VII SA/Wa 333/25

VII SA/Wa 333/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Rudnicki /przewodniczący/
Joanna Gierak-Podsiadły
Lucyna Staniszewska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, asesor WSA Lucyna Staniszewska (spr.), Protokolant ref. staż. Oliwia Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2025 r. sprawy ze skargi Zakładu Elektronicznej Techniki Obliczeniowej [...] sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą we W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 25 października 2022 r. znak: DOZ-OAiK.650.258.2022.UB w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków oddala skargę
Uzasadnienie
I. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: ,,Minister’’, ,,Organ II instancji’’, ,,Organ odwoławczy’’) z dnia 25 października 2022 r. znak: DOZ-OAiK.258.2022.UB wydana na skutek rozpoznania odwołania Z. Sp. z o.o. w likwidacji z siedziba we W. (dalej: ,,skarżąca’’) utrzymująca w mocy decyzję D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: ,,Organ I instancji’’) z dnia [...] marca 2022 r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 89 pkt 2 i art. 9 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "c", art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2021r., poz. 710 ze zm.) o wpisie do rejestru zabytków.
II. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
1. D. Wojewódzki Konserwator Zabytków wszczął z urzędu w dniu 21 października 2021 r. postępowanie administracyjne w sprawie wpisu do rejestru zabytków budynku Z [...] w granicach murów obwodowych, z aneksem w narożniku południowo-zachodnim, zjazdem do garażu z murem oporowym, murami oporowymi w elewacji zachodniej oraz zadaszeniem strefy wejściowej, położony przy ul. [...]we W. , na działkach ewidencyjnych nr [...] , obręb [...]
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2022 r. Organ I instancji dopuścił dowody:
1) Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa aut. A. G., wyk. [...] listopada 2009 r.;
2) Opinia Oddziału Terenowego Narodowego Instytutu Dziedzictwa we W. z dnia [...].07.2021 r.;
3) Protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] grudniu 2021 r. wraz z załącznikiem;
4) Uchwała nr [...] Wojewódzkiej Rady Ochrony Zabytków działającej przy D. Wojewódzkim Konserwatorze Zabytków z dnia [...] października 2021 r. w sprawie oceny wartości i zasadności wpisania do rejestru zabytków budynku biurowego Z. [...] Artykuł w monografii naukowej "[...] -zgodność funkcji i formy" w: P. A., [...]. Elektroniczny mózg miasta. Idea nowoczesnego W. a budynek [...]. W. 2019, s. 77-120.;
5) Projekt architektoniczny przygotowany przez Przedsiębiorstwo Projektowania Budownictwa Miejskiego Miasto projekt W. Projekt wstępny. Architektura. [...]. W. ul. [...] Zespół projektowy: A. T., J. T., kierownik pracowni W. Cz. w: Archiwum Budowlane W., teczka [...] , [...].;
6) Dokumentacja fotograficzna dostępna na stronach internetowych;
Postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r. organ I instancji odmówił dopuszczenia dowodów zawnioskowanych przez skarżącego pismem z dnia [...] lutego 2022 r.:
1) postanowienia D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...];
2) wyciągu protokołu z posiedzenia Wojewódzkiej Rady Ochrony Zabytków działającej przy DWKZ z dnia [...] października 2021 r.;
3) ekspertyzy specjalisty lub zespołu specjalistów (biegłego lub zespołu biegłych) na okoliczność czy budynek [...] reprezentuje wartości historyczne, artystyczne (architektoniczne) i naukowe;
4) wystąpienia do Wojewódzkiej Rady Ochrony Zabytków o podjęcie ponownej uchwały w powyższym przedmiocie.
W uzasadnieniu Organ I instancji wskazał, że budynek Z. [...] wraz z infrastrukturą został wzniesiony w latach [...] wg. projektu wrocławskich architektów A. i J. T. powstałego w [...] roku. Obiekt jest wybitnym przykładem powojennego modernizmu. Budynek usytuowany jest na terenie Starego Miasta we W., w południowej pierzei ul. [...], łączącej pl. [...]. i ul. [...]., w kwartale zabudowy wyznaczonym ulicami [...]., w obrębie którego zabudowa kształtowała się od średniowiecza. Usytuowany jest w miejscu starszej zabudowy, zniszczonej w trakcie działań wojennych, a parcela, na której jest usytuowany, do lat sześćdziesiątych XX wieku była niezabudowana. Historycznie parcelę, na której obiekt jest om usytuowany, przecinała wąska ul. [...]., biegnąca od południowej pierzei Rynku do pl. F., zwana także P. P.. Zgodnie z opinią NID "Dopuszczenie takiego usytuowania nowoczesnego budynku [...] wiązało się z odstąpieniem od początkowych planów restytucji Starego Miasta i rekonstrukcji zabudowy ul. [...]., co przewidywał Plan Odbudowy i Zagospodarowania Starego Miasta we W. opracowany w 1948 r. pod kierunkiem E. K.’’.
Budynek [...] to obiekt wolnostojący o zwartej, kubicznej, trzykondygnacyjnej, czteroskrzydłowej bryle, częściowo podpiwniczony, nakryty dachami płaskimi, z patio i tarasem w obniżonym skrzydle pd. Założony jest na rzucie prostokąta zbliżonego do kwadratu. Od pd. kondygnacje II i III są otwarte i w ich obrębie rzut tworzy kształt litery "U". Budynek wzniesiony jest w żelbetowej konstrukcji szkieletowej na żelbetowych ławach fundamentowych.
Organ I instancji wskazał, że na podstawie art. 9 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela nieruchomości lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 litera "c" wyżej cyt. ustawy ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome będące, w szczególności dziełami architektury i budownictwa. Art. 3 ust. 1 ww. ustawy określa, że zabytkiem jest nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka łub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową.
Bezsprzecznie, w ocenie Organu I instancji, budynek [...] jest dziełem człowieka i stanowi świadectwo minionej epoki gdyż, jak wykazano powyżej, został wzniesiony w latach 1967-1969 według projektu wykonanego w 1965 roku autorstwa wybitnych wrocławskich architektów A. i J. T. Był obiektem nowatorskim, który łączył cechy nowoczesnego budownictwa przemysłowego, biurowego i naukowego, ściśle dostosowanego do wymogów nowej, wprowadzanej dopiero w kraju i rozwijającej się technologii komputerowej. To przykład architektury powojennego modernizmu, wyrażonej w tym przypadku w doskonałych proporcjach bryły, ściśle horyzontalnej kompozycji, minimalistycznej, zgeometryzowanej formie, z regularnym rytmem obiegających elewacje przeszklonych pasów okien i muru pokrytego okładziną ceramiczną opartą na kontraście czerni i bieli, nawiązującą do stylistyki op-artu. W. [...] miał zarówno spełniać odpowiednie, specyficzne i wyjątkowe warunki techniczne dla funkcjonowania elektronicznych maszyn cyfrowych, zapewnić wysoki komfort pracy obsługi, jak też w reprezentacyjnej, nowoczesnej formie propagować nową technologię. Projekt T. w pełni spełnia te wymogi - jest połączeniem prostej i elastycznej konstrukcji budynku z wnętrzami opartymi na powtarzalnym module, z otwartą przestrzenią pomieszczeń, patio i trasem. Wykorzystanie przez projektantów konstrukcji szkieletowej z szerokim rozstawem filarów dało możliwość zaprojektowania lekkich ścian działowych dających możliwość szybkiego i łatwego przearanżowania wnętrza w przypadku zmiany wielkości maszyn obliczeniowych lub potrzeby przeorganizowania struktury pomieszczeń w open space. Istotnym czynnikiem kompozycyjnym było tu również światło, dochodzące do wnętrz poprzez wysokie tafle pasów okiennych ciągnących się przez całą szerokość elewacji zewnętrznych oraz w elewacji patio i tarasu, w których wykorzystano także luksfery. Należy również zwrócić uwagę na dbałość o szczegóły i detal, co wyraża się poprzez użycie materiału zróżnicowanego pod względem struktury i kolorystyki tj. szkła, aluminium, ceramicznej, czarno-białej szachownicowej okładziny zewnętrznej i wewnętrznej, betonu, luksferów, oraz na nawiązania poprzez detal do op-artu. Również dekoracja ścianki stanowiącej podparcie zadaszenia głównego wejścia jest dziełem plastyków, a użycie elementów przemysłowych jako dekoracji wpisuje się w nurt high-tech. Dopełnieniem tej nowoczesnej bryły jest neon złożony z napisu [...] o prostym technicznym kroju i prostokąta złożonego z drobnych kółek, zapalających się w rożnych konfiguracjach, przypominających zapis na taśmie perforacyjnej, a więc nawiązującej do profilu działalności prowadzonej w [...].
Organ I instancji zwrócił uwagę na przemyślany układ wnętrz, na co wskazuje NID, A. P.; i co zostało zawarte w projekcie dostępnym w Archiwum Budowlanym W.. Należy też wskazać na liczne, zachowane w większości elementy wystroju wnętrza. Co ważne w budynku [...] po raz pierwszy w Polsce zaprojektowano pomieszczenie dla elektronicznych maszyn cyfrowych (EMC), które wymagały stałej temperatury, wilgotności, bezpylności, po raz pierwszy zastosowano klimatyzację, zaś armaturę okienną dwuszybową wypełniono ozonem, zastosowano ponadto ruchome i podgrzewane podłogi z materiału niezawierającego związków siarki, podwieszone sufity, izolację akustyczną. Dokładne wytyczne, jakie musiała spełniać izolacja, dostarczył architektom ówczesny dyrektor [...] inżynier J. T., wzorując się na koncepcjach przestrzennych stosowanych w podobnych budynkach za granicą.
Ponadto, w ocenie Organu I instancji wartość historyczna obiektu związana jest z rozwojem polskiej myśli elektronicznej. Z. [...] był jednym z pierwszych w Polsce. Budynek od czasu powstania do chwili obecnej jest siedzibą Z. [...] , ob. sp. z o.o. w likwidacji, która jest jego właścicielem. Obecnie jest to jedno z najstarszych przedsiębiorstw informatycznych w Polsce. Pomimo wyprowadzenia z niego działalności informatycznej obiekt nadal jest użytkowany przez właściciela. Budynek był nie tylko funkcjonalnym obiektem nowoczesnego budownictwa, ale także wizytówką odbudowującego się ze zniszczeń wojennych W. Należy tu zaznaczyć, co wskazał w opinii Narodowy Instytut Dziedzictwa, że A. i J. T. należą do pierwszego pokolenia architektów wykształconych na Wydziale Architektury Politechniki W. i są twórcami powojennego, wrocławskiego modernizmu oraz laureatami wielu nagród, m. in. Nagrody Honorowej w. oddziału SARP-u; ich działalność przyczyniła się znacząco do przemian w architekturze i urbanistyce W. i kraju, oraz do rozwoju doktryny konserwatorskiej dotyczącej rewaloryzacji układów urbanistycznych.
Organ I instancji ocenił, że interesie społecznym jest zachowanie dla przyszłych pokoleń przedmiotowego zabytku.
Natomiast, odnosząc się do argumentacji strony przedstawionej we wniosku o umorzenie postępowania, Organ I instancji uznał ją za niezasadną. Należy wskazać, że organ po analizie dowodów i stanowiska strony nie zgadza się z nimi. Podstawą do umorzenia postępowania nie może być, pozbawione przesłanek merytorycznych, odwołanie się Strony od postanowienia DWKZ nr [...]z dnia [...].07.2021 r. Należy jeszcze raz podkreślić, co było podnoszone w toku postępowania, że postanowienie nr [...] z dnia [...].07.2021 roku dotyczyło odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków budynku Z. [...] przy ul. [...]we W. z wniosku Towarzystwa Upiększania Miasta W. i odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony ze względu na niespełnienie łącznie przesłanek wynikających z art. 31 §1 kpa. Kwestia ta została w sposób szczegółowy wyjaśniona w uzasadnieniu postanowieni. Należy też zaznaczyć, że strona zapoznała się z treścią ww. postanowienia w dniu [...].11.2021 r.
W uzasadnieniu swojego stanowiska dot. umorzenia postępowania strona odnosi się do wartości budynku jedynie w oparciu o element karty ewidencyjnej, jakim jest wkładka do karty ewidencyjnej zabytku, pomijając zawartość merytoryczną karty. Należy wskazać, że przedmiotowa karta wykonana w 2009 r. ze środków Gminy W., aut. A. G., została dopuszczona jako dowód w prowadzonym postępowaniu.
2. Odwołanie od ww. decyzji, przy zachowaniu ustawowego terminu, wniósł Z. [...] Sp. z o.o. w likwidacji, reprezentowany przez adwokata. W odwołaniu z [...] marca 2022 r. Strona skarżąca zarzuciła ww. decyzji naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7 k.p.a. i 7a k.p.a. przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej w następstwie nie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz nieustalenia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, oraz uznanie, że budynek [...] posiada wartości historyczne, artystyczne i naukowe stanowiące świadectwo minionej epoki, zasługujące na zachowanie w interesie społecznym; art. 75 § 1 k.p.a. przez odmowę dopuszczenia jako dowód postanowienia nr [...] D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] .07.2021 r. numer sprawy [...] o odmowie wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wpisu do rejestru zabytków budynku [...] - pomimo, że z powyższego dokumentu wynika stanowisko organu konserwatorskiego nie dostrzegające potrzeby ochrony budynku [...] przez wpis do rejestru zabytków, wyartykułowane w formie wskazanego postanowienia na 3 miesiące przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie; art. 75 § 1 k.p.a. przez odmowę dopuszczenia dowodu z wyciągu protokołu z posiedzenia Wojewódzkiej Rady Ochrony Zabytków działającej przy D. Wojewódzkim Konserwatorze Zabytków z dnia [...].10.2021 r. obejmującego punkt porządku posiedzenia dotyczący zasadności objęcia pełną ochroną konserwatorską budynku [...] - pomimo, że przebieg niejednomyślnego głosowania, w tym głosy wstrzymujące Przewodniczącego Rady i Zastępcy Przewodniczącego wskazują na różne oceny co do wartości budynku [...]i zasadności wpisu do rejestru zabytków, a w każdym razie na brak oczywistości co do zabytkowego charakteru budynku [...]; art. 84 § 1 k.p.a. przez pominięcie dopuszczenia dowodu z opinii biegłych dysponujących wiedzą specjalną z zakresu modernizmu i postmodernizmu - pomimo że w niniejszej sprawie wymagane są wiadomości specjalne niezależnie od odmowy dopuszczenia takiego dowodu na podstawie zgłoszonego przez stronę wniosku dowodowego; art. 77 k.p.a. przez uchybienie przez organ konserwatorski obowiązkowi zgromadzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym obejmującego uchwałę Wojewódzkiej Rady Ochrony Zabytków działającej jako organ doradczy przy D. Wojewódzkim Konserwatorze , Zabytków, która zostałaby podjęta na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym opinii biegłych, o którą wnioskowała strona; art. 80 k.p.a. przez przekroczenie granic zasady swobodnej oceny dowodów wskutek dokonania nieobiektywnej oceny, wybiórczo zgromadzonego materiału dowodowego, akcentującego powielające się treściowo dowody na poparcie tezy o zasadności wpisu budynku [...] do rejestru zabytków, a pominięcie wniosków wynikających z obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego przy udziale D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i obejmującego obszar Starego Miasta, ścisłą ochronę konserwatorską. Przedmiotowemu rozstrzygnięciu zarzucono także naruszenie: art. 3 pkt 1) ustawy z dnia 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez przyjęcie, że budynek [...] prezentuje wartości historyczne, artystyczne i naukowe, których zachowanie leży w interesie społecznym - podczas gdy pawilon biurowy o prostokątnym kształcie zewnętrznym charakteryzujący się elewacją wykonaną z mozaiki czarno-białej i aluminiową stolarką okienną wraz z zadaszonym wejściem ozdobionym ścianą z izolatorami ceramicznymi, a wewnątrz prezentujący standardowe podziały pomieszczeń biurowych i użytkowych, nie prezentuje wartości, których zachowanie pozostaje w interesie społecznym mierzonym potrzebą zachowania budynku dla przyszłych pokoleń. Dodatkowo, Strona pismem z [...] czerwca 2022 r. wniosła uzupełnienie do ww. odwołania, wskazując, że D. Wojewódzki Konserwator Zabytków bezpodstawnie przyjął, że budynek [...] prezentuje wartości historyczne, artystyczne i naukowe, których zachowanie leży w interesie społecznym, a ponadto nie została wypełniona przesłanka interesu społecznego wymagana przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Podkreślono, że zaskarżoną decyzją organ pierwszej instancji przekreślił całkowicie wszystkie pryncypia występujące w przedmiotowej sprawie poprzez nadanie statusu zabytku obiektowi, który przez lata uznawany był za główną przeszkodę w odbudowie historycznej linii zabudowy Starego Miasta.
3. Po rozpoznaniu odwołania Minister Kultury decyzją z dnia [...] października 2022 r. znak: [...]utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu Minister podniósł, że D. Wojewódzki Konserwator Zabytków w toku prowadzonego przez siebie postępowania działał zgodnie z przytoczoną wyżej zasadą zawartą w przepisie art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, a stan faktyczny został ustalony na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego.
Analiza akt sprawy pozwoliła D. Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków na ocenę wartości zabytkowych budynku Z [...], wzniesionego w latach 1967-1969, wg projektu A. i J. T., położonego przy ul. [...]we W., które przesądziły o wpisaniu tego obiektu do rejestru zabytków.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] marca 2022 r. organ pierwszej instancji przedstawił historię obiektu, opisał przedmiotową nieruchomość oraz wskazał jakie elementy i cechy omawianej budowli zostały zachowane. D. Wojewódzki Konserwator Zabytków wykazał jakie okoliczności przesądzają o uznaniu, że przedmiotowy obiekt, posiada istotne wartości zabytkowe. Organ prowadzący postępowanie przywołał też podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia w komparycji, rozwijając ją w uzasadnieniu decyzji. Sentencja orzeczenia oraz uzasadnienie decyzji z [...] marca 2022 r. są spójne z załącznikiem graficznym, na którym oznaczono zakres ochrony konserwatorskiej.
Na podstawie analizy całości akt sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że decyzja D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] marca 2022 r. jest zasadna pod względem merytorycznym i nie narusza prawa. Podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, należy bowiem stwierdzić, że budynek Z. [...], wzniesionego w latach 1967-1969, wg projektu A. i J. T., stanowi istotny przykład realizacji budynku biurowego, wzniesiony w stylu powojennego modernizmu. Należy bowiem wyjaśnić, że budynek Z. [...] stanowi reprezentatywny przykład powojennej architektury modernistycznej doby PRL (w szczególności lat 60. XX w.), o formie i skali uzależnionych oraz dostosowanych od pełnionej przez obiekt funkcji. Przedmiotowy budynek posiada zatem samoistne wartości artystyczne, historyczne i naukowe. Modernistyczny charakter omawianego obiektu (wpisany w nurt powojennej, polskiej architektury), korespondujący i ukształtowany przez pełnioną funkcję jako siedziby nowoczesnej instytucji, zdeterminował formy architektoniczne, które zostały uwydatnione dekoracją w postaci mozaik oraz elementów wykończeniowych i przeszklonych elewacji. Budynek Z. [...] jest zatem spójny formalnie i artystycznie. Uszkodzenia materiału budowlanego (uszkodzenia elementów mozaiki) lub wyposażenia nie wykluczają przeprowadzenia prac remontowych i konserwatorskich, które zatrzymają proces niszczenia elementów obiektu oraz pozwolą na uwydatnienie posiadanych wartości zabytkowych. Dodać należy, że materiał zdjęciowy wykazał, że przeprowadzone remonty nie doprowadziły do utraty jego oryginalnej formy i wyrazu architektonicznego. Powyższe ustalenia, upoważniają organy ochrony zabytków obu instancji do stwierdzenia, że przedmiotowy budynek posiada w wystarczającym stopniu wartości zabytkowe - artystyczne, historyczne i naukowe, pozwalające na objęcie go indywidualną ochroną prawną. W ocenie organu drugiej instancji nie ulega wątpliwości, że omawiany budynek odpowiada definicjom legalnym zabytku zawartym w art. 3 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, literalnie je wypełniając. A zatem, podlega ochronie i opiece bez względu na stan zachowania w całości, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. ustawy, jako dzieło architektury i budownictwa, co wykazał D. Wojewódzki Konserwator Zabytków w decyzji [...] marca 2022 r.
Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu, dotyczących pominięcia wniosków wynikających z obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego przy udziale D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i obejmującego obszar Starego Miasta ścisłą ochronę konserwatorską należy stwierdzić, że są one nietrafne. D. Wojewódzki Konserwator Zabytków nie uchybił wskazanym w odwołaniu przepisom. Omawiany obiekt został oceniony pod kątem jego indywidualnych wartości zabytkowych. Budynek Z. [...], niezależnie od czasu powstania, jako dokument minionej epoki (zarówno w sensie historycznym, jak i estetycznym), posiada wartości historyczne, artystyczne i naukowe, stanowiąc materiał do dalszych badań w tym zakresie. Argumenty Strony wskazujące na sprzeczność decyzji o wpisie do rejestru zabytków omawianego budynku z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Uchwała nr [...] Rady Miejskiej W. z [...] lutego 2006 r.) nie znajdują uzasadnienia w przedmiotowej sprawie. Podkreślenia wymaga, że D. Wojewódzki Konserwator Zabytków słusznie zauważył, że ww. plan miejscowy został uzgodniony z wojewódzkim konserwatorem zabytków ponad 16 lat temu, a jego ustalenia w świetle obecnie obowiązującej doktryny są nieaktualne. Zgodnie z obecnie obowiązująca doktryną, która znalazła wyraz m.in. w wytycznych (pismo z 15 lutego 2016 r.) skierowanych przez M. G., Generalnego Konserwatora Zabytków do Wojewódzkich Konserwatorów Zabytków, ochronie poprzez wpis do rejestru zabytków podlegają także wybitne dzieła powojennego modernizmu. A zatem, w omawianej sprawie D. Wojewódzki Konserwator Zabytków zważył czy z punktu widzenia doktryny konserwatorskiej słuszne jest zniszczenie (rozebranie) posiadającego wartości zabytkowe budynku pochodzącego z lat 60. XX w., które umożliwi odtworzenie historycznego układu komunikacyjnego Starego Miasta we W.. Organ konserwatorski, po analizie akt sprawy uznał zgodnie z obowiązującymi standardami konserwatorskimi, że najcenniejszą wartością zabytku jest jego autentyzm. W związku z powyższym ochronie winien podlegać autentyczny obiekt, będący przykładem realizacji w stylu powojennego modernizmu, o wartościach wykazanych w uzasadnieniu decyzji. Natomiast odtworzenie układu urbanistycznego tej części Starego Miasta, jako rekonstrukcja - będzie tych wartości pozbawione. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podziela to stanowisko.
Odpowiadając na zarzut Strony, dotyczący nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego dysponującego wiedzą specjalną z zakresu modernizmu i postmodernizmu należy wyjaśnić, że w obowiązującym orzecznictwie sądowo-administracyjnym oraz piśmiennictwie przyjmuje się, że decyzja o wpisie do rejestru zabytków jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów k.p.a., przy czym ma ona cechy decyzji konstytutywnej, ponieważ to na jej podstawie dochodzi do wpisu zabytku do ww. rejestru, a tym samym do objęcia konkretnego obiektu prawną formą ochrony konserwatorskiej, co przekłada się na prawa i obowiązki dysponenta takiego obiektu. Objęcie wspomnianą prawną ochroną, ze wszystkimi jej konsekwencjami, nie wynika zatem z mocy samego prawa, ale każdorazowo wymaga konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej, która potwierdza, że dany obiekt spełnia przesłanki art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z. Organy ochrony zabytków, jako organy wyspecjalizowane w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego, są władne do dokonywania oceny zabytku pod względem posiadanych przez niego wartości artystycznych, historycznych lub naukowych. Właściwość do wpisania obiektu do rejestru zabytków posiada wyłącznie wojewódzki konserwator zabytków, który dysponując kadrą pracowników wykształconą w zakresie historii sztuki, historii architektury, a także zabytkoznawstwa, jest w stanie obiektywnie ocenić - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - czy dany obiekt posiada walory zabytkowe (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26.10.2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1077/12). Oznacza to, że organ ochrony zabytków nie ma obowiązku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, jeśli inne dowody, które zostały samodzielnie ocenione przez organ, potwierdzają ustalenia zawarte w rozstrzygnięciu wydanym w sprawie wpisu do rejestru zabytków. W omawianej sprawie zebrany materiał dowodowy potwierdza, że budynek Z. [...] posiada wartości historyczne, artystyczne i naukowe, a zatem powołanie biegłego nie było konieczne.
Ponadto, w związku z zarzutami dotyczącymi nieuwzględnienia stanowiska zawartego w postanowieniu nr [...] D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] lipca 2021 r., znak: [...] o odmowie wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wpisu do rejestru zabytków budynku [...] - pomimo, że z powyższego dokumentu wynika stanowisko organu konserwatorskiego nie dostrzegające potrzeby ochrony budynku [...] przez wpis do rejestru zabytków, wyartykułowane w formie wskazanego postanowienia na 3 miesiące przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie trzeba wyjaśnić, że zgodnie z art. 31 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania, dopuszczenia do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.
Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu (art. 31 § 2 k.p.a.). Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.). W związku z powyższym w razie uznania za zasadne żądanie organizacji społecznej dotyczące wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby, organ administracji publicznej, wydaje postanowienie o wszczęciu postępowania z urzędu. Organ administracji publicznej bierze tu pod rozwagę jedynie przesłanki wymienione w art. 31 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem jest obowiązany uznać żądanie za bezzasadne, jeżeli stwierdzi brak jednej z przesłanek określonych w tym przepisie. Minister wskazał, że rozpatrując wniosek organizacji społecznej o wszczęcie z urzędu postępowania dotyczącego wpisania obiektu do rejestru zabytków organ konserwatorski nie ocenia wartości naukowych, historycznych i artystycznych obiektu, ani innych przesłanek merytorycznych dotyczących zasadności objęcia ochroną danego obiektu, gdyż nie decydują one o ewentualnym wszczęciu postępowania. Analiza tych okoliczności winna być dokonana dopiero po wszczęciu postępowania dotyczącego wpisania obiektu do rejestru zabytków. Zatem, postępowanie prowadzone w oparciu o art. 31 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego winno dotyczyć jedynie oceny, czy interes społeczny przemawia za prowadzeniem postępowania w przedmiocie wpisu obiektu do rejestru zabytków. W omawianej sprawie, w ocenie D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków przesłanki uzasadniające wszczęcie postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków omawianego budynku z wniosku Towarzystwa Upiększania Miasta W. nie zostały spełnione. Jak wyjaśnił organ konserwatorski w postanowieniu z [...] lipca 2021 r. "Towarzystwo Upiększania Miasta W. nie wykazało, że posiada specjalistyczną wiedzę merytoryczną w zakresie historii sztuki lub architektury, która byłaby pomocna w postępowaniu o wpis do rejestru zabytków budynku [...]". Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z [...] września 2022 r., znak: DOZ-[...], utrzymał w mocy ww. postanowienie.
Odnosząc się do zarzutów związanych z niewypełnieniem przesłanki związanej z występowaniem interesu społecznego w ochronie budynku [...], położonego we W., trzeba stwierdzić, że zdaniem organu drugiej instancji nie ulega wątpliwości, że D. Wojewódzki Konserwator Zabytków słusznie objął przedmiotowy obiekt prawną ochroną konserwatorską, co jest uzasadnione przez konieczność zachowania wskazanych wyżej wartości, których utrzymanie leży w interesie społecznym, rozumianym szerzej niż jako interes właściciela przedmiotowego obiektu. Należy wskazać, że w przypadku niniejszego postępowania, w ocenie organu pierwszej jak i drugiej instancji bardziej istotny jest interes społeczny, przejawiający się w zachowaniu dla przyszłych pokoleń obiektu będącego świadectwem form architektury modernistycznej powstałej we W. w latach 60. XX wieku, niż słuszny interes strony, wynikający z prawa do dysponowania własnością. Interes strony nie może mieć zatem decydującego wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie.
W drodze dalszych wyjaśnień trzeba podkreślić, że wydanie zaskarżonej decyzji oraz niniejszego rozstrzygnięcia wynika z utrwalonej praktyki organów ochrony zabytków, które działając zgodnie z dyspozycją przepisu art. 4 pkt. 1, 2 i 3 ustawy ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, sprawują ochronę zabytków poprzez m.in. zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie (pkt 1), zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków (pkt 2) oraz udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytku (pkt 3).
Reasumując Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że zarzuty podniesione w odwołaniu nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym oraz stanie faktycznym sprawy, zatem nie mogą stanowić przesłanki do uchylenia zaskarżonej decyzji z [...] marca 2022 r. Podzielając stanowisko D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Minister uznał za zasadną i potrzebną ochronę prawną budynku Z. [...] [...] w granicach murów obwodowych, z aneksem w narożniku południowo-zachodnim, zjazdem do garażu z murem oporowym, murami oporowymi w elewacji zachodniej oraz zadaszeniem strefy wejściowej jako dzieła architektury i budownictwa, które zachowało wyżej wskazane wartości zabytkowe.
III. 1. Z. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą we W. wniósł skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...]października 2022r. utrzymującą w mocy decyzję D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego:
a) art. 3 pkt 1 w zw. z art. 7 ust 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przez uznanie, że budynek stanowi zabytek podlegający wpisowi do rejestru zabytków:
- uznanie za zabytek wnętrza budynku 3.300m kw. nie odbiegającego od typowego wnętrza biurowca, które było wielokrotnie remontowane,
- uznanie za zabytek "aneksu do budynku" (budynku technicznego posadowionego na odrębnej nieruchomości, bez żadnych walorów: kulturowych, historycznych, naukowych na działce numer [...], wysuniętego ponad poziom terenu ok 1 m, z płaskim pokrytym papą dachem z wykorzystaniem na trafostację i rozdzielnię elektryczną.
- objęcie ochroną konserwatorską typowych instalacji budynku głównie z końca lat 60-tyh i 70-tych takich jak: okna, kaloryfery, instalacje sanitarne, szkodliwe dla zdrowia wykładziny z PCW, wymagające całkowitej wymiany zdezaktualizowane technicznie i użytkowo instalacje elektryczne, typowe instalacje wodne i kanalizacyjne.
b) naruszenie art. 19 ust 3 u.o.z. w zw. uchwałą nr [...] Rady Miejskiej W. z dnia [...] stycznia 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, poprzez wydanie decyzji, która jest sprzeczna planem miejscowym uzgodnionym z D. Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, który jako prawo miejscowe, określa ograniczenia, zakazy i nakazy związane ze sposobem ochrony zabytku nieruchomego.
II. naruszenie przepisów prawa procesowego:
1) art. 7 k.p.a., 7a k.p.a., art. 8 k.p.a., art, 77 § 1 k.p.a. oraz art, 80 k.p.a. przez:
a) nie ustalenie rzeczywistej wartości historycznej budynku oraz jego stanu technicznego, jego wnętrza;
b) nie ustalenie istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy,
2) art. 75 i 78 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. przez:
a) nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność posiadania przez budynek [...] wartości, których zachowanie leży w interesie społecznym;
b) nie wyjaśnienie przyczyn, objęcia ochroną konserwatorską wnętrza budynku, jego instalacji technicznych, wyposażenia oraz przyległego budynku technicznego - które nie mają żadnych wartości historycznych lub naukowych.
c) ograniczenie się do dowodu z oględzin,
d) odmowę przeprowadzenia dowodu z wnioskowanych dokumentów;
3) art. 8 k.p.a. przez niedostateczne uzasadnienie decyzji: niewyjaśnienie które elementy obiektu mają wartość historyczną i artystyczną, jakie zachowane elementy budynku mają charakter unikalny.
Skarżąca domagała się uchylenia decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i poprzedzającej ją decyzji D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Skarżąca podkreśliła, zwłaszcza pominięcie istotnego dla rozstrzygnięcia materiału dowodowego. Organ administracji nie przeprowadził dowodu z treści protokołu z posiedzenia Wojewódzkiej Rady Ochrony Zabytków nr [...], podczas którego członkowie Rady, w tym jej przewodniczący Prof. dr hab. R. E. oraz Zastępca Przewodniczącego Dr inż. M. M., wyrazili brak poparcia dla rekomendacji objęcia budynku ścisłą ochroną. Oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych dysponujących wiedzą specjalną z zakresu modernizmu i postmodernizmu. Organ administracji uznał, że posiada wystarczające kwalifikacje do oceny, co skarżąca uznaje za dowolne, niepoparte rzetelną analizą, zwłaszcza w przypadku niejednomyślności specjalistów.
W ocenie skarżącego nieprawidłowe było oparcie się organu administracji na pracy magisterskiej "[...]-zgodność funkcji i formy" A. P. jako uzasadnieniu tez o walorach zabytku, zamiast na stanowisku uznanych naukowców. Skarżąca ocenia to jako wyraźny przejaw dowolności oceny. Skarżąca podkreśliła zwłaszcza zaczerpnięcie z pracy magisterskiej argumentów ocenianych jako absurdalne, takich jak obecność przedstawicieli władz na otwarciu budynku, określenie go przez gazetę jako jednego z najnowocześniejszych w krajach demokracji ludowej, czy nagroda w konkursie "Słowa Polskiego" rzekomo świadczące o "zabytek informatyki".
Błędne w ocenie skarżącej, opisanie budynku jako posiadającego "kubistyczną, strzelistą formę, z płaskim dachem" bez uwzględnienia, że jest to budynek 3-kondygnacyjny, znacznie niższy od otaczających go kamienic, urbanistycznie nieudany, łamiący pierzejową linię zabudowy i negatywnie wyróżniający się w chronionej zabudowie Starego Miasta W.. Ponadto, skarżąca uważa, że organ odwoławczy jedynie zdawkowo potraktował niezwykle ważnego dowodu w postaci treści obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Tymczasem, plan miejscowy wyraźnie prowadzi przez budynek pasaż "przejście pokutnicze", nakazuje zabudowę pierzejową i przewiduje możliwość rozbudowy. Organ administracji zignorował zapisy planu (uznając je za stare), mimo że jest to prawo miejscowe uzgodnione z konserwatorem, określające zasady ochrony zabytków.
Nadto, organy nie dokonały wyjaśnienia gradacji stosownych środków ochrony konserwatorskiej, poprzez ujawnienie dlaczego ochrona wynikająca z wpisu do miejskiego rejestru zabytków oraz objęcie ochroną w planie miejscowym jest niewystarczająca dla budynku ,, [...]’’. W ocenie skarżącej, nie wyjaśniono konieczności objęcia ścisłą ochroną indywidualną całej nieruchomości, a nie jedynie tych części, które rzekomo posiadają walory historyczne, kulturowe lub naukowe (np. neon, elementy "op-artu", izolatory, luksfery, meble z lat 70-tych, klimatyzatory, toaleta). Zwrócono także uwagę na brak wyjaśnienia, dlaczego nie byłoby wystarczającą ochroną wkomponowanie zabytkowych części budynku w spełniający obecne wymogi prawa budowlanego.
Całkowite pominięcie w postępowaniu dowodów dotyczących wielu zmian funkcjonalnych i budowlanych dokonanych w budynku, w tym przebudowy po 1999 roku za zgodą Miejskiego Konserwatora Zabytków.
W ocenie skarżącej, uzasadnienia decyzji konserwatorskich sugerująca, że przyczyną wpisu nie jest rzeczywiste zagrożenie obiektu, lecz chęć wywarcia niedopuszczalnego wpływu na obrót prawny nieruchomości w trakcie likwidacji spółki, co tłumaczyłoby nagłą zmianę stanowiska konserwatorskiego.
2. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dniu 21 marca 2023 r. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2727/22 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz zasądził od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz Z. spółki z o.o. w likwidacji z siedzibą we W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. z 2022, poz. 840, w skrócie u.o.z.o.z.), ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome będące, w szczególności dziełami architektury i budownictwa. Kluczową przesłanką dla oceny legalności działania organów była definicja legalna zabytku nieruchomego zawarta w art. 3 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 2 u.o.z.o.z. Przedmiotem ochrony jest w tym przypadku nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organy wadliwie oceniły konsekwencje, jakie dla kierunku rozpatrzenia sprawy wynikały z postanowień obowiązującego na terenie, na którym zlokalizowany jest obiekt, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą Rady Miejskiej W. z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] - w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego centralnej części obszaru Starego Miasta - rejon Rynku i Placu S. - część "B" (Dz. Urz. Woj. D. z 2006r., nr [...], poz. [...]). W odniesieniu do tej kwestii organy w ocenie Sądu I instancji wadliwie przyjęły, że ustalenia planu nie miały w tym przypadku znaczenia, powołano się bowiem na jego dezaktualizację (wobec daty uchwalenia) oraz na doktrynalną zmianę sposobu oceny walorów zabytkowych. Sąd I instancji podkreślił, że organy administracji mają obowiązek działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.) a tekst planu miejscowego oraz jego rysunek stanowią powszechnie obowiązujące prawo, które organ ochrony konserwatorskiej nie mógł zignorować. Organ konserwatorski działając w sprawie wpisu określonego obiektu do rejestru zabytków związany jest planem nie tylko z uwagi na jego normatywność, ale również z uwagi na ukształtowany przepisami wpływ wojewódzkiego konserwatora zabytków na treść planu miejscowego, wynikający z jego merytorycznego udziału w procedurze uzgadniania.
Sąd podzielił zarzut strony skarżącej, że akceptacja organu ochrony zabytków przeznaczenia terenu w planie, na którym znajduje się budynek, mając wymiar normatywny, stoi w wyraźnej sprzeczności z obecnym działaniem polegającym na wpisaniu spornego obiektu jako indywidualnego zabytku do rejestru zabytków.
Organy konserwatorskie powinny w każdym przypadku mieć na uwadze konieczność zapewnienia zgodności aktu indywidualnego, z przepisami powszechnie obowiązującego prawa, a takim pozostaje plan miejscowy przyjęty uchwałą Rady Miejskiej W. z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...]w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego centralnej części obszaru Starego Miasta - rejon Rynku i Placu S. - część "B". Jednocześnie brak jest jakichkolwiek informacji dotyczących podjęcia czynności mających doprowadzić do zmiany obowiązującego nadal planu.
Z przepisów § 21 ww. planu - regulujących zasady zagospodarowania terenu, kształtowania zabudowy i kompozycji bloku urbanistycznego wynika, że obowiązuje zabudowa uzupełniająca wzdłuż "Przejścia Pokutniczego" w formie przykrytego pasażu usługowego zgodnie z określoną na rysunku planu linią zabudowy, przekształcenia w bloku urbanistycznym dotyczące zabudowy uzupełniającej wzdłuż ulicy [...] i "[...] " obowiązują po zmianie funkcji obiektu [...] przy ulicy [...] nr [...] i wymagać będą jednoczesnej jego przebudowy i adaptacji; wymagane przejście pasażem usługowym przez wnętrze budynku; nie wyklucza się wyburzenia obiektu.
Ówczesna zgoda organu ochrony zabytków na ewentualną rozbiórkę obiektu i odtworzenie historycznej pierzei, pozostaje w opozycji z obecną oceną zaprezentowaną w decyzji wpisującej zabytek nieruchomy do rejestru.
Zauważyć należy, że w toku postępowania nie zostały ujawnione nowe, nieznane wcześniej informacje mające wpływ na wartość zabytkową budynku, prowadzące do uznania, że wcześniejsza akceptacja ewentualnego wyburzenia budynku jako obiektu niewymagającego zapewnienia mu ochrony, jest nieaktualna.
Sąd I instancji nie zakwestionował tego, że obiekt stanowi reprezentatywny przykład powojennej architektury modernistycznej doby PRL, nie można jednak mówić o posiadaniu przez budynek powszechnie i ewidentnie dostrzegalnych ponadprzeciętnych walorów, które bezdyskusyjnie nakazują wpisanie go do rejestru zabytków niezależnie od stanu zachowania (czego dowodem jest protokół z posiedzenia Wojewódzkiej Rady Ochrony Zabytków działającej przy DWKZ z dnia [...].10.2021 r.).
Ocena organu przedstawiona w decyzji sugerowałaby, że wartości chronione odnoszą się do zewnętrznych cech obiektu. W tym kontekście organ nie rozważał jednak ani wzajemnych relacji ochrony istniejącej i postulowanej, ani też jej zakresu wynikającego z włączenia budynku do gminnej ewidencji zabytków.
Zdaniem Sądu, doszło do naruszenia zasady proporcjonalności wynikającej z braku wyważenia interesu właściciela obiektu z interesem społecznym. Z oceny organów nie wynika, aby zabezpieczenie substancji przesądzającej o autentyzmie elementów ważnych dla architektury w celu uniknięcia ich utraty, wymagało tak daleko posuniętej ingerencji w prawo własności. Powodem uchylenia przez Sąd decyzji organów obu instancji było też naruszenie przez organy art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. poprzez ustalenie okoliczności faktycznych w oparciu o ocenę dowodów, która budziła istotne wątpliwości. Sąd zauważa, że organ nie wykazał dostatecznie dlaczego wszystkie elementy Zakładu podlegać miały ochronie konserwatorskiej - w granicach murów obwodowych, z aneksem, zjazdem do garażu, murami oporowymi oraz zadaszeniem strefy wejściowej. Było to istotne wobec wskazanych przez sam organ przekształceń budynku oraz z powodu tego, że jest to obiekt o charakterze technicznym, poddawany zmianom związanym z unowocześnianiem i przeobrażaniem w celu dostosowania do zmieniających się potrzeb przedsiębiorstwa. W szczególności nie wykazano dostatecznie, że wszystkie budowle istniejące na przedmiotowych działkach, jak również wnętrze zawierające elementy zdekapitalizowane i wtórne, powinny podlegać ochronie.
4. Na skutek skargi kasacyjnej wywiedzionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez Organ II instancji Sąd ten wyrokiem z dnia 14 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 1505/23 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
W uzasadnieniu wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wpisując nieruchomość do rejestru zabytków w świetle treści art. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c uozoz organ nie jest związany ustaleniami planu miejscowego i nie ocenia, czy dany wpis pozostaje w zgodności z przeznaczeniem terenu w planie co do możliwości jego zagospodarowania. W tym zakresie plan miejscowy ma charakter wtórny i powinien być dostosowany do wymogów wynikających z ochrony zabytków (art. 15 ust. 2 pkt 4 upzp). Zgodnie bowiem z art. 19 ust. 1 pkt 1 uozoz w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (obecnie w planie ogólnym) oraz w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uwzględnia się, w szczególności ochronę: zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru i ich otoczenia. Organ konserwatorski kierując się aktualną doktryną konserwatorską może uznać, że ochrona w planie miejscowym jest niewystarczająca czy nieadekwatna z perspektywy ochrony interesu publicznego i w tej sytuacji jest uprawniony aby wpisać nieruchomość do rejestru zabytków nie kierując się ustaleniami planu (wyrok NSA z 25 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 734/19). Dodatkowo należy też podkreślić, że ujęcie nieruchomości w gminnej ewidencji zabytków nie jest formą ochrony zabytków w świetle uozoz. Wbrew stanowisku Sądu I instancji, ustalenia planu miejscowego z 2006 r. nie wiązały organu co do dokonania wpisu do rejestru zabytków. Ustalenia planu nie są nadrzędne nad przepisami ustawy i jako prawo miejscowe, nie mogą prowadzić do zablokowania działań i wykonywania ustawowych obowiązków przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, wynikających z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Z żadnego przepisu upzp, nie wspominając już o kwestii hierarchiczności źródeł prawa, nie wynika konieczność zapewnienia zgodności decyzji o wpisie do rejestru (aktu indywidualnego) z przepisami planu miejscowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest to założenie głęboko nieracjonalne, ponieważ oznaczałoby w istocie niedopuszczalność wpisu do rejestru zabytków wszystkich terenów i obiektów, dla których nie byłaby przewidziana ochrona konserwatorska. W niniejszej sprawie D. Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazał, że plan miejscowy został uzgodniony z wojewódzkim konserwatorem zabytków ponad 16 lat temu, a jego ustalenia w świetle obecnie obowiązującej doktryny są nieaktualne. Zgodnie z obecnie obowiązującą doktryną, która znalazła wyraz m.in. w wytycznych (pismo z [...] lutego 2016 r.) skierowanych przez Generalnego Konserwatora Zabytków do Wojewódzkich Konserwatorów Zabytków, ochronie poprzez wpis do rejestru zabytków podlegają także wybitne dzieła powojennego modernizmu.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że usprawiedliwiony jest również zarzut naruszenia art. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c uozoz poprzez ich błędną wykładnię. Z definicji legalnej zabytku (art. 3 pkt 2 uozoz) w żaden sposób nie wynika, że zabytkiem może być tylko taki obiekt, który ma wyjątkowe wartości historyczne, artystyczne lub naukowe. Ponadprzeciętność wartości nie jest cechą wymaganą przez ustawodawcę. Jest wiele zabytków, które nawiązują do cech charakterystycznych dla sztuki z danej epoki, ale same w sobie w nie są z powodu tych cech wyjątkowe, a nawet uznać by można występujące w nich cechy za powszechne dla tamtego okresu. Wartość zabytkowa to wartość będąca świadectwem minionej epoki i właśnie przez wzgląd na konieczność zachowania pamięci o dawnych czasach zasługująca na szczególną ochronę. Wyjątkowość nie ma tu znaczenia, liczy się bowiem to czy dany obiekt posiada wartość historyczną, artystyczną lub naukową mającą znaczenie dla interesu społecznego.
Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że fundamentalną kwestią, która w niniejszej sprawie wymagała oceny Sądu I instancji było zastosowanie przez organy art. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c uozoz w świetle zebranego materiału dowodowego. Sąd Wojewódzki skoncentrował się jednak nie na istocie sprawy, lecz uczynił przedmiotem rozważań zgodność z planem oraz wykreował własną definicję zabytku. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji dokona więc szczegółowej analizy legalności zaskarżonej decyzji przez pryzmat przesłanek określonych w powołanych przepisach uozoz.
IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy, zważył co następuje:
1. Na wstępie zaznaczyć należy, iż Sąd związany był wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2024 r. sygn. akt II OSK 1505/23, którym uchylono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dniu 21 marca 2023 r. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2727/22 uchylający decyzje organów obu instancji zapadłą w niniejszej sprawie.
Zgodnie bowiem z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 953 ze zm.) , dalej P.p.s.a. sąd któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie Sądu w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku (zob. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2006r., sygn. akt I FSK 506/05, Nr LEX 187499).
Wskazać zatem trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny zakwestionował w szczególności brak wyjaśnień Sądu czy w kontekście ustaleń faktycznych sprawy prawidłowo zastosowano art. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c uoz. Ponadto, w ramach ocen prawnych NSA wskazał, że:
a) wpisując nieruchomość do rejestru zabytków w świetle treści art. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c uozoz organ nie jest związany ustaleniami planu miejscowego i nie ocenia, czy dany wpis pozostaje w zgodności z przeznaczeniem terenu w planie co do możliwości jego zagospodarowania;
b) z definicji legalnej zabytku (art. 3 pkt 2 uozoz) w żaden sposób nie wynika, że zabytkiem może być tylko taki obiekt, który ma wyjątkowe wartości historyczne, artystyczne lub naukowe. Ponadprzeciętność wartości nie jest cechą wymaganą przez ustawodawcę. Jest wiele zabytków, które nawiązują do cech charakterystycznych dla sztuki z danej epoki, ale same w sobie w nie są z powodu tych cech wyjątkowe, a nawet uznać by można występujące w nich cechy za powszechne dla tamtego okresu. Ponadprzeciętność wartości nie jest cechą wymaganą przez ustawodawcę. Jest wiele zabytków, które nawiązują do cech charakterystycznych dla sztuki z danej epoki, ale same w sobie w nie są z powodu tych cech wyjątkowe, a nawet uznać by można występujące w nich cechy za powszechne dla tamtego okresu.
2. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekający ponownie, stwierdza brak podstaw do uwzględnienie skargi.
3. W pierwszej kolejności, Sąd wskazuje, że chociaż organy konserwatorskie powinny w każdym przypadku mieć na uwadze konieczność zapewnienia zgodności decyzji o wpisie do rejestru z przepisami powszechnie obowiązującego prawa, a takim pozostaje przecież plan miejscowy to jednak o ile plan ten nie przewiduje ochrony zabytku, decyzja o wpisaniu do rejestru nie jest nim związana. Wpisując nieruchomość do rejestru zabytków w świetle art. 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c u.o.z. organ nie jest związany ustaleniami planu miejscowego, a w konsekwencji nie dokonuje oceny, czy dany wpis pozostaje w zgodności z przeznaczeniem terenu w planie co do możliwości jego zagospodarowania. Organ konserwatorski, działając zgodnie z obowiązującą doktryną konserwatorską, może uznać, że ochrona zapewniona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jest niewystarczająca lub nieadekwatna z punktu widzenia ochrony dobra publicznego. W takiej sytuacji ma on prawo – niezależnie od ustaleń planu miejscowego – wpisać daną nieruchomość do rejestru zabytków, kierując się nadrzędnym interesem ochrony dziedzictwa kulturowego. Taka konstatacja w orzecznictwie wynika z kilku przesłanek, a mianowicie, w polskim systemie prawnym ochrona dziedzictwa kulturowego jest traktowana jako wartość konstytucyjna i priorytetowa (art. 5 i 82 Konstytucji RP). Ochrona zabytków leży w interesie publicznym, co zostało wyraźnie wskazane w preambule i art. 1 u.o.z.. Dlatego organ konserwatorski ma nie tylko prawo, ale wręcz obowiązek podjęcia działań, jeśli istnieje ryzyko utraty lub degradacji obiektu o wartości zabytkowej – nawet jeśli MPZP dopuszczałby inne, niekorzystne dla dziedzictwa rozwiązania. W związku z tym, przepisy służące ochronie zabytków mają charakter nadrzędny względem przepisów planistycznych, które przede wszystkim służą gospodarce przestrzennej. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 19 ust 3 u.o.z. w zw. uchwałą nr [...]Rady Miejskiej W. z dnia [...] stycznia 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, poprzez wydanie decyzji, która jest sprzeczna planem miejscowym uzgodnionym z D. Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, który jako prawo miejscowe, określa ograniczenia, zakazy i nakazy związane ze sposobem ochrony zabytku nieruchomego, albowiem organ ochrony konserwatorskiej nie jest związany treścią planu miejscowego orzekając w przedmiocie wpisu zabytku do rejestru.
4. Zaznaczyć przede wszystkim trzeba, że na wartość obiektu, w zakresie ewentualnego objęcia ochroną konserwatorską składa się wiele różnych aspektów takich jak dawanie świadectwa minionej epoki, wartość historyczna, estetyczna, krajobrazowa, emocjonalna, użytkowa, autentyczność substancji, wyjątkowość, czy typowość zabytku. W niektórych przypadkach istnienie jednej z wartości ma tak ważkie znaczenie, że samo w sobie wystarcza, aby uzasadnić konieczność objęcia ochroną, nawet wówczas, gdy obiekt utracił już wartości estetyczne, czy architektoniczne.
Zdaniem Sądu, taka sytuacja występowała w rozpatrywanej sprawie. Budynek Z. [...] posiada wartości historyczne, artystyczne i naukowe, które uzasadniają uznanie go za zabytek. Do wartości historycznych zgodnie z materiałem dowodowym zebranym w postępowaniu należy to, że budynek został wzniesiony w latach 1967-1969 według projektu z 1965 roku autorstwa wybitnych w. architektów A. i J. T., w czasie jego realizacji był obiektem nowatorskim, łączącym cechy nowoczesnego budownictwa przemysłowego, biurowego i naukowego, ściśle dostosowanym do wymogów nowej technologii komputerowej, której były to początki w Polsce. A. i J. T. należą do pierwszego pokolenia architektów wykształconych na Wydziale Architektury Politechniki W. i są twórcami powojennego, wrocławskiego modernizmu.
Mieszcząca się w nim siedziba oddziału W. [...] miał istotny wkład w rozwój polskiej informatyki, będąc prekursorską instytucją. Opracowano w nim podstawowy schemat organizacyjny typowego [...]. Budynek stanowił wizytówkę odbudowującego się po zniszczeniach wojennych W.. Budynek [...] stanowi część dziedzictwa powojennego modernizmu na terenie W.. Jest istotnym świadectwem dziejów. Przekazanie nowej siedziby [...] odbyło się z udziałem władz państwowych i miejskich, a obiekt określono jako jeden z najnowocześniejszych tego typu w krajach demokracji ludowej. W 1971 roku budynek [...] zdobył I nagrodę w konkursie "Słowa Polskiego" ze względu na skomplikowane wymogi, prototypowy projekt i bardzo dobre wykonanie.
Organy podkreśliły wartości artystyczne budynku takie jak: zachowana bryła budynku jest wolnostojąca, zwarta, trzykondygnacyjna, czteroskrzydłowa, nakryta płaskimi dachami, z patio i tarasem w obniżonym skrzydle południowym. Budynek posiada konstrukcję żelbetową szkieletową. Wszystkie elewacje mają układ horyzontalny, skomponowany z naprzemiennie ułożonych wysokich przeszklonych pasów okien i pasów międzyokiennych oraz cokołowych oblicowanych okładziną ceramiczną (terakota) w kolorze czarnym i szachownicy czarno-białej. Wykorzystano zróżnicowane pod względem struktury i kolorystyki materiały: szkło, aluminium, ceramikę, czarno-białą szachownicową okładzinę (zewnętrzną i wewnętrzną), beton, luksfery. Występują nawiązania detalem do op-artu. Wskazuje się na przemyślany układ wnętrz oraz dbałość o komfort pracy. Zachowało się w większości wiele elementów wystroju wnętrza: pasowe obudowy kaloryferów, parapety z mozaiką biało-czarną, biało-czerwona mozaika w piwnicy, elementy podwieszonych sufitów z oświetleniem pasowym, obrotowe okna w aluminiowej oprawie, szafy ścienne z płyt okleinowych, drewniana boazeria płytowa, biurowa zabudowa wnękowa, obudowa słupów z czarnych płyt laminowanych, podłogi z grubych kwadratowych płyt wiórowych pokrytych laminatem imitującym lastriko w kolorze zielonym, drzwi harmonijkowe, wentylatory sufitowe. Wykorzystanie lekkich, przeszklonych ścian z aluminium dawało wrażenie przestrzeni open space. Wystrój wnętrz został zaprojektowany przy udziale J. Ch., jednego z najważniejszych polskich projektantów. Pierwotną kolorystykę wnętrza poszczególnych kondygnacji rozróżniono kolorami, co było widoczne z zewnątrz, zwłaszcza po zmroku. Architektoniczne detale, użycie bieli i czerni oraz form geometrycznych, inspirowane op-artem, świadomie odcinają się od otaczającej historyzującej zabudowy.
Zauważalna jest także wartość naukowa budynku. W budynku [...] po raz pierwszy w Polsce zaprojektowano pomieszczenie dla elektronicznych maszyn cyfrowych ([...]), które wymagały stałej temperatury, wilgotności i bezpylności. Po raz pierwszy zastosowano klimatyzację oraz armaturę okienną dwuszybową. Budynek stanowi materiał do dalszych badań w zakresie historii architektury i rozwoju informatyki także ze względu na wartości historyczne jego wnętrza.
Chociaż można polemizować czy posiada on wybitne wartości artystyczne, niemniej jednak posiada wartości historyczne i naukowe, a także daje świadectwo minionej epoki.
5. Nie bez znaczenia pozostaje również to, że – jak wskazał organ I instancji – w Polsce była to jedna z pierwszych siedzib podmiotów tworzących pierwsze w Polsce maszyny obliczeniowe. Swego rodzaju pierwowzór kolejnych oddziałów w Polsce.
Powyższe ustalenia – zdaniem Sądu – stanowią wystarczająca podstawę do dokonania wpisu ponad do rejestru zabytków dla zachowania kultury poprzedniej epoko dla przyszłych pokoleń.
Ponadto, wskazać należy, że sam fakt, że jest to obiekt następczy wybudowany na ruinach innego zabytku nie obniża jego wartości ani też nie powoduje, że przestaje, być on niezależnym przedmiotem ochrony konserwatorskiej, nawet jeśli kontekst historyczny działki może być istotny. Co więcej, na doniosłe historyczne znaczenie tego budynku wpływa fakt, że odstąpiono od początkowych planów restytucji Starego Miasta i rekonstrukcji zabudowy ul. S., co przewidywał Plan Odbudowy i Zagospodarowania Starego Miasta we W. opracowany w 1948 r. pod kierunkiem E. K. na rzecz realizacji budynku siedziby [...].
6. Sąd nie podzielił zatem zarzutu zawartego w skardze, a tj. naruszenia przepisów prawa materialnego: art. 3 pkt 1 w zw. z art. 7 ust 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Nawet jeśli wnętrze budynku nie odbiega od typowego wnętrza biurowca nie oznacza to, że obiekt taki nie zasługuje na ochronę indywidualną. Należy podkreślić, że Organy obu instancji odnosząc się do "aneksu do budynku" (budynku technicznego posadowionego na odrębnej nieruchomości) ujmują go jako element kompleksu, zatem oceniając całość zabudowy jako świadectwo minionej epoki, nawet jeśli poszczególne elementy samodzielnie takiego waloru by nie posiadały.
Należało zatem podzielić stanowisko organów konserwatorskich, że przedmiotowy budynek spełnia przesłanki wymienione w art. 3 uozoz. i winien być objęty ochroną stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c uozoz. Tym samym dopóty, dopóki rozmiary zniszczenia nie wskazują jednoznacznie na całkowitą utratę walorów historycznych, artystycznych lub naukowych, zabytek nie może zostać rozebrany (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 832/16). A taka sytuacja nie miał miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Nie mogły odnieść skutku, nadto zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, przejawiające się w nieprzeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego, na okoliczność posiadania przez budynek [...] wartości, których zachowanie leży w interesie społecznym, jak i ograniczenia się przez Organ I instancji do dowodu z oględzin, jak i odmowy przeprowadzenia dowodu z wnioskowanych dokumentów. Podkreślić należy, że ułomność tego zarzutu wynika z tego, że organ ochrony zabytków jest organem specjalistycznym a nie kompetencji ogólnej. Nadto, jeśli dysponuje opinią Narodowego Instytutu Dziedzictwa Narodowe będącego państwową instytucją kultury mającą za zadanie opracowywanie ekspertyz i opinii konserwatorskich to jest to traktowane jako uzyskanie przez organ wiadomości specjalnych, na równi z opinią biegłych. Wielokrotnie orzecznictwo sądów administracyjnych wskazywało, że opinia NID może stanowić wystarczające uzasadnienie decyzji o wpisie do rejestru zabytków. Powołanie biegłego może być konieczne gdy opinia taka budzi wątpliwości. Tymczasem, opinia z dnia [...] lipca 2021 NID znajdująca się w aktach administracyjnych zawiera kategoryczne konkluzje, jednoznaczne i nie budzące wątpliwości w zakresie tego, że ,,Budynek [...] posiada wartości historyczne, architektoniczne i naukowe, których zachowanie leży w interesie publicznym i przesądzają o umieszczeniu go w rejestrze zabytków.’’ (s. 8 opinii NID).
Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości, że wykonane renowacje nie zatarły wartości historycznej obiektu. Nadal mamy do czynienia z historycznie wartościowym budynkiem, który zachowuje podstawowe walory artystyczne swojej epoki, odzwierciedlające zamysł architektów Państwa Tarnawskich. Organ I instancji wypowiedział się co do zachowania walorów historycznych i artystycznych, a jego wypowiedź – choć ocenna, bowiem ocenne są wartości nieruchomości mające znaczenie dla jej kwalifikacji jako zabytku – została poparta stosowną dokumentacją (vide znajdujące się w aktach sprawy dokumenty, w tym opracowanie naukowe, fotografie, jak i opinia NID). Użyte przez organ argumenty poddają się weryfikacji i jest ona pozytywna, tzn. obiekt spełnia cechy zabytku. Dodać należy przy tym, że wypowiedź organu konserwatorskiego ma walor wiedzy fachowej. Pracownicy tego organu posiadają własną, specjalistyczną wiedzę i szczególne uprawnienie w zakresie badania wartości artystycznych, historycznych i naukowych ocenianych obiektów.
7. W ocenie Sądu, przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło również do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Minister rozpatrzył bowiem wszystkie istotne okoliczności sprawy i ocenił zgromadzony materiał dowodowy w sposób wszechstronny. Sam fakt, że skarżący i organ z tych samych dowodów wyciągnęli odmienne wnioski nie skutkuje automatycznym stwierdzeniem naruszenia prawa przez organ. Sąd podkreśla, że każda sprawa administracyjna ma własną specyfikę, wobec czego fakt, że w innym postępowaniu, nota bene z przyczyn formalnych nie doszło do wydania decyzji o wpisie obiektu do rejestru zabytków nie niweczy prawidłowości kontrolowanych decyzji. Należy jeszcze wskazać, że postanowienie nr [...]z dnia [...] lipca 2021 roku dotyczyło odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wpisu do rejestru zabytków budynku Z. [...]przy ul. [...][...]we W. z wniosku Towarzystwa Upiększania Miasta W. i odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony ze względu na niespełnienie łącznie przesłanek wynikających z art. 31 §1 kpa. Zwrócić należy, uwagę, że organy obu instancji wskazały na przyczyny odmowy dopuszczenia dowodów przedstawianych przez stronę postępowania, chociażby DWKZ w postanowieniu z dnia [...] marca 2022 r., które organ II instancji podzielił.
Ponadto Sąd wskazuje, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie naruszono art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. ani art. 89 pkt 2 i art. 9 ust. 1 u.o.z. Orzekający organ odniósł się w uzasadnieniu decyzji do zasadniczych zagadnień mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, co pozwala na poznanie przyczyn, które legły u podstaw rozstrzygnięcia Ministra. Zrozumiałe niezadowolenie skarżącego z niekorzystnej dla niego decyzji nie uzasadnia jeszcze uznania, że decyzja ta narusza ww. przepisy.
7. Co do ingerencji w prawo własności Sąd podkreśla, że odnośnie art. 64 Konstytucji Trybunał Konstytucyjny podkreślał wielokrotnie, iż ochrona własności nie ma charakteru absolutnego, albowiem samo prawo własności nie może być traktowane jako ius infinitum (zob. orzeczenie z 28 maja 1991 r., K. 1/91, OTK w 1991 r., poz. 4 oraz orzeczenie z 31 stycznia 1996 r., K. 9/95, OTK ZU Nr 1/1996, poz. 2). Tak więc art. 31 ust. 3 Konstytucji RP stanowi jednoznaczną i wyraźną konstytucyjną podstawę dla wprowadzania ograniczeń prawa własności, w tym ograniczeń koniecznych dla ochrony zabytków.
8. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.