VII SA/WA 388/25

VII SA/Wa 388/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-07-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska /przewodniczący/
Marcin Maszczyński /sprawozdawca/
Tomasz Wykowski
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Wykowski asesor WSA Marcin Maszczyński (spr.) Protokolant: ref. staż. Oliwia Woźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2025 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 grudnia 2024 r. nr 1486/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. R. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "organ odwoławczy" lub "Mazowiecki WINB") Nr 1486/2024 z dnia 30 grudnia 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie G. (dalej: "organ I instancji" lub "PINB w Powiecie G.") nr [...] z dnia
[...] października 2024 r., w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym.
Postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone z urzędu z inicjatywy M R (dalej: "skarżący").
Mazowiecki WINB decyzją Nr 38/24 z dnia 11 stycznia 2024 r. uchylił
w całości decyzję PINB w Powiecie G. Nr [...] z dnia [...] października 2023 r. nakazującą inwestorowi E F wykonanie - w terminie w niej określonym - otworów przejściowych dla fauny w cokołach ogrodzenia działki nr ew. [...] obręb [...] w M., zgodnie z wytycznymi decyzji Burmistrza Miasta M. Nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, tj. cokoły wyższe niż 10 cm należy zaopatrzyć w otwory o średnicy min. 12 cm w rozstawie co 1,5 m umieszczone ha wysokości dowolnej krawędzi otworu od poziomu terenu i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W toku ponownego rozpatrywania sprawy, przedstawiciele organu I instancji
w dniu 8 maja 2024 r. przeprowadzili ponowną kontrolę na w/w nieruchomości, której ustalenia szczegółowo opisali w protokole z tej kontroli.
Pismem z dnia 13 września 2024 r. organ I instancji wezwał skarżącego do wykazania interesu prawnego w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a.")
w załatwieniu prowadzonej sprawy. Odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący udzielił pismem z dnia 3 października 2024 r.
Pismem z dnia 15 października 2024 r. PINB w Powiecie G. przekazał skarżącemu "Informację o nieuznaniu za stronę postępowania i odpowiedź na skargę". Pismo to zostało doręczone skarżącemu w dniu 21 października 2024 r.
PINB w Powiecie G. decyzją Nr [...] z dnia [...] października
2024 r. umorzył postępowanie administracyjne wszczęte w sprawie zgodności realizacji budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego z warunkami pozwolenia na budowę i przepisami prawa usytuowanego na działce nr ew. [...] obr. [...]
w M. Decyzja została skierowana wyłącznie do inwestorów – E i M F i doręczona im w dniu 12 listopada 2024 r.
Odwołanie od w/w decyzji pismem z dnia 24 października 2024 r., w dniu
25 października 2025 r. w siedzibie organu odwoławczego, złożył M R (dalej: "skarżący").
Mazowiecki WINB decyzją Nr 1486/2024 z dnia 30 grudnia 2024 r. utrzymał
w mocy decyzję PINB w Powiecie G. nr [...] z dnia [...] października
2024 r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił dlaczego zdecydował się rozpoznać odwołanie skarżącego z dnia 24 października 2024 r., pomimo iż organ I instancji wykluczył go z kręgu stron postępowania (pismem z dnia 15 października 2024 r.) i nie doręczono mu decyzji tego organu. Mazowiecki WINB powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym nie ma przeszkód we wniesieniu odwołania przez stronę, która w ogóle nie brała udziału w postępowaniu i której decyzja nie została doręczona. Dla takiej strony termin do wniesienia odwołania upływa wraz
z upływem terminu dla tej strony, której decyzję doręczono najpóźniej. Mając na uwadze przedstawione orzecznictwo organ odwoławczy podniósł, że zaskarżona decyzja została odebrana przez inwestorów - M i E F w dniu
12 listopada 2024 r. Tym samym termin na wniesienie odwołania od w/w decyzji upłynął najpóźniej z dniem 26 listopada 2024 r. Odwołanie skarżącego zostało złożone osobiście w siedzibie organu odwoławczego w dniu 25 października 2024 r. Termin na wniesienie w/w środka zaskarżenia został zatem zachowany.
Organ odwoławczy zauważył, że podstawą do wszczęcia omawianego postępowania z urzędu było wystąpienie skarżącego. Jak podał ten organ, również
w toku postępowania składał on liczne pisma kwestionujące prawidłowość realizacji inwestycji na działce nr ew. [...]. Z uwagi na powyższe, zdaniem Mazowieckiego WIMB, trudno uznać, że skarżący na ostatnim etapie postępowania nie posiada interesu prawnego, nawet jeśli w jego toku okazało się, że nieprawidłowości nie występują.
Zdaniem organu odwoławczego, skarżący powinien mieć bowiem możliwość instancyjnej kontroli ustaleń dokonanych w w/w sprawie przez PINB w Powiecie G. Niemniej Mazowiecki WINB uznał, że kontrola w w/w zakresie dokonana przez ten organ w ramach postępowania odwoławczego nie wykazała uchybień, stąd zaskarżoną decyzję organu I instancji należało utrzymać w mocy. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wyjaśnił dlaczego nie stwierdził wskazywanych przez skarżącego nieprawidłowości.
W skardze z dnia 30 stycznia 2025 r. M R zaskarżył decyzję Mazowieckiego WINB Nr 1486/2024 z dnia 30 grudnia 2024 r. zarzucając jej:
1) pokrzywdzenie strony, tj. skarżącego;
2) naruszenie art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie w rozstrzygnięciu organu odwoławczego podnoszonego przez skarżącego zarzutu braku bezstronności organu I instancji, co doprowadziło do braku wszechstronnego rozpoznania całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie;
3) naruszenie art. 7,77 § 1, 80 k.p.a. poprzez uznanie prymatu protokołu
z oględzin dokonanych przez organ I instancji pomimo oczywistej sprzeczności jego treści z pozostałymi dowodami takimi jak: mapy i pomiary geodezyjne czy fotografie ilustrujące stan fatyczny, co doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie;
4) naruszenie art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez powoływanie się na materiał dowodowy nie włączony do akt postępowania, co doprowadziło do niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego w sprawie.
W ocenie skarżącego naruszenia wskazane w pkt 1 - 4 miały istotny wpływ na wynik postępowania przed organem odwoławczy.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi rozwinął postawione zarzuty.
W odpowiedzi z dnia 11 lutego 2025 r. Mazowiecki WINB wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna, jednak z przyczyn formalnych.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy - czy to prawa materialnego, czy postępowania - sąd uchyla zaskarżoną decyzję/postanowienie i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 129 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (§ 1). Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (§ 2). Ponadto, w myśl art. 110 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Jak stanowi natomiast art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Jak podnosi się w orzecznictwie jeżeli środek zaskarżenia zostanie wniesiony przedwcześnie, to organ odwoławczy powinien stwierdzić niedopuszczalność tego środka na podstawie art. 134 k.p.a. Jednakże należy podkreślić, że "przedwczesność" środka zaskarżenia należy odnosić nie do daty sformalizowanego doręczenia decyzji danej stronie, lecz do daty wejścia tej decyzji do obrotu prawnego, co następuje z reguły z dniem dokonania pierwszego skutecznego doręczenia decyzji którejkolwiek ze stron postępowania. Innymi słowy, za "przedwczesne" w powyższym rozumieniu należy uznać odwołanie wniesione od decyzji, która nie weszła jeszcze do obrotu prawnego (zob. np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 marca 2025 r. sygn. akt: II SA/Gl 1474/24, wyrok WSA
w Szczecinie z dnia 27 listopada 2023 r. sygn. akt: II SA/Sz 876/23).
Co do zasady wniesienie środka zaskarżenia (odwołania, zażalenia, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) przed dniem doręczenia stronie rozstrzygnięcia,
tj. przed wejściem danego rozstrzygnięcia do obrotu prawnego, powoduje niedopuszczalność środka zaskarżenia. Zatem gdy dany środek zaskarżenia zostanie wniesiony przedwcześnie, czyli zanim rozstrzygnięcie weszło do obrotu prawnego, organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzenia niedopuszczalności takiego środka zaskarżenia na podstawie art. 134 k.p.a. Wniesienie środka zaskarżenia przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności jest bowiem niewątpliwie przedwczesne i nie może wywołać skutków prawnych
(zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 grudnia 2022 r. sygn. akt: III SA/Łd 465/22, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 maja 2022 r. sygn. akt: II SA/Gd 611/21).
Przedkładając powyższe na grunt niniejszej sprawy, to bezspornym jest,
że decyzja PINB w Powiecie G. Nr [...] z dnia [...] października
2024 r. została skierowana wyłącznie do inwestorów – E i M F
i doręczona im w dniu 12 listopada 2024 r. Z tym też dniem decyzja ta weszła do obrotu prawnego. Tym samym inwestorzy mieli możliwość jej zaskarżenia od dnia
12 listopada 2024 r. do dnia 26 listopada 2024 r. Powyższe oznacza, że skarżący M R ewentualne odwołanie od tej decyzji mógł wnieść w tym samym terminie.
Z uzasadnienia decyzji Mazowieckiego WINB Nr 1486/2024 z dnia 30 grudnia 2024 r. wynika natomiast, że organ ten rozpoznał merytorycznie "odwołanie
P. M R z dnia 24.10.2024 r." oraz, że "Odwołanie P. M R zostało złożone osobiście w siedzibie organu wojewódzkiego w dniu 25.10.2024 r."
Zestawiając ze sobą to, że termin do wniesienia odwołania z dnia
24 października 2024 r. – które to rozpoznać miał organ odwoławczy - rozpoczął swój bieg w dniu 12 listopada 2024 r. a zakończył z dniem 26 listopada 2024 r. z tym,
że odwołanie to zostało wniesione przez skarżącego w dniu 25 października 2025 r. bezpośrednio do siedziby organu odwoławczego, to Sąd stoi na stanowisku,
że organ odwoławczy błędnie uznał, iż termin ten został zachowany, gdyż odwołanie z dnia 24 października 2024 r. zostało wniesione przez M R przedwcześnie.
Na marginesie Sąd zauważa, że w aktach sprawy zalegają jeszcze trzy inne pisma skarżącego ("odwołania"): pierwsze z dnia 24 października 2024 r. i drugie
z dnia 15 listopada 2024 r. wniesione, zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji organu I instancji za pośrednictwem organu I instancji, a także trzecie – z dnia
15 listopada 2024 r. wniesione bezpośrednio do siedziby organu odwoławczego. Mazowiecki WINB te okoliczności zupełnie pominął i nie zweryfikował, czy odwołania te są tożsame z rozpoznanym przez niego odwołaniem z dnia 24 października
2024 r. wniesionym bezpośrednio do organu odwoławczego i jaki mają wpływ na terminowość wniesionego i rozpoznanego środka zaskarżenia, a także postawione
w nim zarzuty.
W związku z powyższym, ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy zbada terminowość złożonego środka odwoławczego, uwzględniając zarówno początek, jak i koniec biegu terminu do wniesienia odwołania, a także wypowie się
co do charakteru pozostałych pism wniesionych przez skarżącego. Następnie organ, jeżeli uzna, że odwołanie nie zostało wniesione w terminie, stwierdzi jego niedopuszczalność w trybie przewidzianym w art. 134 k.p.a.
Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach, na które składa się zwrot uiszczonego wpisu sądowego od skargi
(500 zł), Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a.
w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.