VII SA/Wa 2967/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-01-24
NSAtransportoweWysokawsa
transport kolejowyinwestycje infrastrukturalnedecyzja lokalizacyjnaprawo administracyjnedrogi publiczneinteres prawnygminaPKP PLK

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy B. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii dotyczącą ustalenia lokalizacji linii kolejowej, uznając, że Gmina nie wykazała interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji w odniesieniu do większości spornych działek.

Gmina B. zaskarżyła decyzję Ministra Rozwoju i Technologii utrzymującą w mocy decyzję Wojewody o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej. Gmina zarzucała m.in. brak zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla nieruchomości objętych inwestycją. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów administracji, że Gmina nie wykazała interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji w odniesieniu do działek, które nie stanowiły jej własności lub których status prawny był nieuregulowany. Sąd podkreślił, że organy nie są uprawnione do modyfikowania wniosku inwestora co do przebiegu linii kolejowej.

Przedmiotem sprawy była skarga Gminy B. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 30 września 2024 r., która utrzymała w mocy decyzję Wojewody M. z dnia [...] listopada 2023 r. o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla inwestycji PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Gmina B. wniosła odwołanie od decyzji Wojewody, podnosząc zarzuty dotyczące braku zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla niektórych działek objętych inwestycją. Minister Rozwoju i Technologii, rozpatrując odwołanie, uznał zarzuty Gminy za bezzasadne. Organ odwoławczy wyjaśnił, że organy administracji nie są uprawnione do wyznaczania i korygowania trasy inwestycji kolejowej ani do zmiany proponowanych we wniosku rozwiązań, a jedynie do oceny zgodności wniosku z prawem. Podkreślono, że jednostkom samorządu terytorialnego przysługuje prawo do kwestionowania decyzji tylko w zakresie naruszającym ich interes prawny, wynikający z prawa własności do nieruchomości objętych inwestycją. W przypadku większości spornych działek, Gmina nie wykazała prawa własności ani użytkowania wieczystego, a jedynie samoistne posiadanie, co nie stanowiło podstawy do uznania interesu prawnego. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę Gminy, podzielił stanowisko organów administracji. Sąd uznał, że Gmina nie wykazała interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji w odniesieniu do działek, które nie stanowiły jej własności lub których status prawny był nieuregulowany. W odniesieniu do działek, które stanowiły własność Gminy, sąd stwierdził, że mimo podziału i przejęcia części pod inwestycję, nie doszło do pozbawienia dostępu do drogi publicznej w sposób naruszający prawo. Sąd podkreślił, że decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej ma charakter wstępny i organy nie są uprawnione do modyfikowania wniosku inwestora, a jedynie do oceny jego zgodności z prawem. W konsekwencji, sąd oddalił skargę Gminy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, gmina nie posiada interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji w odniesieniu do działek, które nie stanowią jej własności lub użytkowania wieczystego, a jedynie są w jej samoistnym posiadaniu. Samoistne posiadanie jest stanem faktycznym, a nie prawnym, i nie daje podstawy do legitymacji czynnej w postępowaniu.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organów administracji, że interes prawny do zaskarżenia decyzji dotyczącej inwestycji liniowej może być wywodzony wyłącznie z ochrony własnego, indywidualnego prawa, w tym prawa własności lub użytkowania wieczystego do nieruchomości objętych inwestycją. Samoistne posiadanie nie jest prawem podlegającym ochronie w tym kontekście.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna utrzymania w mocy decyzji organu I instancji.

u.t.k. art. 9q § ust. 5

Ustawa o transporcie kolejowym

Podstawa prawna decyzji Ministra Rozwoju i Technologii.

Pomocnicze

u.t.k. art. 9o § ust. 1

Ustawa o transporcie kolejowym

Określa podmiot uprawniony do złożenia wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej.

u.t.k. art. 9o § ust. 3

Ustawa o transporcie kolejowym

Określa zawartość wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej.

u.t.k. art. 9o § ust. 6

Ustawa o transporcie kolejowym

Dotyczy zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania.

u.t.k. art. 9q § ust. 1 pkt 4

Ustawa o transporcie kolejowym

Obowiązek uwzględnienia interesów osób trzecich.

u.t.k. art. 9ae

Ustawa o transporcie kolejowym

Nie można uzależniać wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami.

u.t.k. art. 9o § ust. 3 pkt 1 i 3

Ustawa o transporcie kolejowym

Inwestor decyduje o przebiegu linii i wielkości terenu niezbędnego dla obiektów budowlanych.

u.t.k. art. 9q § ust. 1 pkt 5

Ustawa o transporcie kolejowym

Decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej zawiera zatwierdzenie podziału nieruchomości.

u.t.k. art. 9ad § ust. 1

Ustawa o transporcie kolejowym

Dotyczy przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w kontekście inwestycji kolejowych.

u.g.n. art. 93 § ust. 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Warunek zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości - zapewnienie dostępu do drogi publicznej.

u.g.n. art. 120

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Dotyczy ustanowienia służebności lub obowiązku budowy urządzeń zapobiegających szkodom.

u.t.k. art. 9y § ust. 3e

Ustawa o transporcie kolejowym

Dotyczy terminu wydania nieruchomości i odszkodowania.

Przepisy Wprowadzające art. 73 § ust. 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

Nieruchomość zajęta pod drogę publiczną, niebędąca własnością jednostki samorządu terytorialnego, z dniem 1 stycznia 1999 r. staje się z mocy prawa własnością właściwej jednostki samorządu terytorialnego.

Przepisy Wprowadzające art. 103 § ust. 2

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną

Dotyczy zaliczenia dotychczasowych dróg gminnych i lokalnych miejskich do kategorii dróg gminnych.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozstrzygania przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a, b, c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa stwierdzenia nieważności decyzji.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Gmina B. nie wykazała interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji w odniesieniu do działek, które nie stanowiły jej własności lub których status prawny był nieuregulowany. Organy administracji nie są uprawnione do modyfikowania wniosku inwestora dotyczącego przebiegu linii kolejowej. Decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej ma charakter wstępny i nie rozstrzyga o szczegółowych rozwiązaniach projektowych ani o celowości inwestycji. Uchwała Rady Narodowej z 1988 r. bez załącznika graficznego nie stanowi wystarczającej podstawy do udowodnienia prawa własności gminy do działek zajętych pod drogi publiczne w trybie przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną. Nawet jeśli przejęcie części działki pod inwestycję utrudnia dostęp do drogi publicznej, nie można mówić o pozbawieniu dostępu, jeśli pozostała część nadal funkcjonuje jako droga lub zapewnia dostęp pośredni, a gmina nie wykazała prawa własności do działek, które rzekomo zostały pozbawione dostępu.

Odrzucone argumenty

Gmina B. posiadała interes prawny do kwestionowania decyzji w odniesieniu do działek, które stały się jej własnością z mocy prawa na podstawie przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną. Decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej narusza prawo poprzez pozbawienie działek dostępu do drogi publicznej. Organy administracji naruszyły przepisy postępowania, w szczególności zasadę dwuinstancyjności i czynnego udziału strony, poprzez nierozpatrzenie odwołania Gminy w zakresie działek, co do których uznały brak interesu prawnego. Zatwierdzenie podziału nieruchomości narusza przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące zapewnienia dostępu do drogi publicznej.

Godne uwagi sformułowania

Organy orzekające w przedmiocie lokalizacji linii kolejowej nie mogą modyfikować wniosku inwestora, ani też korygować przebiegu linii. Posiadanie jest tylko stanem faktycznym, a nie prawnym. Interes posiadacza, jako niemający charakteru pochodnego z prawem własności nieruchomości, ma wyłącznie charakter faktyczny. Decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej jest pierwszą z cyklu decyzji wydawanych w procesie inwestycyjnym, ma ona charakter wstępny. Zaprojektowanie inwestycji pozostawia się specjalistom posiadającym odpowiednie przygotowanie zawodowe, a nie powinny decydować o tym strony postępowania.

Skład orzekający

Bogusław Cieśla

przewodniczący

Jolanta Augustyniak-Pęczkowska

członek

Marcin Maszczyński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu interesu prawnego gminy w postępowaniach dotyczących inwestycji liniowych, ograniczeń kompetencji organów administracji w postępowaniu lokalizacyjnym, a także interpretacji przepisów dotyczących nabycia własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej procedury ustalania lokalizacji linii kolejowych na podstawie ustawy o transporcie kolejowym, która ma charakter lex specialis. Interpretacja przepisów dotyczących nabycia własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne może wymagać analizy kontekstu konkretnych przepisów wprowadzających.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej inwestycji infrastrukturalnej i konfliktu interesów między inwestorem a samorządem lokalnym, co jest częstym problemem w procesach inwestycyjnych. Wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące zakresu praw stron i kompetencji organów.

Gmina przegrywa batalię o drogę publiczną w sporze o budowę linii kolejowej.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 2967/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogusław Cieśla /przewodniczący/
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska
Marcin Maszczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego
Sygn. powiązane
II OSK 899/25 - Wyrok NSA z 2025-09-10
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, asesor WSA Marcin Maszczyński (spr.), , Protokolant: ref. Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Gminy B. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 30 września 2024 r. znak: DLI-II.7620.28.2023.AZ.8 w przedmiocie ustalenia lokalizacji linii kolejowej oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Ministra Rozwoju
i Technologii (dalej: "Minister" lub "organ odwoławczy") z dnia 30 września 2024 r., znak: DLI-II.7620.28.2023.AZ.8, utrzymująca w mocy decyzję Wojewody M. (dalej: "Wojewoda" lub "organ I instancji") z dnia [...] listopada 2023 r., znak: [...], o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla inwestycji
pn. Przebudowa oraz budowa infrastruktury kolejowej w km od 30,030 do km 31,060 oraz od km 31,425 do km 33,897 Ik 99 w ramach inwestycji pn. Zaprojektowanie
i wykonanie robót dla zadania nr 1 pn.: "Prace na odcinku linii kolejowej nr [...] C - Z" oraz dla zadania nr 2 pn.: "Budowa łącznicy w C
w ciągu linii kolejowych nr [...] S - C i nr [...] C - Z" w ramach projektu "Prace na liniach kolejowych 97,98,99 na odcinku - S- C - Z".
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym
i prawnym sprawy.
Wnioskiem z dnia 1 września 2023 r., uzupełnionym i zmienionym w trakcie prowadzonego postępowania, PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą
w W (dalej: "inwestor"), wystąpiła do Wojewody o wydanie decyzji
o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla inwestycji pn.: Przebudowa oraz budowa infrastruktury kolejowej w km od 30,030 do km 31,060 oraz od km 31,425 do km 33,897 Ik 99 w ramach inwestycji pn. Zaprojektowanie i wykonanie robót dla zadania nr 1 pn.: "Prace na odcinku linii kolejowej nr [...] C - Z" oraz dla zadania nr 2 pn.: "Budowa łącznicy w C w ciągu linii kolejowych nr [...] S - C i nr [...] C - Z" w ramach projektu "Prace na liniach kolejowych 97,98,99 na odcinku S - S - C - Z".
Inwestor wniósł jednocześnie o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności ze względu na uzasadniony interes społeczny i gospodarczy.
Po przeprowadzeniu postępowania w przedmiotowej sprawie, Wojewoda wydał w dniu [...] listopada 2023 r. decyzję, znak: [...], o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla opisanej wyżej inwestycji i nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności.
Od decyzji Wojewody odwołanie do Ministra, za pośrednictwem organu
I instancji, pismem z dnia 11 grudnia 2023 r. wniosła Gmina B (dalej: "skarżąca" lub "Gmina") reprezentowana przez Wójta Gminy B (dalej: "Wójt").
W odwołaniu, wniesionym w terminie, skarżąca podniosła zarzuty dotyczące niezapewnienia niektórym z działek objętych inwestycją dostępu do drogi publicznej.
Po rozpatrzeniu odwołania, Minister wydał wspomnianą na wstępie decyzję
z dnia 30 września 2024 r., znak: DLI-II.7620.28.2023.AZ.8, utrzymująca w mocy decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2023 r., znak: [...],
Jako podstawę prawną swojego działania organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a.") oraz art. 9q ust. 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 697, dalej: "ustawa o transporcie kolejowym" lub "u.t.k").
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, Minister wyjaśnił na wstępie,
że w dniu 28 września 2023 r. weszła w życie ustawa z dnia 16 czerwca 2023 r.
o zmianie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1720, dalej: "ustawa nowelizująca"). Powyższa ustawa znowelizowała m.in. przepisy ustawy o transporcie kolejowym (art. 8 ustawy nowelizującej). Zgodnie jednak z art 21 ust. 2 ustawy nowelizującej, do postępowań
o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Tym samym, przedmiotowa sprawa podlega rozpatrzeniu w oparciu
o dotychczasowe przepisy ustawy o transporcie kolejowym.
Minister wyjaśnił, że stosownie do treści art. 9o ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, z wnioskiem do Wojewody o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji przedmiotowej inwestycji kolejowej wystąpił uprawniony do tego podmiot, tj. inwestor.
Zgodnie z art. 9o ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym, do wniosku
o wydanie decyzji lokalizacyjnej dla omawianego przedsięwzięcia załączona została mapa w skali 1:500 przedstawiająca proponowany przebieg linii kolejowej,
z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla planowanych obiektów budowlanych.
We wniosku określono zmiany w dotychczasowym przeznaczeniu, zagospodarowaniu i uzbrojeniu terenu oraz wskazano nieruchomości lub ich części, które planowane są do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub stanowią jego własność. Inwestor we wniosku określił nieruchomości lub ich części, z których korzystanie będzie ograniczone, jak również nieruchomości podlegające zajęciu na podstawie art. 9ya ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym. Ponadto, wnioskodawca przedłożył wymagane przez art. 9o ust. 3 pkt 4 ustawy o transporcie kolejowym opinie właściwych organów, bądź dowody potwierdzające doręczenie wystąpień o ich wydanie, w przypadku ich niewydania, co należało potraktować jako brak zastrzeżeń do wniosku.
Ponadto, inwestor dołączył do wniosku:
1) decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K (dalej: "RDOŚ w K") z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak: [...],
o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia pn.: "Prace na liniach kolejowych nr [...], [...], [...] na odcinku S - S - C - Z" (dalej: "decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach RDOŚ"), która zgodnie z zamieszczoną na niej klauzulą stała się ostateczna
z dniem [...] października 2017 r.;
2) postanowienia RDOŚ w K z dnia [...] marca 2018 r.,
znak: [...], z dnia [...] marca 2018 r., znak: [...], z dnia [...] listopada 2019 r" znak: [...], z dnia [...] czerwca 2019 r., znak: [...], w przedmiocie sprostowania oraz wyjaśnienia zapisów decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach RDOŚ;
3) decyzję RDOŚ w K z dnia [...] stycznia 2022 r., znak: [...] (dalej: "decyzja zmieniająca RDOŚ"), zmieniającą decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach RDOŚ;
4) postanowienie RDOŚ w K z dnia [...] lutego 2022 r., znak: [...], w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji zmieniającej RDOŚ;
5) postanowienie RDOŚ w K z dnia [...] lipca 2022 r., znak: [...], w przedmiocie sprostowania decyzji zmieniającej RDOŚ.
W związku z powyższym Minister uznał, że wniosek o wydanie decyzji
o ustaleniu lokalizacji przedmiotowej inwestycji kolejowej zawiera wszystkie wymagane prawem elementy.
Następnie organ odwoławczy poddał kontroli przeprowadzone przez Wojewodę postępowanie w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji
ww. przedsięwzięcia i stwierdził, co następuje.
W ocenie Ministra, Wojewoda prawidłowo poinformował strony o wszczętym postępowaniu, podał jego podstawę prawną, pouczył o możliwości zapoznania się
z aktami sprawy, wskazując miejsce, w którym strony mogą zapoznać się z tą dokumentacją, a zatem należycie i wyczerpująco poinformował strony
o okolicznościach faktycznych i prawnych, będących przedmiotem postępowania administracyjnego, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków.
Zgodnie z art. 9o ust. 6 ustawy o transporcie kolejowym, Wojewoda, pismem
z dnia 20 października 2023 r., zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie wnioskodawcę oraz właścicieli
i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie przedmiotowej decyzji, wysyłając zawiadomienie odpowiednio na adres wskazany we wniosku oraz na adresy wskazane w katastrze nieruchomości. Pozostałe strony postępowania zostały poinformowane o jego wszczęciu w drodze obwieszczeń.
W przedmiotowym zawiadomieniu i obwieszczeniu organ I instancji wskazał nieruchomości lub ich części objęte wnioskiem, jak również poinformował o miejscu, w którym strony mogą zapoznać się z dokumentacją dotyczącą inwestycji.
Uznając, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na wydanie rozstrzygnięcia, Wojewoda wydał w dniu [...] listopada 2023 r. decyzję o ustaleniu lokalizacji ww. inwestycji w zakresie linii kolejowej oraz nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności. Nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, Wojewoda podzielił argumenty przedstawione przez inwestora.
Analizując dalej tą decyzję, Minister uznał, że czyni ona zadość wymogom przedstawionym w art 9q ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym. Pozytywnie także Minister ocenił określenie przez Wojewodę - biorąc pod uwagę dyspozycję
art. 9q ust. 6 ustawy po transporcie kolejowym - terminu wydania nieruchomości na 30 dzień od dnia uzyskania waloru ostateczności decyzji o ustaleniu lokalizacji przedmiotowej linii kolejowej. Organ zobowiązany był bowiem tak uczynić wobec uzasadnionego wystąpienia przez inwestora o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.
Minister zauważył dalej, iż w toku prowadzonego postępowania odwoławczego, w piśmie z dnia [...] marca 2024 r., Wojewoda poinformował, iż wydał decyzję z dnia [...] marca 2024 r., znak: [...], o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej pn.: Przebudowa oraz budowa infrastruktury kolejowej w km od 33,430 do km 33,447 od km 33,460 do km 33,480 od km 33,725 do km 39,135 oraz od km 39,370 do km 39,625 Ik 99 w ramach inwestycji pn. Zaprojektowanie i wykonanie robót dla zadania nr 1 pn.: "Prace na odcinku linii kolejowej nr [...] C-Z" oraz dla zadania nr 2 pn.: "Budowa łącznicy w C w ciągu linii kolejowych nr [...] S- C i nr [...] C-Z" w ramach projektu pn. "Prace na liniach kolejowych [...], [...], [...] na odcinku S-S-C-Z", w której zatwierdził podział działki nr [...], z obrębu [...] B na działki nr [...] i nr [...].
Jak podał dalej organ odwoławczy, działka nr [...], z obrębu [...] B objęta jest również zakresem decyzji Wojewody. W decyzji Wojewody z dnia [...] listopada 2023 r., znak: [...], będącej przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego, działka nr [...], z obrębu [...] B również ulega podziałowi na działki nr [...] i nr [...]. Decyzja Wojewody z dnia [...] marca 2024 r., znak: [...], nie jest natomiast ostateczna
w administracyjnym toku intonacji, bowiem Minister prowadzi wobec tej decyzji postępowania odwoławcze. W konsekwencji tego, zatwierdzony ww. decyzją Wojewody z dnia [...] marca 2024 r., znak: [...], podział działki
nr [...], na działki nr [...] i nr [...], nie jest ostateczny, bowiem zatwierdzenie podziału nieruchomości następuje dopiero z chwilą, gdy decyzja
o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stanie się ostateczna. Dopiero bowiem taka decyzja jest decyzją wykonalną w zakresie zmiany stanu prawnego nieruchomości
i ich ewidencyjnego oznaczenia w odpowiednich rejestrach (zmiany w księdze wieczystej oraz w ewidencji gruntów i budynków).
Mając na uwadze powyższe, Minister za zasadne uznał utrzymanie w mocy decyzji Wojewody, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa.
Minister, rozpatrując odwołanie Gminy B w pierwszej kolejności wskazał, że zarówno Wojewoda orzekający w sprawie jako organ I instancji,
jak i Minister działający jako organ odwoławczy, pełnią w procesie inwestycyjnym funkcję organów, które będąc właściwymi do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia lokalizacji linii kolejowej, nie są uprawnione do wyznaczania i korygowania trasy inwestycji kolejowej, ani do zmiany proponowanych we wniosku rozwiązań.
Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 9o ust. 3 pkt 1 i 3 ustawy o transporcie kolejowym, to inwestor we wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej decyduje o jej przebiegu oraz o wielkości terenu niezbędnego dla obiektów budowlanych, załączając mapy przedstawiające proponowany przebieg linii kolejowej (linie rozgraniczające teren) oraz mapy zawierające projekty podziałów nieruchomości. Minister przywołując orzecznictwo wskazał, że organ orzekający
w przedmiocie lokalizacji linii kolejowej nie może modyfikować wniosku inwestora,
ani też korygować przebiegu linii.
Po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również zarzutów skarżącej, Minister za bezzasadne uznał zarzuty Wójta Gminy B dotyczące:
1) naruszenia wymagań ochrony interesów osób trzecich, w szczególności poprzez zlikwidowanie dostępu do drogi publicznej dla mieszkańców ul. Z, których nieruchomości graniczą z drogą publiczną usytuowaną m.in. na działce
nr [...];
2) braku zapewnienia dostępu do drogi publicznej dla nieruchomości usytuowanych wzdłuż drogi stanowiącej m.in. działki nr: [...],[...],[...], z obrębu [...] B.
Uzasadniając swoje stanowisko Minister, powołując się na orzecznictwo
i poglądy doktryny, zauważył, iż podmiot wnoszący odwołanie musi wykazać istnienie po jego stronie interesu prawnego, czyli konkretnego i aktualnego prawnie chronionego interesu, którym może być realizowany na gruncie określonego przepisu prawa, najczęściej materialnego, bezpośrednio wiążącego zaskarżony akt
z indywidualną i prawnie chronioną sytuacją strony. Taki obowiązek determinuje też zakres zaskarżenia decyzji w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji w zakresie linii kolejowej.
Zdaniem Ministra, w wypadku, kiedy odwołaniem objęta jest decyzja dotycząca inwestycji liniowej, jaką jest inwestycja kolejowa, oddziaływującej na prawa wielu osób, czy też innych podmiotów, wywodzone z własności (użytkowania wieczystego) nieruchomości, skarżący może wywodzić własny interes prawny, uzasadniający jego legitymację czynną, wyłącznie z konieczności ochrony własnego, indywidulanego i określonego prawa i to tylko w tym zakresie, w jakim decyzja lub jej część na prawo to rzeczywiście wpływa. Interes właścicieli konkretnych nieruchomości co do kwestionowania decyzji przesądzających o przebiegu inwestycji liniowych może dotyczyć wyłącznie tych ich odcinków, których przebieg skutkuje bezpośrednią ingerencją w ich prawa podmiotowe - prawo własności. Osoba, czy też inny podmiot, posiadający prawo własności, użytkowania wieczystego lub inne ograniczone prawo rzeczowe są stroną decyzji, ale tylko w części dotyczącej ich nieruchomości. Z tej przyczyny przedmiotem odwołania może być zaskarżenie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, ale wyłącznie w części, w której dotyczy ona owego prawnie chronionego interesu prawnego strony skarżącej.
Tak samo jednostkom samorządu terytorialnego przysługują procesowe formy kwestionowania wydanych rozstrzygnięć administracyjnych dotyczących ustalenia lokalizacji inwestycji/zezwolenia na realizację inwestycji (np. odwołanie), ale tylko
w stosunku do tych ustaleń, które będą naruszały interes prawny tych jednostek, wynikający z przysługiwania prawa własności do nieruchomości objętych lokalizacją projektowanej inwestycji. Sam fakt reprezentowania interesu publicznego lub społecznego społeczności lokalnej, jak również status zarządcy dróg gminnych na terenie Gminy, zdaniem organu odwoławczego, nie uprawnia Wójta do kwestionowania decyzji Wojewody dotyczącej inwestycji liniowej w dalszej części niż ta, która wiąże się z przysługującym Gminie prawem własności do nieruchomości objętych tą decyzją.
Jednocześnie Minister podkreślił, że zawarty w art. 9q ust. 1 pkt 4 ustawy
o transporcie kolejowym obowiązek uwzględnienia interesów osób trzecich, należy interpretować w taki oto sposób, że chodzi tu o interesy obiektywnie uzasadnione.
W kontekście normy z art. 9q ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie kolejowym,
nie wystarczy uznanie, że strona czuje się nieusatysfakcjonowana proponowanym rozwiązaniem lokalizacyjnym. Konieczne jest wykazanie, iż rozwiązanie takie narusza tak dalece chroniony prawem jej interes, że nie jest możliwe do zaakceptowania w ramach reguł praworządności.
W zakresie działki nr [...] z obrębu [...] B, powołując się akta sprawy oraz stanowisko inwestora z dnia 7 marca 2024 r., organ odwoławczy podał, że działka ta w wypisie z rejestru gruntów oznaczona jest użytkiem gruntowym "dr" - drogi, i posiada nieuregulowany stan prawny, tzn. Gmina jest wskazana jako władający na zasadach samoistnego posiadania. Ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów wynikać ma, iż działka ta nie ma założonej księgi wieczystej. Minister podkreślił przy tym, iż posiadanie jest tylko stanem faktycznym,
a nie prawnym.
Zdaniem organu odwoławczego, w stanie istniejącym na gruncie działka
nr [...], oprócz drogi, zagospodarowana jest w części linią kolejową nr [...]. Potwierdza ta analiza poglądowych opracowań kartograficznych znajdujących się na stronie internetowej: http://geoportal.gov.pl (Geoportal). Inwestor w ww. piśmie z dnia 7 marca 2024 r. wskazał, że pomimo tego, iż droga (ul. Z) jest zaliczana do kategorii dróg publicznych nie ma wyraźnie wskazanego pasa drogowego, przez co nie mogła zostać zajęta jako nieodpłatne zajęcie dróg publicznych, zgodnie z art. 9ya ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym. W decyzji Wojewody, działka nr [...] została podzielona i przejęta w części (wydzielona działka nr [...]) na własność Skarbu Państwa w użytkowanie wieczyste inwestora w zakresie niezbędnym dla realizacji inwestycji.
Odnośnie działek nr [...] i nr [...], z obrębu [...] B, powołując się akta sprawy oraz stanowisko inwestora z dnia 7 marca 2024 r., organ odwoławczy podał, że w wypisie z rejestru gruntów oznaczone są użytkiem gruntowym "Tk" - tereny kolejowe, i posiadają nieuregulowany stan prawny,
tzn. spółka Polskie Koleje Państwowe S.A. (dalej: "PKP S.A.") jest wskazana jako władający na zasadach samoistnego posiadania. Działki te nie mają założonej księgi wieczystej. Wynika z tego, że również w odniesieniu do ww. działek nr [...]
i nr [...], Wójt nie posiada żadnych praw rzeczowych (własności, użytkowania wieczystego).
W ocenie Ministra działki nr [...] i nr [...] zostały wymienione odpowiednio w poz. [...] i w poz. [...] załącznika nr 6 pn.: "Tereny zamknięte zastrzeżone ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, przez które przebiegają linie kolejowe, dla województwa m", do decyzji Nr 14 Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2020 r. w sprawie ustalenia terenów zamkniętych, przez które przebiegają linie kolejowe (Dz.Urz.MI. z 2020 r. poz. 38, z późn.zm.). Z analizy mapy przedstawiającej proponowany przebieg inwestycji (załącznik nr 1 do decyzji Wojewody) i Geoportalu wynika, że w stanie istniejącym na gruncie działki nr [...] i nr [...] zagospodarowane są linią kolejową nr [...], jak również przez ich część przebiega droga, która nie jest ewidencyjne wydzielona i nie ma wyraźnie wskazanego pasa drogowego. W ramach decyzji Wojewody ww. działki nr [...] i nr [...], zostały przejęte na własność Skarbu Państwa w użytkowanie wieczyste inwestora.
Jednocześnie Minister zauważył, iż uchwała, na którą powołuje się Wójt
w odwołaniu (tj. uchwała Nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w N z dnia [...] grudnia 1988 r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych do kategorii dróg gminnych na terenie województwa nowosądeckiego), wskazuje, że drogi - ul. Z i ul. K, są zaliczane do kategorii dróg publicznych, ale w treści rzeczonej uchwały nie wymieniono działek na których ww. drogi są położone, jak również brak jest załącznika graficznego do tej uchwały z rzeczywistym przebiegiem pasa drogowego. Wskazane w odwołaniu działki zostały jedynie wymienione w prowadzonej przez Urząd Gminy B - Gminnej Ewidencji Miejscowości, Ulic i Adresów, zgodnie z którą, drogi biegną częściowo po wymienionych w odwołaniu działkach.
W tym kontekście organ odwoławczy zwrócił uwagę, na stan własnościowy
i ewidencyjny niektórych pozostałych działek wymienionych w odwołaniu, które - jak wskazuje skarżąca - w Gminnej Ewidencji Miejscowości, Ulic i Adresów, są zajęte pod drogę gminną publiczną - ul. Z. I tak, jedynie działka nr [...],
z obrębu B, w wypisie z rejestru gruntów i w prowadzonej księdze wieczystej oznaczona jest użytkiem gruntowym "dr" i stanowi własność Gminy. Działka ta została oznaczona w decyzji Wojewody, zgodnie z art. 9ya ust. 1 ustawy
o transporcie kolejowym, jako nieodpłatne zajęcie dróg publicznych. Natomiast działki nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], przyporządkowane w Gminnej Ewidencji Miejscowości, Ulic i Adresów do gminnej drogi publicznej - ul. Z, stanowią własność PKP S.A. i w wypisach z rejestru gruntów oznaczone są użytkiem gruntowym odpowiednio: "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]". Wynika z tego, że żadna z tych działek, pomijając nawet fakt, iż nie stanowi własności Gminy, nie ma nawet w oficjalnym rejestrze (jakim jest ewidencja gruntów) przyporządkowanego użytku drogowego - "dr".
Minister wyjaśnił dalej, że organy orzekające w sprawie wydania decyzji
o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie linii kolejowej, nie mają wpływu na ewentualne niezgodności zaistniałe pomiędzy zasobami ewidencyjnymi, a stanem faktycznym. Decyzja Wojewody została wydana na podstawie przepisów zawartych w rozdziale 2b ustawy o transporcie kolejowym, zatytułowanym: "Szczególne zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych". Przepisy te, obok m.in. regulacji zawartych w specustawie drogowej, należą do szczególnych regulacji prawnych, których podstawowym celem jest uproszczenie i przyspieszenie inwestycji infrastrukturalnych.
Zdaniem organu odwoławczego, jeśli ustawa o transporcie kolejowym ma ułatwiać i przyspieszać proces budowania w Polsce inwestycji kolejowych, to musiała przyjąć znaczące uproszczenia procedur prowadzących do pozwolenia na budowę inwestycji kolejowej (realizację inwestycji). Jeśli więc w stosunku do terenu zaplanowanej inwestycji występują nieregulowane kwestie własnościowe, czy też ewidencyjne, to ich rozstrzyganie musi być osiągane na podstawie innych przepisów, a nie w ramach postępowania toczącego się według rozdziału 2b ustawy
o transporcie kolejowym. Zarządca drogi gminnej (w niniejszej sprawie Wójt) posiada możliwości prawne do uregulowania terenów dróg publicznych, aby zapewnić lokalnej społeczności właściwy dostęp do dróg publicznych. Opisane powyżej okoliczności i wskazane dane ewidencyjne świadczą jednakże o tym, iż kwestie te nie są dotychczas w sposób właściwy uregulowany. Inwestor wskazał, iż decyzja Wojewody nie wpłynęła na dotychczasowy status dróg, nieuregulowanych dotąd przez ich zarządcę.
Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, iż z akt postępowania zakończonego wydaniem decyzji Wojewody wynika, iż kwestia dostępu działek do drogi publicznej była przedmiotem analizy organu I instancji (korespondencja Wojewody z inwestorem). Ponadto, inwestor wskazał, iż działki wyszczególnione
w odwołaniu, jako działki dla których decyzja nie zapewnia dostępu do drogi publicznej, zostały przeanalizowane i decyzja Wojewody nie zmienia dostępu do drogi publicznej względem stanu dotychczasowego. Wymienione w odwołaniu działki nr [...], nr [...], nr [...], z obrębu [...] B, nie są objęte zakresem decyzji Wojewody. Z wyjaśnień inwestora zawartych w ww. piśmie z dnia
7 marca 2024 r., jak również analizy Geportalu, wynika, iż dotychczasowy dojazd do tych działek odbywał się w sposób nieformalny, za pomocą drogi zlokalizowanej
w terenie kolejowym.
Jednocześnie Minister zauważył, iż zgodnie z art. 9o ust. 3 pkt 4 lit. i) ustawy
o transporcie kolejowym, wniosek o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej zawiera opinię właściwego zarządcy drogi publicznej - w odniesieniu do drogi publicznej, która krzyżuje się z linią kolejową. Do wniosku inwestor załączył urzędowe poświadczenie przedłożenia w dniu 13 marca 2023 r. do Urzędu Gminy B, za pośrednictwem platformy ePUAP, wystąpienia z dnia 7 marca
2023 r. o wydanie opinii Wójta, jako zarządcy drogi gminnej. Wójt nie wyraził opinii
w ustawowym terminie 30 dni od doręczenia wystąpienia o wydanie opinii,
co zgodnie z art. 9o ust. 4 ustawy o transporcie kolejowym, traktuje się jako brak zastrzeżeń do wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej.
Reasumując, Minister stwierdził, że kwestie podniesione w odwołaniu Wójta związane z przebiegiem dróg gminnych na działkach nr [...], nr [...]
i nr [...], świadczą wyłącznie o jego interesie faktycznym, a nie o interesie prawnym. Interes faktyczny, który można nawet racjonalnie uzasadnić, nie stanowi podstawy skutecznego żądania stosownych czynności od organu administracji.
W świetle powyższej argumentacji, w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy, organ odwoławczy za niezasadne uznał żądanie Wójta dotyczące: "zapewnienia prawnego oraz faktycznego dostępu do drogi publicznej do wszystkich nieruchomości korzystających z wyżej wymienionych dróg i zawarcia przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z Urzędem Gminy w B stosownych umów bądź służebności". Zdaniem organu odwoławczego, stosowanie bowiem do art. 9ae ustawy o transporcie kolejowym, nie można uzależnić wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami.
Odnośnie zastrzeżeń Wójta "do przedstawionych w terenie granic działki ewid. [...] (odmowa podpisania protokołu w trakcie czynności ustalenia granic) ze względu na duże rozbieżności pomiędzy przebiegiem mapowym a faktycznym przebiegiem w terenie, zarządzanym przez Gminę B", Minister przypomniał, że ww. działka nr [...], znajduje się jedynie we władaniu Gminy na zasadach samoistnego posiadania. Samoistne posiadanie nieruchomości nie może być traktowane jako uregulowany stan prawny, skoro posiadanie jest cechą stanu faktycznego, a samoistny posiadacz nie jest stroną postępowania wywłaszczeniowego - nie ma praw podlegających wywłaszczeniu. Samoistny posiadacz nieruchomości nie legitymuje się interesem prawnym lecz interesem faktycznym. Zatem fakt władania przez Gminę na zasadach samoistnego posiadania ww. działką nr [...], zdaniem Ministra, nie kreuje po stronie Wójta interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 kpa, do podnoszenia zarzutów dotyczących tej nieruchomości.
Niezależnie od powyższego, Minister wyjaśnił, że dokumentacja geodezyjno-kartograficzna przyjęta do opracowania materiałów graficznych, w tym projektów podziałów nieruchomości opatrzona stosownymi klauzulami ośrodka dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej, które stanowią potwierdzenie dokonania ich oceny przez wyspecjalizowane do tego rodzaju czynności służby geodezyjno-kartograficzne nie może być w takiej sytuacji kwestionowana przez organ orzekający w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji w zakresie linii kolejowej. Takie stanowisko jest zgodne z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącym specustawy drogowej, lecz w istotnym zakresie w pełni analogicznej do rozwiązań przyjętych w rozdziale 2b ustawy o transporcie kolejowym
Jak podał Minister, w rozpoznawanej sprawie mapa z projektem podziału
ww. działki nr [...], została wykonana przez uprawnionego geodetę i została opatrzona stosowną klauzulą potwierdzającą przyjęcie do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego przez Starostę T. Skoro więc mapa projektowanego podziału ww. działki, przedłożona przez inwestora przy wniosku
o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji przedmiotowej inwestycji, została w sposób oficjalny zatwierdzona przez właściwy ku temu organ (Starostę T.),
z potwierdzeniem dokonania oceny projektu podziałów przez wyspecjalizowane do tego rodzaju czynności służby geodezyjno- kartograficzne, a rezultat opracowania zawiera operat techniczny wpisany do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego - to Wojewoda nie miał nie tylko podstaw,
ale również i prawa do zakwestionowania takiego dokumentu i odmowy zatwierdzenia podziału nieruchomości. Klauzula przyjęcia mapy podziałowej do zasobów właściwego ośrodka geodezji i kartografii stanowi wystarczający dowód,
iż mapa podziału została sporządzona z zachowaniem przepisów odrębnych. Badaniu organu w postępowaniu w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji w zakresie linii kolejowej nie podlega ani działalność właściwego organu prowadzącego ewidencję gruntów, ani czynności geodety związane z wykonywaniem prac geodezyjnych, gdyż kwestie te pozostają poza zakresem postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej.
Reasumując Minister stwierdził, że przebieg planowanej inwestycji został ustalony prawidłowo. Organ uznał racje przemawiające za ustaloną lokalizacją, które inwestor przedstawił w dokumentacji przedłożonej w trakcie postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji przedmiotowej inwestycji w zakresie linii kolejowej.
W skardze z dnia 30 października 2024 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Gmina zaskarżyła decyzję Ministra z dnia
30 września 2024 r. w części w jakiej utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji
w zakresie opisanym poniżej, tj.:
1) w zakresie pkt I - ustalenia linii rozgraniczających terenu niezbędnego dla planowanych robót budowlanych zgodnie z załączonym przez inwestora rysunkiem (linia jasnoniebieska przerywana) - w zakresie w jakim określono,
że całość nieruchomości znajdującego się wewnątrz obszaru zakreślonego kolorem jasnoniebieskim stanowi teren niezbędny dla planowanych robót budowlanych. Zaskarżenie dotyczy tych obszarów, na których znajdują się działki zajęte pod ogólnodostępne drogi, tj.
a) [...], na której części znajduje się ogólnodostępna droga stanowiąca część sieci komunikacyjnej w Gminie,
b) [...], na której części znajduje się ogólnodostępna droga stanowiąca część sieci komunikacyjnej w Gminie,
c) [...], na której części znajduje się droga publiczna pod nazwą "ulica
z" oraz, po uwzględnieniu podziału dokonanego decyzją organu
I instancji: dz. ew. [...] oraz [...], na których części znajduje się droga publiczna pod nazwą "ulica z",
d) [...] na której części znajduje się droga publiczna pod nazwą "ulica z" oraz, po uwzględnieniu podziału dokonanego decyzją organu
I instancji: [...], na której części znajduje się droga publiczna pod nazwą "ulica z" i [...],
e) [...], która stanowi połączenie drogi krajowej z nieruchomościami położonymi poza torami;
2) w zakresie pkt V - w części orzeczenia o zatwierdzeniu podziału nieruchomości zgodnie z liniami ograniczającymi teren inwestycji ustalonymi decyzją organu
I instancji i ustaleniu, że stanowią one jednocześnie linie podziału nieruchomości w zakresie dotyczącym działek:
a) dz. ew. [...] (na której części znajduje się droga), z której powstała dz. ew. [...] (stająca się na mocy zaskarżonej decyzji własnością Skarbu Państwa) i dz. ew. [...], do których nie zapewniono dostępu do drogi publicznej,
b) dz. ew. [...] (na której części znajduje się droga), z której powstała dz. ew. [...] (stająca się na mocy zaskarżonej decyzji własnością Skarbu Państwa) oraz dz. ew. [...], do których nie zapewniono dostępu do drogi publicznej;
3) w zakresie pkt VII - w części dotyczącej działek:
a) [...], na której części znajduje się ogólnodostępna droga stanowiąca część sieci komunikacyjnej w Gminie,
b) [...], na której części znajduje się ogólnodostępna droga stanowiąca część sieci komunikacyjnej w Gminie,
c) [...], na której części znajduje się droga publiczna pod nazwą "ulica z" oraz, po uwzględnieniu podziału dokonanego decyzją organu
I instancji: dz. ew. [...] oraz [...], na których części znajduje się droga publiczna pod nazwą "ulica z",
d) [...] na której części znajduje się droga publiczna pod nazwą "ulica z" oraz, po uwzględnieniu podziału dokonanego decyzją organu
I instancji: [...], na której części znajduje się droga publiczna pod nazwą "ulica z" i v,
e) [...], która stanowi połączenie drogi krajowej z nieruchomościami położonymi poza torami.
Skarżąca przedmiotowej decyzji zarzuciła:
I. naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez brak wnikliwego wyjaśnienia sprawy
w zakresie dotyczącym nieruchomości objętych niniejszą skargą,
a w szczególności:
1) bezkrytyczne ustalenie linii rozgraniczających teren niezbędny dla planowanych robót budowlanych zgodnie z załączonym przez wnioskodawcę rysunkiem (linia jasnoniebieska przerywana) - podczas gdy z wiedzy dostępnej organowi, w tym z załączonej do wniosku mapy z przebiegiem inwestycji (arkusz 4, arkusz 5 - numeracja w ślad za dokumentacją umieszczoną na BIP Województwa M) wynika, że na obszarach tych nieruchomości zlokalizowane są ogólnodostępne drogi, w tym
w szczególności brak analizy, czy przedmiotowe nieruchomości są niezbędne na cele inwestycji w takim stopniu, że uzasadnione jest objęcie ich decyzją, brak rozważenia, czy wobec ich częściowego zajęcia na potrzeby ogólnodostępnych dróg, linia rozgraniczająca nie powinna być poprowadzona w innym miejscu,
a) brak prawidłowej i wnikliwej analizy zaskarżanej decyzji w części dotyczącej zatwierdzenia podziału nieruchomości dz. ew. [...] i [...] pod kątem regulacji zawartej w art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 9ad ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym,
b) brak prawidłowej i wnikliwej analizy zaskarżanej decyzji w części dotyczącej zatwierdzenia podziału nieruchomości dz. ew. [...] i [...] pod kątem regulacji zawartej w art. 120 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 9ad ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym,
2) nieprawidłowe przyjęcie, że skoro w uchwale nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w N z dnia [...] grudnia 1988 r. (Dziennik Urzędowy Województwa N Nr [...]), którą zostały nadane kategorie drogi brak jest załącznika graficznego, to nie można uznać dróg objętych odwołaniem za drogi publiczne, a w konsekwencji nieprawidłowe uznanie,
że wydana decyzja nie zmienia dotychczasowego dostępu działek do dróg publicznych, podczas gdy:
a) wyżej wymieniona uchwała o zaliczeniu do dróg publicznych jest uchwałą funkcjonującą w obrocie,
b) przebieg dróg jest widoczny w terenie, a także uwidoczniony ma mapach dla celów inwestycji załączonych do wniosku, gdzie zaznaczono użytki
i pasy drogowe,
c) przebieg dróg jest widoczny na ogólnodostępnym portalu (Geoportal),
d) co do dz. ew. [...] Gmina posiadała tytuł prawny w postaci własności
i założona księgę wieczystą, co do dz. ew. [...] - Gmina ujawniona była jako posiadacz samoistny nieruchomości,
e) na części działek [...] i [...] oraz [...] (i powstałej z niej dz. ew. [...] oraz [...]) oraz dz. ew. [...] (i powstałej z niej działki [...]) położonych w B znajdują się ogólnodostępne drogi, posiadające swoje nazwy (Z, K) , uwidocznione w Gminnej Ewidencji Miejscowości. Ulic i Adresów.
II. naruszenie prawa materialnego: art. 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 9ad ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym,
a w konsekwencji zatwierdzenie podziału nieruchomości dz. ew. [...]
i [...] bez zapewnienia nieruchomościom wydzielanym dostępu do drogi publicznej;
III. naruszenie prawa materialnego: art. 120 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 9ad ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym prowadzące do braku ustanowienia niezbędnych służebności lub ustalenia obowiązku budowy i utrzymania odpowiednich urządzeń służących zapobieżeniu wystąpieniu szkody lub niedogodnościom, jakie mogą powstać dla właścicieli albo użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiednich wskutek wywłaszczenia lub innego niż dotychczas zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze Gmina wniosła o:
1) uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonej części i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji;
2) zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania - wg norm przepisanych.
Powyższe zarzuty, znalazły rozwinięcie w uzasadnieniu skargi.
Organ w odpowiedzi z dnia 4 grudnia 2024 r. na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą
w zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 16 stycznia 2025 r. skarżąca złożyła pismo procesowe "Replika na odpowiedź Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 4 grudnia 2024 r. na skargę do WSA Gminy B", w której to obok postawionych w skardze zarzutów dodatkowo podniosła następujące zarzuty:
I. naruszenie przepisów stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji w zaskarżanej części, a to:
1) rażące naruszenie art. 10 w zw. z 15 k.p.a. - poprzez stwierdzenie,
że skarżąca nie posiada interesu prawnego do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody z dnia [...] listopada 2023 r. w zakresie działek nr [...], [...] oraz [...], a w konsekwencji nierozpatrzenie odwołania skarżącej
w zakresie, w jakim zdaniem organu odwoławczego skarżąca nie posiada interesu prawnego w niniejszej sprawie - czym Minister dopuścił się naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz nie zapewnił skarżącej czynnego udziału w postępowaniu w stosunku do
ww. działek, co stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji
z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
2) rażące naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 9s ust. 3 i 4 u.t.k. w zw. z art. 128 - 135 u.g.n. - poprzez uniemożliwienie skarżącej otrzymania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości z uwagi na pominięcie w postępowaniu
o wydanie decyzji lokalizacyjnej praw własności skarżącej do działek
ew. [...], [...] oraz [...];
3) rażące naruszenie art. 9q ust. 1 pkt 5 u.t.k. w zw. z art. 93 ust. 3 u.g.n. - poprzez zatwierdzenie podziału dawnej działki ew. [...] pomimo, iż w wyniku tego podziału doszło do utworzenia działki pozbawionej dostępu do drogi publicznej - tj. działki nr [...], która stanowi własność skarżącej, która jednocześnie nie nadaje się do użytkowania zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem (droga publiczną) z uwagi na przerwanie jej ciągu komunikacyjnego z drogą publiczną, która poprzednio posiadała dostęp do drogi publicznej zarówno z uwagi na pełnioną funkcję, jak i fakt bezpośredniego graniczenia z inną drogą publiczną;
II. naruszenia prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 28 k.p.a., w zw. z art. 93 ust. 3 oraz art. 120 u.g.n., jak również w zw. art. 9ad ust. 1 u.t.k. poprzez uznanie, że skarżąca nie posiada interesu prawnego co do występowania jako uczestnik postępowania co do dawnej działki o nr [...] (i powstałych z niej dz. ew. [...] oraz [...]) oraz działek o nr [...] i [...], ponieważ nie stanowią one własności gminy, pomimo tego, że wszystkie wymienione działki stały się własnością Gminy z dniem 1 stycznia 1999 r. na mocy art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U z 1998 r. Nr 133, poz. 872);
2) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 9y ust. 3e u.t.k. poprzez uniemożliwienie skarżącej wykonania prawa do wydania nieruchomości w postaci dawnych działek nr ew. [...], [...] oraz [...] w terminie wskazanym w art.
9y ust. 3e pkt 1-3) u.t.k. a w konsekwencji uzyskania odszkodowania powiększonego o kwotę równą 5% wartości ww. nieruchomości;
3) naruszenie art. 9q ust. 1 pkt 4) u.t.k. - poprzez nieuwzględnienie w żadnym stopniu ochrony interesów niektórych osób trzecich (w tym skarżącej) oraz działanie w sprzeczności z tymi interesami, tj. pozbawienie dostępu do drogi publicznej działek sąsiadujących z dawną działką ew. [...] oraz [...], które przed podziałem stanowiły drogę publiczną, do której dostęp miały wszystkie bezpośrednio sąsiadująca z nią nieruchomości;
4) naruszenie art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez pozbawienie Skarżącej możliwości wykonania przysługującego jej prawa własności w stosunku do działek nr ew. [...], [...] oraz [...], w szczególności możliwości wykonania prawa do wydania nieruchomości oraz otrzymania odszkodowania w zamian za wywłaszczone nieruchomości;
III. naruszenie przepisów postępowania, stanowiące podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, a to:
1) art. 28 w zw. z art. 10 w zw. z art. 15 k.p.a., poprzez błędne ustalenie kręgu stron biorących udział w postępowaniu, a w konsekwencji niezapewnienie skarżącej statusu strony w postępowaniu w stosunku do działek ew. [...], [...] oraz [...];
IV. naruszenia innych przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 7, art. 77 oraz art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez błędne ustalenie, że dawna działka o nr [...] (i powstałe z niej dz. ew. [...] oraz [...]) oraz działki o nr [...] i [...] mają nieuregulowany stan prawny i nie stanowią własności gminy, pomimo tego, że wszystkie wymienione działki stały się własnością Gminy z dniem 1 stycznia 1999 r. na mocy art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872);
2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie przez organ odwoławczy i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo że istniały podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. tj. do uchylenia decyzji Organu I instancji w całości i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Wskazując na powyższe zarzuty, Gmina podniosła, że uzupełnia wnioski zawarte w skardze, w ten sposób, że w przypadku uznania zarzutów zawartych
w niniejszym piśmie, dotyczących nieważności zaskarżonej decyzji, wnoszę
o stwierdzenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., nieważności decyzji
w zaskarżonej części w uwagi na zaistnienie przesłanek określonych w art. 156 k.p.a.
Pismem z dnia 20 stycznia 2025 r. dodatkowe stanowisko w sprawie przedstawił także inwestor.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."),
sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Wskazane wyżej regulacje, określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Podkreślić należy, że w ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi dla niej skutkami, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.
Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania, które uzasadniałoby uwzględnienie złożonych skarg.
Kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu podlegała decyzja Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 30 września 2024 r., znak: DLI-II.7620.28.2023.AZ.8,
w przedmiocie ustalenia lokalizacji linii kolejowej.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9q ust. 5 ustawy o transporcie kolejowym.
Ustawa ta zawiera specjalne uregulowania w zakresie realizacji inwestycji dotyczących linii kolejowych.
Zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych, w tym warunki lokalizacji i nabywania nieruchomości na ten cel oraz organy właściwe
w tych sprawach uregulowane są w ustawie o transporcie kolejowym,
w szczególności w rozdziale 2b "Szczególne zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych".
Wskazać należy, że ustawa ta – w zakresie, w jakim reguluje zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych - stanowi lex specialis
w stosunku do innych ustaw; w tym k.p.a., Prawa budowlanego, ustawy o drogach publicznych i ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami. Wniosek taki można wyprowadzić z uregulowania zawartego w art. 1 pkt 5 u.t.k., ale także i z samego tytułu ww. rozdziału 2b u.t.k. oraz z art. 9o ust. 2 u.t.k. stanowiącego, że do postępowania w sprawach o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stosuje się przepisy k.p.a., ale z zastrzeżeniem przepisów u.t.k., jak również z art. 9ad ust. 3 u.t.k., zgodnie z którym w sprawach dotyczących lokalizacji linii kolejowych, realizowanych w trybie tej ustawy, nie stosuje się przepisów
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, z zastrzeżeniem art. 9n ust. 2 i art. 9o ust. 3 pkt 4 lit. g oraz przepisów ustawy o rewitalizacji. Zgodnie zaś z art. 9ac ust. 1 u.t.k. wojewoda wydaje pozwolenie na budowę linii kolejowej lub poszczególnych odcinków tej linii oraz wszystkich obiektów związanych z jej budową, przebudową
i rozbudową, położonych w granicach województwa, na zasadach i w trybie przepisów Prawa budowlanego. Natomiast zgodnie z art. 9o ust. 2 u.t.k. do postępowania w sprawach o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stosuje się przepisy k.p.a., ale z zastrzeżeniem przepisów tej ustawy.
Ratio legis takiego rozwiązania podyktowane zostało koniecznością uproszczenia i możliwie szybkiej realizacji inwestycji mających znaczenie ogólnospołeczne - linii kolejowych.
Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji Ministra, wskazać należy, że stosownie do treści art. 9o ust. 1 u.t.k., z wnioskiem do Wojewody o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji przedmiotowej inwestycji kolejowej wystąpił uprawniony do tego podmiot, tj. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. z siedzibą
w W.
Zgodnie z art. 9o ust. 3 u.t.k., do wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej dla omawianego przedsięwzięcia załączona została mapa w skali 1:500 przedstawiająca proponowany przebieg linii kolejowej, z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla planowanych obiektów budowlanych. We wniosku określono zmiany
w dotychczasowym przeznaczeniu, zagospodarowaniu i uzbrojeniu terenu oraz wskazano nieruchomości lub ich części, które planowane są do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub stanowią jego własność.
Inwestor we wniosku określił nieruchomości lub ich części, z których korzystanie będzie ograniczone, jak również nieruchomości podlegające zajęciu na podstawie art. 9ya ust. 1 u.t.k.
Inwestor przedłożył także wymagane przez art. 9o ust. 3 pkt 4 ustawy
o transporcie kolejowym opinie właściwych organów, bądź dowody potwierdzające doręczenie wystąpień o ich wydanie, w przypadku ich niewydania, co należało potraktować jako brak zastrzeżeń do wniosku.
Ponadto, inwestor dołączył do wniosku:
1) decyzję RDOŚ w K z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak: [...],
o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia pn.: "Prace na liniach kolejowych nr [...], [...], [...] na odcinku S - S - C - Z" (dalej: "decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach RDOŚ"), która zgodnie z zamieszczoną na niej klauzulą stała się ostateczna z dniem [...] października 2017 r.;
2) postanowienia RDOŚ w K. z dnia [...] marca 2018 r.,
znak: [...], z dnia [...] marca 2018 r., znak: [...], z dnia [...] listopada 2019 r" znak: [...], z dnia [...] czerwca 2019 r., znak: [...], w przedmiocie sprostowania oraz wyjaśnienia zapisów decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach RDOŚ;
3) decyzję RDOŚ w K z dnia [...] stycznia 2022 r., znak: [...] zmieniającą decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach RDOŚ;
4) postanowienie RDOŚ w K z dnia [...] lutego 2022 r., znak: [...], w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji zmieniającej RDOŚ;
5) postanowienie RDOŚ w K z dnia [...] lipca 2022 r., znak: [...], w przedmiocie sprostowania decyzji zmieniającej RDOŚ.
Należy zatem podsumować, że wniosek o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji przedmiotowej inwestycji kolejowej zawiera wszystkie wymagane prawem elementy.
Zdaniem Sądu, organ I instancji prawidłowo poinformował strony o wszczętym postępowaniu, podał jego podstawę prawną, pouczył o możliwości zapoznania się
z aktami sprawy, wskazując miejsce, w którym strony mogą zapoznać się z tą dokumentacją, a zatem należycie i wyczerpująco poinformował strony
o okolicznościach faktycznych i prawnych, będących przedmiotem postępowania administracyjnego, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków.
Zgodnie z art. 9o ust. 6 ustawy o transporcie kolejowym, Wojewoda, pismem
z dnia [...] października 2023 r., zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie wnioskodawcę oraz właścicieli
i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie przedmiotowej decyzji, wysyłając zawiadomienie odpowiednio na adres wskazany we wniosku oraz na adresy wskazane w katastrze nieruchomości. Pozostałe strony postępowania zostały poinformowane o jego wszczęciu w drodze obwieszczeń.
W przedmiotowym zawiadomieniu i obwieszczeniu organ I instancji wskazał nieruchomości lub ich części objęte wnioskiem, jak również poinformował o miejscu, w którym strony mogą zapoznać się z dokumentacją dotyczącą inwestycji.
Po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem dowodowym organ odwoławczy stwierdził, iż wydana w I instancji decyzja nie narusza prawa, a tym samym powinna zostać utrzymana w mocy. Minister podał przy tym szczegółowo motywy podjętego rozstrzygnięcia.
Zdaniem Sądu, wniesiona przez Wójta Gminy B skarga z dnia
30 października 2024 r. oraz jej uzupełnienie z dnia 16 stycznia 2025 r. nie zasługują na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez Ministra w zakresie tego, kto i na jakiej podstawie, posiada interes prawny do zaskarżenia konkretnych rozwiązań objętych zaskarżoną decyzją.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że w wypadku, kiedy odwołaniem objęta jest decyzja dotycząca inwestycji liniowej, jaką jest inwestycja kolejowa, oddziaływującej na prawa wielu osób, czy też innych podmiotów, wywodzone z własności (użytkowania wieczystego) nieruchomości, skarżący może wywodzić własny interes prawny, uzasadniający jego legitymację czynną, wyłącznie z konieczności ochrony własnego, indywidulanego i określonego prawa i to tylko w tym zakresie, w jakim decyzja lub jej część na prawo to rzeczywiście wpływa. Interes właścicieli konkretnych nieruchomości co do kwestionowania decyzji przesądzających o przebiegu inwestycji liniowych może dotyczyć wyłącznie tych ich odcinków, których przebieg skutkuje bezpośrednią ingerencją w ich prawa podmiotowe - prawo własności. Osoba, czy też inny podmiot, posiadający prawo własności, użytkowania wieczystego lub inne ograniczone prawo rzeczowe są stroną decyzji, ale tylko w części dotyczącej ich nieruchomości. Tak samo jednostkom samorządu terytorialnego przysługują procesowe formy kwestionowania wydanych rozstrzygnięć administracyjnych dotyczących ustalenia lokalizacji inwestycji/zezwolenia na realizację inwestycji (np. odwołanie), ale tylko w stosunku do tych ustaleń, które będą naruszały interes prawny tych jednostek, wynikający z przysługiwania prawa własności do nieruchomości objętych lokalizacją projektowanej inwestycji. Sam fakt reprezentowania interesu publicznego lub społecznego społeczności lokalnej, jak również status zarządcy dróg gminnych na terenie Gminy, nie uprawnia Wójta/Gminy do kwestionowania decyzji Ministra i decyzji Wojewody dotyczących inwestycji liniowej w dalszej części niż ta, która wiąże się z przysługującym Gminie prawem własności do nieruchomości objętych tą decyzją (por. M. Wolanin, Ustawa
o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Komentarz 2. wydanie, C.H. Beck Warszawa 2010, str. 93 - 94).
W realiach niniejszej sprawy Gmina kwestionuje decyzję w przedmiocie ustalenia lokalizacji ww. inwestycji w zakresie odnoszącym się do 5 następujących działek: nr ewid. [...], nr ewid. [...], nr ewid. [...], nr ewid. [...] oraz
nr ewid. [...], z obrębu [...] B.
Jak wynika z akt sprawy, działka nr ewid. [...] w wypisie z rejestru gruntów oznaczona jest użytkiem gruntowym "dr" - drogi, i posiada nieuregulowany stan prawny, tzn. Gmina jest wskazana jako władający na zasadach samoistnego posiadania. Ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z rejestru gruntów wynika, iż działka ta nie ma założonej księgi wieczystej.
Odnośnie zaś działek nr ewid. [...] i nr ewid. [...], w wypisie z rejestru
gruntów oznaczone są użytkiem gruntowym "Tk" - tereny kolejowe, i posiadają nieuregulowany stan prawny, tzn. Polskie Koleje Państwowe S.A. jest wskazana jako władający na zasadach samoistnego posiadania. Działki te nie mają założonej księgi wieczystej.
Tym samym do prawidłowej konkluzji doszedł organ odwoławczy uznając,
że w odniesieniu do ww. działek nr ewid. [...], nr ewid. [...] i nr ewid. [...], Gmina nie posiada żadnych praw rzeczowych (własności, użytkowania wieczystego). Słusznie uważa bowiem Minister, że posiadanie jest tylko stanem faktycznym, a nie prawnym (zob. wyrok NSA w Warszawie z dnia 11 lipca 2003 r., sygn. akt IV SA 3886/01, wyrok WSA w Kielcach z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 848/12, opubl. CBOS). Posiadacz nie jest stroną postępowania wywłaszczeniowego - nie ma bowiem praw podlegających wywłaszczeniu. Interes posiadacza, jako niemający charakteru pochodnego z prawem własności nieruchomości (w tym przypadku prawo chronione, z którego wywodzony jest interes prawny), ma wyłącznie charakter faktyczny. Zatem Gmina nie ma interesu prawnego do kwestionowania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej
w części dotyczącej działki nie będącej jej własnością.
W tym miejscu należy jednak podnieść, że w uzupełnieniu złożonej skargi, Gmina wskazuje, że stanowisko Ministra co do braku interesu prawnego skarżącej
w zakresie ww. działki ew. [...] (i powstałej z niej dz. ew. [...] oraz [...]),
jak również ww. działek o nr ew. [...] i [...] prowadzące do wydania zaskarżonej decyzji i utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, jak również zawarte w odpowiedzi na skargę, jest nieprawidłowe.
Skarżąca wskazała przy tym ponownie, że:
a) na działce nr ewid. [...] i [...] znajduje się droga stanowiąca część drogi o nazwie "Z", której została nadana kategoria drogi publicznej uchwałą nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w N z dnia [...] grudnia 1988 r.,
b) na działce nr ew. [...] i [...] znajduje się droga stanowiąca część drogi o nazwie "K", której została nadana została kategoria drogi publicznej uchwałą nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej
w N z dnia [...] grudnia 1988 r.
Jak podała dalej Gmina, drogi te, zostały zaliczone do dróg gminnych z mocy prawa, na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.; dalej: "Przepisy Wprowadzające"). Zgodnie z tym przepisem z dniem
1 stycznia 1999 r. dotychczasowe drogi gminne oraz lokalne miejskie stały się drogami gminnymi (w myśl nowych przepisów).
Zgodnie z art. 73 ust. 1 Przepisów Wprowadzających, nieruchomość zajęta pod drogę publiczną, a niebędąca własnością jednostki samorządu terytorialnego,
z dniem 1 stycznia 1999 r. staje się z mocy prawa własnością właściwej jednostki samorządu terytorialnego, co czyni zadość obecnie obowiązującym wymaganiom, zgodnie z którymi droga gminna musi być własnością gminy (nie może biec po gruncie dzierżawionym, a jedynie należącym do gminy, co potwierdzać ma ugruntowana linia orzecznicza (np. wyrok NSA z 28 maja 2009 r. I OSK 148/09; wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2016 r. I OSK 179/16; wyrok NSA z 17 lipca 2014 r.
I OSK 708/14.
Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy, w ocenie skarżącej, działka
nr [...] i [...] zajęta na drogę publiczną (ul. Z) oraz działki nr [...]
i [...] zajęte na drogę publiczną (ul. K) z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością skarżącej.
Gmina podkreśliła przy tym, że przejście własności nieruchomości odbywa się z mocy prawa. Tym samym, dla skutecznego przejścia własności, nie jest wymagane dodatkowe działanie gminy (skarżącej), co potwierdzać mają tezy zawarte w wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 lutego 2020 r. I SA/Wa 1818/19, jak też w wyroku NSA z 13 sierpnia 2021 r. I OSK 414/21.
Oznaczać to ma, że wbrew twierdzeniom zarówno Wojewody, jak i Ministra, działki te posiadają uregulowany stan prawny, a ich właścicielami jest skarżąca.
Stanowisko to, nie jest jednak w pełni prawidłowe, a przynajmniej – jako niepełne - nie może stanowić o interesie prawnym skarżącej.
Gmina pomija bowiem zupełnie, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem dla zastosowania przepisu art. 73 ust. 1 Przepisów wprowadzających dana nieruchomość (lub jej część) musi pozostawać we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie będąc jednak ich własnością, jak również musi być na tej nieruchomości (lub na jej części) urządzona droga publiczna. Jednocześnie brak wcześniejszego wydzielenia działki nie jest przeszkodą do nabycia własności w tym trybie, bo kwestie ewidencyjne czy podziałowe czy wieczystoksięgowe, mają w tym przypadku charakter następczy. Po myśli
art. 73 ust. 3 ustawy podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia prawa własności jest ostateczna decyzja wojewody. (zob. wyrok NSA z dnia
19 września 2024 r. I OSK 827/23). Organ w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie ww. art. 73 ust. 1, ocenia jedynie złożony przez stronę wniosek, prowadzi postępowanie dowodowe w granicach zgłoszonych przez wnioskodawcę dowodów, ewentualnie w ramach złożonego wniosku przeprowadza dowody, których strona nie może przedstawić (ale o to wnioskuje). Na tej podstawie dokonuje subsumpcji w zakresie łącznego spełniania trzech przesłanek wskazanych w art. 73 ust. 1 tej. Ich spełnienie daje podstawę do wydania decyzji pozytywnej o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa z dniem
1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną.
Brak zaś spełniania którejkolwiek z przesłanek wynikających z art. 73 ust. 1 Przepisów wprowadzających ustawy reformujące administrację publiczną
a contrario musi skutkować wydaniem decyzji odmownej (wyrok NSA z dnia
28 października 2024 r. I OSK 926/23). Decyzja wydana w trybie art. 73 ust. Przepisów wprowadzających ma charakter deklaratoryjny i może być wydana wyłącznie w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że dana nieruchomość
z mocy prawa przeszła na własność jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. Innymi słowy decyzja taka nie może zostać wydana w sytuacji braku bezsprzecznych i niespornych dowodów świadczących o tym, że dana nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, natomiast była zajęta pod drogę publiczną i pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego (zob. wyrok NSA z dnia 28 października 2024 r. I OSK 1431/23).
W realiach niniejszej sprawy, skarżąca nie przedstawiła natomiast jakiejkolwiek ostatecznej decyzji, z której miałoby wynikać, że odpowiedni do tego organ (wojewoda) potwierdził przejście ww. działek na własność Gminy.
Ponadto, odnośnie działek nr [...] i nr [...], to jak słusznie zauważył organ odwoławczy, zostały one wymienione odpowiednio w poz. [...] i w poz. [...] załącznika nr 6 pn.: "Tereny zamknięte zastrzeżone ze względu na obronność
i bezpieczeństwo państwa, przez które przebiegają linie kolejowe, dla województwa m", do decyzji Nr 14 Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2020 r.
w sprawie ustalenia terenów zamkniętych, przez które przebiegają linie kolejowe (Dz.Urz.MI. z 2020 r. poz. 38, z późn.zm.). Tym samym, nie mogą one stanowić części drogi o nazwie "K", tak jak chciałaby tego skarżąca.
Reasumując, wszelkie podnoszone w skardze, jak i w jej uzupełnieniu zarzuty, Sąd uznał za niezasadne – w zakresie bowiem działek nr ewid. [...], nr ewid. [...] i nr ewid. [...], Gmina nie posiada żadnych praw rzeczowych (własności, użytkowania wieczystego), a tym samym – nie posiada interesu prawnego w kwestionowaniu rozwiązań projektowych przyjętych przez oba organy.
Odnośnie zaś pozostałych dwóch działek, tj. nr ewid. [...] oraz nr ewid. [...], w wypisie z rejestru gruntów oznaczone są one użytkiem gruntowym "dr". Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów i prowadzoną księgą wieczystą działki
nr ewid. [...] oraz nr ewid, [...] stanowią własność Gminy, co też prowadzi do wniosku, iż co do tych działek Gmina posiada interes prawny, wynikający z prawa własności.
Jak wynika z decyzji organu I instancji działka nr ewid. [...] została podzielona na działki nr [...] (pod inwestycję w zakresie niezbędnym dla realizacji inwestycji) oraz nr [...] (pozostająca przy dotychczasowym właścicielu). Z kolei działka nr [...] na mocy decyzji Wojewody stała się w całości własnością Skarbu Państwa i przeszła w użytkowanie wieczyste inwestora, bowiem działka ta jest niezbędna w całości do lokalizacji przedmiotowej inwestycji w zakresie linii kolejowej.
Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów skargi, iż organy nie przeprowadziły analizy, czy przedmiotowe nieruchomości są niezbędne na cele inwestycji w takim stopniu, że uzasadnione jest objęcie ich decyzją, to podnieść trzeba, że zgodnie
z art. 9o ust. 3 pkt 1 i 3 u.t.k., to inwestor we wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, decyduje o jej przebiegu oraz o wielkości terenu niezbędnego dla obiektów budowlanych, załączając mapy przedstawiające proponowany przebieg linii kolejowej (linie rozgraniczające teren) oraz mapy zawierające projekty podziałów nieruchomości.
Zatem zarówno Wojewoda, jak i Minister, mogą działać tylko w granicach tego wniosku i nie mają możliwości ingerowania w lokalizację inwestycji, a więc
i w przebieg linii podziału nieruchomości zaproponowany przez wnioskodawcę.
Organy mogą oceniać jedynie zgodność z prawem planowanego przedsięwzięcia, w szczególności spełnienie warunków zawartych w przepisach ustawy o transporcie kolejowym, bowiem stosownie do przepisu art. 9ae u.t.k.,
nie można uzależniać wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej od spełnienia świadczeń lub warunków nieprzewidzianych obowiązującymi przepisami.
Organ orzekający w przedmiocie lokalizacji linii kolejowej nie może modyfikować wniosku inwestora, ani też korygować przebiegu linii. Aby odmówić ustalenia lokalizacji linii kolejowej w sposób wnioskowany przez inwestora, organ musi zatem wykazać jej niezgodność z przepisami prawa. Ocenia więc legalność lokalizacji inwestycji w danym miejscu i nie ma kompetencji do oceny jej celowości, czy też słuszności ewentualnej realizacji inwestycji celu publicznego w inny sposób. W toku postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji linii kolejowej organ administracji nie ma prawa modyfikować przebiegu inwestycji wyznaczonego przez inwestora. Nie może też odmówić wydania decyzji pozytywnej, o ile planowana lokalizacja pozostaje w zgodzie z przepisami powszechnie obowiązującego prawa (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2017 r.,
sygn. akt II OSK 2892/15, z dnia 30 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 762/17,
i z dnia 15 czerwca 2016 r" sygn. akt II OSK 721/16, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 611/17, z dnia 9 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 786/17, z dnia 28 października 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1534/16, z dnia 19 października 2016 r., sygn. akt
IV SA/Wa 1561/16, z dnia 15 lipca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1532/15, i z dnia
30 maja 2012 r" sygn. akt IV SA/Wa 1899/11 wszystkie powołane orzeczenia publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Również orzecznictwo sądowo-administracyjne - zapadłe wprawdzie
w odniesieniu do regulacji ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
(Dz. U. z 2023 r., poz. 162, dalej: "specustawa drogowa"), jest zdaniem Sądu w pełni aktualne w świetle rozwiązań przyjętych w ustawie o transporcie kolejowym i nie pozostawia co do zagadnienia kontroli przebiegu tego rodzaju inwestycji liniowych żadnych wątpliwości (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia
13 września 2017 r., sygn. akt II OSK 1705/17, z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt
II OSK 3221/14, i z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 93/14, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2952/16, z dnia 30 stycznia 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 2513/16, i z dnia 15 stycznia 2016 r" sygn. akt VII SA/Wa 2446/15).
Podsumowując ten wątek wyjaśnić należy, że to inwestor jest kreatorem miejsca, sposobu i kształtu realizacji inwestycji, natomiast organ orzekający wyznacza dopuszczalne prawem granice tej kreacji, poprzez dokonywanie oceny prawnej, kończącej się aktem władztwa publicznego, zakreślającego te granice. Zadaniem organu jest bowiem sprawdzenie, czy wyznaczone przez wnioskodawcę linie rozgraniczające teren inwestycji kolejowej odpowiadają woli ustawodawcy wyrażonej w regulacjach prawnych mających znaczenie dla wydania decyzji
o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej.
Pogląd ten potwierdza również przywołane przez organ stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 października 2012 r., K 4/10 - dotyczącym przepisów specustawy drogowej - zwrócił uwagę na specyfikę spraw dotyczących budowy dróg publicznych, których budowa jest realizacją celu publicznego. Budowa bezpiecznych dróg w Polsce stanowi nadal priorytetowy cel publiczny, gdyż jest konieczna zarówno dla ochrony środowiska, jak i zdrowia, wolności i praw konstytucyjnych całych społeczności. Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że po pierwsze, drogi są budowane nie w interesie państwa, jednostki samorządu terytorialnego czy zarządcy drogi, lecz w interesie wszystkich członków społeczeństwa, także tych wywłaszczonych; po drugie, uproszczona procedura wywłaszczenia z mocy prawa podczas realizacji inwestycji liniowych, obejmujących wiele nieruchomości, jest metodą skuteczną; po trzecie, lokalizacja (wytyczenie) drogi niejako narzuca listę nieruchomości, które muszą być zajęte, a zatem wywłaszczone. Jeżeli przyjmujemy, że przebieg drogi jest wyznaczony w sposób racjonalny przez grono specjalistów z zakresu transportu, geologii, ochrony środowiska, musimy przyjąć nieuchronność zajęcia ściśle oznaczonych gruntów pod budowę drogi. Trzeba mieć na względzie liniowy charakter inwestycji drogowych, który dyktuje w sposób naturalny pewne rozstrzygnięcia, w szczególności co do wyboru nieruchomości objętych decyzją i - w następstwie jej wydania - wywłaszczonych. Przy założonym przebiegu drogi - z jednej strony, wybór działek, przez które ma ona przebiegać, jest bardzo ograniczony albo wręcz wybór taki nie istnieje, z drugiej strony - wypadnięcie choćby jednej z grup wywłaszczonych nieruchomości może unicestwić całą inwestycję. Należy ponadto mieć na uwadze,
że wniosek o wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej składa zarządca drogi.
W ocenie Sądu, przedstawiony powyżej pogląd Trybunału Konstytucyjnego znajduje zastosowanie również w zakresie zasad ustalania lokalizacji inwestycji dotyczących linii kolejowych, co prowadzi do wniosku, że organy nie miały podstaw prawnych do tego aby zakwestionować przebieg inwestycji zaproponowany przez inwestora.
Ponownie wskazać należy, że organ orzekający w przedmiocie lokalizacji linii kolejowej nie może modyfikować wniosku inwestora, ani też korygować przebiegu linii. To inwestor samodzielnie dokonuje wyboru najbardziej korzystnych rozwiązań lokalizacyjnych i następnie techniczno-wykonawczych inwestycji, mając na uwadze spowodowanie jak najmniejszych uciążliwości dla właścicieli nieruchomości. Z uwagi na "priorytetowy" charakter celu publicznego określonego w przepisach ustawy
o transporcie kolejowym trzeba przyjąć, że nawet istotne naruszenie interesu indywidualnego strony nie będzie zasadniczo w tym postępowaniu uzasadniać wydania decyzji negatywnej dla inwestora, zwłaszcza jeśli takie naruszenie nie będzie opierało się na jednoczesnym naruszeniu wyraźnego przepisu prawa. Zbyt szerokie uwzględnienie ochrony interesów osób trzecich w postępowaniu w sprawie wydania tej decyzji mogłoby bowiem w praktyce uniemożliwić realizację inwestycji kolejowej, której immanentną cechą jest liniowy charakter (wykluczenie możliwości realizacji inwestycji na jednej z działek może zniweczyć możliwość realizacji całej inwestycji (Trela Marcin (red.), Wajda Paweł (red.), Wierzbowski Marek (red.), Ustawa o transporcie kolejowym. Komentarz, Opublikowano: WKP 2022 ). Jeżeli zaś skarżąca uważa, że w wyniku realizacji przedmiotowej inwestycji doznała szkody, może skorzystać ze stosownego powództwa cywilnego i przedstawić dowody na okoliczność powstałej szkody i jej wielkości.
Ponadto w orzecznictwie sądowo-administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia
18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2073/17) podkreśla się, że pojęcie uzasadnionych interesów powinno być interpretowane w sposób obiektywny. Interesy te muszą znajdować swoje umocowanie w przepisach powszechnie obowiązującego prawa. Wyznacznikiem zakresu, w jakim wydający decyzję organ ma obowiązek chronić uprawnienia osób trzecich, są przepisy prawa materialnego. Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich nie może być jednak rozumiana w sposób absolutny. Nie chodzi bowiem o wszelkie utrudnienia, jakie może przynieść planowane przedsięwzięcie, a jedynie o takie, które mogą dotyczyć naruszeń interesów prawnych, a nie interesów faktycznych innych osób. O naruszeniu interesu osób trzecich można więc mówić jedynie wtedy, gdy zostały naruszone w tym względzie konkretne przepisy. Jeżeli inwestycja nie wykazuje żadnej sprzeczności
z przepisami prawa, to spowodowane realizacją inwestycji faktyczne dolegliwości dla otoczenia nie mogą zostać zakwalifikowane, jako naruszające uzasadnione interesy osób trzecich (por. wyroki: NSA z 24 września 2015 r. sygn. akt II OSK 182/14; WSA w Białymstoku z 8 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Bk 472/15; WSA w Poznaniu z 22 czerwca 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 258/16).
Podkreślić należy, że decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji kolejowej jest pierwszą z cyklu decyzji wydawanych w procesie inwestycyjnym, ma ona charakter wstępny - określa dopuszczalność zamierzenia inwestycyjnego w wyznaczonej przez inwestora lokalizacji, a także wskazuje ogólne warunki i zasady, którym inwestycja powinna odpowiadać. Uszczegółowienie tych warunków i zasad następuje natomiast przed organami administracji architektoniczno-budowlanej w ramach postępowania
o wydanie pozwolenia na budowę, tj. na etapie procesu późniejszego niż ten wstępny, na którym podejmowana jest decyzja lokalizacyjna. Ochrona interesów osób trzecich na etapie ustalania lokalizacji linii kolejowej nie może zatem obejmować działań właściwych na etapie pozwolenia na budowę, wobec czego nie może być tak konkretna i szczegółowo określona, jak ma to miejsce w decyzji
o pozwoleniu na budowę, którą inwestor będzie musiał uzyskać przed rozpoczęciem robót budowlanych związanych z ww. przedsięwzięciem inwestycyjnym (zob. wyrok WSA w Warszawie z 17 grudnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1865/13).
W decyzji lokalizacyjnej następuje jedynie ustalenie zakresu terenu niezbędnego dla planowanej inwestycji. Decyzja lokalizacyjna nie rozstrzyga
w przedmiocie szczegółowych rozwiązań projektowych, ani nie odnosi się do przyszłej realizacji inwestycji. Ponadto organ wydający decyzję dotyczącą ustalenia lokalizacji inwestycji nie jest kompetentny do oceny przesłanek ekonomicznych oraz społecznych powstającej inwestycji, w jej kształcie określonym przez inwestora.
Do organu administracji należy jedynie ocena wniosku inwestora pod względem jego zgodności z prawem powszechnie obowiązującym.
Jeszcze raz podkreślić należy, że decyzja Ministra została wydana na podstawie przepisów zawartych w rozdziale 2b ustawy o transporcie kolejowym zatytułowanym "Szczególne zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych".
Przepisy te, obok wspomnianych już regulacji zawartych w specustawie drogowej, należą do szczególnych regulacji prawnych o ograniczonym czasowo okresie obowiązywania, których podstawowym celem jest uproszczenie
i przyspieszenie inwestycji infrastrukturalnych (z reguły realizowanych
z zaangażowaniem funduszy unijnych). Uproszczenia te z natury rzeczy muszą wiązać się z ograniczeniem praw właścicieli nieruchomości objętych inwestycją
w porównaniu z ogólną (zwykłą) procedurą zmierzająca do realizacji inwestycji celu publicznego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 października 2016 r. IV SA/Wa 1534/16).
Tymi okolicznościami należy uzasadniać z jednej strony znaczne zwiększenie uprawnień inwestora (decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej rozstrzyga jednocześnie o ustaleniu lokalizacji inwestycji, zatwierdza podział nieruchomości
i orzeka o przejściu z mocy prawa nieruchomości lub ich części na własność odpowiedniego podmiotu publicznoprawnego, jak również określa ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości dla prowadzenia inwestycji kolejowej), natomiast z drugiej zdecydowane ograniczenie uprawnień właścicieli nieruchomości.
Zaprojektowanie inwestycji pozostawia się specjalistom posiadającym odpowiednie przygotowanie zawodowe, a nie powinny decydować o tym strony postępowania, których nieruchomości zostały objęte wnioskiem o wydanie decyzji lokalizacyjnej, gdyż żaden z przepisów nie przewiduje takich uprawnień (zob. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1282/17). Organ nie może bowiem uwzględniać protestów obywateli, wyrażających ich osobiste zapatrywania, czy też ich odmiennego stanowiska, które pozostają poza ochroną prawną i nie wynikają
z norm prawa. Oczekiwania, postulaty i życzenia, co do określonego przebiegu inwestycji - nie mające prawnego osadzenia - są bezskuteczne.
Z samej bowiem istoty przedsięwzięcia kolejowego, będącego inwestycją liniową, wynika ingerencja w prawa przysługujące innym podmiotom w stosunku do nieruchomości objętych projektowaną inwestycją. Z omawianej ingerencji wynikać mogą z kolei inne utrudnienia dla podmiotów dotychczas wykorzystujących daną nieruchomość w określony sposób. Nie oznacza to jednak, że taka decyzja
o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej jest wadliwa. Organ wydający decyzję o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej nie jest kompetentny do oceny przesłanek ekonomicznych oraz społecznych powstającej inwestycji, w jej kształcie określonym przez inwestora. Obowiązkiem organu administracji jest jedynie ocena wniosku inwestora pod względem jego zgodności z prawem powszechnie obowiązującym.
Odnośnie szeregu zarzutów dotyczących pozbawienia działek nr ewid. [...] oraz nr ewid. [...], należących do skarżącej, w tym naruszenia przy tym przepisów u.g.n. to również i one nie zasługiwały na uwzględnienie. Zauważyć przy tym należy, iż zarzuty odnośnie tych dwóch działek nie były podnoszone na etapie postępowania odwoławczego, a dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego.
Dokonując jednak kontroli sądowoadministracyjnej legalności zajęcia tych działek pod przedmiotową inwestycję, w pierwszej kolejności należy podnieść,
że o pozbawieniu konkretnej działki dostępu do drogi publicznej, jak chciałaby tego skarżąca, nie może świadczyć jedynie to, że na podstawie uchwały nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w N z dnia [...] grudnia 1988 r. (Dziennik Urzędowy Województwa N Nr [...]), do kategorii dróg gminnych zaliczono drogi określone w załączniku do tej uchwały. Jak sama przyznaje skarżąca uchwała ta nie zawiera załącznika graficznego, z którego jednoznacznie wynikałoby, przez które działki przebiegają te drogi. Z ww. uchwały wynika jedynie, że na terenie Gminy B do kategorii dróg gminnych zaliczono drogę nr [...]
– Z oraz nr [...] – K. Bez znaczenia przy tym pozostaje to,
że przebieg dróg jest widoczny w terenie oraz na Geoportalu – świadczy to jedynie
o tym, że poprzez wspomniane dwie działki (nr ewid. [...] oraz nr ewid. [...]) przebiegała droga w znaczeniu faktycznym (działki te były wykorzystywane jako drogi), nie oznacza to jednak – z wyżej wskazanych względów – że poprzez te działki przebiegała droga w znaczeniu prawnym, a tylko taka droga, zasługuje na ochronę prawną.
Niemniej jednak, w wypisie z rejestru gruntów obie te działki oznaczone są użytkiem gruntowym "dr". Zgodnie z tym wypisem i prowadzoną księgą wieczystą działki nr [...] oraz nr [...] stanowią własność Gminy.
Działka nr [...] w decyzji Wojewody została podzielona na działki
nr [...] (pod inwestycję w zakresie niezbędnym dla realizacji inwestycji) oraz
nr [...] (pozostająca przy dotychczasowym właścicielu).
Z kolei działka nr [...] na mocy decyzji Wojewody stała się w całości własnością Skarbu Państwa i przeszła w użytkowanie wieczyste inwestora, bowiem działka ta jest niezbędna w całości do lokalizacji przedmiotowej inwestycji w zakresie linii kolejowej.
Podkreślić przy tym należy, iż uprawnienie do dokonania podziału nieruchomości oraz przejęcia całości lub części nieruchomości pod inwestycję,
ma oparcie w przepisach ustawy o transporcie kolejowym. Zgodnie z art. 9q ust. 1 u.t.k. decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej zawiera w szczególności odpowiednio: zatwierdzenie podziału nieruchomości, o którym mowa w art. 9s ust. 1 (pkt 5) oraz oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości lub map z projektami podziału nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego (pkt 7a).
W zakresie pierwszej działki - nr [...], która została podzielona na działki nr [...] (pod inwestycję) oraz nr [...] (pozostająca przy dotychczasowym właścicielu), to jak wynika z akt sprawy (dokumentacja projektowa) oraz analizy Geoportalu, na skutek przejęcia niewielkiej powierzchniowo wydzielonej działki
nr [...], wprawdzie dojdzie do utrudnienia dostępu niektórych działek do drogi publicznej (w szczególności jest to widoczne na załączniku nr 4 do skargi z dnia
30 października 2024 r.), to jednak nie można jednocześnie stwierdzić, iż pozbawi to jakąkolwiek działkę dostępu do drogi publicznej. Pozostała bowiem przy dotychczasowym właścicielu działka nr [...] sama w sobie jest wykorzystywana jako droga (co wielokrotnie powtarzała skarżąca),
a w obecnym kształcie nadal stanowi tą drogę, do której dostęp ma szereg innych nieruchomości, w szczególności te, które znajdują się od zachodniej strony przejętej pod inwestycje działki.
Ratio legis przywoływanego wielokrotnie przez skarżącą przepisu art. 93 ust. 3 u.g.n oraz art. 120 u.g.n. sprowadza się do tego, aby na skutek dokonywanych podziałów nie tworzyć działek które będą pozbawione dostępu do drogi publicznej.
W orzecznictwie wskazuje się, że warunkiem zatwierdzenia projektu podziału jest zapewnienie nowo tworzonym działkom dostępu do drogi publicznej (art. 93 ust. 3 u.g.n.). Dostęp ten nie musi być bezpośredni, może być także pośredni - przez drogę wewnętrzną. Wprowadzenie przez ustawodawcę tego dodatkowego warunku podziału wiąże się z potrzebą i celowością tworzenia tylko takich nowych działek, które mają samodzielny dostęp (dojazd) do dróg publicznych. Zachodzi tu swoistego rodzaju powiązanie z unormowaniem zawartym w Prawie budowlanym, według którego pozwolenie na budowę nie może być wydane, jeżeli działka, na której ma być wzniesiony obiekt budowlany, nie ma dojazdu do drogi publicznej. Zatem prawne zapewnienie dostępu do drogi publicznej może być zagwarantowane (jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie) np. przez ustanowienie służebności drogi koniecznej na drogach wewnętrznych (zob. wyrok NSA z dnia 17 lipca 2024 r. I OSK 334/23).
Na gruncie niniejszej sprawy nie będzie to miało miejsca – bowiem zarówno
w ówczesnym kształcie (jako działka nr [...]) jak i w obecnym ([...]) stanowi ona drogę, która zapewnia dostęp do szeregu innych nieruchomości. Jednocześnie, co już zostało dokładnie opisane wyżej, aby zarzucać pozbawienia dostępu konkretnej nieruchomości do drogi publicznej, Gmina musiałaby wykazać po pierwsze – konkretne nieruchomości, które zostaną pozbawione takiego dostępu,
a po drugie – prawo własności do tych nieruchomości. Skarżąca natomiast kwestionuje jedynie, że dostępu do drogi publicznej zostaną pozbawione te działki, które same w sobie wykorzystywane są jako droga dla zupełnie innych nieruchomości. Tym samym, odnośnie drugiej ze wspomnianych działek
- nr [...], która również wykorzystywana była jako droga (a raczej jej część)
i została przejęta w całości pod inwestycję, skarżąca nie może skutecznie podnosić zarzutu pozbawienia działki dostępu do drogi publicznej bez wskazania innych działek, które zostaną pozbawione dostępu do drogi publicznej. Gmina musiałaby dokładnie wskazać te działki i jednocześnie wykazać, iż posiada do nich prawo własności. Na gruncie tej sprawy takich wywodów jednak zabrakło.
Z powyższych względów za niezasadne Sąd uznał zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 93 ust. 3 i 120 u.g.n.
Z powyżej opisanych względów niezasadny jest w ocenie Sądu zarzut skarżącej dotyczący naruszenia jej interesu w kontekście wskazanego w art. 9q ust. 1 pkt 4 i 5 u.t.k., jak i 9s ust. 3 i 4 u.t.k. oraz art. 9ad ust. 1 u.t.k., czy też art. 9y ust. 3e u.t.k.
Sąd nie znalazł także podstaw do uznania zarzutów naruszenia przepisów postępowania – zarówno art. 10, 15 i 28 k.p.a., jak i art. 7 i 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Skarżąca miała bowiem na każdym etapie postępowania możliwość wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego (art. 10 k.p.a.), a organy prawidłowo (w odniesieniu do wskazanych wyżej działek) uznały jej interes prawny, czym nie naruszyły ani art. 15 k.p.a. ani art. 28 k.p.a.
W ocenie Sądu, Minister realizując obowiązek wyjaśniania zasadności rozstrzygnięcia, przedstawił w zaskarżonej decyzji ustalony stan faktyczny
i zastosowane do niego przepisy prawa, wykazując, że rozstrzygnięcie organu
I instancji jest z nimi zgodne, co też dało wyraz w utrzymaniu w mocy tej decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Zdaniem Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, zaś organy wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie składowe elementy. Ponadto postępowanie w niniejszej sprawie wbrew twierdzeniom skarżącej, było prowadzone w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, zgromadzony materiał dowodowy został wnikliwie rozpatrzony, a podjęte orzeczenie nie narusza żadnych ze wskazanych przepisów postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu również argumentacja organu zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jest w ocenie Sądu przekonująca. Fakt, że strona nie zgadza się z przyjętym przez organ sposobem rozstrzygnięcia sprawy, nie oznacza, że rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o wadliwie ustalony stan faktyczny lub prawny.
Minister w zakresie dotyczącym interesu prawnego skarżącej, przeprowadził postępowanie w sposób wystarczający do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia oraz dokonał analizy materiału dowodowego zgodnie z art. 80 k.p.a.
Podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez strony skarżące w sytuacji, gdy organ prawidłowo zebrał materiał dowodowy,
a ocena tego materiału jest logiczna, nie przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów, oraz wskazał prawidłową podstawę prawną, nie oznacza niezgodności zaskarżonej decyzji z prawem.
Okoliczność, że strony nie zostały przekonane co do przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia, nie oznacza naruszenia zasady przekonywania. Strony mają bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności ich zarzutów, zaś przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 kwietnia 2009 r, sygn. akt I SA/Łd 1329/08).
Sąd nie dopatrzył się także aby wydane przez organy rozstrzygnięcie naruszało zasady zawarte w art. 21 ust. 2 i art. 64 Konstytucji RP.
Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI