VII SA/Wa 319/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje NFZ dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu działalności gospodarczej, stwierdzając naruszenie przepisów o zmianie decyzji ostatecznych.
Sprawa dotyczyła wniosku B.M. o zmianę ostatecznej decyzji NFZ w sprawie objęcia jej obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Organ pierwszej instancji zmienił decyzję, uznając, że działalność była prowadzona nieprzerwanie od 1999 roku. Prezes NFZ utrzymał tę decyzję w mocy. WSA w Warszawie uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie art. 155 K.p.a. poprzez zmianę decyzji ostatecznej bez wyraźnej zgody strony i bez właściwego zbadania jej woli.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę B.M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji zmieniającą wcześniejszą, ostateczną decyzję w sprawie objęcia skarżącej obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 155 K.p.a., zmienił decyzję z 2004 roku, stwierdzając, że B.M. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego nieprzerwanie od stycznia 1999 roku, mimo zgłaszanych przez nią przerw w działalności. Prezes NFZ utrzymał tę decyzję, argumentując, że prowadzenie działalności gospodarczej trwa od momentu rejestracji do wykreślenia z ewidencji, a nabycie uprawnień emerytalnych nie wyłącza obowiązku ubezpieczenia z tytułu działalności. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów K.p.a., w szczególności art. 155, twierdząc, że nigdy nie wyraziła zgody na niekorzystną dla niej zmianę decyzji ostatecznej. WSA uwzględnił skargę, uchylając zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 155 K.p.a., ponieważ zmiana decyzji ostatecznej wymagała wyraźnej zgody strony, a organy nie wykazały, aby taka zgoda została udzielona w sposób jednoznaczny i zgodny z wolą skarżącej. Sąd podkreślił, że zgoda musi być wyraźna, nie może być domniemana, a postępowanie w trybie art. 155 K.p.a. ma charakter uznaniowy i nie może pogarszać sytuacji strony.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, zmiana decyzji ostatecznej za zgodą strony wymaga wyraźnego oświadczenia tej strony, nie może być dorozumiana ani domniemana, a jej zakres musi być zgodny z wolą strony.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 155 K.p.a. wymaga wyraźnej zgody strony na zmianę decyzji ostatecznej. Organy nie wykazały, aby taka zgoda została udzielona, a pismo skarżącej zostało błędnie zinterpretowane jako wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie zmiany decyzji. Brak wyraźnej zgody i właściwego ustalenia jej zakresu stanowi naruszenie przepisów proceduralnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (28)
Główne
K.p.a. art. 155
Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Decyzje wydawane w trybie art. 155 K.p.a. mają charakter decyzji uznaniowych. Przy czym muszą odnosić się do decyzji wydanych w trybie zwykłym, które są wydane prawidłowo.
u.ś.o.z. art. 109 § 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Legitymację do wszczynania postępowania w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego mają wyłącznie ubezpieczeni.
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
u.ś.o.z. art. 109 § 3
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.ś.o.z. art. 82 § 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
W przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tytułów odrębnie.
u.ś.o.z. art. 82 § 8
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowe nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia, od tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. c (prowadzenie działalności gospodarczej) w przypadku, gdy osoba ta: 1. uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu (z działalności gospodarczej) w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50 % kwoty najniższej emerytury lub 2. opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.
u.ś.o.z. art. 66 § 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Określa tytuły do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego.
u.ś.o.z. art. 102 § 5
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Określa kompetencje Prezesa NFZ.
u.ś.o.z. art. 110
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.s.u.s. art. 13 § 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa osoby podlegające obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu, w tym osoby prowadzące działalność gospodarczą.
K.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy obowiązku działania organów na podstawie przepisów prawa.
u.ś.o.z. art. 109 § 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Dotyczy wniosków o zmianę decyzji ostatecznych.
u.ś.o.z. art. 109 § 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.p.u.z. art. 8 § 1c
Ustawa z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym
u.p.u.z. art. 11 § 1
Ustawa z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym
u.p.u.n.f.z. art. 9 § 1c
Ustawa z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia
u.p.u.n.f.z. art. 12 § 1
Ustawa z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia
u.ś.o.z. art. 66 § 1c
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.ś.o.z. art. 69 § 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
u.d.g. art. 18
Ustawa z dnia 23 grudnia 1988r. o działalności gospodarczej
u.d.g. art. 19 § 1
Ustawa z dnia 23 grudnia 1988r. o działalności gospodarczej
p.d.g. art. 2 § 1
Ustawa z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej
p.d.g. art. 7 § 1
Ustawa z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej
p.d.g. art. 7 § d
Ustawa z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej
1
u.s.d.g. art. 2 § 1
Ustawa z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia braku podstaw do wykonania zaskarżonej decyzji.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zasądzenia kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 155 K.p.a. przez organy administracji, które zmieniły decyzję ostateczną bez wyraźnej zgody skarżącej. Pismo skarżącej z dnia 12 kwietnia 2006 r. zostało błędnie zinterpretowane jako wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie zmiany decyzji, podczas gdy intencją było podtrzymanie wcześniejszego stanowiska ZUS. Organy nie wykazały, aby skarżąca wyraziła zgodę na zmianę decyzji ostatecznej, a taka zgoda musi być wyraźna, nie domniemana.
Godne uwagi sformułowania
zgoda strony musi być wyraźnie oświadczona przez podmiot, nie może być dorozumiana lub domniemana nie może pogarszać sytuacji wnioskodawcy decyzje wydawane w trybie art. 155 K.p.a. mają charakter decyzji uznaniowych
Skład orzekający
Izabela Ostrowska
przewodniczący
Ewa Machlejd
sprawozdawca
Bożena Więch-Baranowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 155 K.p.a. w kontekście zmiany decyzji ostatecznych, wymóg wyraźnej zgody strony, zasady postępowania w sprawach ubezpieczeń zdrowotnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 155 K.p.a. i nie rozstrzyga meritum sprawy dotyczącej podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur administracyjnych, zwłaszcza wymogu wyraźnej zgody strony na zmianę decyzji ostatecznej. Jest to istotne dla prawników procesowych i administracyjnych.
“Czy NFZ może zmienić Twoją decyzję ostateczną bez Twojej zgody? Sąd Administracyjny wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 319/07 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2007-05-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-02-21 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Bożena Więch-Baranowska Ewa Machlejd /sprawozdawca/ Izabela Ostrowska /przewodniczący/ Symbol z opisem 652 Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych Skarżony organ Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, , Protokolant Mariusz Gąsiński-Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2007 roku sprawy ze skargi B. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku III. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej B. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie VII SA/Wa 319/07 UZASADNIENIE Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w Poznaniu decyzją z dnia [...] października 2006r. nr [...] działając na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 z późń. zm. – zwany dalej K.p.a.), w związku z art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2004r. nr 210 poz. 2135 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku B. M. o zmianę ostatecznej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia nr [...] z dnia [...] września 2004r. zmienił decyzję ostateczną nr [...] wydaną [...] września 2004r. przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym w ten sposób, że komparycji decyzji nr [...] nadał następujące brzmienie: "Na podstawie art. 109 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych orzekam, co następuje: 1. B. M. poza tytułem pobierania emerytury jest objęta obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego również z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od [...] stycznia 1999r. do chwili obecnej na podstawie: - art. 8 pkt 1c), art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. nr 28, poz. 153 z późn.zm.), - art. 9 ust. 1 pkt 1c), art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. 2003 nr 45, poz. 391 z późn.zm.), - art. 66 ust. 1 pkt 1c), art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w związku z - art. 18 i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988r. o działalności gospodarczej (Dz.U. 1988r. nr 41 poz. 324 z późn.zm.), - art. 2 ust. 1 i art. 7 ust. 1 w związku z art. 88 d i art. 7 d ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. 1999r. nr 101 poz. 1178 z późn. zm.), - art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. 2004r. nr 173 poz. 1807 z późn. zm.) w związku z art. 7 ust. 1 oraz art. 7 d ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. 1999r. nr 101 poz. 1178 z późn. zm.), ponieważ zawieszenie faktycznego wykonywania działalności gospodarczej nie jest tożsame w świetle wskazanych wyżej przepisów prawa z zaprzestaniem prowadzenia tej działalności. 2. przekazuję sprawę do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] w celu zajęcia stanowiska w zakresie zwolnienia od obowiązku opłacania składki na podstawie przepisów ustaw". W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w dniu [...] września 2004r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia [...] wydał decyzję o objęciu B. M. ubezpieczeniem zdrowotnym w okresach: od [...] stycznia 1999r. do [...] lutego 1999r., od [...] kwietnia 1999r. do [...] kwietnia 1999r. i w dniu 25 lutego 2000r. B. M. nie wniosła odwołania od tej decyzji i stała się ona ostateczna. W dniu 31 sierpnia 2005r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przesłał do wiadomości [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia pismo kierowane do B. M. celem wykorzystania służbowego, z pisma wynikała konieczność weryfikacji rozstrzygnięcia podjętego w decyzji nr [...] celem umożliwienia płatnikowi składek korekty deklaracji składkowych. Dalej organ wskazał, iż po analizie przedmiotowego pisma Wydział Spraw Świadczeniobiorców [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia zwrócił się do B. M. pismem, w którym wskazał jej na zasadność wyrażenia przez nią zgody na wszczęcie postępowania w sprawie zmiany ostatecznej decyzji nr [...]. W dniu 12 kwietnia 2006r. B. M. złożyła przedmiotowy wniosek o zmianę decyzji, do którego załączyła dokumenty rozliczeniowe (druki ZWUA i DRA) i pisma świadczące o postępowaniu weryfikującym czasokres prowadzenia działalności gospodarczej przez ubezpieczoną. W piśmie tym ubezpieczona podniosła, iż sprawa weryfikacji przez ZUS czasookresu prowadzenia działalności gospodarczej została wywołana w skutek rozbieżności pomiędzy datami zawieszenia działalności zgłaszanymi przez nią w Urzędzie Skarbowym, a datami zgłaszanymi w ZUS. Żądanie przez ZUS zmian czasokresu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jest w jej ocenie nieporozumieniem, ale mimo to wnosi o nadanie statusu prawnego stanowisku ZUS wyrażonemu w piśmie z dnia [...] sierpnia 2005r. W opinii organu w przedmiotowej sprawie została wydana decyzja nr [...], która odzwierciedlała stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zawarte we wniosku z dnia [...] sierpnia 2004r. W ocenie ZUS brak zgłoszenia przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej do Urzędu Skarbowego i nie uznanie tej przerwy przez Urząd Skarbowy stanowi podstawę do negatywnej weryfikacji wyrejestrowania się z ubezpieczenia zdrowotnego ze względu na zaprzestanie działalności gospodarczej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania uznał w piśmie z dnia [...] sierpnia 2005r., że zasadna jest weryfikacja decyzji nr [...] przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia. Organ I instancji powołał się przy tym na fakt, iż od dnia 1 października 2004r. obowiązuje ustawa z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, która w art. 109 ust. 3 stanowi, iż legitymację do wszczynania postępowania w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego mają wyłącznie ubezpieczeni. W związku z powyższym oraz zgodnie z art. 155 K.p.a. [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia wystąpił o wymaganą prawem zgodę strony postępowania na wzruszenie ostatecznej decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo do ubezpieczenia zdrowotnego. Zdaniem organu za zmianą przedmiotowej decyzji przemawiają zarówno słuszny interes społeczny jak i słuszny interes strony oraz nie sprzeciwiają się jej przepisy szczególne. Na podstawie przedłożonej w sprawie dokumentacji organ ustalił, iż: - B. M. z formalnego punktu widzenia prowadzi nieprzerwanie działalność gospodarczą od dnia 1 czerwca 1992r. – dowód: zaświadczenie z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Urząd Miejski w [...], aktualne na dzień 1 sierpnia 2006r., poświadczające istnienie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (z datą 1 czerwca 1992r. jako dzień rozpoczęcia działalności), - B. M. zgłaszała faktyczne przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej w ZUS i opłacała składki zgodnie z złożonymi przez nią deklaracjami wyrejestrowującymi i rozliczeniowymi – dokumentacja złożona z wnioskiem. - B. M. jest zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba pobierająca emeryturę od dnia [...] stycznia 1999r. i pobiera to świadczenie w wysokości nie przekraczającej najniższego wynagrodzenia – pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2004r. W podsumowaniu uzasadnienia organ I instancji stwierdził, że skoro ubezpieczona nie zgłosiła organowi prowadzącemu ewidencję działalności gospodarczej faktu zaprzestania wykonywania działalności, to z formalnego punktu widzenia oznacza to, że nie zaprzestała jej prowadzenia i podlegała w związku z tym obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zaś fakt, iż częściowo nie osiągała z tej działalności dochodów wystarczających na opłacenie składki na ubezpieczenie, nie niweczy tytułu do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Odnośnie zaś punktu 2 komparycji decyzji organ zauważył, iż na obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego składają się dwa obowiązki: - obowiązek zgłoszenia osoby podlegającej temu obowiązkowi do Funduszu - obowiązek opłacenia składki w terminie i na zasadach określonych w ustawie Dalej w uzasadnieniu czytamy, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził w piśmie z dnia [...] sierpnia 2004r. że B. M. pobiera świadczenie emerytalne w wysokości nie przekraczającej najniższego wynagrodzenia. W związku z powyższym zastosowanie w przedmiotowej sprawie znalazł przepis art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, który stanowi, iż "składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowe nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia. Odwołanie od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] z dnia [...] października 2006r. nr [...] wniosła B. M., która domaga się uchylenia tej decyzji w całości. Odwołująca wyjaśniła, iż pismem z dnia 30 marca 2006r. została poinformowana przez NFZ że postępowanie dotyczyć ma podlegania przez nią obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu działalności gospodarczej w okresach zgłaszanych przerw w jej prowadzeniu. W odpowiedzi skarżąca wniosła o podtrzymanie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2005r. wskazującej te okresy jako nie podlegające obowiązkowi ubezpieczenia. A pismo to - wbrew intencji B. M. – potraktowane zostało przez Narodowy Fundusz Zdrowia jako wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia w okresach zgłaszanych przerw w działalności gospodarczej. A w decyzji objętej odwołaniem stwierdzono, że B. M. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nieprzerwanie od [...] stycznia 1999r. B. M. oświadczyła, że w okresach przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej zgłaszanych przez nią w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, faktycznie jej nie prowadziła, jak również nie pozyskiwała usługobiorców. Tak więc nie ma najmniejszych podstaw do objęcia jej za ten okres obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. działając na podstawie art. 102 ust. 5 pkt. 24 w związku z art. 110 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, po rozpatrzeniu odwołania B. M. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z art. 13 pkt. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 z późn. zm.) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. W opinii organu odwoławczego, czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne. Z załączonej dokumentacji wynika, iż B. M. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą od dnia 1 czerwca 1992r., która jest nadal kontynuowana, bowiem nie nastąpiło jej wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej. Dopiero zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę – osobę fizyczną – powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej. Organ II instancji podkreśla, iż osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą od dnia jej zarejestrowania do dnia jej wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej. A nabycie zaś przez B. M. uprawnień emerytalnych, nie wyłączyło podlegania przez nią obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tytułów odrębnie. Jednocześnie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał, iż zgodnie z art. 82 ust. 8 w/w ustawy składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowe nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia, od tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. c (prowadzenie działalności gospodarczej) w przypadku, gdy osoba ta: 1. uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu (z działalności gospodarczej) w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50 % kwoty najniższej emerytury lub 2. opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej. Ponadto organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji podkreślił, że organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla B. M., z uwagi na nabycie przez nią od stycznia 1999r. uprawnień emerytalnych, jest organ ubezpieczeń społecznych (pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] sierpnia 2004r. znak: [...]). Zdaniem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia brak jest podstaw prawnych do uchylenia decyzji nr [...] wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2006r. – na wniosek B. M.). Decyzja ta jest jedynie potwierdzeniem faktu objęcia B. M. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia [...] stycznia 1999r. do dnia dzisiejszego. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji i nie znalazł podstaw do jego zmiany. Na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2006r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. M., domagając się jej uchylenia. Podniosła zarzut naruszenia przepisów art. 8 i 155 K.p.a. oraz niewłaściwego uznania okresów w których podlegała ona obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w czasie, gdy nie prowadziła działalności gospodarczej. W treści swojej obszernej skargi wyjaśniała, iż w przedmiotowej sprawie nigdy nie wyraziła zgody na niekorzystną dla niej zmianę decyzji ostatecznej, a także poddała w wątpliwość fakt, czy dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia może dokonywać zmian w kwestii ustaleń o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Skargę należało uwzględnić, gdyż zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2006r. oraz poprzedzająca ja decyzja dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2006r. stanowi obrazę przepisów postępowania administracyjnego w szczególności art. 155 K.p.a. Zgodnie z treścią art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Decyzje wydawane w trybie art. 155 K.p.a. mają charakter decyzji uznaniowych. Przy czym muszą odnosić się do decyzji wydanych w trybie zwykłym, które są wydane prawidłowo. Stwierdzić należy, decyzja dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2004r. uwzględniała w pełni wnioski B. M.. Skarżąca nie wniosła od niej odwołania, wobec czego decyzja ta stała się ostateczna. W dniu 10 października 2005r. dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia [...] zwrócił się do skarżącej z prośbą o wyrażenie pisemnej zgody na wszczęcie postępowania w sprawie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego ze względu na "szczególnie ważny interes prawny ubezpieczonej". Jednocześnie organ zaznaczył, że jeżeli zgoda na wszczęcie postępowania zostanie wyrażona to w piśmie ją wyrażającym należy przedstawić stanowisko zawierające całokształt okoliczności prawnych i faktycznych które mają znaczenie dla określenia, czy w okresach przerw w prowadzeniu działalności zgłaszanych w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych skarżąca podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu ustaw o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym i o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia. W odpowiedzi skarżąca zwróciła się z prośbą o sprecyzowanie w czym wyraża się jej ważny interes prawny. Wydział Spraw Świadczeniobiorców [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia [...] pismem z dnia 30 marca 2006r. poinformował skarżącą, że jej ważny interes prawny w sprawie polega na ustaleniu czy w okresach zgłaszanych "przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej" była objęta obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Brak tego ustalenia może narazić skarżącą na konieczność zapłacenia większych odsetek za zaległość w opłacaniu składki zdrowotnej. W piśmie z dnia 12 kwietnia 2006r. skarżąca zwróciła się do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia [...] o nadanie statusu prawnego stanowisku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział [...] z dnia [...] sierpnia 2005r., które zawierało zestawienie zgłaszanych przez skarżącą przerw w prowadzeniu działalności gospodarczej w okresie od 1 marca 1999r., a także stanowisko organu co do ustalenia obowiązku skarżącej opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej ze wskazaniem okresów, których ten obowiązek dotyczył. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca podnosiła, że intencją jej pisma z dnia 9 kwietnia 2006r., które wpłynęło do Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia [...] w dniu 12 kwietnia 2006r., było "podtrzymanie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2005r. wskazującej okresy niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia" W odwołaniu podkreślono, że pismo z dnia 12 kwietnia 2006r. wbrew woli skarżącej zostało potraktowane jako wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia w okresach zgłaszanych przerw w działalności gospodarczej. Rozpatrując odwołanie od decyzji organu I instancji (który na podstawie art. 155 kpa w zw. z art. 109 ust 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych orzekł co do istoty sprawy) organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do zarzutu skarżącej, że decyzja ostateczna nr [...] z dnia [...] września 2004r. została zmieniona wbrew jej woli. Organ odwoławczy poddał jedynie kontroli merytorycznej decyzję organu I instancji. Organ ten nie wyjaśnił jednak, czy była zgoda skarżącej, a jeśli tak to jaki był zakres zgody skarżącej na zmiany decyzji. Brak tych ustaleń organu uniemożliwia ocenę przez Sąd czy organ działał w granicach tej zgody, czy ją przekroczył bowiem granicę dozwolonych zmian w decyzji wydanej na podstawie art. 155 K.p.a. wyznacza treść zgody strony (wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1985r. SA/WR 351/85). Obowiązkiem organu było więc podjęcie z urzędu czynności zmierzających do wyjaśnienia treści pisma B. M. z dnia 12 kwietnia 2006r. w związku z podnoszonym przez nią zarzutem. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgoda strony na zmianę decyzji musi być wyraźnie oświadczona przez podmiot, nie może być dorozumiana lub domniemana (wyrok NSA z dnia 28 marca 2002r. IVSA 1305/2000) a także nie może pogarszać sytuacji wnioskodawcy, daje jedynie podstawę do wydania decyzji pozytywnej dla strony, a w przypadku braku przesłanek do zastosowania art. 155 kpa zachodzi bezprzedmiotowość postępowania zgodnie z art.105 K.p.a. (wyrok NSA z dnia 15 lutego 1995r. IV SA 1818/93). Na kolejne naruszenie art. 155 K.p.a. wskazuje fakt, iż dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wydał nową decyzję, orzekając co do istoty sprawy w sytuacji gdy mógł jedynie przy zachowaniu przesłanek z art. 155 kpa uchylić lub zmienić swoją decyzję. Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji musiały ulec wyeliminowaniu z porządku prawnego ze względu na naruszenie prawa proceduralnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie w pkt II i III wyroku oparto na treści art. 152 i 200 cytowanej wyżej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI