VII SA/Wa 432/20

VII SA/Wa 432/20 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Siwek /sprawozdawca/
Izabela Ostrowska
Joanna Gierak-Podsiadły /przewodniczący/
Symbol z opisem
6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne
Straż pożarna
Sygn. powiązane
II OSK 1236/21 - Wyrok NSA z 2024-02-14
II OZ 587/20 - Postanowienie NSA z 2020-08-18
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 2096
art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 1123
art. 26 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły Sędziowie: WSA Izabela Ostrowska WSA Andrzej Siwek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w N. S. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] grudnia 2019 r. znak [...] w przedmiocie nieważności decyzji oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. znak: [...] Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej (dalej: "organ odwoławczy", "KG PSP"), powołując się na art. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 157 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako "k.p.a."), oraz art. 11a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 11123 ze zm., dalej jako "ustawa o PSP", po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w N. S. od decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej (dalej: "organ I instancji", "[...] PSP") z dnia [...] października 2019 r., znak: [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w N. S. z dnia[...] listopada 2007 r. nr [...] , utrzymał w mocy decyzję I instancji.
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] listopada 2007 r. upoważniony funkcjonariusz Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w N. S. przeprowadził czynności kontrolno- rozpoznawcze w zakresie ochrony przeciwpożarowej wokół budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...] na O. S. w N. S. . z omawianych czynności sporządzono protokół. W trakcie czynności ustalono, że:
- budynek nr [...] jest obiektem pięciokondygnacyjnym, podpowniczonym wykonanym w technologii wielkiej płyty. Jest to budynek średniowysoki;
- od strony klatek schodowych wzdłuż całego bloku poprowadzony jest chodnik o szerokości około 1,5 m;
- wewnętrzna droga osiedlowa o szerokości jezdni około 3,5m i utwardzonych poboczach przebiega wzdłuż krótszego boku budynku nr 4;
- woda do zewnętrznego gaszenia pożaru jest zapewniona z miejskiej sieci wodociągowej.
Decyzją z dnia[...] listopada 2007 r. nr [...] Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w N. S. (dalej: "KM PSP"), powołując się na art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o PSP, w związku ze stwierdzonymi uchybieniami naruszającymi przepisy przeciwpożarowe, opisanymi w protokole z czynności kontrolno - rozpoznawczych z dnia[...] listopada 2007 r., nakazał [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w N. S. wykonać na terenie O. S. w S. S. – do bloku nr 4 określony obowiązek tj. doprowadzić do obiektu drogę pożarową. Termin wykonania obowiązku określony został na dzień [...] grudnia 2008 r.
Jako podstawę prawną nałożonego obowiązku wskazano § 11 ust. 1 pkt. 2, rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2003 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. nr 121, poz. 1139, dale jako "rozporządzenie MSWiA z dnia 16 czerwca 2003 r."), jednakże podkreślono, że na postawie § 12 ust. 4 omawianego rozporządzenia nakazany obowiązek może być spełniony w sposób inny niż podany w przedmiotowym rozporządzeniu, z zachowaniem trybu postępowania określonego w wymienionym przepisie.
W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że przeprowadzone w dniu [...] listopada 2007 r. czynności kontrolno-rozpoznawcze wykazały, że budynek eksploatowany jest z naruszeniem warunków ochrony przeciwpożarowej, co jest sprzeczne z zapisem art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2020 r., poz. 961 ze zm.) oraz przepisami wykonawczymi do cytowanej ustawy w związku z naruszeniem warunków określonych w ww. rozporządzeniem MSWiA z dnia 16 czerwca 2003r.
W wyniku tych czynności stwierdzono, że do budynku mieszkalnego nr[...] (wielorodzinnego o wysokości 5 kondygnacji nadziemnych - średniowysoki), na terenie Osiedla brak jest drogi dojazdowej dla straży pożarnej spełniających kryteria dla dróg pożarowych. Brak zapewnienia drogi dojazdowej do obiektu może uniemożliwić podjęcie skutecznej akcji ratowniczo-gaśniczej, w tym przy użyciu specjalistycznego sprzętu ratowniczego.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] Komendant Miejski PSP w N. S. , w trybie art. 155 k.p.a., zmienił na wniosek strony termin realizacji obowiązku wynikającego z decyzji nr [...] na dzień 31 grudnia 2009 r.
Decyzją z dnia[...] grudnia 2009 r. nr [...] Komendant Miejski PSP w N. S. zmienił na wniosek strony termin realizacji obowiązku wynikającego z decyzji nr [...] na dzień [...] grudnia 2010 r.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] Komendant Miejski PSP w N. S. zmienił na wniosek strony termin realizacji obowiązku wynikającego z decyzji nr [...] na dzień 31 grudnia 2011 r.
W dniu 13 marca 2019 r. funkcjonariusze Komendy Miejskiej PSP w N. S. ponownie przeprowadzili czynności kontrolno-rozpoznawcze w omawianym budynku. W protokole z omawianych czynności wskazano, że w zakresie realizacji zalecenia wynikającego z decyzji administracyjnej KM PSP z dnia [...] listopada 2007 r. zobowiązany wykonał koncepcję, w której zaproponował drogę pożarową przebiegającą wzdłuż dłuższego boku budynku na całej jego długości, nie przewidując miejsca na zawracanie pojazdu pożarniczego. Na miejscu ustalono, że droga przebiega zgodnie z przyjętą koncepcją, tzn. nie jest zakończona placem manewrowym lub innym rozwiązaniem umożliwiającym zawracanie pojazdów pożarniczych, tym samym zalecenie z decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. nie zostało wykonane.
W związku z powyższymi ustaleniami kontroli, KM PSP pismem z dnia [...] marca 2019 r. udzielił Spółdzielni upomnienia.
Pismem z dnia [...] lipca 2019 r. [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w N. S. (dalej: "skarżąca", "Spółdzielnia") wniosła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] . W uzasadnieniu wniosku skarżąca, powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. podniosła, że przedmiotowa decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, bowiem nakazuje wykonanie drogi pożarowej opierając się o przepisy, które nie mają zastosowania do istniejących już budynków. Spółdzielnia wskazała, że przedmiotowy budynek został oddany do użytkowania w 1976 roku. Po tym czasie ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, na podstawie której wydana została kwestionowana decyzja, odwołuje się do warunków określonych w rozporządzeniu MSWiA z dnia 16 czerwca 2003 r., które w dalszej kolejności odwołują się do przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm., dalej jako "rozporządzenie techniczne".). Skarżąca podkreśliła, że zgodnie z § 183 ust. 2 rozporządzenia technicznego przepisy tego rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 2. - który stanowi iż powyższe nie dotyczy istniejących i remontowanych budynków, gdyż nie zawiera się w Dziale VI tj. Bezpieczeństwo pożarowe w/w rozporządzenia.
Skarżąca dodała także, że wykonała drogę spełniającą warunki drogi pożarowej przy budynku os. S[...] w S. S. na całej jego długości (ok. 60 m) w odległości 5m od ściany budynku, której szerokość na całej długości wynosi 4 m.
Decyzją z dnia [...] października 2019 r. znak: znak: [...] PSP odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w N. S. z dnia [...] listopada 2007 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że omawiana decyzja została wydana na podstawie przepisów rozporządzenia MSWiA z dnia [...] czerwca 2003 r., które obowiązywały w dniu wydawania decyzji. Powyższe rozporządzenie zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. Nr 124, poz. 1030), które w swojej treści dalej podnosi obowiązek zapewnienia drogi pożarowej do budynku zlokalizowanego na O. S. nr [...] w S. S.
Organ I instancji nie zgodził się z argumentacją Spółdzielni dotyczącą możliwości zastosowania dla przedmiotowego budynku § 183 ust. 2 rozporządzenia technicznego, które dotyczy przeciwpożarowego wyłącznika prądu, ponieważ wzmiankowany przełącznik nie był przedmiotem postępowania.
Organ I instancji wyjaśnił, że zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, jednoznacznie wskazuje, iż do przedmiotowego budynku powinna być zapewniona droga pożarowa zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu MSWiA z dnia 16 czerwca 2003 r. Organ I instancji nie miał wątpliwości, iż do przedmiotowego budynku należy zapewnić dojazd pożarowy o utwardzonej i odpowiednio wytrzymałej nawierzchni, umożliwiający dojazd o każdej porze roku. Ponadto w § 11 ust. 6 ww. rozporządzenia dodano, że droga pożarowa powinna zapewniać przejazd bez cofania lub powinna być zakończona placem manewrowym o wymiarach 20 m x 20 m.
Podsumowując organ I instancji zaznaczył, że ustawodawca w art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej jednoznacznie wskazał właściciela budynku jako osobę, na której spoczywa obowiązek spełnienia wszystkich wymagań z zakresu ochrony przeciwpożarowej, i która powinna podjąć wszelkie działania zmierzające do doprowadzenia drogi pożarowej do budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na O. S. [...] w S. S. Natomiast w zakresie kompetencji organów Państwowej Straży Pożarnej leży jedynie nadzór nad sposobem wywiązywania się z obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, który jest realizowany m. in. podczas przeprowadzanych czynności kontrolno-rozpoznawczych.
Mając powyższe na względzie organ I instancji stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wskazana we wniosku bowiem decyzja Komendanta Miejskiego PSP w N. S. nie została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w N. S. W uzasadnieniu odwołania strona skarżąca powieliła argumentację przedstawioną we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Dodatkowo wskazała, że w jej ocenie przywołane przepisy nie mogą dotyczyć dróg pożarowych do obiektów legalni wybudowanych przed dniem wejścia tych przepisów w życie. Występują bowiem budynki, do których doprowadzenie dróg pożarowych jest niemożliwe bez wyburzenia innych budynków lub wywłaszczeni; przyległych nieruchomości (brak podstaw bo nie dotyczy celu publicznego). Dochodziłoby wtedy d< wybiórczego stosowania przepisów: tam gdzie technicznie i prawnie jest to możliwe oraz zaniechanie ich stosowania w innych przypadkach - czego właściwie w sprawie przepisy nie przewidują.
Po rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. KGP PSP utrzymał w mocy decyzję [...] PSP z dnia [...] października 2019 r.. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, iż budynek nr 4 jest obiektem mieszkalnym, którego sposób użytkowania, zgodnie z § 209 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 4 rozporządzenia technicznego przesądza o zaliczeniu go do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV. Budynek nr [...] posiada ponadto 5 kondygnacji nadziemnych, co oznacza, że zgodnie z § 8 pkt 2 warunków technicznych należy on do grupy wysokości budynków "średniowysokie (SW)", obejmującej budynki mieszkalne o wysokości ponad 4 do 9 kondygnacji nadziemnych włącznie.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że wspomniany powyżej § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWIA z dnia MSWiA z dnia 16 czerwca 2003 r. odnosi się zarówno do budynków istniejących, jak i nowowznoszonych, czy też projektowanych. Przedmiotowe rozporządzenie – jak wskazywał dalej organ - nie zawiera przepisów końcowych lub przejściowych, które ograniczałyby stosowanie tego przepisu w stosunku do budynków, które zostały wzniesione przed dniem jego wejścia w życie.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w rozpatrywanym przypadku, dotyczącym zapewnienia odpowiednich warunków ochrony przeciwpożarowej, mamy do czynienia, z retrospektywnym działaniem prawa, ze względu na ważny interes publiczny, co oznacza bezpośrednie stosowanie prawa od chwili wejścia w życie nowych przepisów. Dla potwierdzenia tej tezy organ odwoławczy przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2007 r. (sygn. akt II OSK 1144/06, LEX nr 503511).
KG PSP stwierdził, że KM PSP w N. S. prawidłowo (w oparciu o właściwe normy prawne) stwierdził naruszenie przepisów przeciwpożarowych. Był zatem, na mocy art. 26 ust. 1 pkt. 1 ustawy o PSP, uprawniony do nakazania w drodze decyzji administracyjnej usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie, czego wyrazem jest decyzja tego organu nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. znak [...] .
Dodatkowo organ odwoławczy nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem organu odwoławczego podjęte rozstrzygnięcie nie jest w oczywisty sposób sprzeczne z treścią żadnej z norm prawnych mających zastosowanie w omawianej sprawie.
Odnosząc się do argumentacji Spółdzielni, w której powołuje się ona na § 183 ust. 2 w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia technicznego, organ odwoławczy wyjaśnił, że w decyzji z dnia 26 listopada 2007 r. nie został nałożony żaden obowiązek związany z tymi przepisami, które dotyczą instalacji elektrycznych (przeciwpożarowego wyłącznika prądu) oraz stosowania rozwiązań zamiennych do wymogów tego aktu prawnego. W przedmiotowej sprawie nie ma również zastosowania zacytowany przez stronę § 1 ust. 2, jak również § 207 ust. 2 rozporządzenia technicznego, albowiem przepisy te określają zasady stosowania wymagań rozporządzenia technicznego. Obowiązek wykonania drogi pożarowej wynika z rozporządzenia w sprawie dróg pożarowych, a nie z warunków technicznych, w związku z tym przedmiotowe zarzuty organ odwoławczy uznał za bezzasadne.
Organ odwoławczy zaznaczył, że organ I instancji nie odniósł się wyczerpująco do wszystkich przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w art. 156 § 1 k.p.a., i wobec tego organ odwoławczy obszernie uzupełnił ww. kwestie.
Skargę na powyższa decyzję wniosła [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w N. S. W uzasadnieniu skargi skarżąca w zasadzie powieliła rozważania zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji oraz odwołaniu. Dodatkowo wskazała, że uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str. 4) widać (niewłaściwe i wybiórcze stosowanie przepisów oraz ich nadinterpretację. Przywoływany jest § 209 ust. 1. pkt 1. i ust. 2, pkt 4 rozporządzenia technicznego w celu klasyfikacji kategorii zagrożenia ludzi ZL IV, podczas gdy nie dotyczy to istniejących i remontowanych budynków, w myśl § 2 (w odniesieniu do istniejącego budynku przedmiotowego). Zgodnie z § 207 ust. 2 uznanie użytkowanych budynków istniejących za zagrażające życiu następuje na podstawie przepisów odrębnych (a nie § 209 ww. rozporządzenia). Po nieuprawnionej klasyfikacji wg. § 209 (bez uznania budynku za zagrażający życiu) w uzasadnieniu przywołany jest § 11 ust. 1 rozporządzenia MSWiA.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm. zwana dalej p.p.s.a.).
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego.
Na wstępie należy wskazać, iż przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] września 2019 r. znak: [...] , utrzymująca w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia[...] października 2019 r., znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w N. S. z dnia[...] listopada 2007 r. nr [...] nakazującej [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w N. S. wykonać na terenie O. S. w S. S. – do bloku nr 4 określony obowiązek tj. doprowadzić do obiektu drogę pożarową.
Decyzja ta wydana została w postępowaniu nadzorczym prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne, tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w tym trybie decyzji, czy postanowienia na zasadzie art. 126 k.p.a. - przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a.
Wskazać należy, że stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, o której mowa w art. 16 k.p.a. toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest zatem ustalenie wad decyzji, które pozwalają na stwierdzenie nieważności z powodu wad istniejących od dnia jej wydania. Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a. do stwierdzenia nieważności decyzji, organ orzekający w tym zakresie bada stan faktyczny, jak i prawny z daty wydania decyzji. Przedmiotem postępowania w- sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy, a jedynie ustalenie, czy decyzja nie jest dotknięta kwalifikowanymi wadami prawnymi.
Podkreślić należy, iż kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia opiera się na tych samych dowodach, które były podstawą wydania pierwotnej decyzji. Nowy materiał dowodowy wniesiony do sprawy, na ogół pozostaje bez wpływu na kontrolę zaistnienia przesłanek wskazanych w 156 § 1 k.p.a.. Nowe dowody i okoliczności wykazane w toku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nie będące częścią akt sprawy na dzień wydania decyzji, co do zasady zgodnie z art. 145 Kpa mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Właściwy organ orzeka o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji tylko wówczas gdy stwierdzi, iż wystąpiła jedna z przesłanek ściśle określonych w art. 156 § 1 k.p.a. i jednocześnie nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 2 k.p.a. ustawy, a więc nie upłynął termin dopuszczalności stwierdzenia nieważności badanego rozstrzygnięcia, ani też rozstrzygnięcie to nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych.
Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż rażące naruszenie prawa, o którym mowa w ww. przepisie, a na zaistnienie którego w niniejszej sprawie wskazuje strona skarżąca, określane jest w doktrynie i orzecznictwie jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które wywołuje skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W orzecznictwie zgodnie zauważa się, iż rażące naruszenie prawa występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. O rażącym naruszeniu prawa można mówić w razie oczywistego naruszenia prawa, tj. takiego, gdy dane rozstrzygnięcie stoi w oczywistej sprzeczności z jasno sformułowanym przepisem prawa, a więc takim, który nie wymaga dalszych wyjaśnień. W wyroku z 31 stycznia 2006 r. (sygn. akt I OSK 883/05, lex nr 299873), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż "Rażące naruszenie prawa stanowi kwalifikowaną formę "naruszenia prawa". Utożsamianie tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" nie jest słuszne. Naruszenie przepisów postępowania lub prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie nosi cech rażącego naruszenia prawa". I dalej: "Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność decyzji, gdy ma charakter rażący. A zatem dla uznania, że wystąpiło owo kwalifikowane "naruszenie prawa", konieczne jest stwierdzenie i wykazanie, iż miało ono charakter rażący". W przywołanym wyroku Sąd zaznaczył też, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Zaznaczył przy tym, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Jednocześnie dodać należy, iż w orzecznictwie zwraca się uwagę i podkreśla, że ani oczywistość naruszenia przepisu, ani jego charakter nie są wystarczające do uznania, że miało miejsce rażące naruszenie prawa. Obok oczywistego naruszenia prawa i charakteru przepisu, który został naruszony, jako kryterium rażącego naruszenia prawa winny być traktowane społeczno-gospodarcze skutki wywołane wadliwą decyzją. Na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę m.in. w wyroku z 25 września 2007 r. (sygn. akt II OSK 1111/06, lex nr 494728), w którym to wskazał, iż "O tym, czy naruszenie prawa jest "rażącym", decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych, jakie dane naruszenie za sobą pociąga. Za "rażące" należy uznać wyłącznie takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia zasady praworządności. Utożsamianie zatem tego pojęcia z każdym naruszeniem jest oczywiście wadliwe. Nie każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa może być uznane za rażące, nie jest też decydujący charakter przepisu, jaki został naruszony. Przy kwalifikowaniu naruszenia prawa do kategorii naruszenia rażącego chodzi nie o sam fakt zachowania się organu niezgodnie z normą prawną, lecz o skutki, których dotkliwości dla strony niczym nie można usprawiedliwiać."
W niniejszej sprawie sporne jest, czy Komendant Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w N. S. wydając decyzję z dnia[...] listopada 2007 r. nr [...] nakazującą [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w N. S. do bloku nr [...] terenie O. S. w S. S. doprowadzić drogę pożarową, mógł zastosować przepis § 11 ust. 1 pkt. 2, rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych i nałożyć ww. obowiązek doprowadzenia drogi pożarowej do budynku, który według oświadczenia Spółdzielni został oddany do użytkowania w 1976 r., a w ocenie strony skarżącej powyższy przepis nie miał zastosowania do istniejących już budynków.
Podnieść należy, że kwestionowana decyzja KM PSP z dnia [...] listopada 2007 r. została wydana na podstawie:
- art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, w myśl którego komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych, uprawniony jest w drodze decyzji administracyjnej do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie;
- art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, w myśl którego właściciel, zarządca lub użytkownik budynku, obiektu lub terenu, ponoszą odpowiedzialność za naruszenie przepisów przeciwpożarowych, w trybie i na zasadach określonych w innych przepisach;
- § 11 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 czerwca 2003 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 ww. ustawy o ochronie przeciwpożarowej), w myśl którego droga pożarowa o utwardzonej nawierzchni, umożliwiająca dojazd o każdej porze roku pojazdów jednostek ochrony przeciwpożarowej do obiektu budowlanego, powinna być doprowadzona do budynku należącego do grupy wysokości: średniowysokie, wysokie lub wysokościowe, zawierającego strefę pożarową zakwalifikowaną do kategorii zagrożenia ludzi ZL III, Zl IV lub ZL V.
Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że ww. rozporządzenie MSWiA z dnia [...] czerwca 2003 r. weszło w życie w dniu [...] lipca 2003 r., a więc obowiązywało w dacie wydania kwestionowanej decyzji KM PSP w N. S. nr [...] , tj. w dniu [...] listopada 2007 r., W tym miejscu należy podkreślić, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przepisy cytowanego wyżej rozporządzenia mają zastosowanie także do budynków istniejących już w dacie wejścia w życie przedmiotowego aktu wykonawczego. Warto w tym miejscu przytoczyć treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1144/06, w którym wyrażono pogląd, całkowicie akceptowany przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, że akty prawne wydane w wykonaniu delegacji zawartych w odpowiednich przepisach ustawy o ochronie przeciwpożarowej mogą być też przez organy administracji publicznej stosowane do budynku, który został wybudowany zanim weszło w życie rozporządzenie oraz powołana ustawa. W związku z faktem, że ustawa o ochronie przeciwpożarowej nie reguluje stosowania jej do budynków wybudowanych przed wejściem ustawy w życie, należy stosować zasadę bezpośredniego działania nowego prawa. Takie regulacje w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie naruszają zasady niedziałania prawa wstecz lecz wiążą się z tzw. retrospektywnym działaniem prawa (a nie retroaktywnym) i zasadą bezpośredniego stosowania prawa. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny (w ślad za uzasadnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 października 2006 r. sygn. akt P 27/05, publ. OTK-A nr 9 z 2006 r., poz. 124) ustawodawca może stanowić normy retrospektywne, jeżeli przemawia za tym ważny interes publiczny, a takim interesem jest bez wątpienia ochrona życia i zdrowia ludzkiego oraz mienia przed niebezpieczeństwem pożaru. To na właścicielu budynku obiektu budowlanego lub terenu – zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie przeciwpożarowej – ciąży obowiązek przygotowania budynku, obiektu budowlanego lub terenu do prowadzenia akcji ratowniczej. Jak słusznie wskazał organ jedyny wyjątek w zakresie zastosowania ww. rozporządzenia do budynków istniejących już w dacie jego wejścia w życie przewidziany został w § 17 i dotyczy oddalenia bliższej krawędzi drogi pożarowej od ściany obiektów zaliczanych do kategorii zagrożenia ludzi w odniesieniu do dróg pożarowych istniejących w dniu wejścia w życie rozporządzenia (pod warunkiem, że zostały one wykonane zgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie ich budowy).
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że istnienie budynku, który wprawdzie został wybudowany pod rządami "starego" prawa, ale istnieje i jest użytkowany pod rządami "nowego" prawa jest zdarzeniem "ciągłym" albo sytuacją trwającą także po wejściu w życie nowej ustawy. Zatem wprowadzenie nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej dla takich budynków jest działaniem retrospektywnym prawa, a nie działaniem retroaktywnym (por. wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1144/06, LEX nr 503511, wyrok NSA z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1055/11). Pogląd taki prezentowany był również w wyroku NSA z dnia 14 stycznia 2010 r., II OSK 50/09, LEX nr 597647.
Sąd w składzie tu orzekającym w pełni podziela powyższy pogląd, że obowiązki, wynikające z treści powyższego rozporządzenia mają charakter samoistny i należy je stosować także do budynków istniejących już w dacie wejścia w życie przedmiotowego aktu wykonawczego, a tym samym miały zastosowanie do budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr [...] na O. S. w N. S.
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że zgodnie z § 209 ust. 1 i 2 rozporządzenia technicznego, budynki oraz części budynków, stanowiące odrębne strefy pożarowe, z uwagi na przeznaczenie i sposób użytkowania, dzieli się m. in. na mieszkalne, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej charakteryzowane kategorią zagrożenia ludzi, określane jako ZL, gdzie ZL IV to budynki mieszkalne.
Dodatkowo, zgodnie z § 8 pkt 2 warunków technicznych, jedną z wielkości charakteryzującej budynki jest grupa wysokości. W przypadku przedmiotowego budynku mieszkalnego o 5 kondygnacjach nadziemnych, mamy do czynienia z grupą budynków średniowysokich (SW), do której zalicza się budynki mieszkalne o wysokości od 5 do 9 kondygnacji nadziemnych włącznie. Zatem organ PSP prawidłowo ocenił przedmiotowy budynek jako średniowysoki o kategorii zagrożenia ludzi ZL IV (mieszkalny).
Obowiązek doprowadzenia drogi pożarowej do przedmiotowego budynku wynika wyłącznie z jego przeznaczenia (ZL IV) i grupy wysokości (SW). Nie wynika on z § 207 rozporządzenia technicznego. Nie można bowiem mylić zaliczenia budynku do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV - budynki mieszkalne (na podstawie § 209 rozporządzenia technicznego) z uznaniem budynku istniejącego za zagrażający życiu ludzi, gdyż pierwsze wynika z przeznaczenia budynku, a drugie z niezachowania w nim warunków technicznych zapewniających możliwość ewakuacji ludzi. Organy PSP w swoich decyzjach właściwie wskazywały podstawę prawną przedmiotowego obowiązku (§ 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 16 czerwca 2003 r.), bowiem obowiązek ten wynika tylko i wyłącznie z przeznaczenia obiektu i jego wysokości, a uznanie budynku za zagrażający życiu ludzi nie warunkuje konieczności doprowadzenia drogi pożarowej do średniowysokiego budynku ZL IV.
Z tych też przyczyn Sąd podziela ocenę zawartą w zaskarżonej decyzji w kontekście art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Sąd stwierdza jednocześnie, że nie znalazł żadnych przyczyn, dla których należałoby podważyć ocenę Komendanta Głównego PSP dokonaną w kontekście pozostałych, a niekwestionowanych przez skarżącą, przesłanek nieważności.
W tej sytuacji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.