VII SA/Wa 2814/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2016-12-29
NSAAdministracyjneWysokawsa
rozbiórkanadzór budowlanystwierdzenie nieważnościpostępowanie administracyjneprawomocnośćsąd administracyjnyk.p.a.prawo budowlane

WSA w Warszawie oddalił skargę na postanowienie GINB odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę, uznając, że prawomocne oddalenie skargi na tę decyzję przez sądy administracyjne wyklucza ponowne badanie jej ważności.

Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, argumentując, że obiekt spłonął przed wydaniem decyzji. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na prawomocne oddalenie skargi na tę decyzję przez sądy administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na postanowienie GINB, potwierdzając, że prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego oddalające skargę na decyzję administracyjną wyklucza późniejsze postępowanie w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności, nawet jeśli pojawią się nowe okoliczności, które mogły być znane sądowi.

Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), które utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) z 2011 r. nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego. Skarżący twierdził, że decyzja WINB była dotknięta wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ obiekt, którego dotyczyła, spłonął w pożarze przed wydaniem decyzji, co czyniło ją niewykonalną. GINB odmówił wszczęcia postępowania, opierając się na fakcie, że decyzja WINB była już przedmiotem kontroli sądów administracyjnych – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (sygn. akt II SA/Kr 49/12) i Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II OSK 684/13), które prawomocnie oddaliły skargę na tę decyzję. Sąd administracyjny w Warszawie zgodził się z GINB, podkreślając, że prawomocne oddalenie skargi na decyzję administracyjną przez sąd administracyjny oznacza, iż sąd ten przesądził o braku wad nieważności. Zgodnie z uchwałą NSA z 2009 r. (sygn. akt I OPS 6/09) oraz przepisami k.p.a. i p.p.s.a. (art. 153, 170), organ administracji publicznej nie może wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która została już prawomocnie oceniona przez sąd administracyjny. Sąd stwierdził, że okoliczności podnoszone przez skarżącego (spalenie obiektu) mogły być znane sądowi w poprzednim postępowaniu, a nawet jeśli nie były, to nie mogą być ponownie badane przez organ administracji w trybie stwierdzenia nieważności po prawomocnym wyroku sądu. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ administracji nie może wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która została już prawomocnie oceniona przez sąd administracyjny oddalający skargę na tę decyzję.

Uzasadnienie

Prawomocne oddalenie skargi na decyzję administracyjną przez sąd administracyjny oznacza, że sąd przesądził o braku wad nieważności. Zgodnie z uchwałą NSA i przepisami k.p.a. oraz p.p.s.a., organ administracji jest związany oceną prawną sądu i nie może ponownie badać kwestii ważności decyzji w postępowaniu nadzwyczajnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

k.p.a. art. 61a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 7

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 170

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.b. art. 3 § pkt 3

Prawo budowlane

p.b. art. 28 § 1

Prawo budowlane

p.b. art. 29 § 1 pkt 22

Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawomocne oddalenie skargi na decyzję administracyjną przez sąd administracyjny wyklucza możliwość wszczęcia przez organ administracji postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Odrzucone argumenty

Decyzja nakazująca rozbiórkę była niewykonalna w chwili jej wydania z powodu wcześniejszego spalenia obiektu, co stanowiło podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Organ naruszył przepisy k.p.a. (art. 7, 8, 9, 11, 77, 78, 80, 61a) przez nieprzeprowadzenie postępowania weryfikującego okoliczności podnoszone przez skarżącego.

Godne uwagi sformułowania

żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania. Po wyroku oddalającym skargę, niedopuszczalne powinno być stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, albowiem sąd z urzędu powinien ustalić, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności w myśl art. 156 § 1 k.p.a. Związanie organu oceną prawną wyrażoną w wyroku może być wyłączone tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa.

Skład orzekający

Tomasz Stawecki

przewodniczący

Maria Tarnowska

sprawozdawca

Jolanta Augustyniak-Pęczkowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej po prawomocnym oddaleniu skargi na tę decyzję przez sąd administracyjny."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy sąd administracyjny ocenił już merytorycznie decyzję i oddalił skargę. Nie dotyczy sytuacji, gdy sąd jedynie formalnie odrzucił skargę lub gdy nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego lub faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę procesową dotyczącą granic prawomocności orzeczeń sądów administracyjnych i możliwości ponownego badania decyzji administracyjnych. Jest to kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego.

Czy można kwestionować decyzję administracyjną po tym, jak sąd ją raz zatwierdził?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 2814/15 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2016-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-12-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska
Maria Tarnowska /sprawozdawca/
Tomasz Stawecki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 1077/17 - Wyrok NSA z 2019-03-14
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 267
art. 61 a par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Stawecki, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi J F na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę
Uzasadnienie
I. Stan sprawy
1. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r., znak: [...], odmawiającym wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r., znak: [...] – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Postanowienie zostało wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej k.p.a.
2. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] października 2015 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] - w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], znak: [...], nakazał [...] jako inwestorowi wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego mającego charakter stajni dla zwierząt o wym. 20,0 x 3,0 m i wysokości 1,80 m, oznaczonego na potrzeby postępowania nr [...], zlokalizowanego na działce nr [...] w [...] .
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2011 r., znak: [...], uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w [...] z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] , znak: [...] i orzekł: "nakazuję Panu [...] jako inwestorowi, właścicielowi działki nr ewid. [...] w [...] wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego - grupy klatek dla zwierząt potocznie nazwanej "stajnią" o wym. 20,0 x 3,0 m i wysokości 1,80 m , oznaczonego na potrzeby postępowania przez [...]WINB nr [...] wybudowanego na działce nr [...] w [...] ."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 49/12 oddalił skargę [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r., znak: [...] Następnie, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 października 2014 r. sygn. akt II OSK 684/13 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Krakowie z dnia 21 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 49/12.
Pismem z dnia 30 lipca 2015 r. [...] wystąpił do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r., znak: [...].
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., znak: [...] na podstawie art. 61a § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku [...] z dnia 30 lipca 2015 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r., znak: [...].
[...] złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r., znak: [...].
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] października 2015 r., znak: [...] po rozpatrzeniu wniosku [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r., znak: [...] , odmawiającym wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r., znak: [...] , – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r., znak: [...].
Podkreślił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 49/12 oddalił skargę [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]października 2011 r., znak: [...]. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 października 2014 r. sygn. akt II OSK 684/13 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Krakowie. Tym samym po wydaniu przez sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę na decyzję administracyjną, niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09 (LEX nr 530338), żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania.
Skoro zatem, w przedmiotowej sprawie sądy administracyjne oddaliły skargę na tę decyzję oznacza to, że przesądziły o tym, że decyzja organu wojewódzkiego z dnia [...] października 2011 r. nie jest dotknięta wadą nieważności. Wnioskodawca nie wskazał natomiast żadnych nowych okoliczności nieznanych sądom administracyjnym w dacie wydania wyroku, które mogłyby wyłączyć ocenę prawną sądu.
Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stwierdził, że w świetle poczynionych ustaleń pozostają one bez wpływu na zasadność przedmiotowego rozstrzygnięcia organu nadzorczego.
W świetle powyższych rozważań, a w szczególności z uwagi na ww. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2014 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r., znak: [...]. Tym samym postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r., znak: [...], utrzymał w mocy.
3. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości.
II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowisko organu.
4. Skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2015 r., znak: [...], złożył [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie:
