Pełny tekst orzeczenia

VII SA/Wa 397/26

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

VII SA/Wa 397/26 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2026-09-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-02-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Nogal
Iwona Ścieszka /przewodniczący/
Mirosław Montowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 6 par. 1a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 73 par. 1 art. 74 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Iwona Ścieszka Sędziowie: sędzia WSA Mirosław Montowski (sprawozdawca) sędzia WSA Andrzej Nogal po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 września 2026 r. sprawy ze skargi Wspólnoty [...] w K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 20 listopada 2025 r. znak: DOR.7101.223.2025.JZA w przedmiocie odmowy wglądu do akt sprawy oddala skargę
Uzasadnienie
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB", "organ centralny"), postanowieniem z dnia 20 listopada 2025 r., znak: DOR.7101.223.2025.JZA, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn.: Dz.U.
z 2024 r., poz. 572, dalej jako: "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w K. (dalej: "Wspólnota Mieszkaniowa", "Skarżąca") – orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "Małopolski WINB", "organ wojewódzki") z 16 września 2025 r., nr 843/2025, w przedmiocie odmowy wglądu w akta sprawy.
Do wydania ww. postanowienia GINB doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych wskazanych przez organy.
Po zapoznaniu się w dniu 13 sierpnia 2025 r. z aktami przeprowadzonego przed Małopolskim WINB postępowania ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej na bezczynność wierzyciela, tj. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego
w K. - Powiat G. (dalej: "PINB w K.", "organ powiatowy")
w sprawie podejmowania czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych celem doprowadzenia do wykonania obowiązku orzeczonego
w ostatecznej decyzji organu powiatowego z [...] sierpnia 2022 r. znak: [...], przedstawicielka Wspólnoty Mieszkaniowej złożyła wniosek o udostępnienie jej do wglądu całości akt sprawy, w tym w szczególności dokumentu, bądź dokumentów przekazanych przez PINB w K. przy piśmie z [...] lipca 2025 r. znak: [...], na podstawie którego Małopolski WINB uznał, że nakaz przywrócenia lokalu do stanu poprzedniego został wykonany.
Małopolski WINB, postanowieniem z dnia 16 września 2025 r., nr 843/2025, działając w oparciu o art. 74 § 2 i art. 73 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu ww. wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej – odmówił wglądu w przekazane do Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K. akta w formie spakowanego pliku elektronicznego tzw. paczki administracyjnej (eADM) w załączeniu do relacji PINB w K.
z [...] lipca 2025 r. znak: [...], dokumentujące działania wierzycielskie ww. organu w sprawie doprowadzenia do wykonania niepieniężnego obowiązku orzeczonego w ostatecznej decyzji PINB w K. z dnia [...] sierpnia 2022 r. znak: [...].
Na to postanowienie organu wojewódzkiego z 16 września 2025 r. zażalenie, w ustawowym terminie, wniosła Wspólnota Mieszkaniowa.
Rozpoznając złożone zażalenie, GINB przypomniał przede wszystkim, że
z uprawnień wskazanych w art. 73 k.p.a. (wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów) może skorzystać tylko ten podmiot, który brał udział
w postępowaniu administracyjnym jako strona. W drodze uzasadnionego wyjątku od tej zasady można uznać za dopuszczalne udostępnienie akt postępowania administracyjnego podmiotowi, który nie brał w nim udziału, niemniej gdy interes prawny tego podmiotu nie budzi żadnych wątpliwości. Chodzić by tu zatem mogło
o stronę w sposób oczywisty pominiętą przez organ.
Organ centralny zauważył, że w badanej sprawie Wspólnota Mieszkaniowa dysponowała statusem strony postępowania jurysdykcyjnego zakończonego ostateczną decyzją PINB w K. z [...] sierpnia 2022 r., nakazującą inwestorowi doprowadzenie lokalu użytkowego położnego na parterze budynku przy ul. [...] w K., do stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę i przywrócenie elementów przestrzennych w zakresie zrealizowanych robót budowlanych i instalacyjnych wykazanych w przedłożonym opracowaniu technicznym.
Następnie Skarżąca wniosła na podstawie art. 6 § 1a u.p.e.a. skargę na bezczynność wierzyciela - PINB w K., w podejmowaniu czynności zmierzających do wyegzekwowania obowiązku nałożonego decyzją ww. organu powiatowego z [...] sierpnia 2022 r. Postępowanie to zostało zakończone postanowieniem Małopolskiego WINB z 31 lipca 2025 r. nr 693/2025 o uznaniu skargi za zasadną.
GINB podkreślił, że przepis art. 6 § 1a u.p.e.a. ustanawia specyficzny (szczególny) względem regulacji art. 37 k.p.a. środek prawny zapobiegania
i zwalczania bezczynności wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. Skarga na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, o której mowa w art. 6 § 1a u.p.e.a. jest jedynym środkiem prawnym, który może być w takiej sytuacji wykorzystany przez osobę trzecią. Podmiotowi takiemu nie przysługuje skarga na bezczynność organu administracji
w rozumieniu art. 37 § 1 k.p.a. Organ centralny zaznaczył jednak, że podmioty wymienione w art. 6 § 1a u.p.e.a. nie są stronami postępowania egzekucyjnego i na mocy wymienionego przepisu służy im wyłącznie uprawnienie do wniesienia skargi do organu wyższego stopnia i tylko w tym wąskim zakresie podmioty te uczestniczą w postępowaniu obejmującym bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności zmierzających do wyegzekwowania od zobowiązanego nałożonego tytułem wykonawczym obowiązku. Z uregulowania tego nie można wyprowadzić tezy, że podmioty zainteresowane przeprowadzeniem egzekucji, w tym te, które brały udział w postępowaniu zakończonym decyzją nakładającą obowiązek mają przymiot strony w postępowaniu egzekucyjnym. Podmioty te nie mają legitymacji do uczestniczenia w postępowaniu egzekucyjnym i zaskarżania wydawanych w nim postanowień, a ich uprawnienia są ograniczone treścią art. 6 § 1a u.p.e.a., co ogranicza również możliwości składania skarg do sądu administracyjnego.
Dalej GINB przyznał, że niewątpliwie materiał dowodowy obejmujący czynności wierzyciela, jest częścią akt skargowych, na podstawie których organ wojewódzki uznał skargę Wspólnoty Mieszkaniowej na bezczynność PINB
w K. za zasadną. Tym niemniej, jak wskazał Małopolski WINB
w postanowieniu odmawiającym Skarżącej wglądu do akt sprawy, udostępnienie Wspólnocie Mieszkaniowej akt postępowania skargowego oznacza uzyskanie przez nią nieograniczonego dostępu do całości materiału dowodowego, dotyczącego podejmowanych czynności egzekucyjnych. Zdaniem Małopolskiego WINB oznaczałoby to zrównanie statusu Skarżącej (jako osoby trzeciej w postępowaniu egzekucyjnym) z uprawnieniami chociażby zobowiązanego.
W badanej sprawie GINB przyznał rację organowi wojewódzkiemu. Wskazał, że co do zasady w egzekucyjnych postępowaniach skargowych, w tym również
w postępowaniu ze skargi na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych jedyną stroną jest podmiot, którego skarga inicjuje to postępowanie. Jednakże zdaniem GINB nie oznacza to, że jednocześnie Skarżącej przysługuje prawo udziału w czynnościach wierzycielskich
(w postępowaniu egzekucyjnym) jak i prawo dostępu do akt dokumentujących takie działania.
Organ centralny za słusznie uznał stwierdzenie Małopolskiego WINB, że skarżący w ramach postępowania skargowego inicjowanego w oparciu o art. 6 § 1a u.p.e.a. otrzymuje jedynie informacje niezbędne do rozpatrzenia jego skargi, której przedmiotem jest bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. Są to z reguły zawarte
w relacji wierzyciela do rozpatrującego skargę organu wyższego stopnia, informacje dotyczące wyłącznie takich aspektów jak: rozkład w czasie przeprowadzonych już czynności wierzycielskich i aktualny etap, na którym te czynności się znajdują. Sam zaś organ wyższego stopnia, rozpatrując skargę na bezczynność wierzyciela, może oczywiście dysponować materiałem dowodowym, na którym wierzyciel oparł swoją relację (jeżeli materiał taki zostanie organowi wyższego stopnia wraz z relacją przekazany albo z inicjatywy wierzyciela, albo na żądanie organu wyższego stopnia), tj. całą dokumentacją podejmowanych dotąd przez wierzyciela działań wierzycielskich lub jej częścią istotną dla rozpatrzenia skargi. Nie oznacza to jednak, że materiał taki zostaje włączony w akta prowadzonego postępowania skargowego,
a organ wyższego stopnia w związku z prowadzeniem tego postępowania skargowego uprawniony jest udostępniać go do wglądu skarżącemu, którego udział w ww. działaniach wierzycielskich nie został w przepisach prawa w ogóle przewidziany w jakiejkolwiek formie. Skoro zaś skarżący w świetle przepisów prawa nie ma zapewnionego udziału w podejmowanych przez wierzyciela czynnościach celem zastosowania środków egzekucyjnych wobec innej osoby (adresata decyzji), to brak jest podstaw do udostępniania akt takich działań, w trybie art. 73 k.p.a.,
w ramach postępowania skargowego, prowadzonego odrębnie od ww. działań wierzycielskich i przez organ wyższego stopnia, a więc inny organ niż ten podejmujący działania wierzycielskie.
GINB dostrzegł, że Skarżącej w dniu 13 sierpnia 2025 r. udostępniono m.in. pismo PINB w K. z [...] lipca 2025 r. znak: [...] stanowiące relację z podejmowanych działań tego organu prowadzących do wyegzekwowania nałożonego decyzją organu powiatowego obowiązku. Wskazana wyżej relacja zawiera na jej końcu spis przekazanych wraz z nią organowi wojewódzkiemu w formie elektronicznej (jako paczka eADM) akt dokumentujących podjęte dotąd przez organ powiatowy działania wierzycielskie w sprawie doprowadzenia do wykonania obowiązku określonego w decyzji z [...] sierpnia 2022 r. Z akt sprawy wynika, że Małopolski WINB w ramach postępowania skargowego udostępnił Skarżącej jedynie informacje niezbędne do rozpatrzenia skargi na bezczynność wierzyciela w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia Skarżącej, która podniosła, że skoro jest stroną postępowania zakończonego decyzją organu powiatowego to również posiada interes prawny w uzyskaniu wglądu we wszystkie akta spakowane w formie pliku elektronicznego przekazane w związku z podejmowanymi czynnościami egzekucyjnymi prowadzącymi do wykonania tej decyzji, GINB wskazał, że postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma charakter postępowania incydentalnego i zależnego od postępowania głównego. To w postępowaniu głównym organ administracji prowadzi sprawę egzekucyjną. Skoro postępowanie w sprawie udostępnienia akt w toku postępowania egzekucyjnego ma charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania głównego, to także i krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie ustala się odrębnie niż ten, który organ ustalił na potrzeby postępowania głównego. Wspólnota Mieszkaniowa nie jest zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym. W ocenie GINB, z definicji zobowiązanego, zamieszczonej w art. 1a pkt 20 u.p.e.a. wynika, że jest to osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze niepieniężnym.
Organ centralny podzielił stanowisko judykatury, w myśl którego, nie istnieją odrębne katalogi stron: na potrzeby postępowania w sprawie udostępnienia akt oraz na potrzeby postępowania głównego. Ani art. 73 i 74 k.p.a. ani jakikolwiek inny przepis (w tym art. 140, czy też art. 144 k.c.) nie kreują odrębnego interesu prawnego w sposób odrębny i niezależny od interesu prawnego statuującego strony
w postępowaniu głównym.
GINB zaznaczył jednocześnie, że art. 73 k.p.a. nie jest podstawą do oceny prawidłowości ustalania kręgu stron w postępowaniu głównym. Istotą postępowania uregulowanego w powołanych przepisach jest tylko stricte prawnoprocesowa kwestia udostępnienia akt postępowania, formy udostępnienia, zakresu udostępniania
i zasad odmowy udostępniania. Skoro tak to inne kwestie, ściśle merytoryczne, jak ocena prawidłowości ustalania kręgu stron, są już poza przedmiotem tego wpadkowego postępowania. Wobec tego w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 73 k.p.a. nie można dokonywać oceny prawidłowości ustalania kręgu stron w postępowaniu głównym.
Za bezpodstawny GINB uznał poza tym zarzut Skarżącej dotyczący naruszenia przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, skoro podstawą wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej był art. 73 § 1 k.p.a., a nie przepisy ww. ustawy.
Organ centralny stwierdził, że wbrew twierdzeniom Skarżącej Małopolski WINB nie naruszył również prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) jak i przysługujących stronie praw związanych z wglądem w akta sprawy czy otrzymaniem odpisów dokumentów.
W konsekwencji GINB doszedł do wniosku, że organ wojewódzki zasadnie odmówił Wspólnocie Mieszkaniowej wglądu w przekazane do WINB w K. akta w formie spakowanego pliku elektronicznego tzw. paczki administracyjnej (eADM), dokumentujące działania wierzycielskie organu powiatowego w sprawie doprowadzenia do wykonania niepieniężnego obowiązku orzeczonego w decyzji PINB w K. z [...] sierpnia 2022 r.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się Wspólnota Mieszkaniowa, wnosząc skargę do tutejszego Sądu.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
• art. 10 k.p.a. - prawa do czynnego udziału w postępowaniu i obrony swoich interesów;
• art. 61 § 1 k.p.a. - obowiązku zapewnienia stronie możliwości zapoznania się
z materiałami sprawy;
• art. 62 k.p.a. - prawa strony do wglądu w akta sprawy;
• art. 68 k.p.a. - prawa strony do otrzymania odpisów dokumentów;
• art. 7 k.p.a. - obowiązku organu prowadzenia postępowania w sposób rzetelny i bezstronny;
• ustawy o dostępie do informacji publicznej, art. 2 i 10 - obowiązku udostępnienia informacji publicznej, w tym dokumentów organu;
• ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 2 i 3 - twierdzeniu
o rzekomych "działaniach przed-egzekucyjnych", nad którymi urząd przechodzi do porządku dziennego, a które nie mogą ograniczać praw strony ani wyłączać jej
z postępowania.
W szerokim uzasadnieniu skargi przedstawiciel Wspólnoty Mieszkaniowej przedstawił dotychczasowy przebieg postępowań prowadzonych przez PINB
w K. oraz Małopolskiego WINB. Skarżąca zawróciła uwagę na okoliczności,
w jakich doszło do wydania m.in. zaskarżonego postanowienia. Za bezpodstawne uznała to, że w żaden sposób nie była powiadamiana przez PINB w K.
o podejmowaniu jakichkolwiek czynności zmierzających do wyegzekwowania od inwestora nakazu wynikającego z decyzji organu powiatowego z [...] sierpnia 2022 r., nakazującej doprowadzenie lokalu położonego na parterze budynku przy ul. [...] w K.
do stanu poprzedniego. Takie postępowanie PINB w K. Skarżąca uważa za bezprawne, w sytuacji gdy Wspólnota Mieszkaniowa mająca w sprawie interes prawny i faktyczny, była stroną postępowania w związku z samowolą budowlana dokonaną przez inwestora. Inwestor wykonał prace obejmujące również części wspólne budynku bez uzyskania prawnie wymaganego prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane od Wspólnoty Mieszkaniowej. Z wiedzy Skarżącej wynika natomiast, że organ powiatowy nie wszczął w stosunku do inwestora sprawy egzekucyjnej, a zatem wszelkie czynności dokonywane przez urząd obejmowały postępowanie dotyczące sprawy znak: [...], w której Wspólnota Mieszkaniowa była i jest stroną.
Skarżąca podniosła, że jest stroną w sprawie o doprowadzenie lokalu przy ul. [...] w K. do stanu poprzedniego, gdyż inwestor nie może prowadzić żadnych prac budowlanych bez zgody Wspólnoty Mieszkaniowej, potrzebuje bowiem tzw. pozwolenia od właścicieli na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane, w związku z ingerencją chociażby w części wspólne budynku. O takie pozwolenie inwestor jednak ani razu do Wspólnoty Mieszkaniowej nie wystąpił. Skarżącej nie jest również znany fakt, aby inwestor uzyskał jakąkolwiek zgodę na zmianę sposobu użytkowania lokalu, nie przedstawił pełnej dokumentacji z przeprowadzonych do tej pory prac. Nie przeprowadził też wymaganych decyzją PINB w K. prac związanych z doprowadzeniem lokalu do stanu pierwotnego.
Według wiedzy Skarżącej, nie wszczęto także postępowania egzekucyjnego, wobec czego i krąg stron jest ten sam, jak w postępowaniu legalizacyjnym (zakończonym decyzją o rozbiórce z [...] sierpnia 2022 r.). Zdaniem Wspólnoty Mieszkaniowej organ ma możliwość udostępnić dokumenty, w których wrażliwe dane są zasłonięte. Wielokrotnie zresztą urzędy w ten sposób udostępniały Skarżącej informacje. Stąd ten argument jest wg. Skarżącej całkowicie bezpodstawny.
Skarżąca uważa, że Małopolski WINB narusza jej prawo do czynnego udziału strony w postępowaniu, a także zasadę jawności i przejrzystości działań organu. Tym bardziej, że sam wydał opierając się na ukrytych przed Wspólnotą Mieszkaniową dokumentach, zaskarżone przez nią obecnie do WSA w K. postanowienie nr 693/2025 z dnia 31 lipca 2025 r. Nie badając wnikliwie sprawy odmawia Skarżącej pełnego wglądy w dokumenty.
Dla wyjaśnienia wszelkich wątpliwości i nieprawidłowości, Wspólnota Mieszkaniowa musi zaś poznać całość dokumentacji, o którą wnosi. Chodzi bowiem o zdrowie i życie mieszkańców kamienicy, klientów lokalu, w którym dokonano samowoli oraz o dbanie o budynek będący zabytkiem, a zatem będący częścią dziedzictwa narodowego.
W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) zadanie Sądu jest ściśle określone: Sąd ma obowiązek przeprowadzić kontrolę zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
W związku z tym, Sąd ma obowiązek wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, jeśli stwierdzi, że w danej sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nakazuje to art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, zwanej dalej "p.p.s.a."). Sąd ma też obowiązek stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia, jeśli akt taki jest dotknięty którąkolwiek z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Natomiast w przypadku niestwierdzenia wskazanych postaci naruszenia prawa przez organ administracji, skarga podlega oddaleniu. Inaczej mówiąc, jeśli zaskarżona decyzja lub postanowienie są zgodne z prawem, uchylenie ich przez sąd jest niedopuszczalne.
Jednocześnie należy podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowane orzeczenia nie naruszają prawa w sposób wskazany powyżej, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 20 listopada 2025 r., znak: DOR.7101.223.2025.JZA, utrzymujące w mocy postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 16 września 2025 r., nr 843/2025 o odmowie Wspólnocie Mieszkaniowej wglądu w przekazane do organu wojewódzkiego w załączeniu do relacji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat G. z [...] lipca 2025 r. znak: [...], akta w formie spakowanego pliku elektronicznego, tzw. paczki administracyjnej (eADM).
Podstawę prawną rozstrzygnięć organów stanowią przepisy art. 73 § 1 i art. 74 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Stosownie natomiast do treści art. 74 § 2 k.p.a., odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii
i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
W świetle jasnej dyspozycji przywołanego art. 73 § 1 k.p.a., prawo wglądu
w akta sprawy przysługuje wyłącznie stronie. Przy tym sprawa udostępnienia akt postępowania nie jest samodzielną sprawą administracyjną w znaczeniu jakie temu pojęciu nadaje art. 1 k.p.a., wobec czego kwestia wystąpienia przeszkody podmiotowej w załatwieniu wniosku nie może zostać oceniona w oparciu o zasady rozpoznania wniosku wszczynającego postępowanie wynikające z art. 61a § 1 k.p.a. Postanowienie odmawiające udostępnienia akt jest czynnością orzeczniczą, niemniej polega na rozstrzygnięciu przez organ prowadzący postępowanie jedynie kwestii wpadkowej, która dotyczy toku postępowania głównego (ocena dopuszczalności pozbawienia strony żądającej dostępu do akt jednego z przysługujących jej uprawnień procesowych). Ani art. 73 i art. 74 k.p.a., ani jakikolwiek inny przepis, nie kreuje interesu prawnego w sposób odrębny i niezależny od interesu prawnego statuującego strony w postępowaniu głównym. Tym samym, skoro w toku prowadzonego postępowania głównego organ określił krąg stron, to taki krąg i tylko takie strony mogą skorzystać z odrębnego (incydentalnego i wpadkowego) postępowania jakim jest postępowanie regulowane art. 73 i art. 74 k.p.a. dotyczące udostępnienia akt (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2026 r., sygn. akt I OSK 2933/23, LEX nr 4036148).
Powyższe prowadzi do wniosku, który tutejszy Sąd uznaje za całkowicie trafny, że postępowanie w sprawie udostępnienia akt ma charakter postępowania incydentalnego i zależnego od owego postępowania "głównego". To w postępowaniu "głównym" organ administracji rozstrzyga sprawę administracyjną. Skoro zaś postępowanie w sprawie udostępnienia akt w toku postępowania administracyjnego ma charakter wpadkowy, incydentalny i zależny od postępowania "głównego", to także i krąg stron na potrzeby postępowania wpadkowego nie ustala się odrębnie niż ten, który organ ustalił na potrzeby postępowania "głównego" (tak NSA w wyroku
z dnia 24 lutego 2026 r., sygn. akt III OSK 3292/23, LEX nr 4034432).
Rozpoznając niniejszą sprawę należy wobec tego w pierwszej kolejności podkreślić, że zaskarżone postanowienie zapadło na skutek wniosku Skarżącej, która w istocie rzeczy domagała się dostępu do całości akt przekazanych przez PINB w K. do organu wojewódzkiego, w związku ze skargą Wspólnoty Mieszkaniowej na brak działań organu powiatowego w egzekwowaniu obowiązku nałożonego decyzją z [...] sierpnia 2022 r., znak: [...]. Akta, których udostępnienia domaga się Skarżąca, dotyczą więc działań wierzycielskich podejmowanych przez PINB w K. w celu doprowadzenia do wykonania nakazu orzeczonego przez ten organ.
Podstawę skargi Wspólnoty Mieszkaniowej na bezczynność wierzyciela stanowił przepis art. 6 § 1a u.p.e.a., zgodnie z którym, na bezczynność wierzyciela
w podejmowaniu czynności, o których mowa w § 1, służy skarga podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku oraz organowi zainteresowanemu wykonaniem obowiązku. Postanowienie w sprawie skargi wydaje organ wyższego stopnia. Na postanowienie oddalające skargę przysługuje zażalenie.
W kontekście zarzutów podnoszonych przez Skarżącą istotne znaczenie ma więc w rozpoznawanej sprawie brzmienie art. 6 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Wierzyciel może nie podejmować czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, jeżeli wysokość należności pieniężnej nie przekracza dziesięciokrotności kosztów upomnienia, chyba że okres do upływu terminu przedawnienia należności pieniężnej jest krótszy niż 6 miesięcy.
Z treści cytowanego przepisu wynika, wbrew twierdzeniom Skarżącej, że bezczynność wierzyciela obejmuje zarówno brak podejmowania czynności zmierzających dopiero do zastosowania środków egzekucyjnych (określanych przez organ mianem "działań przed egzekucyjnych"), jak i brak stosowania tego rodzaju środków mających doprowadzić do wykonania obowiązku przez zobowiązanego. Innymi słowy, wszelkie czynności (bądź ich brak), jakie wierzyciel powinien podjąć
w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku wynikającego z wydanej decyzji ostatecznej, stanowią element procedury egzekucyjnej i jako takie podlegają już regulacjom u.p.e.a. Nie stanowią one więc części postępowania administracyjnego,
w ramach którego doszło do wydania decyzji objętej działaniami wierzyciela (organu), a które zmierzają jedynie do wykonania orzeczonych w tej decyzji nakazów/zakazów.
Jednocześnie należy zauważyć, że w myśl art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej:
1) do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy,
2) w postępowaniu egzekucyjnym
- przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się zatem, że
w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma zastosowania art. 28 k.p.a. odwołujący się do interesu prawnego posiadanego przez stronę. Struktura podmiotowa tego postępowania nie może być określana przez pryzmat powołanego przepisu. Jego cel przesądza bowiem o braku ciągłości układu podmiotowego jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym
w administracji, w którym stronami w umownym znaczeniu są zasadniczo wierzyciel
i zobowiązany, pozostający osiami sporu toczonego przed organem egzekucyjnym
o dopuszczalność i sposób prowadzenia egzekucji. Jeżeli obowiązek jest skonkretyzowany w decyzji, to również w przypadku, gdy nałożenie obowiązku następuje na dwie lub więcej osób, skutkuje to tym, że stają się one zobowiązanymi w odrębnych postępowaniach egzekucyjnych, co nie wyklucza oczywiście istnienia funkcjonalnych związków zachodzących pomiędzy egzekucjami prowadzonymi
w takiej sytuacji. Przepisy u.p.e.a. posługują się natomiast także kategorią "podmiotów, których interes prawny lub faktyczny został naruszony" (art. 6 § 1a, art. 54 § 2 u.p.e.a.) (zob. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 4/23. LEX nr 3927392).
W wyroku z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 1149/10, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji zawierają wyczerpującą regulację dotyczącą podmiotów tego postępowania, która nie nawiązuje do pojęcia "strony postępowania" w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Dostrzegł zarazem możliwość wystąpienia w tym postępowaniu "osób trzecich", zauważając, że skarga na bezczynność wierzyciela podejmowaniu czynności zmierzających do wykonania tytułu egzekucyjnego, o jakiej mowa w art. 6 § 1a u.p.e.a., jest jedynym środkiem prawnym, który może być wykorzystywany przez taką właśnie osobę trzecią (zob. także D.R. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, Opubl. LEX 2015).
Stąd na tle regulacji zamieszczonej w art. 6 § 1a u.p.e.a. w judykaturze przesądzono, że podmioty wymienione w art. 6 § 1a u.p.e.a., a więc osoby, których interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku, nie są stronami postępowania egzekucyjnego i na mocy wymienionego przepisu służy im wyłącznie uprawnienie, w przypadku bezczynności wierzyciela, do wniesienia skargi do organu wyższego stopnia i tylko w tym wąskim zakresie podmioty te uczestniczą w postępowaniu obejmującym bezczynność wierzyciela
w podejmowaniu czynności nakierowanych na wyegzekwowanie od zobowiązanego nałożonego tytułem wykonawczym obowiązku. Z uregulowania tego nie można zaś wyprowadzić tezy, iż podmioty zainteresowane przeprowadzeniem egzekucji, w tym te, które brały udział w postępowaniu zakończonym decyzją nakładającą obowiązek mają przymiot strony w postępowaniu egzekucyjnym. Podmioty te nie mają legitymacji do uczestniczenia w postępowaniu egzekucyjnym i zaskarżania wydawanych w nim postanowień, a ich uprawnienia są limitowane treścią art. 6 § 1a wymienionej ustawy, co determinuje również możliwości składania skarg do sądu administracyjnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 22 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 1588/06, LEX nr 503757; tak też: WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SAB/Wr 2/15, LEX nr 1817785 oraz WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 27 czerwca 2018 r., sygn. akt II SAB/Gl 18/18, LEX nr 2513827).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organy zasadnie wyjaśniły Skarżącej, że skoro nie jest ona zobowiązanym ani wierzycielem, a jedynie złożyła skargę na bezczynność wierzyciela, to ma przymiot strony w postępowaniu egzekucyjnym, ale tylko w ściśle określonym zakresie, determinowanym przedmiotem tego środka zaskarżenia. Nie oznacza to, że przysługuje jej przymiot strony w postępowaniu poprzedzającym złożenie skargi na bezczynność wierzyciela (D. R. Kijowski, Komentarz do art. 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Lex z 1 grudnia 2014 r., zob. też wyrok NSA z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 856/18, LEX nr 2715531). Przedmiot postępowania wywołanego wniesieniem skargi na bezczynność wierzyciela uregulowanej w art. 6 § 1a u.p.e.a. (a także zażalenia na rozstrzygnięcie wydane na skutek rozpoznania skargi) stanowi bowiem wyłącznie kwestia, czy wierzyciel dopuścił się bezczynności w podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1716/17, LEX nr 2501170).
Ograniczony zakres uprawnień podmiotu, któremu przysługuje na mocy wskazanego art. 6 § 1a u.p.e.a. prawo do wniesienia skargi na bezczynność wierzyciela, skutkuje zarazem ograniczeniem jego praw do zapoznania się z aktami postępowania egzekucyjnego, w tym również działań podejmowanych przez wierzyciela w celu zastosowania środków egzekucyjnych. Rację ma tu GINB wskazując, że skoro Skarżąca nie jest stroną procedury egzekucyjnej to niedopuszczalnym byłoby zapewnienie jej w oparciu o art. 73 § 1 k.p.a. dostępu do całej dokumentacji dotyczącej czynności podejmowanych dotąd przez wierzyciela działań, poza tą jej częścią, która ma istotne znaczenie dla rozpatrzenia wniesionej skargi na bezczynność. Przyjęcie poglądu odmiennego powodowałoby bowiem, że podmiotowi uprawnionemu w świetle ww. przepisu jedynie do wniesienia skargi na bezczynność wierzyciela przysługują w gruncie rzeczy te same prawa co stronom postępowania egzekucyjnego, którymi są li tylko wierzyciel i zobowiązany. Wnoszący skargę na bezczynność wierzyciela nie ma zapewnionego udziału w podejmowanych przez tegoż wierzyciela czynnościach celem zastosowania środków egzekucyjnych wobec innej osoby (adresata decyzji), a tym samym brak jest podstaw do udostępniania mu pełnego wglądu w akta dokumentujące te działania w trybie art. 73 k.p.a. Tym bardziej, gdy jak słusznie dostrzegł GINB, miałoby to nastąpić w ramach postępowania skargowego, prowadzonego odrębnie od ww. działań wierzycielskich
i przez organ wyższego stopnia, a więc inny organ niż ten podejmujący działania wierzycielskie.
Z przedstawionych względów Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organów
w niniejszej sprawie, które odmówiły Skarżącej wglądu w całość dokumentacji zgromadzonej w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez PINB
w K., zmierzającego do doprowadzenia do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji organu powiatowego z dnia [...] sierpnia 2022 r. znak: [...]. Skarżąca nie jest bowiem stroną tego postępowania egzekucyjnego, w rozumieniu art. 28 k.p.a., a w konsekwencji nie przysługuje jej w tym zakresie uprawnienie wynikające z przepisu art. 73 § 1 k.p.a.
Jednocześnie jako bezzasadne ocenić trzeba zarzuty Skarżącej dotyczące naruszenia przepisów art. 2 i 10 ustawy o dostępie do informacji publicznej,
w sytuacji, gdy Wspólnota Mieszkaniowa nie występowała do organu wojewódzkiego o udostępnienie jej żądanej dokumentacji w trybie przepisów tej ustawy, lecz podstawę jej wniosku w tym przypadku stanowił wyłącznie przepis art. 73 § 1 k.p.a.
Wobec powyższego Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie,
a kontrolowane postanowienia są zgodne z prawem. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez nie przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, w stopniu skutkującym koniecznością eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonych orzeczeń.
Mając to na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku o oddaleniu skargi.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 120 p.p.s.a.