VII SA/Wa 3169/24

VII SA/Wa 3169/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-04-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Rudnicki /przewodniczący/
Lucyna Staniszewska /sprawozdawca/
Mirosław Montowski
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Sygn. powiązane
III OSK 1278/25 - Postanowienie NSA z 2025-09-18
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 §1 pkt 1 lit c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2018 poz 1668
art. 224 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędziowie sędzia WSA Mirosław Montowski, asesor WSA Lucyna Staniszewska (spr.), Protokolant ref. staż. Oliwia Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 30 września 2024 r. znak: Z2.4000.185.2021.40.MW w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Rady Doskonałości Naukowej na rzecz B. R. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Rady Doskonałości Naukowej (dalej: RDN) z dnia 30 września 2024 r., znak: Z2.4000.185.2021.40.MW w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały Rady Naukowej Instytutu [...] z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...] w sprawie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego dr. inż. B. R. (dalej: ,,skarżący’’).
II. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
1. Uchwałą nr [...] Rady Naukowej Instytutu [...] (dalej: ,,Rada Naukowa’’) z [...] listopada 2022 r. odmówiono nadania dr. inż. B. R. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie inżynieria materiałowa.
Następnie uchwałą nr [...] z [...] listopada 2022 r. Rada Naukowa unieważniła powyższą uchwałę własną nr [...] ze względu na udział w głosowaniu osób nieuprawnionych.
W następstwie stwierdzenia nieważności uchwały z [...] listopada 2022 r. uchwałą nr [...] z [...] listopada 2022 r. Rada Naukowa ponownie odmówiła nadania skarżącemu stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno- technicznych w dyscyplinie inżynieria materiałowa.
Pismem z 27 grudnia 2022 r. B. R. złożył odwołanie od powyższej uchwały nr [...]. Odwołanie zostało przekazane przez Instytut [...] przy piśmie z 28 lutego 2023 r. do Rady Doskonałości Naukowej (wpływ 1 marca 2023 r.). Uchwałą z 29 maja 2023 r. Prezydium Rady Doskonałości Naukowej powołało recenzentów w postępowaniu odwoławczym, zaś pismem z 7 czerwca 2023 r. Rada Doskonałości Naukowej zwróciła się do recenzentów o opracowanie opinii dotyczącej odwołania skarżącego. Przy piśmie z 28 sierpnia 2023 r. opinię przesłał prof. dr hab. Ł. K., zaś pismem z 26 lipca 2023 r. (data wpływu do organu odwoławczego 30 sierpnia 2023 r.) prof. dr hab. inż. L. A. D. Zawiadomieniem z 12 września 2023 r. Rada Doskonałości Naukowej zawiadomiła skarżącego o zmianie terminu dla rozpatrzenia odwołania od decyzji Rady Naukowej Instytutu [...] nr [...], stwierdzając, że precyzyjne określenie terminu podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie nie jest obecnie możliwe. Postanowieniem z 26 września 2023 r. Rada Doskonałości Naukowej zawiesiła postępowanie odwoławcze z uwagi na wszczęcie w tym samym dniu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...] Rady Naukowej z [...] listopada 2022 r. w przedmiocie unieważnienia uchwały nr [...] z [...] listopada 2022 r. o odmowie nadania skarżącemu stopnia doktora habilitowanego.
Decyzją z 26 lutego 2024 r. Rada Doskonałości Naukowej stwierdziła nieważność uchwały nr [...] Rady Naukowej Instytutu [...] z [...] listopada 2022 r.
Postanowieniem z 24 czerwca 2024 r. Rada Doskonałości Naukowej podjęła zawieszone postępowanie odwoławcze i postanowieniem z tego samego dnia zawiesiła postępowanie odwoławcze z uwagi na wszczęcie w tym samym dniu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...] Rady Naukowej Instytutu [...] z [...] listopada 2022 r. w sprawie odmowy nadania skarżącemu stopnia doktora habilitowanego.
Dnia 30 września 2024 r. RDN stwierdziła nieważność decyzji Rady Naukowej Instytutu [...] z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...] w sprawie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego dr. inż. B. R. decyzją z dnia 20 września 2024 r. ze względu na ziszczenie się przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.. RDN ponadto postanowieniem z tej samej daty umorzyła postępowanie odwoławcze z uwagi na stwierdzenie nieważności decyzji Rady Naukowej Instytutu [...] z dnia [...] listopada 2022 r., od której wniesiono odwołanie.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji RDN wskazała, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji było przyjęcie, że w obrocie funkcjonuje już decyzja administracyjna rozstrzygająca tę samą sprawę administracyjną, tj. kwestię nadania skarżącemu stopnia doktora habilitowanego dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie inżynieria materiałowa. Organ przyjął, że tą decyzję stanowi uchwała z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...]. Podstawę prawną stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...] stanowi art. 156 § 1 pkt 3) k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco. Warunkiem dla zastosowania przez organ administracji publicznej sankcji nieważności decyzji administracyjnej jest okoliczność, że poprzednio ta sama sprawa została już rozstrzygnięta decyzją, która ma przymiot ostateczności.
III. Od wskazanej decyzji RDN, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł skarżący zastępowany przez fachowego pełnomocnika kontestując ją w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) naruszenie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...] w oparciu o określoną tam podstawę pomimo faktu, że sprawa nie była poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, co stanowiło rażące naruszenie prawa;
2) naruszenie art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 193 ust. 4 w zw. z art. 224 ust. 1 zd. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niewydanie rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym, co stanowiło rażące naruszenie prawa.
Mając na względzie powyższy zarzut, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie, w wypadku stwierdzenia, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa - stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a w zw. z art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a.
Na podstawie art. 145a w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wniósł o zobowiązanie Organu do wydania w określonym terminie decyzji w sprawie oraz wskazanie Organowi właściwy sposób załatwienia sprawy lub rozstrzygnięcie. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. wniósł również o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu, skargi podniesiono zwłaszcza, że skarżący nie zgadza się ze sposobem procedowania Organu, który prowadził odrębne postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności uchwały nr [...] niezależnie od postępowania odwoławczego wywołanego odwołaniem od tej uchwały wniesionym w terminie przez skarżącego.
Skarżący, nadto podkreślił, że wobec braku doręczenia, w obrocie prawnym nie ma aktu, którym mógłby zostać uznany za decyzję ostateczną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3) k.p.a. Organ zdaje się konsekwentnie pomijać tę okoliczność, a wręcz uznaje, że sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną.
Skarżący podkreślił, że Organ swoimi sprzecznymi z prawem rozstrzygnięciami doprowadził do sytuacji, w której, poniekąd metodą faktów dokonanych – uniemożliwił skarżącemu kwestionowanie odmowy nadania mu stopnia naukowego doktora habilitowanego. Jedyna decyzja, która - w ocenie Organu - miałaby być wydana zgodnie z prawem - nigdy nie została doręczona skarżącemu. Nawet gdyby Organ podjął próbę jej doręczenia, z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością również ona zostanie wyeliminowana z obrotu z uwagi na te same podstawy, które przesądziły o podjęciu przez Radę Naukową uchwały nr [...] w sprawie unieważnienia m.in. uchwały nr [...] - przyjęcie jej przez osoby nieuprawnione do głosowania w sprawach dotyczących postępowań o nadanie stopnia lub tytułu naukowego. Skarżący podkreślił, że od chwili wydania w I instancji decyzji w sprawach skarżącego minęło dokładnie 2 (dwa) lata.
2. W odpowiedzi na skargę, pismem z dnia 2 grudnia 2024 r. organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu pisma RDN podkreśliła, że zaistniała tożsamość podmiotowa i przedmiotowa uchwały z [...] listopada 2022 r. oraz uchwały z [...] listopada 2022 r. Tożsamość musi dotyczyć też przedmiotu, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Organ zwrócił uwagę, że przy ocenie tożsamości sprawy istotne jest zatem nie tylko stwierdzenie, że poprzednia sprawa została rozstrzygnięta aktem mającym procesowe cechy decyzji, lecz także ustalenie, co było przedmiotem rozstrzygnięcia pierwszej decyzji w jej ujęciu materialnym. W ocenie RDN uchwała z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w sprawie odmowy nadania dr. inż. B. R. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie inżynieria materiałowa była wobec tego obarczona kwalifikowaną wadą prawną.
Jednocześnie Rada Doskonałości Naukowej nie może w sposób skuteczny wyeliminować uchwały z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w ramach postępowania odwoławczego. Stosownie do art. 193 ust. 3 w zw. z art. 224 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r. poz. 742 z późn. zm.) może jedynie utrzymać w mocy tę uchwałę, albo uchylić ją i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. W konsekwencji uchylenie tej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia doprowadzi do sytuacji, w której organ I instancji nie będzie mógł wykonać decyzji Rady Doskonałości Naukowej, bowiem w obrocie prawnym cały czas będzie pozostawała uchwała z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...], która już rozstrzygnęła postępowania w sprawie nadania skarżącemu stopnia doktora habilitowanego.
Wobec powyższego, w ocenie Organu, wystąpiły podstawy do wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności uchwały Rady Naukowej Instytutu [...] z dnia [...] listopada 2022 r. nr [...] w sprawie odmowy nadania stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie: inżynieria materiałowa dr. inż. B. R.
IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skarga okazała się zasadna.
2. Ocena zaskarżonej decyzji przeprowadzona w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 95); dalej zwaną: "p.p.s.a.", doprowadziła Sąd do stanowiska, że w toku postępowania administracyjnego uchybiono prawu procesowemu w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi.
3. Analizując akta sprawy należało przede wszystkim stwierdzić, że uchwała nr [...] Rady Naukowej Instytutu [...] (dalej: ,,Rada Naukowa’’) z [...] listopada 2022 r., którą odmówiono nadania dr. inż. B. R. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie inżynieria materiałowa nigdy nie została doręczona skarżącemu.
Normatywna definicja decyzji, ostatecznej a także odpowiednio innych aktów indywidualnych także uchwał w sprawach personalnych znajduje się w art. 16 § 1 k.p.a., zgodnie z którym ostateczne są decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do decyzji ostatecznych należą:
1) decyzje wydane przez organ pierwszej instancji, od których nie wniesiono w ustawowym terminie odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (por. wyrok NSA z 28.02.2012 r., II OSK 2190/11, LEX nr 1145570);
2) decyzje wydane przez organ odwoławczy lub organ rozpoznający wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy;
3) decyzje, które są ostateczne na mocy przepisów szczególnych (decyzje podjęte w jednoinstancyjnym postępowaniu);
4) decyzje, co do których strony zrzekły się prawa do złożenia odwołania.
Tymczasem, zgodnie z art. 224 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2024, poz. 1571) od decyzji o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego przysługuje odwołanie do RDN. Przepisy art. 193 ust. 2-4 stosuje się odpowiednio.
Skoro uchwała z [...] listopada 2022 r., którą odmówiono nadania dr. inż. B. R. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie inżynieria materiałowa nigdy nie została doręczona skarżącemu to nie stała się ostateczna, ponieważ nie otworzył się termin do złożenia od niej odwołania. Przymiot ostateczności decyzji nie wiąże się z charakterem danego rozstrzygnięcia (merytorycznym czy też procesowym), lecz jest uzależniony od możliwości jego zaskarżenia w trybie odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (por. wyrok WSA w Lublinie z 27.03.2012 r., III SA/Lu 74/12, LEX nr 1139310; J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z 22.05.1991 r., IV SA 349/91, OSP 1992/10, poz. 229). Skarżącemu nie otworzył się bieg terminu do złożenia odwołania zgodnie z art. 224 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce.
4. Powaga rzeczy osądzonej wykluczającą prawną dopuszczalność "wielokrotnego rozstrzygania tej samej kwestii, tj. wydania dwóch decyzji w tej samej sprawie" (zob. wyrok NSA z 20 października 2020 r., I OSK 1085/20, LEX nr 3093936). Istnienie w obrocie prawnym decyzji lecz tylko ostatecznie konkretyzującej określony stosunek prawa administracyjnego (lub alternatywnie załatwienie tej sprawy milcząco) stanowi bezwzględną przeszkodę procesową, która wyłącza możliwość wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego (zob. R. Kędziora, Natychmiastowa..., s. 175; K. Łuczak, Konstrukcja..., s. 93–109). Fakt, że w obrocie prawnym funkcjonuje rozstrzygniecie lecz nie jest ono ostateczne nie może prowadzić do ziszczenia się przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
Chociaż nie ma wątpliwości, jak wskazuje RDN, że uchwała z dnia [...] listopada 2022 r. zapadła w tożsamym podmiotowo i przedmiotowo stosunku administracyjnoprawnym co uchwała z dnia [...] listopada 2022 r. to jednak nie jest to przesłanka wystarczająca dla zaistnienia kwalifikowane wady jaka został ujęta w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Istota powagi rzeczy osądzonej polega na tym, że sprawa administracyjna załatwiona decyzją ostateczną nie może zostać ponownie rozpoznana i rozstrzygnięta przez organ. Zakres powagi rzeczy osądzonej wyznacza podstawa prawna i przedmiot rozstrzygnięcia (w danym, niezmienionym stanie faktycznym) i te same strony. Przysługuje ona decyzjom merytorycznym (rozstrzygającym sprawę co do istoty), natomiast w przypadku decyzji o umorzeniu postępowania należy tę kwestię oceniać indywidualnie. Z naruszeniem powagi rzeczy osądzonej mamy zatem do czynienia wtedy, gdy ta sama sprawa pomimo tego, że już została załatwiona decyzją ostateczną, to następnie ponownie została rozstrzygnięta w całości lub w części kolejną decyzją, przy czym nie miały tu zastosowania żadne wyjątki od zasady trwałości określone w k.p.a. lub w przepisach szczególnych. Wówczas stwierdza się nieważność tej kolejnej decyzji. Skoro uprzednio wydana uchwała nie stała się ostateczną nie została objęta powagą rzeczy osądzonej.
5. Odnosząc się natomiast do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności uchwały z dnia [...] listopada 2022 r. pomimo toczącego się postępowania odwoławczego wskazać należy, że zarówno wniesienie przez stronę odwołania od decyzji, jak i wszczęcie postępowania o stwierdzenie jej nieważności należy ocenić jako żądanie weryfikacji decyzji administracyjnej. Tryb weryfikacji decyzji wynikający z zasady dwuinstancyjności (art. 15 Kpa) ma zdecydowanie szerszy zakres od nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji wskazanego w art. 156 § 1 Kpa. Postępowanie odwoławcze korzysta zatem z pierwszeństwa przed nadzwyczajnymi trybami postępowań administracyjnych, w tym przed trybem stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 Kpa. Obok poglądu twierdzącego, że jedynym trybem weryfikacji decyzji nieostatecznej jest postępowanie odwoławcze, prezentowany jest także pogląd o braku przeszkód do stwierdzenia nieważności (por. B. Adamiak, J. Borkowski – Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz – Wydawnictwo C. H. Beck Warszawa 1996 r. s. 701 ), przy czym istotnym jest, że w wyrokach składów reprezentujących takie zapatrywanie prawne jak i w doktrynie podkreśla się, że zmiana trybu zwykłego odwoławczego na tryb nadzwyczajny na wniosek strony jest dopuszczalna wówczas, gdy wniosek wyraźnie wskazuje na dokonanie przez stronę wyboru trybu nadzwyczajnego postępowania. Pogląd taki przedstawił również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 lutego 2007 r. w sprawie sygn. akt II GSK 290/06. Taka sytuacja nie zachodziła w niniejszej sprawie to nie strona a organ dokonał wyboru trybu postępowania. Tym niemniej, gdyby uchwała z [...] listopada 2022 r. miała status ostateczności to pomimo naruszenia w zakresie trybu procedowania w postępowaniu nadzwyczajnym a nie odwoławczym, takie naruszenie nie miałoby istotnego wpływu na treść orzeczenie, bowiem także w postępowaniu odwoławczym należałoby dostrzec wadę nieważności. Tymczasem, w niniejszej sprawie nie doszło do ziszczenia się przesłanki res iudicata z uwagi na brak przymiotu ostateczności w stosunku do uchwały z dnia [...] listopada 2022 r.
6. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasadzając na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów sądowych