art. 7, art. 8 art. 9 i art. 11 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie jakiegokolwiek postępowania mającego zweryfikować czy okoliczność i przesłanki wskazywane we wniosku skarżącego są tożsame z zakresem rozpoznania dokonanego przez sądy administracyjne I i II instancji;
art. 77 § 1 i art. 78 § 1 oraz art. 80 k.p.a. przez pominięcie dowodu i nie zweryfikowanie przesłanki mogącej stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji [...] WINB z dnia [...] października 2011 r.;
art. 61a § 1 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie tego przepisu, w sytuacji gdy nie występowały okoliczności ani uzasadnione przyczyny ze względu na które postępowanie nie mogło być wszczęte;
- art. 156 § 1 pkt 5 i pkt 7 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie postępowania w sprawie nieważności decyzji [...]WINB z dnia [...] października 2011 r., pomimo przedłożenia zaświadczenia Państwowej Straży Pożarnej o spaleniu obiektu będącego przedmiotem ww. decyzji.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że decyzja [...]WINB z dnia [...] października 2011 r. jest bowiem dotknięta wadą z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ w chwili jej wydania ww. decyzja była niewykonalna, a jej niewykonalność miała charakter trwały. Wyjaśnił, że spowodowane jest to całkowitym spaleniem obiektu (objętego decyzją) w wyniku pożaru, który miał miejsce w dniu 6 stycznia 2011 r. Tym samym, w ocenie skarżącego, organ winien przeprowadzić postępowanie w sprawie, aby zweryfikować podnoszone przez skarżącego wadliwości decyzji. Skarżący zarzucił, że organ nie zapoznał się z uzasadnieniem wyroków sądów obu instancji i nie porównał zakresu badanych przez sąd okoliczności, i ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż decyzja była przedmiotem postępowania prowadzonego przez sąd administracyjny, które to postępowanie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem.
5. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
6. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Podkreślić należy, że sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, czyni to na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie zastępuje organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do kompetencji sądu należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach. Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., wyeliminowanie przez sąd z porządku prawnego zaskarżonego aktu może nastąpić w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a-c), a także wówczas, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (pkt 2) lub też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. W razie jednak nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala, na mocy art. 151 p.p.s.a.
7. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] września 2015 r. znak: [...] , odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r., znak: [...], uchylającej w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w [...] z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] , znak: [...] , i nakazującej inwestorowi [...] dokonanie rozbiórki obiektu budowlanego mającego charakter stajni dla zwierząt o wym. 20,0 x 3,0 m i wysokości 1,80 m, oznaczonego na potrzeby postępowania nr [...], zlokalizowanego na działce nr [...] w [...].
Wymieniona wyżej decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r., była, na skutek skargi [...] , przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z dnia 21 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 49/12, oddalił skargę na ww. decyzję, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 października 2014 r. sygn. akt II OSK 684/13 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Krakowie z dnia 21 grudnia 2012 r. Okoliczność ta prawidłowo została dostrzeżona i przywołana przez organ. Prawidłowo również została ona oceniona. Organ właściwie bowiem przyjął, iż stanowi ona przeszkodę we wszczęciu postępowania w trybie stwierdzenia nieważności i uzasadnia zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Powyższe ma kluczowe znaczenie dla oceny dopuszczalności prowadzenia postępowania nadzwyczajnego w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, a tym samym możliwości stwierdzenia nieważności decyzji. Zauważyć należy, iż zagadnienia tego dotyczy uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09. Zgodnie z powołaną uchwałą, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno skutkować odmową wszczęcia przez organ postępowania administracyjnego, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie – z uwagi na uprzednio wydany wyrok sądu – przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W motywach tejże uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził także, że możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, której zgodność z prawem była już pozytywnie zweryfikowana przez sąd administracyjny, podlega tylko takim ograniczeniom, które z jednej strony wyznacza zakres dokonanej przez sąd kontroli, z drugiej fakt korzystania przez kształtujące je wyroki z przymiotu powagi rzeczy osądzonej. W uchwale wskazano również, że związanie organu oceną prawną odnosi się do uzasadnienia zapadłego wyroku, gdyż w uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do określonej konkluzji prawnej. Treść uzasadnienia pozwala na ustalenie, co sąd wziął pod uwagę uwzględniając lub oddalając skargę. Zauważyć również należy, iż sąd administracyjny oddalając skargę bada nie tylko zarzuty przedstawione przez stronę w skardze, ale niezależnie od tych zarzutów poddaje ocenie wszystkie inne okoliczności w sprawie dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem ich zgodności z przepisami prawa materialnego, jak również prawidłowości przyjętej przez organ procedury. Do tego zobowiązuje go art. 134 § 1 ppsa, zgodnie z którym, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Z tego względu sąd oddalając skargę uznaje, że decyzja odpowiada prawu. Wyrok oddalający skargę jest rezultatem jej nieuwzględnienia wobec niewystępowania wad prawnych, uzasadniających uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności. Jego istotną treścią jest ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnych. Po wyroku oddalającym skargę, niedopuszczalne powinno być stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, albowiem sąd z urzędu powinien ustalić, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności w myśl art. 156 § 1 k.p.a. Żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie (pkt 1-7) nie zmienia swej wartości prawnej z upływem czasu. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Ponadto, stosownie do treści art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Związanie organu oceną prawną wyrażoną w wyroku może być wyłączone tylko w razie istotnej zmiany (po wydaniu wyroku) stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku w prawem przewidzianym trybie. Zgodnie zaś z art. 170 ppsa orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie oznacza, że podmioty w nim wymienione muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawi się dana kwestia, nie może ona być już ponownie badana (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005).
Mając powyższe rozważania na względzie, stwierdzić należy, iż oddalenie skargi [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r. przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zamknęło organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku Sądu w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego. Próba stwierdzenia nieważności decyzji rozpoznawanej już wcześniej przez sąd (który oddalił skargę na niezgodność tej decyzji z prawem) byłaby w istocie w odniesieniu do rozstrzygnięcia sądowego niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie Sądu.
Zatem, kierując się wskazaną uchwałą NSA podnieść należy, iż w sprawie zachodziła konieczność zbadania, czy okoliczności powołane przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, były znane Sądowi badającemu ten akt i zostały objęte wyrokiem tego Sądu z dnia 21 grudnia 2012 r. To zaś wymagało zapoznania się z uzasadnieniem zapadłego w sprawie wyroku oraz z aktami administracyjnymi sprawy.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 21 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, iż rozpoznawana skarga jest niezasadna, albowiem kontrolowana decyzja [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2011 r. prawa nie narusza. Sąd wskazał, że "W przedmiotowej sprawie prowadzenie postępowania legalizacyjnego nie było możliwe, gdyż jak prawidłowo ustaliły organy (między innymi na podstawie wypisu z ustaleń miejscowego ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego przedstawionego przez Wójta Gminy [...] ) samowolnie wybudowany obiekt budowlany, którego rozbiórkę nakazano był niezgodny z ustaleniami tego planu. (...) Sąd podziela pogląd organu co do zakwalifikowania "grupy klatek dla zwierząt potocznie zwanej stajnią" jako budowli, określonej w art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, wymagającej uzyskania pozwolenia na budowę zgodnie z art. 28 ust. 1 tej ustawy. Decydując tym w znaczne wymiary (ok. 60 mkw.) oraz fakt, że obiekt ten stanowi całość techniczno-użytkową. Prawidłowo więc przyjmuje organ, że obiektu tego nie można zaliczyć do kategorii obiektów małej architektury, zwolnionych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 22 cyt. ustawy z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę." Dalej Sąd wskazał, że "Wszystkich ustaleń stanu faktycznego organy administracyjne dokonały po przeprowadzeniu oględzin w dniach: 8 lipca 2008r., 11 września 2008r. oraz 19 sierpnia 2011r. Z akt sprawy wynika, że de facto skarżący nie brał udziału we wszystkich tych czynnościach z własnego wyboru. (...)". W konkluzji Sąd uznał, że "organy nie naruszyły przepisu art. 6 kpa zgodnie z którym organy działają na podstawie przepisów prawa, gdyż Sąd nie dopatrzył się żadnego działania, które nie znajdowałoby oparcia w obowiązujących przepisach. Samo postępowanie zostało wszczęte i toczyło się na podstawie o obowiązujących przepisów prawa budowlanego, w trakcie postępowania rozpatrzone zostały wszystkie wnioski procesowe skarżącego (o zawieszenie postępowania, o wyłączenie PINB oraz WINB). Nie naruszono również art. 7 i 77 kpa. Organy administracji publicznej zdaniem Sądu podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz wyczerpująco zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Organ II Instancji przeprowadził dodatkowe oględziny, co zapewniło aktualność stanu faktycznego zaskarżonej decyzji, która wydawana była po niemal trzech latach od daty wydania decyzji przez organ l Instancji.