przy ocenie postanowień zaskarżonej Uchwały. Organ zasadnie wskazał przy tym, że na terenie m. H. nie ma w ogóle zabudowy rekreacyjnej, która mogłaby służyć spełnieniu warunku wynikającego z art. 61 u.p.z.p., jako tzw. dobro sąsiedzkie.
W konsekwencji należy przyjąć, że w przedmiotowym zakresie organ dokonał wyważenia interesów prawnych wszystkich właścicieli nieruchomości objętych Planem. W sytuacji bowiem, gdy – jak wykazano wcześniej – Studium dopuszcza sytuowanie na danym terenie zakładów produkcji rolnej i nie limituje w żaden sposób ich rozmiarów, wszelkie ograniczenia w tej materii wprowadzone w Planie (w odniesieniu do nieruchomości stanowiących wyłączną własność inwestora – działki o nr ew. [...] i [...], na których planuje on sporne zagospodarowanie) mogłyby zostać uznane za zbytnią ingerencję z kolei w jego prawo własności (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 798/16, CBOSA).
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł o stwierdzeniu nieważności § 14 części tekstowej i załącznika graficznego zaskarżonej Uchwały, w zakresie terenu oznaczonego symbolem "5R" w stosunku do działki o nr ew. [...] obręb H.. W pozostałym zakresie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.
O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy zasądzając solidarnie na rzecz Skarżących od Gminy O. zwrot kosztów postępowania w kwocie stanowiącej równowartość wynagrodzenia reprezentującego Skarżących pełnomocnika (480 zł) ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265) i uiszczonego wpisu od skargi (300 zł). Sąd nie orzekł natomiast o zwrocie opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (2x17 zł), czego domagali się Skarżący, albowiem w niniejszej sprawie do skargi nie został dołączony dowód uiszczenia tej opłaty.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI