II SA/Go 353/22

II SA/Go 353/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2022-09-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Kamila Karwatowicz /sprawozdawca/
Krzysztof Rogalski /przewodniczący/
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 6 § 1 i § 1a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 września 2022 r. sprawy ze skargi A.S., K.S., K.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na bezczynność wierzyciela I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących A.S., K.S. solidarnie kwotę 100 zł (sto złotych) oraz na rzecz skarżącej K.P. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. A.R-H., M.H., K.P., A.S. oraz K.S. wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako SKO) skargę na bezczynność wierzyciela - Wójta Gminy w podejmowaniu czynności egzekucyjnych zmierzających do wykonania obowiązku określonego w decyzji Wójta Gminy z dnia [...] września 2019 r., znak [...]. Skarżący wnieśli o orzeczenie, że niezałatwienie sprawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu skargi wskazali, iż decyzją z dnia [...] września 2019 r. Wójt Gminy nakazał S. i W.M. w terminie do 31 października 2019 r. "wykonanie urządzenia zapobiegającego szkodom" poprzez zebranie warstwy nadmiaru rozplantowanego urobku z terenu wskazanych przez tę decyzję działek do rzędnych 46,4 m n.p.m. z obowiązkiem wywiezienia poza obręb robót w miejsce gdzie zagospodarowanie urobku nie spowoduje zmian stosunków wodnych i nie będzie sprzeczne z przepisami prawa, jak również odtworzenie zasypanego odcinka rowu [...] na działce [...] na długości ok. 50 m, począwszy od przedłużenia zachodniej granicy działki [...] do przedłużenia zachodniej granicy działki [...], zgodnie z wyznaczonymi parametrami. Wyżej wymieniona decyzja w toku postępowania odwoławczego została uchylona przez SKO co do terminu, natomiast w pozostałym zakresie - utrzymana w mocy (decyzja z [...] czerwca 2020 r., znak: [...]). W dniu [...] czerwca 2020 r. zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. decyzja SKO stała się decyzją ostateczną, natomiast z dniem [...] lipca 2020 r. zgodnie z art. 16 § 3 k.p.a. decyzją prawomocną.
Skarżący podnieśli, że do czasu złożenia skargi nie został zabrany jakikolwiek urobek z działek wymienionych w decyzji Wójta Gminy, jak i nie został wykonany rów melioracyjny, a tereny działek skarżących są regularnie zalewane i podtapiane, co powoduje znaczne szkody. Podali, że w dniu 15 stycznia 2021 r. zostali jedynie poinformowani telefonicznie, że żaden z urzędników Urzędu Gminy nie był sprawdzić czy decyzja została wykonana, a czynnością, jaką podjęto w sprawie było wysłanie do zobowiązanych pisma nakazującego przedłożenie dokumentacji geodezyjnej potwierdzającej wykonanie decyzji Wójta Gminy w terminie 14 dni od otrzymania ww. pisma.
Wójt Gminy pismem z dnia [...] lutego 2021 r., przekazując SKO akta sprawy ze skargą wyjaśnił, że w odpowiedzi na pismo z dnia [...] grudnia 2020 r. S. i W.M. pismem w dniu 8 stycznia 2021 r. poinformowali o przywróceniu poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu melioracyjnego, o numerze ewidencyjnym [...], co implikowało stwierdzenie, że stosowne prace są prowadzone i nie ma podstaw do zastosowania środków egzekucyjnych wobec uchylania się przez podmiot zobowiązany do wykonania obowiązku określonego w decyzji z dnia [...] września 2019 r., zwłaszcza, że niniejsza decyzja nie określa terminu w jakim nakazane prace winny być wykonane. Wójt wskazał nadto, że biorąc pod uwagę porę roku i warunki pogodowe (mróz, deszcz, śnieg, miejscowe oblodzenia) - nie było możliwości wykonania kolejnych etapów prac ziemnych prowadzących do wykonania decyzji Wójta w całości, zaś z uwagi na panującą sytuację pandemiczną spowodowaną wirusem COVID-19 ograniczona została do niezbędnego minimum praca pracowników urzędu w terenie, stąd nie dokonywano oględzin działek. Dodał też, że planowane są oględziny nieruchomości zobowiązanych (do akt załączone było zawiadomienie w tym zakresie z terminem [...] marca 2021 r.).
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r., znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie m.in. art. 17 pkt 1, art. 123, art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., obecnie tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej jako "k.p.a.") oraz art. 6 § 1a, art. 17 § 1 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), oddaliło skargę na bezczynność wierzyciela.
Organ w uzasadnieniu przytoczył treść art. 6 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Wierzyciel może nie podejmować czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, jeżeli łączna wysokość należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie i kosztów upomnienia nie przekracza dziesięciokrotności kosztów upomnienia, chyba że okres do upływu terminu przedawnienia należności pieniężnej jest krótszy niż 6 miesięcy. Z kolei zgodnie z art. 1a pkt 13 u.p.e.a, przez wierzyciela należy rozumieć podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym, a zgodnie z art. 1a pkt 12b, środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym jest: grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni.
Organ wyjaśnił, że na podstawie art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. oraz art. 20 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wierzyciel, czyli w niniejszej sprawie Wójt Gminy, jako organ wydający decyzję w pierwszej instancji z dnia [...] września 2019 r. jest jednocześnie - jako właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego - organem egzekucyjnym. Zgodnie z art. 26 § 1 zdanie drugie u.p.e.a. wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez nadanie tytułowi wykonawczemu przez siebie wystawionemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej.
Zdaniem SKO bezczynność wierzyciela, której dotyczy skarga z art. 6 § 1a u.p.e.a., polega na tym, że nie podejmuje on działań zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wobec zobowiązanego. Wierzyciel jest bezczynny, jeżeli w razie stwierdzenia uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku nie wzywa go do jego wykonania i w razie bezskuteczności tego upomnienianie sporządza tytułu wykonawczego i nie składa wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał w dalszej kolejności, że jeżeli decyzja nakładająca obowiązek nie określa terminu jego wykonania, to podlega on wykonaniu z dniem, w którym stal się wymagalny, jednakże podstawowym warunkiem podjęcia przez wierzyciela czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych jest uchylanie się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku. Wierzyciel jest zobowiązany do upomnienia zobowiązanego oraz wystawienia tytułu wykonawczego i złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji w razie stwierdzenia uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Obowiązek wierzyciela, dotyczący kontroli wykonywania obowiązków przez zobowiązanych oraz podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, rozpoczyna się wraz z nabyciem przez obowiązek cechy wykonalności i trwa do wygaśnięcia obowiązku lub stwierdzenia jego bezprzedmiotowości.
Kolejno organ wskazał, że zgodnie z art. 6 § 1b u.p.e.a. przed podjęciem czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wierzyciel może podejmować działania informacyjne wobec zobowiązanego zmierzające do dobrowolnego wykonania przez niego obowiązku. Ponieważ ustawa nie rozróżnia w tym przepisie środków egzekucyjnych, przed których zastosowaniem mogą być one podjęte, to przyjąć należy, że działania informacyjne mogą zostać podjęte przez wierzyciela w przypadku zarówno środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, jak i środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy organ I instancji wskazał, że jak wynika z nadesłanych akt sprawy oraz przedłożonych wyjaśnień Wójta Gminy zobowiązani przystąpili do wykonania obowiązku i są w trakcie jego realizacji, zaś wierzyciel monitoruje i kontroluje na bieżąco wykonywanie obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] września 2019 r., mając na uwadze rodzaj obowiązku oraz uwarunkowania pogodowe. Organ podkreślił, że konieczne jest uwzględnienie w okolicznościach niniejszej sprawy charakteru obowiązku o charakterze niepieniężnym i czasu niezbędnego na wykonanie prac. Ponadto zauważył, że pismem z dnia [...] lutego 2021 r. Wójt Gminy zawiadomił zobowiązanych o zamiarze przeprowadzenia w dniu [...] marca 2021 r. oględzin nieruchomości w celu ustalenia etapu wykonania decyzji z dnia [...] września 2019 r., co oznacza, że wierzyciel podejmuje aktywne działania mające na celu bieżącą kontrolę wykonania obowiązku przez zobowiązanych, a co uniemożliwia postawienie wierzycielowi w niniejszej sprawie zarzutu bezczynności i implikuje konieczność oddalenia skargi.
A.S., K.S., K.P. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, iż Wójt Gminy winien jako organ zobowiązany do egzekucji dokonać w grudniu 2020 r. kontroli i weryfikacji działań zobowiązanych, zaś twierdzenia, że stosowne prace są prowadzone nie zostały poparte stanem faktycznym, a jedynie twierdzeniami zobowiązanych.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. znak: [...] SKO., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie własne z dnia [...] kwietnia 2021 r., znak [...].Organ odwoławczy uzasadniając postanowienie w całości podtrzymał stanowisko organu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu oraz powielając argumentację.
Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wnieśli A.S., K.S. i K.P. Wyrokiem z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Go 687/21 WSA w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżone postanowienie.
Sąd stwierdził, iż organ odwoławczy nie ustalił w sposób zgodny z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. stanu faktycznego w sprawie, a stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu nie znajduje w pełni oparcia w aktach sprawy. Jednocześnie wbrew treści art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawiera wymaganych elementów.
W ocenie Sądu, wbrew stanowisku organu, z akt sprawy nie wynika w sposób jednoznaczny, że zobowiązani nie uchylają od wykonania nałożonego na nich obowiązku i podejmują działania zmierzające do realizacji tego obowiązku, bądź je deklarują. Zdaniem Sądu organ przedwcześnie uznał, iż zobowiązani nie uchylają się od wykonania obowiązku z decyzji z [...] września 2019 r., nie dokonując w tym zakresie rzetelnej analizy materiału dowodowego i ewentualnego jego uzupełnienia np. w zakresie protokołu z oględzin z dnia [...] marca 2021 r., mimo, że odbyły się one zarówno przed wydaniem postanowienia w I i w II instancji. Jednocześnie organ całkowicie pominął stanowisko i twierdzenia podniesione przez skarżących i wskazujących na uchylanie się przez zobowiązanych od wykonania obowiązku, najpierw w skardze na bezczynność, a następnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, naruszając tym samym treść art. 107 § 3 k.p.a.
Odnośnie kwestii wywiązania się wierzyciela - Wójta Gminy z ciążącego na nim obowiązku podjęcia poszczególnych czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, mających doprowadzić zobowiązanych do wykonania obowiązku, Sąd uznał stanowisko organu za budzące zastrzeżenia. Mimo znacznego upływu czasu od daty kiedy decyzja z [...] września 2019 r. stała się wykonalna, a uwzględniając nawet termin zwrotu akt sprawy przez Kolegium - około 4 miesiące, wierzyciel nie ustalił czy podjęte zostały jakiekolwiek czynności przez zobowiązanych mające na celu wykonanie zobowiązania. Upływ takiego okresu czasu jest długi nawet jeżeli, jak podniósł wierzyciel, obowiązek ma charakter niepieniężny i wiąże się z podjęciem określonych prac. Pierwszą czynnością jaką organ podjął było skierowanie w grudniu 2020 r. do zobowiązanych wezwania, które niewątpliwie nie stanowiło upomnienia w rozumieniu przepisów u.p.e.a., ewentualnie stanowiło czynność informacyjną w rozumieniu art. 6 § 1b u.p.e.a. Następnie dopiero przesyłając akta sprawy do SKO ze skargą na bezczynność wierzyciela, Wójt Gminy poinformował o zaplanowanych oględzinach na nieruchomości zobowiązanych na dzień [...] marca 2021 r.
Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium zobowiązane zostało do uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie w niezbędnym zakresie, w szczególności w zakresie protokołu z [...] marca 2021 r. Następnie w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, Kolegium ponownie ma dokonać oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 6 § 1 a u.p.e.a., będąc zobowiązanym do uwzględnienia oceny prawnej i wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu, odnosząc się przy tym do stanowiska skarżących i prawidłowo uzasadni swoje stanowisko w wydanym rozstrzygnięciu.
Po otrzymaniu akt sprawy z Sądu Kolegium wezwało Wójta Gminy o przesłanie protokołu oględzin z dnia [...] marca 2021 r. i zwróciło się o przesłanie akt dokumentujących czynności podejmowane przez Wójta Gminy w zakresie kontroli realizacji obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] września 2019 r., względnie dokumentujących czynności podejmowane w zakresie przymusowego dochodzenia realizacji przedmiotowego obowiązku w trybie u.p.e.a. W odpowiedzi Wójt Gminy przesłał protokół z oględzin oraz dokumentację mającą potwierdzić czynności podejmowane w zakresie dochodzenia realizacji obowiązku wynikającego z decyzji z dnia [...] września 2019 r., a także upomnienie skierowane do zobowiązanych z dnia [...] października 2021 r. wzywające do wykonania obowiązku w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania z zagrożeniem, że po tym terminie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. W odpowiedzi na otrzymane upomnienie zobowiązani w piśmie z dnia [...] listopada 2021 r. oświadczyli zaś, że wykonali obowiązek wynikający z decyzji z dnia [...] września 2019 r. oraz znacząco zregenerowali rów melioracyjny na działce [...], co miało kosztować 8.000 zł. Wobec powyższego Wójt Gminy pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. wezwał zobowiązanych do przedłożenia w terminie miesiąca od dnia otrzymania wezwania dokumentacji geodezyjnej potwierdzającej wykonanie zobowiązania. Wobec braku odpowiedzi wezwanie w identycznej treści zostało powtórzone w marcu 2022 r.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] maja 2022 r., nr [...], działając na podstawie m.in. art. 138 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz art. 17 pkt 1, art. 123, art. 124 k.p.a. oraz art. 6 § 1a, art. 17 § 1 w zw. z art. 18 u.p.e.a., utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia [...] lutego 2021 r. o oddaleniu skargi na bezczynność wierzyciela.
W uzasadnieniu postanowienia SKO wskazało, iż bezczynność wierzyciela, której dotyczy skarga z art. 6 § 1a u.p.e.a., polega na tym, że nie podejmuje on działań zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wobec zobowiązanego. Wierzyciel jest bezczynny, jeżeli w razie stwierdzenia uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku nie wzywa go do jego wykonania i w razie bezskuteczności tego upomnienia nie sporządza tytułu wykonawczego i nie składa wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Przy czym, obowiązkiem wierzyciela nie jest jedynie doprowadzenie do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Niepodejmowanie działań przez wierzyciela w toku postępowania egzekucyjnego również może być uznane za bezczynność, w rozumieniu art. 6 § 1a u.p.e.a., jeżeli skutkiem braku działań wierzyciela jest wstrzymanie czynności egzekucyjnych.
Organ wyjaśnił, iż nie podziela stanowiska Sądu meriti co do kwestii badania w zakresie bezczynności wierzyciela czynności podejmowanych przez zobowiązanego jak również przez sam organ będący wierzycielem już po wniesieniu skargi na bezczynność, to będąc związany wytycznymi Sądu wskazanymi w uzasadnieniu wyroku na podstawie art. 153 p.p.s.a. dokonano analizy czynności po wniesieniu skargi na bezczynność wierzyciela oraz po zwróceniu akt sprawy i uzupełnieniu materiału dowodowego zgodnie z wytycznymi przez Sąd.
Podstawowym warunkiem podjęcia przez wierzyciela czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych jest uchylanie się przez zobowiązanego od wykonania obowiązku. Wierzyciel jest zobowiązany do upomnienia zobowiązanego oraz wystawienia tytułu wykonawczego i złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji w razie stwierdzenia uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku.
Dalej SKO zwróciło uwagę na art. 6 § 1b u.p.e.a., zgodnie z którym przed podjęciem czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wierzyciel może podejmować działania informacyjne wobec zobowiązanego zmierzające do dobrowolnego wykonania przez niego obowiązku. Według organu ustawodawca w u.p.e.a. przywiązuje zatem na tyle dużą wagę dobrowolnemu wykonywaniu obowiązków poddanych egzekucji administracyjnej, że należy mówić o zasadzie ogólnej nakłaniania zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku.
SKO wskazało, iż według protokołu oględzin z dnia [...] marca 2021 r. sporządzonego przez troje pracowników Urzędu Gminy przy udziale dwóch pracowników Wód Polskich oraz zobowiązanych S.M. i W.M., dokonano oględzin działek nr [...] w miejscowości [...]. Został wykonany rów na odcinku 100 metrów (6 metrów przed końcem działki nr [...]). Teren działek, na których dokonano oględzin był podmokły w chwili dokonywania czynności. Poziom wody w stawie jest równy w niektórych miejscach z poziomem terenu - przy granicy z działkami nr [...]. Nie wykonano prac związanych z zebraniem warstwy nadmiaru urobku. Rów wymaga konserwacji, gdyż znajduje się w nim dużo liści z drzew. W.M. wskazał m.in., że wykonanie nasypu ziemnego długości 40 metrów bieżących, szerokości 7 metrów i wysokości 0,8-0,9 metra na przedłużeniu ulicy [...], teren działek nr [...] utworzyło barierę dla normalnego spływu wód opadowych i gruntowych w kierunku rowu melioracyjnego [...]. Prace nie zostały wykonane ponieważ zabranie urobku spowodowałoby zejście z terenu poniżej lustra wody w stawie. Liście w rowie pochodzą z wierzb rosnących w rowie i przy rowie, dlatego należałoby je usunąć. S.M. wskazała, że wykonanie decyzji jest nielogiczne i niewykonalne.
Następnie SKO stwierdziło, iż nie ma ściśle określonych ustawowo terminów na podejmowanie czynności w postępowaniu egzekucyjnym obowiązków o charakterze niepieniężnym, w tym także działań informacyjnych, wobec tego, skoro nie był nadany rygor natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia [...] września 2019 r., a jednocześnie wierzyciel podejmował działania informacyjne i kontrolne dotyczące wykonania obowiązku ww. decyzji, to nie można zdaniem SKO uznać, że pozostawał w bezczynności. Ponadto w wyniku stwierdzenia na podstawie oględzin z dnia [...] marca 2021 r., że zobowiązani kwestionują zasadność wydanej decyzji z dnia [...] września 2019 r., wystosował do nich upomnienie z dnia [...] października 2021 r. W odpowiedzi na otrzymane upomnienie zobowiązani w piśmie z dnia [...] listopada 2021 r. oświadczyli, że wykonali obowiązek, co wskazuje, że zobowiązani finalnie nie odmówili wykonania obowiązku. Wierzyciel winien tę deklarację oczywiście zweryfikować, co też Wójt Gminy postanowił uczynić wzywając już dwukrotnie zobowiązanych do przedstawienia dokumentacji geodezyjnej potwierdzającej prawidłowe wykonanie obowiązku. Faktem jest, że działania te były podejmowane w pewnych odstępach czasu, jednak ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ani też wydane na podstawie art. 6 § 2 u.p.e.a. rozporządzenie nie określa ściśle terminów podejmowania czynności w przypadku obowiązków o charakterze niepieniężnym.
Odnosząc się zaś do stanowiska skarżących wyrażonych w dotychczas składanych pismach, że obowiązek w ich ocenie do tej pory nie został wykonany, SKO wskazało, że zarzut bezczynności jest niezasadny, wobec podejmowanych przez wierzyciela działań zmierzających do doprowadzenia do wykonania obowiązku oraz weryfikacji prawidłowości jego wykonania. Po zweryfikowaniu dokumentacji i kolejnych oględzinach w przypadku ustalenia, że obowiązek nie został wykonany bądź został wykonany w sposób nieprawidłowy, jak również w przypadku dalszego braku odpowiedzi zobowiązanych Wójt będzie mógł podjąć czynności mające na celu przymusową realizację obowiązku.
SKO za konieczne uznało ponadto uwzględnienie w okolicznościach niniejszej sprawy charakteru obowiązku o charakterze niepieniężnym, kosztów i koniecznego czasu na wykonanie niezbędnych prac.
Na powyższe postanowienie K.P. oraz A. i K.S. wnieśli skargę do tutejszego Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego. Podtrzymując zarzuty zawarte w skardze z dnia [...] lutego 2021 r., zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. poprzez nieuzasadnione w okolicznościach niniejszej sprawy przyjęcie, że stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2021 r. jest właściwe a także poprzez dokonywanie ustaleń bez koniecznej dokładności i wnikliwości oraz w sposób nieprzekonywujący. Według skarżących organ naruszył:
1. art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i 124 § 2 oraz 107 § 3 i k.p.a. przez brak wnikliwego zbadania przez SKO. okoliczności sprawy i działania Wójta Gminy, szczególnie w zakresie dłuższego horyzontu czasowego oraz poprzestanie na ogólnych okolicznościach wskazanych w postanowieniu;
2. art. 18 i art. 6 § 1a u.p.e.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 234 ust. 3 z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1566) przez brak uznania, że na skutek braku działania Wójta Gminy podejmowanego bez zbędnej zwłoki sprowadzane jest niebezpieczeństwo na nieruchomości skarżących, która jest ciągle zalewana, a przez co działania SKO w sprawie powinny również uwzględniać konieczność ochrony interesu skarżących, która determinować powinna terminowość podejmowanych przez Wójta Gminy działań, w celu zapobieżenia powstania kolejnym szkodom po stronie skarżących, a także dalszemu naruszania prawa powszechnie obowiązującego przez zobowiązanych;
3. art. 8 k.p.a - poprzez brak rozpatrzenia przez organ wszystkich aspektów sprawy, w szczególności braku powodów, dla których argumenty i uwagi skarżących nie zostały uwzględnione przy rozstrzygnięciu sprawy;
4. art. 6 § 1 i § 1a u.p.e.a. przez uznanie, że Wójt Gminy nie pozostawał w stanie bezczynności;
5. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. - poprzez brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i brak odpowiedniej analizy treści protokołu z oględzin nieruchomości z dnia [...] marca 2021r.;
6. art. 15 k.p.a. - wskutek braku ponownego przeprowadzenia postępowania merytorycznego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga uznana została za uzasadnioną.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 3p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Przedmiot tak rozumianej kontroli w przedmiotowej sprawie stanowiło postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie tego samego organu z dnia [...] kwietnia 2021 r. w zakresie oddalenia skargi na bezczynność wierzyciela.
Niewątpliwie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie ma fakt, iż przedmiotowa sprawa była już przedmiotem orzekania przez tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Go 687/21. W tych okolicznościach zastosowanie znajduje art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, to wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych(A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, art. 153.). Zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do tak rozumianej oceny prawnej i wskazań, zawartych w uzasadnieniu wyroku.
W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające wyrażoną w art. 153 p.p.s.a. zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10). Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014r., sygn. akt I GSK 534/12), że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania".
Mając powyższe na uwadze należy zatem w pierwszej kolejności przywołać ocenę prawną i wskazania wyrażone przez Sąd w wyroku z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Go 687/21. W sprawie nie była kwestionowana legitymacja skarżących do wniesienia skargi na bezczynność wierzyciela, gdyż byli oni stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2019 r. W uzasadnieniu wyroku z 25 listopada 2021 r. Sąd wskazał, iż decyzja Wójta Gminy z dnia [...] września 2019 r., w której określone zostały obowiązki ciążące na S. i W.M., odnośnie których Wójt Gminy jest wierzycielem i organem egzekucyjnym, stała się ostateczna z dniem [...] czerwca 2020 r., zatem – wobec braku orzeczenia o wstrzymaniu wykonania tejże decyzji - obowiązek nią określony stał się wymagalny od [...] czerwca 2020 r. Sąd stwierdził, iż skarżony organ nie ustalił w sposób zgodny z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. stanu faktycznego w sprawie, a stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu nie znajduje w pełni oparcia w aktach sprawy. Jednocześnie wbrew treści art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawiera wymaganych elementów.
W ocenie Sądu, wbrew stanowisku organu, z akt sprawy nie wynika w sposób jednoznaczny, że zobowiązani nie uchylają od wykonania nałożonego na nich obowiązku i podejmują działania zmierzające do realizacji tego obowiązku, bądź je deklarują. W tym zakresie organ jedynie powtórzył stanowisko wierzyciela wyrażone w piśmie z [...] lutego 2021 r. Według Sądu organ przedwcześnie uznał, iż zobowiązani nie uchylają się od wykonania obowiązku z decyzji z [...] września 2019 r., nie dokonując w tym zakresie rzetelnej analizy materiału dowodowego i ewentualnego jego uzupełnienia np. w zakresie protokołu z oględzin z dnia [...] marca 2021 r., mimo, że odbyły się one zarówno przed wydaniem postanowienia w I i w II instancji. Jednocześnie organ całkowicie pominął stanowisko i twierdzenia podniesione przez skarżących i wskazujących na uchylanie się przez zobowiązanych od wykonania obowiązku, najpierw w skardze na bezczynność, a następnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, naruszając tym samym treść art. 107 § 3 k.p.a.
Odnośnie kwestii wywiązania się wierzyciela – Wójta Gminy z ciążącego na nim obowiązku podjęcia poszczególnych czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, mających doprowadzić zobowiązanych do wykonania obowiązku, Sąd uznał stanowisko organu za budzące zastrzeżenia. Sąd zwrócił uwagę, iż mimo znacznego upływu czasu od daty kiedy decyzja z [...] września 2019 r. stała się wykonalna, a uwzględniając nawet termin zwrotu akt sprawy przez SKO – około 4 miesiące, wierzyciel nie ustalił czy podjęte zostały jakiekolwiek czynności przez zobowiązanych mające na celu wykonanie zobowiązania. Upływ takiego okresu czasu jest długi nawet jeżeli, jak podniósł wierzyciel, obowiązek ma charakter niepieniężny i wiąże się z podjęciem określonych prac.
W w/w wyroku Sąd zobowiązał organ do uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie w niezbędnym zakresie, w szczególności w zakresie protokołu z [...] marca 2021r., a następnie do dokonania ponownej oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 6 § 1 a u.p.e.a., z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku i obowiązkiem odniesienia się do stanowiska skarżących.
Analiza akt sprawy oraz treści zaskarżonego postanowienia według Sądu wskazuje, iż organ wykonał wskazania zawarte w wyroku z dnia 25 listopada 2021 r., wobec czego art. 153 p.p.s.a. nie został naruszony. SKO ponownie rozpoznając sprawę uzupełniło bowiem materiał dowodowy w sprawie, załączając do akt sprawy protokół z dnia [...] marca 2021 r. z oględzin nieruchomości o nr ewid. [...], a w treści zaskarżonego postanowienia odniósł się do stanowiska skarżących, choć w sposób nieco lakoniczny.
Organ ponownie rozpoznając sprawę uznał, iż skarga na bezczynność wierzyciela nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Wójt Gminy będący wierzycielem podejmował czynności mające na celu ustalenie czy zobowiązani uchylali się od wykonania obowiązku, a następnie czy obowiązek został wykonany prawidłowo, a także podjął czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych wystosowując upomnienie z [...] października 2021 r. SKO opisał treść protokołu oględzin z dnia [...] marca 2021 r., z którego wynika, iż nie wykonano prac związanych z zebraniem warstwy nadmiaru urobku. Według wyjaśnień zobowiązanego złożonych w trakcie oględzin, nie dokonano tego, bo spowodowałoby to zejście z terenu poniżej lustra wody w stawie, zaś według wyjaśnień zobowiązanej wykonanie decyzji jest nielogiczne i niewykonalne. Organ stwierdzając brak ustawowo określonych terminów na podejmowanie czynności w postępowaniu egzekucyjnym dotyczących obowiązków o charakterze niepieniężnym, uznał, iż brak podstaw do stwierdzenia bezczynności Wójta Gminy, skoro podejmował on w trybie art. 6 § 1b u.p.e.a. czynności informacyjne i kontrolne dotyczące wykonania obowiązku oraz skierował do zobowiązanych upomnienie. Dalej SKO zwróciło uwagę, iż w odpowiedzi na upomnienie z [...] października 2021 r. zobowiązali złożyli wierzycielowi oświadczenie, że obowiązek został wykonany, co przemawia za stwierdzeniem, że ostatecznie nie odmówili oni wykonania obowiązku. SKO przyznało, że informacja o wykonaniu obowiązku określonego decyzją z [...] września 2019 r. powinna zostać zweryfikowana, ale jednocześnie uznał, iż wierzyciel uczynił zadość temu obowiązkowi dwukrotnie wzywając zobowiązanych do przedstawienia dokumentacji geodezyjnej potwierdzającej wykonanie obowiązku. Natomiast według SKO brak przesłania w/w dokumentacji przez zobowiązanych nie może świadczyć o bezczynności wierzyciela. W końcowych rozważaniach SKO zwróciło uwagę na konieczność uwzględnienia w niniejszej sprawie charakteru obowiązku objętego decyzją z [...] września 2019 r., kosztów z tym związanych i koniecznego czasu na jego wykonanie.
Zdaniem Sądu SKO, mimo prawidłowo zebranego materiału dowodowego w sprawie, dokonało jego błędnej oceny na tle przepisów prawa, które znajdują zastosowanie w przedmiotowej sprawie.
W pierwszej kolejności jednak odnieść należy się do stanowiska organu kwestionującego dopuszczalność badania na gruncie sprawy objętej skargą na bezczynność wierzyciela stanu sprawy po wniesieniu skargi na bezczynność, choć jak słusznie zaznaczyło Kolegium w tym zakresie organ zobowiązany był dokonać takiej analizy z uwagi na wiążące go na podstawie art. 153 p.p.s.a. wskazania i ocenę zawarte w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia 25 listopada 2021 r. W istocie Sąd w w/w wyroku zobowiązał organ do dokonania analizy czynności podjętych przez wierzyciela po dniu złożenia skargi na bezczynność wierzyciela. Prawidłowość dokonywania oceny w taki sposób potwierdza analiza orzeczeń sądów administracyjnych. W wyroku z dnia 30 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 582/16 NSA wskazał, iż skarga na bezczynność wierzyciela będzie zasadna jeżeli w toku postępowania (zainicjowanego skargą) okaże się, że wierzyciel pozostaje (uwaga tut. Sądu – nie zaś pozostawał) w stanie bezczynności - w sytuacji uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Także analiza wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 30 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Go 212/20 wskazuje, iż w toku postępowania wywołanego skargą na bezczynność wierzyciela jest analizowany nie tylko stan do dnia złożenia skargi na bezczynność, ale też po jej złożeniu. Zdaniem Sądu dokonanie kontroli tylko do dnia złożenia skargi na bezczynność wierzyciela powodowałoby, że mimo trwającego postępowania wywołanego taką skargą, wnoszący ją, w sytuacji trwającej bezczynności wierzyciela zobowiązany byłby do wnoszenia kolejnych skarg za kolejne okresy. Dodać przy tym należy, iż SKO mimo wyrażenia takiego stanowiska opisanego powyżej, w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2021 r. uzasadniając oddalenie skargi na bezczynność wierzyciela, sam wskazał na okoliczność planowanych oględzin z dnia [...] marca 2021 r., czyli zdarzenie, które nastąpiło po złożeniu skargi na bezczynność.
Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, przypomnieć należy, iż zgodnie z treścią art. 6 § 1 u.p.e.a. w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych, a w przypadku bezczynności wierzyciela w podejmowaniu w/w czynności, służy skarga podmiotowi, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku (art. 6 § 1a u.p.e.a.). W orzecznictwie i piśmiennictwie wskazuje się, iż skoro zobowiązany powinien bezzwłocznie wykonać obowiązek, który stał się wymagalny, zatem również na wierzycielu ciąży powinność podejmowania działań bez zbędnej zwłoki.
Zgodzić należy się z SKO, że u.p.e.a. nie określa odnośnie obowiązków o charakterze niepieniężnym terminów podejmowania przez wierzyciela poszczególnych czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. Stąd zdaniem Sądu w tym zakresie konieczne jest każdorazowo dokonanie wnikliwej oceny okoliczności sprawy. Jednak stanowisko SKO wskazujące, że przy braku ściśle określonych terminów na podejmowanie czynności, poprzestanie przez wierzyciela na działaniach informacyjnych, pomimo tego że upłynął spory okres czasu od kiedy decyzja nakładająca obowiązek stała się wymagalna (w niniejszej sprawie prawie 2 lata), nie doszło do bezczynności wierzyciela, uznać należy za błędne. Brak ustawowo określonych terminów nie oznacza zupełnej dowolności w zakresie podejmowania czynności przez wierzyciela. Taka interpretacja powodowałaby, że egzekucja administracyjna i narzędzia przewidziane przez u.p.e.a. byłyby nieskuteczne, a wierzycielowi nie można byłoby zarzucić bezczynności. Uznać należy, iż czynności mające na celu wyegzekwowanie obowiązku administracyjnego, przewidziane w u.p.e.a. powinny być podejmowane bez zbędnej zwłoki. Obowiązek taki wynika z zasady obligatoryjności wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej względem obowiązku administracyjnego, który stał się wymagalny. W innym wypadku dochodzi do ewidentnego naruszenia przepisów u.p.e.a. oraz zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a.).
SKO w zaskarżonym postanowieniu samo podało, iż wierzyciel jest bezczynny, jeżeli w razie stwierdzenia uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku nie wzywa go do jego wykonania i w razie bezskuteczności tego upomnienia nie sporządza tytułu wykonawczego i nie składa wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy Sąd uznał zaskarżone rozstrzygnięcie organu za błędne. Należy prześledzić przebieg wydarzeń w niniejszej sprawie na osi czasu, to bowiem prowadzi do stwierdzenia, że skarga na bezczynność wierzyciela znajduje uzasadnienie. Decyzja nakładająca obowiązek na zobowiązanych stała się wymagalna w dniu 1 czerwca 2020r. Wójt Gminy dopiero w grudniu 2020 r. zwrócił się do zobowiązanych o przedłożenie dokumentacji geodezyjnej potwierdzającej wykonanie obowiązku. Oględziny nieruchomości przeprowadzone zostały przez organ dopiero [...] marca 2021 r. i potwierdziły one brak wykonania obowiązku wynikającego z decyzji [...] września 2019 r. oraz stanowisko zobowiązanych, pozbawione deklaracji co do wykonania obowiązku. Mimo to Wójt Gminy dopiero 21 października 2021 r. skierował do zobowiązanych upomnienie w trybie art. 15 u.p.e.a. Dalej zaś po otrzymaniu przez organ w listopadzie 2021 r. od zobowiązanych informacji o wykonaniu obowiązku (bez dokładnego określenia w jakim zakresie i bez żadnego potwierdzenia tej okoliczności), Wójt Gminy w grudniu 2021 r. wezwał zobowiązanych do przedstawienia dokumentacji geodezyjnej potwierdzającej wykonanie zobowiązania. Dalej zaś, mimo pozostawienia w/w wezwania bez odpowiedzi, Wójt Gminy, ponownie dokonał identycznego wezwania w marcu 2022 r., choć pierwsze wezwanie było całkowicie nieskuteczne.
W opisanych powyżej okolicznościach nie sposób podzielić stanowiska SKO, że nie ma podstaw do zarzucenia Wójtowi Gminy bezczynności. Biorąc pod uwagę tak długi okres czasu od kiedy decyzja z dnia [...] września 2019 r. stała się wymagalna i zestawiając to z czynnościami jakie podejmował Wójt Gminy, a które nawet nie doprowadziły do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 26 u.p.e.a., uznać należy, iż Wójt Gminy dopuścił się bezczynności w rozumieniu art. 6 § 1a u.p.e.a. Sąd nie zgadza się z twierdzeniem SKO, że wystarczające były w tym zakresie podejmowane przez Wójta Gminy czynności informacyjne i kontrolne. Prymat takich czynności można dopuścić, ale nie przy tak długim upływie czasu od momentu wymagalności decyzji nakładającej obowiązek, jak w przedmiotowej sprawie (obecnie to 2 lata). W takich okolicznościach działania informacyjne, a jeszcze biorąc pod uwagę, że pozostawiane były one bez reakcji ze strony zobowiązanych, uznać należy za nieudolne, pozorne, nieskuteczne i nieadekwatne do zaistniałej sytuacji faktyczno-prawnej. Wyjaśnieniem dla takiej postawy Wójta Gminy nie może być okoliczność poinformowania przez zobowiązanych o wykonaniu obowiązku z decyzji z [...] września 2019 r. zawarta w piśmie z listopada 2021 r., która nie znalazła żadnego potwierdzenia. Podkreślić należy, iż uzyskanie takiej informacji nie zwalniało Wójta Gminy z obowiązku zbadania czy w istocie obowiązek został wykonany i nie jest w tym zakresie wystarczające dwukrotne wezwanie zobowiązanego do przedstawienia stosownej dokumentacji i to na przestrzeni kilku miesięcy. Takiego działania nie można uznać za podejmowanie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych i działanie bez zbędnej zwłoki. Zdaniem Sądu w ramach obowiązków, o których mowa w cyt. art. 6 § 1 u.p.e.a. mieści się bowiem także skuteczne ustalenie przez wierzyciela czy obowiązek podlegający wykonaniu został wykonany, czy zobowiązani uchylają się od wykonania obowiązku, gdyż w przeciwnym razie zachodzi konieczność podjęcia działań zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wobec zobowiązanych. Działania informacyjne, które na dodatek okazują się nieskuteczne, nie mogą zastępować obowiązku wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji braku wykonania, a także braku potwierdzenia wykonania obowiązku administracyjnego.
Dodać należy, iż okolicznościami wyjaśniającymi zaistniałą sytuację i wpływającymi na ocenę czy doszło do bezczynności wierzyciela, nie mogą być przywołane przez SKO: charakter obowiązku wynikającego z decyzji z [...] września 2019 r., koszt i konieczny czas na wykonanie urządzenia, mając na uwadze przede wszystkim czas jaki upłynął od kiedy decyzja stała się wymagalna oraz brak dotychczas podejmowanych działań mających na celu wykonanie zobowiązania oraz brak potwierdzenia, że doszło do realizacji obowiązku.
Zdaniem Sądu dogłębna analiza akt sprawy wskazuje, iż skarżący słusznie zarzucali Wójtowi Gminy - jako wierzycielowi obowiązku niepieniężnego będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym - bezczynność, a SKO oddalając skargę na bezczynność Wójta Gminy błędnie dokonało oceny materiału dowodowego w sprawie i dopuściło się istotnego naruszenia przepisów w tym art. 6 § 1 i 1a u.p.e.a.
Organ zobowiązany będzie zatem ponownie rozpoznać sprawę, będąc zobowiązanym na podstawie art. 153 p.p.s.a. uwzględnić ocenę prawną i wskazania Sądu wyrażone w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł w pkt I sentencji wyroku na podstawie
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd uznał za uzasadnione uchylenie jedynie zaskarżonego postanowienia mając na uwadze, że postanowienia w obu instancjach wydał ten sam organ. W zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego, obejmujących wyłącznie wpisy od skargi (100 zł – K.P. i 100 zł solidarnie – A. i K.S.) Sąd zaś orzekł w oparciu o art. 200 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).