VII SA/Wa 29/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-09-29
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanewznowienie postępowaniadecyzja ostatecznanakaz rozbiórkibudynek gospodarczykort tenisowyustalenie daty budowypostępowanie administracyjnekontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę w sprawie dotyczącej odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowieniowym, uznając, że organy prawidłowo ustaliły daty budowy obiektów budowlanych.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowieniowym. Skarżący domagali się uchylenia nakazu rozbiórki budynku gospodarczego i kortu tenisowego. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły datę budowy kortu tenisowego przed 1 stycznia 1995 r., co wyłącza zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. w tym zakresie. W odniesieniu do budynku gospodarczego, sąd uznał, że jego budowa nastąpiła po 1994 r., co uzasadniało utrzymanie w mocy decyzji nakazującej rozbiórkę. Ostatecznie skargi oddalono.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprawę ze skarg W.Z. i J.W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2005 r., która odmawiała uchylenia decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowieniowym. Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku gospodarczego i kortu tenisowego. Organy administracji budowlanej ustaliły, że budynek gospodarczy został wybudowany po 1994 r., a kort tenisowy przed 1 stycznia 1995 r. Naczelny Sąd Administracyjny wcześniej uchylił decyzje organów, wskazując na potrzebę przeprowadzenia rozprawy w celu jednoznacznego ustalenia dat budowy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy administracji, opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym, w tym zeznaniach świadków i zdjęciach, podtrzymały swoje ustalenia. Sąd administracyjny, związany oceną prawną NSA, uznał, że organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie wznowieniowe. Stwierdzono, że budowa kortu tenisowego przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. oznaczała, iż nakaz rozbiórki na jej podstawie był wadliwy, jednakże z uwagi na art. 146 § 1 k.p.a. (negatywna przesłanka uchylenia decyzji z powodu upływu terminu), nie było podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej w tym zakresie. W odniesieniu do budynku gospodarczego, jego budowa po 1994 r. uzasadniała utrzymanie w mocy decyzji nakazującej rozbiórkę. W konsekwencji, sąd oddalił skargi obu stron.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nawet jeśli nakaz rozbiórki został wydany z naruszeniem prawa (np. zastosowano niewłaściwe przepisy), nie można uchylić decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania, jeśli występuje negatywna przesłanka określona w art. 146 § 1 k.p.a.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 146 § 1 k.p.a., który stanowi negatywną przesłankę dopuszczalności uchylenia decyzji z powodu upływu terminu, co uniemożliwia uchylenie decyzji ostatecznej w trybie wznowionego postępowania, nawet jeśli została wydana z naruszeniem prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 151 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Umożliwia uchylenie decyzji ostatecznej w całości lub części, albo odmowę jej uchylenia w postępowaniu wznowieniowym.

k.p.a. art. 146 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa negatywną przesłankę dopuszczalności uchylenia decyzji z powodu upływu terminu, co uniemożliwia uchylenie decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania.

u.p.b. art. 48

Ustawa Prawo budowlane

Przepis dotyczący nakazu rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego samowolnie.

u.p.b. art. 103 § ust. 2

Ustawa Prawo budowlane

Przepis określający, że do obiektów budowlanych lub ich części, które na podstawie przepisów szczególnych nie podlegają przepisom ustawy Prawo budowlane z 1994 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Pomocnicze

u.p.b.

Ustawa Prawo budowlane

Ustawa obowiązująca od 1 stycznia 1995 r., której przepisy (np. art. 48) miały zastosowanie do obiektów wybudowanych po tej dacie.

u.p.b.

Ustawa Prawo budowlane

Przepisy dotychczasowe, które miały zastosowanie do obiektów wybudowanych przed 1 stycznia 1995 r.

p.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada związania sądu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu NSA.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzekania przez WSA.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Budynek gospodarczy wybudowany po 1994 r., co uzasadnia zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. i utrzymanie w mocy decyzji nakazującej rozbiórkę. Kort tenisowy wybudowany przed 1 stycznia 1995 r., co oznacza, że nakaz rozbiórki na podstawie Prawa budowlanego z 1994 r. był wadliwy, ale decyzja ostateczna nie mogła zostać uchylona z uwagi na art. 146 § 1 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Zarzut skarżącego J.W. o braku podstaw do wznowienia postępowania. Zarzut skarżącego J.W. o fałszywych zeznaniach świadków dotyczących daty powstania kortu tenisowego. Zarzut skarżącego W.Z. o naruszeniu art. 10 § 1 i 79 § 1 i 2 k.p.a. (brak powiadomienia o przesłuchaniu świadków). Zarzut skarżącego W.Z. o naruszeniu art. 75 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. (wybiórcza ocena dowodów, uniemożliwienie wypowiedzenia się). Zarzut skarżącego W.Z. o naruszeniu art. 151 § 1 k.p.a. (brak możliwości częściowego uchylenia decyzji).

Godne uwagi sformułowania

granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną Sąd jest związany oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego negatywna przesłanka dopuszczalności uchylenia decyzji z powodu upływu terminu

Skład orzekający

Elżbieta Zielińska - Śpiewak

przewodniczący sprawozdawca

Ewa Machlejd

członek

Agnieszka Wilczewska-Rzepecka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego, w szczególności zastosowania art. 146 § 1 k.p.a. oraz ustalania daty budowy obiektów budowlanych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z datą budowy obiektów i przepisami Prawa budowlanego, a także zastosowania art. 146 § 1 k.p.a.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy złożonego postępowania administracyjnego i wznowieniowego, z elementami sporu o ustalenie faktów (daty budowy). Jest interesująca dla prawników procesowych i specjalistów od prawa budowlanego.

Kiedy wadliwa decyzja staje się nieuchylalna? Sąd administracyjny o granicach wznowienia postępowania.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 29/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-09-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Agnieszka Wilczewska-Rzepecka
Elżbieta Zielińska-Śpiewak /przewodniczący sprawozdawca/
Ewa Machlejd
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II OZ 460/06 - Postanowienie NSA z 2006-05-09
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak (spr.), , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Protokolant Anna Wdowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2006 r. sprawy ze skarg W.Z. i J.W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowieniowym skargi oddala
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, po ponownym rozpatrzeniu wniosku W.Z. o wznowienie postępowania w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2003 r. sygn. akt IV SA 3405/01 uchylającym decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2001 r. i poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2001 r.;
- uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2000 r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2000 r. w części nakazującej likwidację kortu tenisowego i w tym zakresie umorzył postępowanie;
- odmówił uchylenia decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2000 r. w części orzekającej nakaz rozbiórki budynku gospodarczego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż na wniosek inwestora W.Z. postanowieniem z dnia [...] marca 2001 r. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2000 r. w przedmiocie orzeczonego na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. nakazu rozbiórki budynku gospodarczego i kortu tenisowego na działce nr [...] w J.
Decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2001 r. i utrzymująca ją w mocy decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2001 r., którymi odmówiono uchylenia ostatecznej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2000 r., zostały uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 czerwca 2003 r. (sygn. akt IV SA 3405/01).
W wyroku Sąd wskazał na konieczność przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w celu jednoznacznego ustalenia daty wybudowania budynku gospodarczego i kortu tenisowego.
Wykonując zalecenia Sądu w dniu 6 lutego 2002 r. w toku rozprawy administracyjnej przesłuchano szereg świadków jednakże nie doprowadziło to do niebudzącego wątpliwości ustalenia daty budowy wskazanych obiektów.
Ponownie analizując cały zebrany w sprawie materiał dowodowy organ I instancji przyjął, iż budynek gospodarczy wybudowany został po 1994 r. Przyjęcie tej daty potwierdza m.in. akt notarialny z dnia [...] listopada 1997 r. na mocy którego M. Z. dokonał darowizny działki nr [...], na której zrealizowana została inwestycja, na rzecz swojego syna W.Z.
Z zapisów aktu notarialnego wynika, iż przedmiotem darowizny jest ogrodzona, niezabudowana częściowo uzbrojona parcela gruntowa.
Dodatkowo organ wskazał, iż inwestor, wezwany przez organ, nie przedstawił żadnych rachunków z 1994 r. na zakup materiałów budowlanych koniecznych do wzniesienia spornego obiektu.
M.Z. działkę nr [...] kupił od M.W. syna J.W. w dniu [...] sierpnia 1994 r. (data zawarcia aktu notarialnego).
Interwencje J.W. dotyczące nielegalnej zabudowy działki rozpoczęły się w 1999 r., co zdaniem organu, dodatkowo potwierdza, iż budynek gospodarczy powstał w czasie obowiązywania ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r., która weszła w życie od dnia 1 stycznia 1995 r.
Odnośnie kortu tenisowego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał za wiarygodne zeznania świadków przedstawionych przez M.Z., którzy zeznali, iż już w 1994 r. grali w tenisa na wykonanym korcie i przyjął, iż został on wybudowany w 1994 r. nadto z oświadczenia inwestora wynika, iż zastosował się do orzeczonego nakazu likwidacji kortu w związku z czym postępowanie w tej części umorzono.
Odwołania od decyzji organu I instancji wnieśli W.Z. i J.W.
Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu wniesionych odwołań na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa
- uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej kortu tenisowego i odmówił uchylenia decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2000 r. w części dotyczącej kortu tenisowego oraz stwierdził, że decyzja ta w tej części wydana została z naruszeniem przepisu art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r.
- w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2005 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego odnośnie daty budowy budynku gospodarczego i kortu tenisowego.
Wskazał, iż w aktach sprawy znajduje się zdjęcie wykonane w dniu 29 września 1994 r., na którym widnieje ukończony kort tenisowy oraz fragment nieukończonej ściany budynku. W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zdjęcie to potwierdza zeznania złożone przez świadków wskazanych przez inwestora, z których wynika, iż jesienią 1994 r. grali na tym korcie w tenisa.
Wobec braku jednoznacznego ustalenia daty zakończenia realizacji budynku gospodarczego organ przyjął na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (w szczególności zeznań świadków), iż był on budowany sukcesywnie w ciągu dwóch następnych lat, a więc do 1996 r.
Oznacza to, iż dotychczasowa decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2000 r. w części budynku gospodarczego jest prawidłowa. Konsekwencją tego jest utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2005 r. w części dotyczącej tegoż budynku gospodarczego.
Odnośnie budowy kortu tenisowego Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego przyjął, w oparciu o zeznania świadków, iż jego budowa została zakończona przed 1 stycznia 1995 r., w związku z czym w tym zakresie powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawa budowlanego.
Orzeczenie nakazu rozbiórki kortu tenisowego na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane z 7 lipca 1994 r. nastąpiło zatem z naruszeniem prawa (art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane). Z uwagi jednak na treść przepisu art. 146 § 1 kpa – wprowadzającego negatywną przesłankę dopuszczalności uchylenia decyzji z powodu upływu terminu, brak jest możliwości jej uchylenia w trybie wznowionego postępowania.
Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wnieśli J.W. i W.Z.
Zdaniem J.W. brak było podstaw do wznowienia postępowania, gdyż nie było żadnych nowych dowodów w sprawie.
Inwestor i wskazani przez niego świadkowie złożyli fałszywe zeznania odnośnie daty powstania kortu tenisowego, który faktycznie powstał w latach 1997-1998.
Zdjęcie kortu z dnia 29 września 1994 r., które jako dowód powołuje Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zostało spreparowane w związku z czym wnosi o utrzymani decyzji nakazującej rozbiórkę kortu i budynku gospodarczego.
Skarżący W.Z. zarzucił decyzji naruszenie art. 10 § 1 i 79 § 1 i 2 kpa wskazując, że nie został powiadomiony o terminie przesłuchania świadków oraz art. 75 § 1, art. 80 i art. 81 kpa, gdyż organ wybiórczo ocenił materiał dowodowy oraz uniemożliwił mu wypowiedzenie się co do zgromadzonych dowodów.
Zdaniem skarżącego organ naruszył także art. 151 § 1 kpa, gdyż przepis ten nie przewiduje częściowego uchylenia decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), stwierdzić należy, iż wbrew zarzutom skarg, decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, dlatego też skargi J.W. i W.Z. nie zasługują na uwzględnienie.
Należy podkreślić, iż wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, którego przedmiotem jest weryfikacja prawidłowości decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Mimo samodzielności i odrębności procesowej tego postępowania, które jest prowadzone "w sprawie wznowienia postępowania", występuje ścisły związek między tym postępowaniem a wcześniejszym postępowaniem zwykłym, zakończonym decyzją ostateczną. Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 9 czerwca 1992 r. sygn. akt SA/Wr 534/92, granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną (ONSA 1993, z. 4, poz. 92). Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami, i usunięcie ewentualnych wadliwości, ustalenie, czy i w jakim zakresie ta wadliwość wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej, oraz - w razie stwierdzenia wadliwości decyzji dotychczasowej - doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa została wydana z określonym naruszeniem prawa (art. 151§ 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a.). Decyzje wydane po wznowieniu postępowania zatem dotyczą w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu zwykłym.
W niniejszej sprawie na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd jest związany oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2003 r. (sygn. akt IV SA 3405/01). Oceną tą związane były również organy administracji publicznej, orzekające w sprawie.
Przyczyną uchylenia wcześniejszej decyzji było niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności nie ustalenie kiedy powstały obiekty objęte decyzją nakazującą rozbiórkę.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na konieczność przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w celu ustalenia daty budowy kortu tenisowego i budynku gospodarczego.
Ponieważ zeznania przesłuchiwanych w trakcie rozprawy administracyjnej świadków nie pozwoliły na jednoznaczne ustalenie daty powstania spornych obiektów organ odwoławczy w oparciu o analizę całego materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania przyjął wskazaną w decyzji datę budowy kortu tenisowego i budynku gospodarczego. W uzasadnieniu decyzji w sposób logiczny i dokładny wyjaśnił fakty, na których się oparł, a także precyzyjnie wyjaśnił podstawę prawną decyzji.
Z ustaleniami tymi należy się zgodzić.
Oznacza to, iż brak było podstaw do uchylenia we wznowionym postępowaniu ostatecznej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2000 r. w części dotyczącej nakazu rozbiórki budynku gospodarczego. Odnośnie nakazu rozbiórki kortu tenisowego organ zasadnie przyjął, iż został on wybudowany przed 1 stycznia 1995 r. w związku z czym miały do niego zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. Z uwagi jednak na wystąpienie przesłanki negatywnej określonej w art. 146 § 1 kpa także w tej części organ prawidłowo odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2000 r.
Z przyczyn omówionych wyżej zarzuty podniesione w skargach nie zasługują na uwzględnienie.
Skarżący J.W. w istocie domagał się utrzymania decyzji nakazującej rozbiórkę obu obiektów, w związku z czym zaskarżona decyzja jest dla niego korzystna.
Także zarzuty podniesione w skardze W.Z. są bezzasadne, gdyż wbrew jego twierdzeniom uczestniczył aktywnie w całym postępowaniu prowadzonym przez organy obu instancji.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI