VII SA/Wa 2962/24

VII SA/Wa 2962/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Rudnicki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono sprzeciw od decyzji administracyjnej - art 64a ppsa
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 stycznia 2025 r. sprawy ze sprzeciwu T. J. od decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z 4 listopada 2024 r., nr 199/2024 w przedmiocie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków oddala sprzeciw
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Przedmiotem sprzeciwu T. J. (dalej: "sprzeciwiający") była decyzja Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: "organ II instancji", "MWINGiK") z 4 listopada 2024 r. nr 199/2024, dotycząca uchylenia decyzji Starosty M. z [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w sprawie wykazania przebiegu granic działki nr ewid. [...], położonej w C., gmina M., z m.in. działką nr ewid. [...] w G., gmina M. i przekazania do ponownego rozstrzygnięcia organowi I instancji.
Postępowanie zostało wszczęte 21 maja 2021 r. na wniosek L. M., która zwróciła się do Starosty M. o wyjaśnienie rozbieżności dotyczących powierzchni oraz przebiegu granic działki nr ewid. [...] z obrębu C., gmina M., ze szczególnym uwzględnieniem granicy między działką nr ewid. [...] a działką nr ewid. [...], a także o podjęcie działań zmierzających do doprowadzenia stanu faktycznego do zgodności ze stanem prawnym. W swoim piśmie wnioskodawczyni wskazała, że według danych zawartych w wypisie z rejestru gruntów z [...] lipca 2021 r., księdze wieczystej nr [...] oraz akcie notarialnym Rep. [...], powierzchnia działki nr ewid. [...] powinna wynosić 0,15 ha.
Po przeprowadzeniu postępowania na podstawie przepisów ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm., dalej: "pgik"), Starosta M., decyzją nr [...] z [...] marca 2022 r., orzekł o odmowie aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków (dalej: "egib"), polegającej na zmianie przebiegu granic oraz powierzchni działki nr [...] położonej w obrębie C., gmina M.
Po rozpatrzeniu odwołania MWINGiK, decyzją nr 114/2022 z 5 sierpnia 2022 r., uchylił ww. decyzję Starosty M. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W swoich zaleceniach MWINGIK podkreślił konieczność poprawnego ustalenia kręgu stron postępowania, a także wnikliwej analizy materiałów zasobu geodezyjnego w celu ustalenia, czy w dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (dalej: "pzgik") znajdują się dane umożliwiające odtworzenie położenia granic działki nr ewid. [...] z wymaganą przepisami prawa dokładnością. W razie wykrycia błędnych informacji w egib, zalecono podjęcie działań mających na celu ich korektę – jeżeli będzie to możliwe – w trybie aktualizacji egib.
28 sierpnia 2022 r., pomiędzy właścicielami działek nr ewid. [...] i [...] i poprzednią właścicielką działki nr ewid. [...] w G. została zawarta ugoda graniczna kończąca spór co do przebiegu granicy. Sprzeciwiający wyjaśnił przy tym, że nabył działkę nr ewid. [...] [...] grudnia 2023 r., w znanych i akceptowanych przez sprzeciwiającego granicach, ustalonych w ramach rozgraniczenia.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2023 r., Starosta M. orzekł o odmowie aktualizacji egib, polegającej na zmianie przebiegu granic w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] na podstawie opracowań geodezyjnych przyjętych do pzgik pod nr: [...], [...],[...], [...] oraz orzekł o aktualizacji egib w zakresie działek nr ewid. [...], [...] i [...] z obrębu C. oraz działki nr ewid. [...] z obrębu G. na podstawie operatu nr [...] przyjętego do pzgik 28 marca 2023 r.
W związku z wniesionym odwołaniem, MWINGIK decyzją nr 4/2024 z 11 stycznia 2024 r. ponownie uchylił decyzję Starosty M. z [...] sierpnia 2023 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wskazano, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji powinien dokonać korekty błędnych danych w zakresie przebiegu granic przedmiotowych działek, o ile będzie to możliwe w trybie aktualizacji egib, w oparciu o stosowną dokumentację. 15 lipca 2024 r. MWINGiK postanowieniem nr 72/2024 stwierdził bezczynność oraz przewlekłość Staroty M. w prowadzonym postępowaniu.
Ponownie rozpatrując sprawę Starosta M., decyzją nr [...] z 30 sierpnia 2024 r., orzekł o odmowie aktualizacji egib w zakresie wykazania przebiegu granic oraz powierzchni działki nr ewid. [...] na podstawie dokumentacji geodezyjnej sporządzonej w latach osiemdziesiątych XX wieku, przyjętej do pzgik pod numerem [...], [...], [...], [...].
Ze wskazanym rozstrzygnięciem nie zgodzili się: L M i W M (dalej: "odwołujący"). Wskazali, że w dalszym ciągu organ I instancji nie wyjaśnił istotnych w sprawie kwestii w zakresie przebiegu granic działki nr ewid. [...] i [...]. Ponadto podnieśli, że ich zdaniem działka taka nie istnieje. Odwołujący zwrócili również uwagę, że korespondencja prowadzona z Wójtem Gminy M. jest dla nich niezrozumiała, ponieważ postępowanie rozgraniczeniowe jest procedurą odrębną i niezależną od postępowania aktualizacyjnego. Zażądali oni od Starosty M. działań naprawczych w związku z błędnymi informacjami zawartymi w egib oraz wyrazili obawę przed nieuzasadnionym obciążeniem ich kosztami związanymi z naprawą stwierdzonych błędów.
W wyniku rozpatrzenia wniesionego odwołania MWINGiK wskazał, że zasady prowadzenia oraz aktualizacji egib określają przepisy ustawy pgik. W myśl art. 2 pkt. 8 tej ustawy, egib to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Zgodnie z art. 7d pkt 1 pgik, utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi jest zadaniem starostów/prezydentów miast na prawach powiatu. Stosownie zaś do art. 24 ust. 2a ww. ustawy, podstawą aktualizacji danych zawartych w egib są: przepisy prawa, dokumenty, o których mowa w art. 23 ust. 1-4 ww. ustawy, materiały pzgik, wykrycie błędnych informacji, a aktualizacja informacji zawartych w egib może nastąpić zarówno z urzędu jak i na wniosek. Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą, postępowanie dotyczące aktualizacji egib może zostać wszczęte na wniosek strony zarówno w celu dodania nowych informacji, jak i poprawienia błędnych danych.
Stosownie do § 30 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie: dokumentacji geodezyjnej przyjętej do pzgik sporządzonej na potrzeby: postępowania rozgraniczeniowego, postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów, postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości, postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, podziału nieruchomości, wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych, a także innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic oraz dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji. Zgodnie z § 31 ww. rozporządzenia, jeżeli brak jest dokumentacji wymienionej w § 30 ust. 1 albo zawarte w nich dane nie pozwalają na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy pgik, to dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic.
W wyniku analizy zebranego materiału dowodowego ustalono, że w toku postępowania wywłaszczeniowego działka nr [...] została podzielona na działki nr: [...] i [...]. Analiza ta jest spójna z analizą dokonaną przez Starostę M., co bezsprzecznie potwierdza, że w pzgik brak jest dokumentacji pozwalającej na jednoznaczne wykazanie przebiegu granicy na odcinku między działką [...] a działką [...], a stan wykazany w egib pozostaje w sprzeczności z opracowaniem nr [...], co wskazuje na błędne informacje zawarte w egib.
Wskazano, iż przepisy ustawy pgik i rozporządzenia w sprawie egib wyraźnie precyzują kwestie dotyczące aktualizacji egib. Aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na zastąpieniu dotychczasowych wpisów w ewidencji gruntów i budynków nowymi, przy czym konieczność dokonania aktualizacji powinna mieć odzwierciedlenie w dokumentacji geodezyjnej. W pojęciu aktualizacji mieści się również usuwanie błędnych wpisów znajdujących się w bazie danych ewidencyjnych, przy czym chodzi o wpisy, które w świetle złożonych dokumentów geodezyjnych lub innych materiałów dowodowych, mają charakter oczywistych omyłek. Jednocześnie możliwość wprowadzania do egib zmian uzasadniona jest wystąpieniem nowych zdarzeń, a nie korygowaniem wpisów na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów. Nie można dokonywać zmian na podstawie dokumentacji, po której nastąpiła kolejna czynność odzwierciedlona w ewidencji. Podkreślono, że organ ewidencyjny jest uprawniony i zobowiązany do deklaratoryjnej rejestracji zmian dotyczących danych ewidencyjnych, które wynikają z przedłożonych lub uzyskanych z urzędu dokumentów.
Powyższe, zdaniem MWINGiK, poniekąd uzasadnia wydanie decyzji "odmownej" w przedstawionym przez Starostę M. zakresie, tj. wykazania przebiegu granic oraz powierzchni działki nr [...] na podstawie przedłożonej dokumentacji geodezyjnej. Niemniej, w ocenie MWINGiK, należało uznać, że Starosta M. dowolnie zinterpretował treść żądania strony, nie kierując się w ogóle interesem wnioskodawczyni oraz jej argumentacją podnoszoną w kolejnych pismach. Pierwotny wniosek L M. dotyczył rozbieżności egib w zakresie działki [...], która powinna być przez organ prowadzący egib wyeliminowana. Natomiast Starosta M. samowolnie uznał, że bardziej korzystnym dla strony jest przeprowadzenie postępowania dotyczącego aktualizacji egib w zakresie wykazania powierzchni i granic działki nr ewid. [...] na podstawie powyżej wskazanych opracowań, po czym odmówił tej aktualizacji. Strona nie zażądała aktualizacji egib zgodnie z ww. operatami, a wskazała, że ustalenia zawarte w tej dokumentacji uznaje za prawidłowe.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia MWINGiK wskazał, że takie działanie organu jest sprzeczne z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów. Organ administracji publicznej ma obowiązek rozstrzygać decyzją administracyjną sprawę w takich granicach, jakie zostały zakreślone w żądaniu strony. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni bezsprzecznie zakwestionowała stan wykazany w egib i żądała jej aktualizacji w celu usunięcia z niej błędnych informacji, wskazując stan określony w opracowaniach: nr [...], [...], [...], [...] jako prawidłowy. Obowiązkiem organu administracji publicznej w myśl art. 8 i 9 k.p.a. jest należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. To organy czuwają nad tym, aby osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Natomiast wszelkie działania mają być podejmowane w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej. Wszystkie te przepisy prawa zostały naruszone przez Starostę Mińskiego w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym.
Zgodnie z art. 21 ust 1 pgik, dane zawarte w egib stanowią podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. Zatem błędne dane w bazie egib mogą mieć wpływ na rzetelność i wiarygodność informacji wykorzystywanych w procesach administracyjnych i decyzyjnych. Starosta M. w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym stwierdził rozbieżność wykazanych danych w egib z dokumentami źródłowymi w zakresie przebiegu granic pomiędzy działkami nr [...] i [...], co jednoznacznie świadczyło o istnieniu błędnych informacji w egib. Starosta M jako organ odpowiedzialny za prowadzenie egib, powinien dążyć do poprawy jakości tych danych i wyeliminowania danych błędnych. Podkreślono deklaratoryjny charakter egib oraz ciągłość jej aktualizacji. Takie działanie starosty doprowadziło więc do sytuacji, że pomimo posiadania wiedzy o nieprawidłowościach w bazie egib od 2021 r., niezweryfikowane dane nadal są w niej utrzymywane, a ponadto są udostępniane przez Starostę pomimo świadomości braku ich wiarygodności. Powyższe stanowiło o naruszeniu art. 24 ust. 2a pgik w zw. z art. 7d pkt 1 lit. a pgik oraz § 45 rozporządzenia w sprawie egib.
Ponadto niezrozumiałym dla organu II instancji było anulowanie przez Starostę M zlecenia z [...] września 2022 r., dotyczącego sporządzenia dokumentacji potrzebnej do aktualizacji egib w celu wyeliminowania błędnych danych, uznając, że jest zbędne wobec wszczętego przez Wójta Gminy M postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości i oczekiwanie na jego zakończenie. Zarzut odwołujących w tym zakresie należało zatem uznać za zasadny, bowiem to na staroście ciąży obowiązek utrzymania egib w stanie aktualności i zapewnienie wiarygodności danych w niej zawartych. Obowiązek ten wnika również z przepisów prawa, obligujących starostę do aktualizacji danych w związku z wykryciem błędnych informacji. Ustawodawca pokreślił to w art. 24 ust. 2 pkt 2 lit. d pgik wskazując, że kwestie te powinny być rozpatrywane z urzędu. Co więcej przeprowadzone postępowanie zakończone decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2024 r. ograniczył do zweryfikowania kręgu stron i oczekiwania na zakończenie postępowania rozgraniczeniowego prowadzonego przed Wójtem Gminy M, mimo posiadania wiedzy o jego odrębności i niezależności w stosunku do postępowania w sprawie aktualizacji egib.
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., decyzja organu drugiej instancji nakłada na organ pierwszej instancji obowiązek podjęcia działań zgodnych z wytycznymi oraz wskazówkami zawartymi w orzeczeniu organu wyższego stopnia. Organ pierwszej instancji nie ma uprawnień do ich ignorowania ani samowolnej interpretacji treści tych wytycznych. Zatem Starosta M. jest bezwzględnie związany treścią decyzji MWINGIK nr 4/2024 z 11 stycznia 2024 r. oraz zaleceniami w niej zawartymi.
Rozpatrując sprawę ponownie Starosta M. nie przestrzegał przepisów postępowania. W aktach nie odnaleziono żadnych zawiadomień organu skierowanych do stron postępowania, w tym zawiadomienia o zgromadzonym materiale dowodowym.
Co istotne, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jedną z przesłanek wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną jest sytuacja, w której strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, tym bardziej taka decyzja powinna być wyeliminowana w postępowaniu zwykłym.
W podsumowaniu MWINGiK wskazał, że Starosta M. nie zrealizował zaleceń zawartych w decyzji MWINGIK nr 114/2022 z 5 sierpnia 2022 r. oraz nr 4/2024 z 11 stycznia 2024 r., w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z aktualną linią orzeczniczą, w postępowaniu dotyczącym aktualizacji egib, które ma na celu eliminację błędnych informacji, to właśnie na staroście ciąży obowiązek zebrania całości materiału dowodowego w celu umożliwienia jej aktualizacji. Ten obowiązek nie jest uzależniony od sposobu wszczęcia postępowania, lecz wynika z istoty egib. Mając na uwadze fakt, że aktualność i poprawność ewidencji jest kluczowym elementem jej funkcjonowania, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta M. został zobowiązany do podjęcia działań mających na celu wyeliminowanie błędnych danych z egib, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Wobec powyższego organ II instancji uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, a z uwagi na fakt, iż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, stosownie do art. 138 § 2 k.p.a., decyzja została uchylona w całości, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Od wskazanej decyzji MWINGiK T. J. wniósł sprzeciw, wnosząc o jej uchylenie, względnie o umorzenie w całości przedmiotowego postępowania jako bezprzedmiotowego.
Sprzeciwiający wskazał, że jest on właścicielem działki sąsiedniej, tj. działki nr ewid. [...] położonej w G, w postępowaniu administracyjnym był stroną.
W sprzeciwie podniósł, że przedmiotowe postępowanie prowadzone jest w Starostwie Powiatowym w M. od 2021 r. Przedłużanie tego postępowania poprzez podejmowanie kolejnych prób ustalenia granicy w trybie ewidencyjnym, zgodnie z zaleceniami MWINGiK w obliczu zawarcia ugody granicznej mającej moc ugody sądowej, uznał za błędne i szkodliwe społecznie. Podważanie przez organ II instancji ustaleń poczynionych w ramach ugody granicznej i sugerowanie przeprowadzenia kolejnych prac geodezyjnych, które mogą ewentualnie naruszyć ten stan, przeczy zdrowemu rozsądkowi i narusza prawa i interesy właścicieli działek.
Sprzeciwiający podkreślił również, że przebieg granicy ustalony na mocy ugody granicznej z 28 sierpnia 2022 r., w porównaniu ze stanem wynikającym z operatów z lat osiemdziesiątych, jest rozbieżny w najszerszym miejscu o około 6 metrów. Nie jest zatem wskazane ani możliwe aby stan ten zmieniać w stopniu tak bardzo odbiegającym od stanu akceptowanego przez właścicieli nieruchomości.
W odpowiedzi na sprzeciw organ II instancji wniósł o jego oddalenie. W ocenie MWINGiK rozstrzygnięcie Starosty M. wydane zostało z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, bez wyjaśnienia istotnych elementów stanu faktycznego mogących mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy. Starosta M. samowolnie zinterpretował żądanie wnioskodawczyni i nie zrealizował uprzednich zaleceń MWINGiK, zawartych w decyzjach nr 114/2022 z 5 sierpnia 2022 r. oraz nr 4/2024 11 stycznia 2024 r. w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Odnosząc się do kwestii podniesionej przez sprzeciwiającego dotyczącej zawartej ugody podniesiono, że kwestia ta została wyjaśniona szczegółowo w decyzji MWINGiK nr 199/2024. Jak wskazano w zaskarżonym rozstrzygnięciu postępowanie w zakresie rozgraniczenia nieruchomości stanowiących działki nr ewid. [...] i [...] prowadzone jest przez Wójtem Gminy M. Jest to odrębne postępowanie administracyjne od procedury związanej z aktualizacją ewidencji gruntów i budynków. Z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie w sprawie rozgraniczenia nie zostało zakończone. Ze względu na charakter ewidencji, która polega ciągłej aktualizacji, fakt toczącego się postępowania dotyczącego rozgraniczenia nieruchomości nie wstrzymuje postępowania w zakresie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, a dane pozyskane w jego toku, bez ostatecznego rozstrzygnięcia, nie mogą stanowić podstawy zmian danych ewidencji gruntów i budynków. W toku prowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego Starosta M. stwierdził występowanie błędnych informacji w zakresie wykazanych granic pomiędzy działkami [...] i [...]. Konieczność korekty tych danych uzasadnia kontynuację postępowania w zakresie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, niezależnie od trwającego postępowania rozgraniczeniowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Zakres kontroli sądowo-administracyjnej w niniejszej sprawie określony został w art. 64e ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Rozpoznając sprzeciw, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a.. Sprzeciw kierowany jest przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Sprzeciw nie jest zatem środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji. Przedmiotem sprzeciwu jest decyzja kasacyjna, a zatem nie tyle decyzja rozstrzygająca merytorycznie sprawę co do istoty, a jedynie przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji sąd bada zatem, czy zachodziły przesłanki uprawniające organ do uchylenia rozstrzygnięcia organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, czy też materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia reformacyjnego rozstrzygnięcia.
Art. 138 § 2 k.p.a. stanowi, że gdy organ odwoławczy stwierdzi, że decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Przekazując sprawę, organ ten winien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Rozstrzygnięcie przewidziane w art. 138 § 2 k.p.a. jest określane jako decyzja kasacyjna, która jest rozstrzygnięciem procesowym. Nie kształtuje ona zatem stosunku materialnoprawnego.
Przewidziana w art. 138 § 2 k.p.a. możliwość przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Przyjąć zatem należy, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną wówczas, gdy organ I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadził je w taki sposób, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. To organ odwoławczy ma podjąć wszelkie, oczywiście możliwe kroki, do merytorycznego załatwienia sprawy, a nie uwalniać się od obowiązku orzekania przekazaniem sprawy organowi pierwszej instancji.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sprzeciw wniesiony w niniejszej sprawie nie zasługiwał na uwzględnienie, ponieważ rozstrzygnięcie MWINGiK, oceniane pod kątem wystąpienia wyżej wskazanych przesłanek ustawowych, było prawidłowe. Użyte przez ustawodawcę w art. 138 § 2 k.p.a. określenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" należy rozumieć w taki sposób, że wada postępowania pierwszoinstancyjnego polegająca na nieustaleniu stanu faktycznego sprawy uniemożliwia organowi odwoławczemu merytoryczne rozstrzygnięcie bez naruszenia zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.).
Sąd podzielił stanowisko organu II instancji, iż w rozpoznawanej sprawie Starosta M. naruszył przepisy postępowania poprzez przeprowadzenie postępowania bez wyjaśnienia istotnych elementów stanu faktycznego mogących mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy. Starosta M. bowiem samowolnie, niezależnie od kontekstu zinterpretował żądanie wnioskodawczyni, nie kierując się w ogóle interesem strony oraz jej argumentacją podnoszoną w kolejnych pismach, co stanowiło naruszenie art. 7 k.p.a.. Ponadto zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., decyzja organu drugiej instancji nakłada na organ pierwszej instancji obowiązek podjęcia działań zgodnych z wytycznymi oraz wskazówkami zawartymi w orzeczeniu organu wyższego stopnia. Organ pierwszej instancji nie ma uprawnień do ich ignorowania ani samowolnej interpretacji treści tych wytycznych. Starosta M. nie zrealizował natomiast uprzednich zaleceń MWINGiK, zawartych w decyzjach nr 114/2022 z 5 sierpnia 2022 r. oraz nr 4/2024 z 11 stycznia 2024 r. w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Nie budzi również wątpliwości tut. Sądu, że organ odwoławczy miał rację stwierdzając, że organ I instancji nie przeprowadził prawidłowo postępowania dowodowego, w tym nie zebrał i nie rozpatrzył materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Wskazane w zaskarżonej decyzji wady postepowania organu I instancji nie były możliwe do usunięcia przez organ odwoławczy przy zastosowaniu art. 136 § 1 k.p.a., gdyż dotyczyły okoliczności mających decydujące znaczenie dla subsumpcji prawnej i treści rozstrzygnięcia sprawy. Gdyby organ II instancji we własnym zakresie przeprowadził postepowanie dowodowe co do okoliczności niezbadanych przez Starostę M., to działałby jak organ I instancji, naruszając tym samym art. 15 k.p.a., zgodnie z którym strona ma prawo do tego, aby istotne dla niej ustalenia z zakresu swobodnej oceny dowodów dokonane były przez dwa organy, a nie tylko przez organ odwoławczy.
Ponadto naruszone zostały przez organ I instancji art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. wobec prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania obywateli do władzy publicznej. Strony przedmiotowego postępowania nie były również należycie ani wyczerpująco informowane o okolicznościach faktycznych i prawnych istotnych dla postępowania.
Tut. Sąd wziął również pod uwagę konieczność korekty błędnych informacji zawartych w egib w zakresie wykazanych granic pomiędzy działkami nr ewid. [...] i [...], która uzasadnia kontynuację postępowania w zakresie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, niezależnie od trwającego postępowania rozgraniczeniowego.
Wobec powyższego, Sąd oddalił sprzeciw na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 64d § 1 p.p.s.a.