(...) Stan faktyczny został na tyle precyzyjnie ustalony, że przesłuchanie skarżącego nie zmierzało do wyjaśnienia i załatwienia sprawy. Zarzut naruszenia art. 107 k.p.a. jest niezrozumiały." Wobec powyższego, skoro obiekt będący przedmiotem postępowania został prawidłowo zakwalifikowany, postępowanie zostało przeprowadzone bez naruszenia przepisów proceduralnych, należało uznać, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Dlatego na zasadzie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić."
Dostrzec przy tym należy, iż we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji skarżący zakwestionował decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r., bowiem przedmiotowa decyzja w chwili wydania była już niewykonalna i jej niewykonalność ma charakter trwały, co stanowi przesłankę z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Skarżący podniósł, że przedmiotowy obiekt, objęty ww. decyzją nakazującą rozbiórkę, nie istniał już w dniu 6 stycznia 2011 r., ponieważ spłonął w wyniku pożaru. Na potwierdzenie powyższego przedłożył zaświadczenie Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] stycznia 2011 r. o interwencji jednostek ochrony przeciwpożarowej. W ocenie Sądu przywołane przez skarżącego okoliczności podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie mogły być poza kontrolą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II SA/Kr 49/12. Wyjaśnić należy, że w aktach administracyjnych niniejszej sprawy znajduje się protokół kontroli z dnia 7 marca 2011 r. dokonanej przez pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w [...] , z którego wynika, że dokonano kontroli obiektu – klatek dla zwierząt o wym. 20,0 x 3,0 m i wysokości 1,80 m, na działce nr [...] w [...] , oznaczonego na potrzeby postępowania przed PINB nr. [...], a przez [...]WINB nr. [...]. W wyniku tej kontroli ustalono, że: "Obiekt nie został zniszczony po pożarze zaistniałym w dniu 07.01.2011 r. Stan obiektu niezmienny, jak podczas oględzin WINB w dniu 19.08.2010 r. Konstrukcja klatek dla zwierząt (kucyk, kozy, baran) drewniana, obita deskami, z dachem płaskim pokryty papą + wiata stalowa (...)." Do ww. protokołu dołączono dokumentację zdjęciową ww. obiektu sporządzoną w dniu 7 marca 2011 r. W tym miejscu wyjaśnić należy, że na podstawie art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy", o którym mowa w art. 133 § 1 p.p.s.a. oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2016 r. sygn. akt II GSK 357/15, LEX nr 2119202). Akta sprawy, o których mowa w art. 133 § 1 p.p.s.a., obejmują akta postępowania administracyjnego oraz akta sądowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2016 r. sygn. akt II GSK 3031/16, LEX nr 2168734).
Skoro powyższe okoliczności, powołane przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, były znane Sądowi oceniającemu kwestionowaną decyzję, to nie mogą być one jeszcze raz przedmiotem analizy, tym razem - organu, w postępowaniu prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności. Organ ten nie może bowiem dokonywać innych ocen, od tych dokonanych już w sprawie przez sąd w prawomocnym wyroku, bowiem stoi temu na przeszkodzie brzmienie art. 170 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Orzekając w niniejszej sprawie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie tylko powołał się więc na przytoczoną powyżej uchwałę NSA, ale też zastosował się do stanowiska w niej wyrażonego. Zasadnie w konsekwencji wywiódł, iż skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie wskazał na okoliczności, które nie były objęte badaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.
Z tych też przyczyn, w ocenie Sądu, zaskarżone postanowienie wydane w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., należało uznać za zgodne z prawem. Wskazane powyżej okoliczności stanowiły przeszkodę o charakterze przedmiotowym, uniemożliwiającą wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W takiej zaś sytuacji, organ nie mógł przystąpić do merytorycznej oceny podniesionych we wniosku o stwierdzenie nieważności zarzutów i musiał zareagować postanowieniem przewidzianym w ww. art. 61a k.p.a.
8. Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić.
9. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI