VII SA/Wa 3025/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie oddalił skargę na postanowienie GINB odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę, uznając, że kwestie te były już prawomocnie rozstrzygnięte przez sądy administracyjne.
Skarżący G Z domagał się stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę budowli, argumentując, że niektóre elementy (metalowe stopy) nie powinny być kwalifikowane jako obiekty budowlane podlegające rozbiórce. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na prawomocne wyroki sądów administracyjnych, które już rozstrzygnęły kwestię kwalifikacji obiektów i zasadności rozbiórki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, potwierdzając, że sądy administracyjne już badały te kwestie i prawomocne orzeczenia wiążą organ.
Sprawa dotyczyła skargi G Z na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), które utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę trzech budowli. Skarżący argumentował, że część nakazu rozbiórki dotyczy elementów (metalowych stóp, kontenera), które nie powinny być kwalifikowane jako obiekty budowlane w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego. GINB odmówił wszczęcia postępowania, opierając się na art. 61a § 1 k.p.a., wskazując, że kwestie te były już przedmiotem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt VII SA/Wa 578/14) oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II OSK 3170/14), które oddaliły skargi na wcześniejsze decyzje. Sądy te uznały, że obiekty (w tym wytwórnia elementów budowlanych) stanowią budowle trwale związane z gruntem i prawidłowo zakwalifikowano je do rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. WSA w Warszawie, rozpoznając skargę G Z, podzielił stanowisko GINB. Sąd podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez odmowę wszczęcia postępowania, jeśli sądy już badały okoliczności odpowiadające przesłankom z art. 156 k.p.a. W niniejszej sprawie sądy administracyjne rozważyły kwalifikację obiektów budowlanych i zasadność nakazu rozbiórki, a argumenty skarżącego stanowiły polemikę z prawomocnymi orzeczeniami. Dlatego sąd oddalił skargę jako bezzasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organ może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. (inne uzasadnione przyczyny), gdy żądanie dotyczy kwestii objętych powagą rzeczy osądzonej (res iudicata) wynikającą z prawomocnego wyroku sądu administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny, oddalając skargę na decyzję, badał jej zgodność z prawem w zakresie podniesionych zarzutów. Jeśli żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy tych samych kwestii, które były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu, organ administracji jest związany tym wyrokiem i nie może ponownie badać tych samych zagadnień, co stanowi przeszkodę przedmiotową do wszczęcia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (10)
Główne
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przewiduje możliwość odmowy wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn, w tym gdy sprawa objęta jest powagą rzeczy osądzonej.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże strony, sąd, inne sądy i organy państwowe.
p.p.s.a. art. 171
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.
p.b. art. 48 § ust. 1
Prawo budowlane
Nakaz rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia.
k.p.a. art. 127 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stosowania przepisów do postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy oddalenia skargi.
p.b. art. 3 § pkt 1
Prawo budowlane
Definicja obiektu budowlanego.
p.b. art. 3 § pkt 3
Prawo budowlane
Definicja budowli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego dotyczące kwalifikacji obiektów budowlanych i zasadności rozbiórki stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. (res iudicata).
Odrzucone argumenty
Argumenty skarżącego dotyczące kwalifikacji metalowych stóp i kontenerów jako niebędących obiektami budowlanymi w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego, które nie były przedmiotem oceny sądów administracyjnych.
Godne uwagi sformułowania
brak możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, od której sąd administracyjny prawomocnym wyrokiem oddalił skargę wynika z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalenie skargi przez sąd administracyjny [...] zamyka organom administracji publicznej drogę do stwierdzenia jej nieważności z uwagi na związanie organu prawomocnym orzeczeniem nie sposób nie powołać się w analizowanej sprawie na treść art. 171 ppsa, który stanowi wyraźnie, że prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.
Skład orzekający
Paweł Groński
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Antas
członek
Joanna Gierak-Podsiadły
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sytuacji, gdy przedmiot sprawy był już prawomocnie rozstrzygnięty przez sąd administracyjny."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy sądy administracyjne faktycznie badały kwestie podnoszone we wniosku o stwierdzenie nieważności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje ważną zasadę proceduralną dotyczącą powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) w kontekście postępowań nadzwyczajnych, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego.
“Czy można kwestionować decyzję, gdy sąd już raz ją ocenił? Wyjaśniamy zasadę res iudicata.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 3025/18 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2019-06-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2018-12-21 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Grzegorz Antas Joanna Gierak-Podsiadły Paweł Groński /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II OSK 3486/19 - Wyrok NSA z 2022-11-03 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 2096 art. 61 a par 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Antas, sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi G Z na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r., znak: [...]Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: GINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 144 ustawy 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej jako: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku G Z o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2018 r., znak: [...]odmawiającym wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. GINB odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: [...]WINB) z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], znak: [...]utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej jako: PINB w [...] ) z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...], znak: [...] nakazującą G Z rozbiórkę trzech budowli na dz. nr [...]przy ul. [...], gm. [...]. GINB ocenił, że w niniejszej sprawie nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...]WINB z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...]z uwagi na fakt uprzedniego oddalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt: VII SA/Wa 578/14 skargi na tę decyzję. Organ powołał się na treść art. 61 a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wśród "innych uzasadnionych przyczyn" uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania GINB wymienił sytuację, w której kwestie, których zbadania żąda wnioskodawca, objęte są powagą rzeczy osądzonej. Zdaniem GINB brak możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, od której sąd administracyjny prawomocnym wyrokiem oddalił skargę wynika z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako: "p.p.s.a."), zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby oraz z faktu, że sąd administracyjny, niezależnie od treści skargi, ma obowiązek zbadania z urzędu wystąpienia wszystkich przesłanek wymienionych w art. 156 k.p.a. Dlatego oddalenie skargi przez sąd administracyjny - a więc uznanie, że w chwili wydawania zaskarżonej decyzji nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności rozstrzygnięć administracyjnych - zamyka organom administracji publicznej drogę do stwierdzenia jej nieważności z uwagi na związanie organu prawomocnym orzeczeniem. Jak stwierdził GINB próby wyeliminowania takiego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności stanowiłyby niedopuszczalną ingerencję organu w prawomocne orzeczenie sądu, gdyż sąd z urzędu ma obowiązek ustalić, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji. Jeżeli zatem przyczyny nieważności nie występowały w chwili wydawania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Odnosząc się do argumentów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie dotyczących nieprzeprowadzenia oceny zarówno przez Naczelny Sąd Administracyjny jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie czy wyłączenie z postępowania metalowych stóp, które są elementem mocowania urządzeń do gruntu, powoduje utratę przez te urządzenia objęte zakresem decyzji statusu obiektu budowlanego lub jego części w rozumieniu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, GINB stwierdził, że oceną Sądu objęta był przede wszystkim wdrożony tryb postępowania. Podtrzymał swoje argumenty zawarte w postanowieniu z dnia [...]września 2018 r., że przedmiotem oceny Sądów obu instancji była również kwalifikacja obiektów budowlanych, z uwzględnieniem ich fundamentów. WSA w Warszawie w wyroku z dnia 5 sierpnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 578/14 wskazał, że prawidłowość przyjęcia trwałego ich związania z gruntem nie może budzić wątpliwości oraz że wytwórnia elementów budowlanych stanowi budowlę. W związku z tym GINB ocenił, że zarówno kwalifikacja zbiorników, jako obiektów budowlanych, jak i zasadność rozbiórki były przedmiotem badania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. GINB podkreślił również, że NSA w wyroku z dnia 27 września 2016 r., sygn. akt II OSK 3170/14 wziął pod uwagę stwierdzenie przez WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2014 r., sygn. akt: IV SA/Wa 1598/13 nieważności uchwały Rady Gminy [...]z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...]w sprawie uchwalenia miejscowego planu rzed zagospodarowania przestrzennego dla części wsi [...]gm. [...] (Dz. Urz. Woj. [...]z 2011 r., Nr [...], poz., [...]) w odniesieniu do dz. nr [...]w [...], gm. [...]. GINB ponownie wskazał na uchwałę NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, z której wynika, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego, którego legalność była przedmiotem kontroli sądowej, może być prowadzone wyłącznie z powodu braku wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G Z zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: 1) art. 61 a § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. i zasad postępowania wynikających z art. 7, 77 i 80 k.p.a. 2) art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a., ponieważ uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie zawiera wskazania przyczyn, z powodu których dowodom i wnioskom skarżącego organ odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, co stanowi rażące naruszenie prawa do odwołania. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że organ w zaskarżonym postanowieniu nie dokonał wstępnej analizy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Dokonał analizy treści art. 61 a § 1 k.p.a., który przewiduje dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Zwrócił uwagę, że we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji PINB w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...]wskazywał na część decyzji tj. jej pkt 1- 3 sentencji w zakresie dotyczącym metalowego kontenera z uwagi na rażące naruszenie prawa w postaci art. 1, art. 3 pkt 1 w związku z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290, z późn. zm.). W ocenie skarżącego ten zarzut również nie był przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne skarżący wskazał, że organy nie mają możliwości ponownej weryfikacji legalności decyzji w postępowaniu nadzwyczajnym ale wyłącznie w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte są zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego. W konsekwencji badaniu powinna podlegać kwestia, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do wzruszenia decyzji, wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu WSA w Warszawie stwierdzono, iż decyzja jest zgodna z prawem tylko w zakresie zarzutów zgłoszonych w skardze. Natomiast Sąd nie dokonał oceny decyzji w zakresie zarzutów zgłoszonych we wniosku o wznowienie postępowania i dlatego postanowienie GINB wydano z naruszeniem art. 61 a § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. i zasad postępowania wynikających z art. 7, 77 i 80 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga podlega oddaleniu, albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem, a w szczególności nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., który legł u podstaw postanowienia gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. jest zatem możliwe przy zaistnieniu przeszkód o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że odmowa wszczęcia z przyczyn przedmiotowych (innych uzasadnionych przyczyn) występuje chociażby wówczas, gdy sprawa ma status res iudicata, bądź w ogóle nie może być rozstrzygana w oparciu o określone przepisy prawa materialnego. Jak się podnosi w orzecznictwie przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 kpa, "należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym" (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 marca 2013 r. sygn.. akt II SA/GL 1161/12). W uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09 uznano, że: "Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 kpa) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 kpa." Podkreślenia wymaga, że związanie oceną prawną bez wątpienia obejmuje również uzasadnienie zapadłego wyroku. To z analizy sentencji i uzasadnienia sądowego rozstrzygnięcia, które stanowią spójną całość, można uzyskać pełny obraz zarówno oceny prawnej jak i wiążących wskazań sądu co do ewentualnego dalszego postępowania organów i innych podmiotów związanych orzeczeniem. W uzasadnieniu wyroku sąd, odnosząc się do konkretnego stanu faktycznego i prawnego sprawy, określonych zarzutów skargi oraz argumentów organu i innych uczestników postępowania, odnosi swoje rozstrzygnięcie do zindywidualizowanej, konkretnej sprawy administracyjnej będącej przedmiotem badania. Dlatego ocena zakresu powagi rzeczy osądzonej w odniesieniu do konkretnej sprawy administracyjnej powinna odbywać się zawsze w określonym kontekście, którego granice wyznacza z jednej strony zakres dokonanej przez sąd kontroli, a z drugiej fakt korzystania z "res iudicata". Nie sposób nie powołać się w analizowanej sprawie na treść art. 171 ppsa, który stanowi wyraźnie, że prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Powołana na wstępie uchwała NSA, zapadła na tle istotnych rozbieżności orzeczniczych i sporów interpretacyjnych dotyczących możliwości merytorycznej weryfikacji przez organ decyzji, w postępowaniu nadzwyczajnym, opierającym się na przesłankach z art. 156 k.p.a., w sytuacji, gdy decyzja ta została już skontrolowana przez sąd administracyjny, który prawomocnie oddalił skargę. Według pierwszego z prezentowanych stanowisk organ administracyjny nie może wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która wyrokiem sądu została uznana za zgodną z prawem (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1162/06). Zgodnie zaś z drugim stanowiskiem brak jest przeszkód do merytorycznego zbadania sprawy, a organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uzasadniając odmowę brakiem podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności (m. in. wyrok NSA z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 449/07). Rozstrzygając wątpliwości prawne NSA, uznał, że nie można twierdzić o generalnym zakazie uruchamianie trybu wzruszania decyzji ostatecznych w opisanym przypadku. W ocenie NSA w przypadku oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (w ówczesnym stanie prawnym - art. 157 § 3 k.p.a., obecnie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.), wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. W konsekwencji niezbędne jest ustalenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). W przypadku odpowiedzi twierdzącej wyrok zamyka organowi drogę do wszczęcia nadzwyczajnej procedury nieważnościowej, ponieważ żądanie wkraczałoby w sferę powagi rzeczy osądzonej. Możliwa jest jednak sytuacja odmienna, w której wnioskodawca powoływałby się na istotne okoliczności sprawy, które nie były objęte orzeczeniem sądu. W takim przypadku prawomocny wyrok oddalający skargę nie stanowiłby przeszkody do merytorycznego rozpoznania sprawy. Zdaniem NSA wniesienie do organu administracji żądania stwierdzenia nieważności decyzji, od której skarga została wcześniej oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego pociąga za sobą konieczność wstępnego zbadania przez ten organ, czy nie zachodzi przedmiotowa przyczyna niedopuszczalności jego merytorycznego rozpoznania łącząca się z faktem sformułowania przez sąd zwrotu stosunkowego o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Przeprowadzenie tego badania musi się wiązać przede wszystkim z analizą uzasadnienia zapadłego wyroku pod kątem ustalenia czy ocena prawna orzeczenia czyni żądanie niedopuszczalnym. Dopiero po przeprowadzeniu tego wstępnego badania możliwa jest odpowiedź na pytanie, czy możliwe jest wszczęcie postępowania nieważnościowego i merytoryczne rozpoznanie sprawy, czy też odmowa jego wszczęcia z powołaniem się na prawomocny wyrok oddalający skargę. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy podnieść, że – wbrew twierdzeniom skarżącego – zaskarżone postanowienie GINB nie uchybia przepisom postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W żądaniu stwierdzenia nieważności z dnia 4 lipca 2018 r. skarżący – powołując się na fragmenty uzasadnień zapadłych decyzji organów nadzoru budowlanego - zwraca m. in. uwagę, że sprawa utwardzenia terenu działki powinna być prowadzona w oparciu o art. 50 i 51, ewentualnie art. 49b Prawa budowlanego, a metalowe stopy nie są powiązane konstrukcyjnie z budowlami posadowionymi na nich. W ocenie skarżącego oznacza to, że część decyzji zawiera nakaz rozbiórki urządzeń budowlanych, które są posadowione na gruncie za pomocą urządzeń, do których nie ma zastosowania art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Wskazał, że nakaz rozbiórki może dotyczyć wyłącznie obiektu budowlanego lub jego części, a tym czasem decyzja dotyczy bardzo ważnego elementu – fundamentu, który nie został zakwalifikowany jako obiekt budowlany w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego. Powołał definicje z art. 3 pkt 1 i 3 pkt 3 Prawa budowlanego, podnosząc, że organ nie dokonał wiążącej prawnie oceny jaki charakter mają stopy i inne elementy mocujące. Wskazał, że przyjęcie, iż szereg konstrukcji (zbiornik na materiały sypkie, pojemnik na kruszywo, betoniarka, czy też metalowy kontener z urządzeniami sterującymi) stanowią obiekt budowlany w rozumieniu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego w zw. z art. 3 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W świetle powyższego należy zgodzić się z GINB, że podstawą sformułowanego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji [...]WINB z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...]była przede wszystkim wadliwa ocena kwalifikacji wykonanych robót budowlanych, a w konsekwencji niewłaściwy tryb ich legalizacji przyjęty przez organy nadzoru budowlanego. Tymczasem w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 5 sierpnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 578/14 WSA w Warszawie uznał, że "o tym, czy obiekt jest trwale związany z gruntem czy też nie, nie decyduje sposób i metoda związania z gruntem, nie decyduje również technologia wykonania fundamentu i możliwości techniczne przeniesienia w inne miejsce, ale to czy wielkość, jego konstrukcja, przeznaczenie i względy bezpieczeństwa wymagają takiego trwałego związania, a zatem parametry techniczne takiego obiektu". Sąd ocenił dalej, że: "Biorąc pod uwagę parametry przedmiotowych obiektów (np. wysokość silosów – pojemników na materiały i kruszywa, od 7 do 13 m) sposób posadowienia stóp metalowych co wynika z dokumentacji zdjęciowej) prawidłowość przyjęcia trwałego ich związania z gruntem nie może budzić wątpliwości." Sąd stwierdził także jednoznacznie, że wytwórnia elementów budowlanych, w związku z sytuowaniem, którym wszczęte zostało przedmiotowe postępowanie stanowi budowlę w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Jako bezsporny ocenił fakt, że obiekt powstał w warunkach samowoli budowlanej, tj. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, zaś postępowanie prowadzone w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego ocenił jako prawidłowe. Z kolei NSA w wyroku oddalającym skargę kasacyjną od ww. wyroku – tj. w wyroku z dnia 27 września 2016 r. sygn. akt II OSK 3170/14 ocenił, że "(...) Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował stanowisko organu, że przedmiotowy obiekt jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, który wymaga pozwolenia na budowę. W orzecznictwie podkreślano, że nawet montaż mobilnego węzła betoniarskiego jest budowlą zakwalifikowaną jako wolnostojąca instalacja przemysłowa, o której mowa w art. 3 pkt 3 i wymaga uzyskania pozwolenia na budowę (p. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2014r. sygn. akt II OSK 53/13)." NSA podkreślił, że wymienione w decyzji obiekty tworzą funkcjonalną całość i są trwale związane z gruntem w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy. Dodatkowo NSA ocenił, że nie ma podstaw do zalegalizowania samowoli budowlanej z kontekście zgodności wybudowanych urządzeń z planem zagospodarowania przestrzennego, gdyż stwierdzenie nieważność uchwały Rady Gminy [...]z dnia [...] listopada 2010r. w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi [...]Gminy [...]w odniesieniu do działki o numerze ewidencyjnym [...] położonej we wsi [...], gmina [...]nastąpiło dopiero wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2014r., a po drugie - okoliczność ta nie miałaby wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż przyczyną nakazu rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 4 ustawy, było niewykonanie obowiązków nałożonych na podstawie art. 48 ust. 3. W związku z powyższym należy ocenić, że kwestie podnoszone przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności z dnia 4 lipca 2018 r. były przedmiotem rozważań zarówno WSA w Warszawie, jak i NSA, a wydane w tej sprawie prawomocne wyroki jednoznacznie uznały prawidłowość kwalifikacji samowolnych robót budowlanych przyjętą przez organy nadzoru budowlanego oraz zastosowany tryb z art. 48 Prawa budowlanego. Argumenty przedstawione przez skarżącego w jego wniosku o stwierdzenie nieważności nie stanowią zatem nowych okoliczności, które nie były przedmiotem rozważań Sądów obu instancji, lecz stanowią w istocie polemikę z prawomocnymi orzeczeniami. Stąd za całkowicie prawidłowe należy uznać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności z powodu innych uzasadnionych przyczyn, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI