VII SA/WA 287/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Warszawie uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, uznając, że odmowa była przedwczesna.
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, argumentując, że została wydana na podstawie sfałszowanego dokumentu. Organy administracji odmawiały wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, uznając, że sytuacja ta stanowi podstawę do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności. WSA uchylił decyzje organów, stwierdzając, że odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego była przedwczesna i organ powinien był zbadać sprawę merytorycznie.
Sprawa dotyczyła wniosku A. D. i J. L. o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, która została wydana na podstawie dokumentu uznanego później za sfałszowany. Organy administracji, począwszy od Wojewody, a następnie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, odmawiały wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, powołując się na art. 157 § 3 k.p.a. Uzasadniały to tym, że okoliczność sfałszowania dokumentu stanowi przesłankę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.), a nie do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.). Skarżący nie zgadzali się z tą interpretacją, twierdząc, że decyzja wydana na podstawie fałszywego dokumentu jest wadliwa i powinna zostać stwierdzona jej nieważność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest nadzwyczajnym trybem wzruszenia decyzji ostatecznej. Odmowa wszczęcia takiego postępowania jest dopuszczalna tylko w ściśle określonych przypadkach, np. gdy wniosek złożył podmiot niebędący stroną lub gdy wszczęcie jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie takie przesłanki nie zachodziły, a skarżący posiadali przymiot strony. Ponadto, sąd wskazał, że organ powinien był zbadać merytorycznie, czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji (określone w art. 156 § 1 k.p.a.), a nie od razu odmawiać wszczęcia postępowania. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody, uznając, że zapadły z naruszeniem art. 157 § 3 k.p.a.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest dopuszczalna tylko w ściśle określonych przypadkach, a zarzut wydania decyzji na podstawie sfałszowanego dokumentu, choć może stanowić podstawę do wznowienia postępowania, nie jest automatycznie przesłanką do odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego była przedwczesna, ponieważ organ powinien był zbadać merytorycznie, czy istnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a., a nie jedynie ocenić, czy sytuacja odpowiada przesłankom wznowienia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (16)
Główne
k.p.a. art. 157 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
k.p.a. art. 157 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 82 § ust. 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo budowlane art. 82 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane
k.p.a. art. 132 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 151 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
PPSA art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 145 § § 1 pkt c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.k. art. 270 § § 1
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji była przedwczesna, ponieważ organ powinien był zbadać sprawę merytorycznie. Wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie sfałszowanego dokumentu może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, a nie tylko do wznowienia postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji administracyjnej jest dopuszczalna tylko wówczas, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną albo zostało wniesione przez stronę nie mającą zdolności do czynności prawnych lub też, że wszczęcie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych. Organ natomiast mógł wykazać brak podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji – określonych w art. 156 § 1 kpa – dopiero po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, a więc w decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności – wydanej dopiero po rozpatrzeniu sprawy.
Skład orzekający
Mirosława Kowalska
przewodniczący
Bożena Więch-Baranowska
sprawozdawca
Bogusław Cieśla
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.a. dotyczących odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oraz relacji między trybem stwierdzenia nieważności a trybem wznowienia postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ administracji odmawia wszczęcia postępowania nieważnościowego, zamiast badać sprawę merytorycznie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie procedur administracyjnych i jak organy mogą nadużywać formalnych przesłanek do unikania merytorycznego rozpatrzenia sprawy, co ma znaczenie dla ochrony praw obywateli.
“Czy odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego może być nadużyciem? WSA wyjaśnia.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 287/04 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2005-05-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-04-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Bogusław Cieśla Bożena Więch-Baranowska /sprawozdawca/ Mirosława Kowalska /przewodniczący/ Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Sędzia WSA Bożena Więch- Baranowska ( spr.), Asesor WSA Bogusław Cieśla, Protokolant Tomasz Szpojankowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2005 r. sprawy ze skargi A. D. i J. L. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]stycznia 2004 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r., II. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących A. D. i J. L. kwotę 200 zł. (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie VII SA/Wa 287/04 UZASADNIENIE Wojewoda [...] decyzją nr [...] wydaną dnia [...] sierpnia 2003r. na podstawie art. 157 § 1 i § 3 kpa i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane po rozpatrzeniu wniosku A. D. i J. L. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...]lutego 1998r. nr [...], zmienionej decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w [...]nr [...]z dnia [...]marca 1998r. W uzasadnieniu organ podał, że decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w [...]z dnia [...]lutego 1998r. nr [...] zatwierdzono projekt budowlany i udzielono W. Ł. i E. Ł. pozwolenia na budowę inwestycji polegającej na nadbudowie i dobudowie dodatkowej powierzchni użytkowej stanowiące realizację drugiego etapu zabudowy plombowej obiektu o funkcji usługowo-handlowej, przy ul: [...]w [...]. Powyższa decyzja została zmieniona decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w [...]z dnia [...]marca 1998r. nr [...], wydaną w trybie art. 132 § 1 kpa, w zakresie zmiany wskazania numeru policyjnego inwestycji z lokalizacji przy ulicy [...]w [...]na ulicę [...] i [...] w [...]. W dniu [...] lutego 2002r. Starosta [...] postanowieniem znak [...] wznowił z urzędu postępowania zakończone powyższymi decyzjami, gdyż prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2001r. sygn. akt [...], uznano W. Ł. winnym popełnienia czynu z art. 270 § 1 kk, polegającego na dokonaniu w dniu [...] października 1994r. przerobienia kserokopii dokumentu w postaci wypisu i wyrysu z rejestru gruntów, poprzez usunięcie z niego zapisu o treści "wieczysty użytkownik Wielobranżowa Spółdzielnia Pracy w [...]" i wpisanie "wieczysty użytkownik Ł. E." oraz powiększenie obszaru działki nr [...] (dorysowanie linii określających jej nowe granice), a następnie – użycie tego dokumentu jako autentycznego w postępowaniu toczącym się w przedmiotowej sprawie przed Kierownikiem Urzędu Rejonowego w [...]. W dniu [...] maja 2001r. A. D. i J. L. właściciele działki nr [...] sąsiadującej z działką, na której zaplanowano przedmiotową inwestycję złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] – nr [...] z dnia [...]lutego 1998r. i nr [...] z dnia [...] marca 1998r. podnosząc, że zostały one wydane na podstawie sfałszowanego dowodu stwierdzającego prawo dysponowania przez inwestorów nieruchomością na cele budowlane, co stanowi zdaniem wnioskujących przesłankę wymienioną w przepisie art. 156 § 1 kpa. Organ podniósł, ze okoliczność wskazana przez wnioskujących jako przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w niniejszej sprawie odpowiada przesłance wymienionej w art. 145 § 1 pkt 1 kpa, a więc przesłance dla wznowienia postępowania, co przesądza o niedopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Od tej decyzji odwołanie złożyli A. D. i J. L. Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak [...] wydaną dnia [...] stycznia 2004r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, ze okoliczność wskazana przez wnioskujących tj. fakt, że dowód dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jaki przedstawił inwestor okazał się fałszywy – jest przesłanką do wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 kpa, jednakże nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli A. D. i J. L. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili organowi obrazę art. 157 kpa poprzez odmowę wszczęcia postępowania, błąd w ustaleniach faktycznych i niewłaściwą interpretację przepisów art. 145 i art. 156 kpa. Skarżący podnieśli, ze wg nich wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie dokumentu, który okazał się fałszywy, stanowi, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a więc przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 kpa została spełniona. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Postępowanie w sprawie, stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznej - ochrona, której została wyrażona zasadą trwałości decyzji administracyjnych-wynikający z art. 16 § 1 kpa. Wszczęcie postępowania w sprawie nieważności decyzji administracyjnej może nastąpić na żądanie strony lub z urzędu. Tylko wówczas, gdy okaże się, że żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną albo zostało wniesione przez stronę nie mającą zdolności do czynności prawnych lub też, że wszczęcie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych — możliwa jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji na podstawie art. 157 § 3 kpa. Takie przesłanki w niniejszej sprawie nie zachodzą. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji złożyły osoby posiadające przymiot strony, o czym przesądził Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu w wyroku wydanym w dniu 18 września 2002r. w sprawie II SA/Wr 1664/2000. W wyniku wznowienia postępowania decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia [...]lutego 2003r. podjętą w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 kpa uchylono decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] nr [...] z dnia [...] lutego 1998r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę i zmieniającą ją decyzję nr [...] z dnia [...] marca 1998r. i odmówiono zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji. Decyzja ta jednakże została decyzją Wojewody [...] nr [...] wydana dnia [...] lipca 2003r. uchylona i sprawa przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Tak, więc w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania nieważnościowego. Organ natomiast mógł wykazać brak podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji – określonych w art. 156 § 1 kpa, dopiero po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, a więc w decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności – wydanej dopiero po rozpatrzeniu sprawy. Z tych wszystkich względów, uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zapadły z naruszeniem przepisu art. 157 § 3 kpa, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt c, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 wyżej cytowanej ustawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI