VII SA/WA 2971/24

VII SA/Wa 2971/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Ścieszka. /sprawozdawca/
Małgorzata Jarecka /przewodniczący/
Mirosław Montowski
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Jarecka Sędziowie: sędzia WSA Mirosław Montowski asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.) Protokolant: ref. stażysta Oliwia Woźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 września 2024 r. nr KOC/5750/Pn/23 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz M. N. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 23 sierpnia 2023 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm., dalej: k.p.a.) po rozpatrzeniu wniosku M. N. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 23 sierpnia 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja ta została wydana w następujących okolicznościach sprawy.
Rada [...] w dniu [...] października 2014 r. przyjęła uchwałę nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] w rejonie ulicy F. (Dz. Urz. Woj. [...] z dnia [...] listopada 2014 r. poz. [...]).
Wnioskiem z 14 czerwca 2017 r. Z.B., A.N., M. N. wystąpili o podział stanowiącej ich własność nieruchomości uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], położonej w W. w [...] przy ul. P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] [pic]z obrębu [...].
Decyzją z 31 stycznia 2018 r. Prezydent [...] zatwierdził podział ww. nieruchomości w sposób przedstawiony na mapie z projektem podziału, wchodzącej w skład operatu technicznego wpisanego w dniu 22 grudnia 2017 r. do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego o identyfikatorze
P.1465.2017.16730, która stanowi załącznik do decyzji, na następujące działki:
- nr [...] o powierzchni 0,2886 ha,
- nr [...] o powierzchni 0,0296 ha,
- nr [...] o powierzchni 0,0136 ha
razem: 0,3318 ha, jako zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] w rejonie ulicy F., zatwierdzonego uchwałą Rady [...] z dnia [...] października 2014 r. Zatwierdzenia podziału dokonano pod warunkiem, że przy zbywaniu projektowanych działek, działkom nr [...] i nr [...] zostanie zapewniony dostęp do drogi publicznej.
Decyzja Prezydenta [...] o zatwierdzeniu podziału nieruchomości stała się ostateczna dnia 13 lutego 2018 r.
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3192/2017 oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2021 r. sygn. akt Il OSK 2704/18 stwierdzona została nieważność wskazanej wyżej uchwały. Plan obowiązywał od 28 grudnia 2014 r. do 22 czerwca 2021 r.
W dniu 25 października 2022 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wpłynął wniosek M. N. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 2018 r.
Na dzień rozstrzygania sprawy przez Kolegium, działka [...] stanowiła własność Z.B., M. N. oraz A. N., działka nr [...] pozostawała własnością A.P. oraz M. S., zaś działka nr [...] była własnością [...]. Powyższe ustalono na podstawie wypisów z ksiąg wieczystych i informacji z rejestru gruntów.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 23 sierpnia 2023 r. stwierdziło, że decyzja Prezydenta [...] z [...] stycznia 2018 r. zatwierdzająca podział działki ew. nr [...] z obrębu [...] została wydana z naruszeniem prawa, bowiem nie można stwierdzić jej nieważności z powodu wywołania przez tę decyzję nieodwracalnych skutków prawnych. Kolegium podało, że warunkiem dopuszczalności podziału nieruchomości jest jego zgodność z ustaleniami planu miejscowego, a zgodność ta dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. Odwołując się do treści art. 156 § 2 k.p.a. Kolegium zaznaczyło, że nie stwierdza się nieważności decyzji, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. W ocenie Kolegium, skuteczne nabycie przez kolejne osoby własności podzielonych działek powoduje, że brak jest możliwości odwrócenia skutków prawnych decyzji podziałowej i powrotu do sytuacji, w której przedmiotowe nieruchomości stanowiły jedną nieruchomość.
W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od opisanej wyżej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję własną. Kolegium podkreśliło, że stwierdzenie nieważności aktu prawa miejscowego jako aktu normatywnego stanowiącego o porządku prawnym na określonym terytorium, nie może być pominięte przy ocenie prawnej aktów administracyjnych (decyzja, postanowienie) wydanych w oparciu o przepisy aktu, którego stwierdzono nieważność. Prawomocne stwierdzenie nieważności uchwały rodzi daleko idące skutki prawne. Orzeczenie sądu stwierdzające nieważność miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ma charakter rozstrzygnięcia deklaratoryjnego wywołującego skutek ex tunc. Tym samym uchwała jest nieważna od chwili jej podjęcia, a zatem jest prawnie bezskuteczna. Stwierdzenie nieważności określonego przepisu prawa miejscowego, na podstawie którego dokonano podziału nieruchomości, oznacza, że od samego początku nie mógł on kształtować stanu prawnego.
Orzeczenie sądu administracyjnego stwierdzające nieważność aktu prawa miejscowego musi rodzić skutki prawne przy ocenie aktów administracyjnych wydanych w oparciu o akt prawa miejscowego, którego nieważność stwierdzono. Tym samym decyzja podziałowa, której podstawą był konkretny, szczegółowy przepis planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] w rejonie ulicy F., którego nieważność stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 marca 2018 r. sygn. akt. IV SA/Wa 3192/2017, daje podstawę do przyjęcia, że decyzja podziałowa wydana została bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Warunkiem dopuszczalności podziału nieruchomości jest jego zgodność z ustaleniami planu miejscowego, a zgodność ta dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu.
Kolegium wskazało, iż na gruncie niniejszej sprawy uznając, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności ocenianej decyzji, konieczne jest zbadanie, czy w sprawie nie zaszły okoliczności, o jakich mowa w art. 156 § 2 k.p.a. Należy zatem zbadać, czy wydanie przedmiotowego orzeczenia nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych, co wyłącza możliwość eliminacji z obrotu prawnego decyzji administracyjnej, niezależnie od kwalifikowanej wady prawnej, jaką akt ten jest dotknięty. Kolegium zaznaczyło, że bezpośrednim skutkiem prawnym podziału nieruchomości jest utworzenie nowych bytów ewidencyjnych - nowych odrębnych działek gruntu o określonych numerach i granicach. Dopóki właścicielem nowotworzonych działek pozostaje jedynie właściciel (lub współwłaściciele) działki podlegającej podziałowi, nie ma podstaw, aby przyjąć, że skutek prawny decyzji podziałowej ma charakter nieodwracalny, bowiem ewentualne wycofanie decyzji podziałowej z obiegu prawnego prowadzi do przywrócenia poprzedniej numeracji oraz poprzedniego wpisu do ewidencji podziałowej działki, bez wpływu na istotę przysługującemu właścicielowi prawa własności. Odmiennie należy ocenić skutki prawne decyzji podziałowej, jeżeli w efekcie dalszego obrotu prawnego poszczególne działki stały się własnością różnych podmiotów. W przypadku zmiany stosunków własnościowych - tak jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie - dotyczących podzielonych działek, skutek prawny decyzji podziałowej należy uznać za nieodwracalny w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Skuteczne nabycie przez kolejne osoby własności podzielonych działek powoduje bowiem, że brak jest możliwości odwrócenia skutków prawnych decyzji podziałowej i powrotu do sytuacji, w której przedmiotowe nieruchomości stanowiły jedną nieruchomość.
Kolegium ponownie więc uznało, iż brak jest możliwości eliminacji z obrotu prawnego badanej decyzji administracyjnej.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wywiódł M. N., reprezentowany przez radcę prawnego, podnosząc następujące zarzuty:
- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 156 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że decyzja Prezydenta [...] z [...] stycznia 2018 r. zatwierdzająca podział działki ew. nr [...] z obrębu [...] wywołała nieodwracalne skutki prawne, wobec czego nie można było stwierdzić jej nieważności, co zostało spowodowane faktem, że organ pominął i nie przeanalizował istotnej okoliczności wskazanej przez skarżącego we wniosku z 13 października 2022 r., iż powstała w wyniku podziału działka ew. nr [...] przeszła na własność [...] wyłącznie wyniku decyzji podziałowej, zaś działka ew. nr [...] przeszła na własność podmiotu trzeciego w wyniku czynności prawnej obarczonej kwalifikowaną wadą prawną, wobec czego stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w zakresie nieodwracalnego skutku prawnego jest nieuzasadnione;
- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie wskazanych przez skarżącego okoliczności, że decyzja podziałowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż organ wydający decyzję podziałową nie wziął pod uwagę stanu prawnego, jaki powstanie z chwilą uprawomocnienia się decyzji podziałowej, tj. po przejściu na własność [...] działki ew. nr [...] Prezydent [...] nie dopełnił ustawowego warunku aby w wyniku wydania decyzji podziałowej każda z powstałych działek miała prawnie zagwarantowany dostęp do drogi publicznej, a tym samym decyzja podziałowa nie zagwarantowała nowopowstałym działkom ew. nr [...] oraz [...] dostępu do drogi publicznej, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że umowa sprzedaży działki ew. nr [...] jest obarczona kwalifikowaną wadą prawną, gdyż wskutek decyzji podziałowej działki ew. nr [...] i [...] zostały pozbawione bezpośredniego dostępu do drogi publicznej, wobec czego nieprawidłowe jest stanowisko organu, że decyzja podziałowa wywołała nieodwracalne skutki prawne;
- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w treści zaskarżonej decyzji dlaczego organ uznał, że decyzja Prezydenta [...] z [...] stycznia 2018 r. musi pozostać w obrocie prawnym, pomimo, że jej utrzymanie powoduje powstanie stanu prawnego, który jest sprzeczny z dyspozycją art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który to przepis wskazuje, że podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej, a w przedmiotowej sprawie działki ew. nr [...] oraz [...] zostały pozbawione dostępu do drogi publicznej i stan ten utrzymuje się do chwili obecnej, a organ ani w decyzji podziałowej ani w toku podejmowania dalszych czynności nie uregulował kwestii ich dostępu do drogi publicznej;
- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe sporządzenie uzasadnienia prawnego i faktycznego zaskarżonej decyzji, w szczególności poprzez braki w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, dowodach na jakich organ oparł rozstrzygnięcie oraz sformułowaniu uzasadnienia w sposób uniemożliwiający skarżącemu ocenę podstaw rozstrzygnięcia, tj. dlaczego organ uznał, że decyzja podziałowa wywołała nieodwracalne skutki skoro działka ew. nr [...] przeszła na własność [...] wyłącznie w wyniku w/w decyzji podziałowej, wobec czego do odwrócenia jej skutków prawnych wystarczające jest stwierdzenie przez Organ nieważności tej decyzji (ewentualnie stwierdzenie nieważności tylko w zakresie dot. działki ew. nr [...]);
- naruszenie art. 93 ust. 3 w zw. z art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez fakt, że organ nie wziął pod uwagę stanu prawnego, jaki powstał z chwilą uprawomocnienia się decyzji podziałowej, tj. po przejściu na własność [...]działki ew. nr [...] i nie dopełnił ustawowego warunku by w wyniku wydania decyzji podziałowej każda z powstałych działek miała prawnie zagwarantowany dostęp do drogi publicznej, a tym samym decyzja podziałowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż nie gwarantowała nowopowstałym działkom ew. nr [...] oraz [...] dostępu do drogi publicznej;
- naruszenie art. 93 ust. 1 zd. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez fakt, iż decyzja podziałowa został wydana na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - obszaru [...] w rejonie ulicy F. uchwalonym uchwałą Rady [...] z dnia [...] października 2014 r., którego nieważność stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, podczas gdy podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego i w związku z tym uznać należy, że decyzja podziałowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Mając na względzie treść powyższych zarzutów skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej w całości; uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego; ewentualnie wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej w części, a to w zakresie dotyczącym działki [...](działki, która z mocy prawa przeszła na własność [...]); bądź uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego w zakresie, w którym dotyczy działki [...]. Na wypadek nieuwzględnienia ww. wniosków, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej w całości.
W każdym zaś z powyższych przypadków wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm., dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów i uwarunkowań Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że zaskarżona decyzja zapadła w postępowaniu nadzwyczajnym - nieważnościowym. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady ogólnej trwałości decyzji, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji - przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., nie rozstrzyga zatem o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Oznacza to, że w postępowaniu nadzorczym – odmiennie niż w postępowaniu toczącym się w trybie zwykłym - nie można rozpatrywać sprawy co do istoty. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest bowiem decyzja, a nie sprawa.
Zaznaczyć następnie przyjdzie, że w świetle art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej zobligowany jest do stwierdzenia nieważności decyzji, która m.in. wydana została bez podstawy prawnej. W wyroku z 2 sierpnia 2024 r., sygn. akt III OSK 2880/22, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że rdzeń znaczenia pojęcia "decyzja wydana bez podstawy prawnej" jest jednoznaczny, co prowadzi do wniosku, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych i postanowień, rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne. Innymi słowy, przesłanka braku podstawy prawnej jest spełniona wówczas, gdy przepisy prawa powszechnie obowiązującego w sytuacji opisanej ich hipotezą nie zawierają podstawy wydania decyzji administracyjnej, postanowienia czy milczącego załatwienia sprawy, a więc wówczas, gdy podejmowana decyzja lub postanowienie nie znajdują oparcia w żadnym z przepisów powszechnie obowiązującego prawa, obowiązujących w dacie ich podejmowania. W oparciu o tę podstawę prawną skarżący wywodził nieważność decyzji Prezydenta [...] z [...] stycznia 2018 r. zatwierdzającej podział działki ewid. nr [...] z obrębu [...], wskazując na wyeliminowanie z mocą ex tunc miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru [...] w rejonie ulicy F. zatwierdzonego uchwałą Rady [...] z dnia [...] października 2014 r. Kolegium zgodziło się z twierdzeniem co do tak wyprowadzanej wadliwości decyzji podziałowej, jednakże uznało, że przez wzgląd na treść art. 156 § 2 k.p.a. nie może stwierdzić jej nieważności, gdyż akt ten wywołał nieodwracalne skutki prawne, jako że dwie z trzech powstałych działek pozostają aktualnie własnością innych osób, podmiotów.
Nieodwracalność skutków prawnych przewidziana przepisem art. 156 § 2 k.p.a. - oznacza sytuację, w której poprzedni stan prawny nie może zostać przywrócony. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 grudnia 2024 r., sygn. akt II OSK 84/24 (CBOSA) odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego oraz doktryny podkreślił, że "nieodwracalne skutki prawne" stanowiące przesłankę negatywną stwierdzenia nieważności decyzji określoną w art. 156 § 2 k.p.a. są jednolicie rozumiane jako odnoszące się do skutków prawnych, a nie faktów. Nieodwracalności skutków prawnych nie można utożsamiać z niemożliwością przywrócenia stanu faktycznego istniejącego przed wydaniem wadliwej decyzji. Z nieodwracalnością skutków prawnych decyzji w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. mamy więc do czynienia wówczas, gdy skutków prawnych wywołanych przez decyzję organ administracji publicznej w ramach swoich uprawnień nie jest władny odwrócić na drodze postępowania administracyjnego.
W tym zakresie Sąd podziela stanowisko Kolegium, że sama decyzja o podziale nie powoduje takich skutków, które są nieodwracalne. Niemniej jednak należy mieć na względzie ewentualne dalsze działania, jakie mogą zostać podjęte w stosunku do nowopowstałych działek, w szczególności na gruncie stosunków cywilnoprawnych. Każda z wydzielonych działek może bowiem być zbyta innemu podmiotowi. Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2023 r. poz. 1984, ze zm.) w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą ujawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe. Jeśli obrót nieruchomościami poprzedzony był wydaniem decyzji administracyjnej lub przeniesienie własności nastąpiło w drodze decyzji administracyjnej, a decyzja obarczona jest wadą wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a., zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Skuteczne nabycie przez kolejne osoby własności nieruchomości takich działek prowadzi do wniosku, że brak jest możliwości odwrócenia skutków decyzji podziałowej. (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1992 r., sygn. akt III AZP 4/92, publ. OSNC 1992/12/211).
W orzecznictwie akcentuje się, że przyjęcie, iż stwierdzając nieważność decyzji podziałowej, organ administracji publicznej mógłby pozbawić nowych właścicieli własności nabytych przez nich konkretnych działek i ewentualnie uczynić z nich współwłaścicieli w bliżej nieokreślonych udziałach działki pierwotnej, stanowi oczywiste naruszenie konstytucyjnie chronionego prawa własności, którego nie sposób uzasadnić na gruncie zasady praworządności. Dlatego w przypadku tego typu zmiany stosunków własnościowych dotyczących podzielonych działek, skutek prawny decyzji podziałowej należy więc uznać za nieodwracalny w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 848/16, dostępny w CBOSA). Uwzględniając, że bezpośrednim skutkiem prawnym podziału nieruchomości jest utworzenie nowych bytów ewidencyjnych - nowych odrębnych działek gruntu o określonych numerach i granicach, które w następstwie dalszego obrotu tymi nieruchomościami stały się własnością innych osób, nie sposób przyjąć możliwości odwrócenia skutków prawnych decyzji podziałowej i powrotu do sytuacji, w której przedmiotowe nieruchomości stanowiły jedną nieruchomość.
Zdaniem Sądu, okoliczności rozpoznawanej sprawy nie odpowiadają w pełni powyższemu schematowi. Sytuacja prawna i faktyczna nieruchomości stanowiącej poprzednio działkę nr ewid. [...] z obrębu [...] wymagała bowiem uwzględnienia, że o ile wydzielone w wyniku jej geodezyjnego podziału działki gruntu pozostają obecnie własnością różnych osób, podmiotów mających obecnie status stron postępowania, to w przypadku działki nr [...] przejście na własność Miasta [...] nastąpiło na podstawie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co zostało ujawnione wpisem w księdze wieczystej nieruchomości. Na skutek przewidzianego w art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami wydzielenia działki pod drogę publiczną staje się ona własnością podmiotu publicznego. Ta szczególna forma przejścia prawa własności realizowana jest w trybie administracyjnym, czego nie zmienia wpis do księgi wieczystej nowego właściciela, który dokonywany jest w oparciu o ostateczną decyzję podziałową. Nie oznacza to więc, że "odwrócenie" tego skutku jest prawnie niedostępne dla organu administracji publicznej działającego w granicach obowiązywania norm prawa publicznego i w formach prawnych właściwych dla tej administracji. Stwierdzenie nieważności decyzji następuje ze skutkiem ex tunc. Oznaczać to może przyjęcie, że część nieruchomości, która uległa podziałowi pozostaje ze skutkiem wstecznym własnością osób ustalonych przed dniem dokonania podziału.
W tym miejscu należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów uchwałą z 23 lutego 1998 r., sygn. akt OPS 6/97, ONSA 1998/2/40 przyjął, że przesłanka nieodwracalnych skutków prawnych może dotyczyć części nieruchomości, a "zasady wyrażone w przepisach prawa procesowego nie stanowią przeszkód w stwierdzeniu nieważności decyzji w części obejmującej nienabyte lokale i ułamkowe części gruntu nie obciążone prawem wieczystego użytkowania". Wprawdzie uchwała ta dotyczyła stwierdzenia nieważności decyzji wydanej na podstawie dekretu z dnia 10 grudnia 1952 r. o wykańczaniu budowy i nadbudowie niektórych budynków mieszkalnych (Dz.U. Nr 49 poz. 325), o przejęciu na rzecz państwa budynku, ale przesądzono w niej o samej możliwości stwierdzenia nieważności decyzji jedynie w części.
Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że wyeliminowanie ze skutkiem ex tunc decyzji podziałowej w części, w jakiej ustalono granice wyodrębnionej działki nr 10/3, pozostaje w kompetencji organu administracji, której skutkiem będzie przywrócenie własności poprzedniemu właścicielowi.
Kwestia odrębności sytuacji prawnej działki nr [...] pozostała całkowicie pominięta przez orzekające w sprawie nieważności decyzji podziałowej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, podczas gdy powinna stanowić istotne zagadnienie determinujące sposób rozstrzygnięcia sprawy. Powyższe stanowi o zasadności podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 156 § 2 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Jednocześnie Sąd zauważa, że nie mogły wpłynąć na ocenę legalności zaskarżonej decyzji podnoszone w skardze argumenty dotyczące niedopełnienia w decyzji podziałowej ustawowego warunku zagwarantowania powstałym działkom dostępu do drogi publicznej, co – jak wywodzi skarżący - doprowadziło do tego, że umowa sprzedaży działki ew. nr [...] jest obarczona kwalifikowaną wadą prawną. Podnoszona kwestia nie pozbawiała bowiem słuszności rozstrzygnięcia w zakresie, w jakim stwierdzono, że decyzja podziałowa jest obarczona wadą nieważności. Istotą natomiast przedstawionego zagadnienia była prawidłowość rozumienia i zastosowania art. 156 § 2 k.p.a., co zostało omówione powyżej i stało się podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji.
Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium powinno zatem poddać analizie stan prawny, jaki powstał z chwilą uprawomocnienia się decyzji podziałowej, a więc przejście na własność Miasta [...] działki ew. nr [...] w kontekście możliwości jego odwrócenia na drodze administracyjnej w aspekcie możliwości stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej w części.
Skarga okazała się więc uzasadniona skutkując uchyleniem zaskarżonej decyzji, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).