VII SA/WA 2807/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2020-08-25
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ochrona zabytkówpodział nieruchomościzespół zabytkowyintegralność zabytkudecyzja administracyjnaprawo budowlanenieruchomościkonserwator zabytkówWSAMinisterstwo Kultury

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmawiającą pozwolenia na podział działki wpisanej do rejestru zabytków, uznając, że podział naruszyłby integralność zespołu zabytkowego.

Skarżąca Uczelnia domagała się pozwolenia na podział zabytkowej działki w celu realizacji inwestycji budowlanej. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy decyzję odmawiającą pozwolenia, argumentując, że podział naruszyłby integralność i wartości zabytkowego zespołu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że podział zakłóciłby czytelne relacje przestrzenne i integralność zespołu wpisanego do rejestru zabytków.

Sprawa dotyczyła skargi Uczelni na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków odmawiającą pozwolenia na podział działki nr ew. [...] wpisanej do rejestru zabytków. Skarżąca wniosła o podział nieruchomości w celu realizacji inwestycji budowlanej, argumentując, że nie wpłynie to negatywnie na zabytkowy charakter terenu. Minister uznał jednak, że podział naruszyłby integralność zespołu zabytkowego, w skład którego wchodzą budynki z XIX wieku oraz system podziemny związany z dawną Zbrojownią. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, kontrolując legalność decyzji, oddalił skargę. Sąd stwierdził, że chociaż uzasadnienie decyzji Ministra mogło być ogólnikowe, to jednak organ prawidłowo ocenił, że planowany podział działki nr [...] na dwie mniejsze (nr [...] i nr [...]) doprowadziłby do naruszenia wartości zabytkowych i zakłócenia zintegrowanego układu przestrzennego zespołu wpisanego do rejestru zabytków. Sąd podkreślił, że podział zabytku nieruchomego, który stanowi pewien zespół lub kompleks obszarowy, nie może zagrażać jego niepodzielności, a organy ochrony zabytków mają obowiązek działać prewencyjnie w celu zachowania wartości zabytkowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, podział takiej nieruchomości nie może naruszać integralności i wartości zabytkowych zespołu, a organy ochrony zabytków mają obowiązek działać prewencyjnie w celu ich zachowania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że planowany podział działki zabytkowej doprowadziłby do naruszenia wartości zabytkowych i zakłócenia zintegrowanego układu przestrzennego zespołu wpisanego do rejestru zabytków, co stanowi uzasadnienie dla odmowy pozwolenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (24)

Główne

u.o.z.o.z. art. 36 § 1 pkt 8

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga podział zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru.

u.o.z.o.z. art. 4

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Określa cele ochrony zabytków, które organ ochrony zabytków bierze pod uwagę przy ocenie dopuszczalności podziału nieruchomości zabytkowej.

Pomocnicze

u.o.z.o.z. art. 89 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z.o.z. art. 93 § ust. 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.z.o.z. art. 25 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Zagospodarowanie na cele użytkowe zabytku nieruchomego wymaga uzgodnionego z konserwatorem programu zagospodarowania.

u.o.z.o.z. art. 36 § ust. 3

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Konserwator Zabytków może wydać pozwolenie na podział zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru z zastrzeżeniem warunków.

Konstytucja RP art. 21 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona własności.

Konstytucja RP art. 64 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenie prawa własności.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenie korzystania z konstytucyjnych praw.

k.c. art. 140

Kodeks cywilny

Zakres prawa własności.

k.p.a. art. 6

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności.

k.p.a. art. 7

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

k.p.a. art. 8

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

k.p.a. art. 9

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada informowania stron.

k.p.a. art. 11

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Elementy decyzji.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie sądu.

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego.

u.g.n. art. 96 § ust. 1a

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Wymóg uzyskania pozwolenia konserwatora na podział nieruchomości zabytkowej.

u.g.n. art. 96 § ust. 1

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podział nieruchomości zabytkowej narusza jej integralność przestrzenną i wartości zabytkowe. Ochrona zabytków i interes społeczny mogą stać ponad interesem strony w przypadku kolizji.

Odrzucone argumenty

Podział działki nie wpłynie na całość zabytkowego terenu. Podział jest możliwy z zastrzeżeniem warunków zapobiegających uszkodzeniu zabytku. Odmowa podziału stanowi nadużycie uprawnień i nieuzasadnione ograniczenie prawa własności. Organ nie rozpatrzył całości materiału dowodowego i naruszył zasady k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

podział zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków podział nie może zakłócić zorganizowanej, wyznaczonej granicami przestrzeni wpisanie obiektu do rejestru zabytków wiąże się z ograniczeniem prawa własności organy ochrony zabytków mogą przedłożyć opisany wyżej ważny interes społeczny nad interes strony

Skład orzekający

Marta Kołtun-Kulik

sprawozdawca

Paweł Groński

przewodniczący

Włodzimierz Kowalczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących podziału nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków oraz kolizji między prawem własności a ochroną dziedzictwa kulturowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podziału nieruchomości stanowiącej zespół zabytkowy, gdzie podział narusza integralność przestrzenną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje konflikt między rozwojem inwestycyjnym a ochroną dziedzictwa kulturowego, co jest częstym problemem w praktyce. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące zabytków.

Czy inwestycja może zniszczyć zabytek? Sąd rozstrzyga o podziale działki wpisanej do rejestru.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 2807/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2020-08-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-12-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Marta Kołtun-Kulik /sprawozdawca/
Paweł Groński /przewodniczący/
Włodzimierz Kowalczyk
Symbol z opisem
6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Sygn. powiązane
II OSK 68/21 - Wyrok NSA z 2023-10-18
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński, Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant sekr. sąd. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi Uczelni [...] na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na podział działki oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] września 2019 r., znak [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "Minister", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 8, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j. Dz. U. 2018 poz. 2067 z późn. zm.) oraz art.. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r, - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018, poz. 2096, dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania Uczelni [...] (dalej: "skarżąca") od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: "[...] WKZ", "organ I instancji") z [...] kwietnia 2019 r., znak: [...], w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na podział działki - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Decyzja organu odwoławczego została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Skarżąca, w dniu 13 grudnia 2018 r., wniosła do organu I instancji o wydanie pozwolenia na podział zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków, położonego przy ul. [...] w [...], stanowiącego nieruchomość oznaczoną jako działka nr ewid. [...] z obrębu [...]. Do wniosku dołączyła wstępny projekt podziału nieruchomości sporządzony przez osobę uprawnioną.
[...] WKZ decyzją z [...] kwietnia 2019 r., znak: [...], nie pozwolił na przedmiotowy podział nieruchomości.
Odwołanie od tej decyzji, w ustawowym terminie, złożyła skarżąca.
Utrzymując w mocy decyzję [...] WKZ, organ odwoławczy wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zgodnie z którym pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków, wydanego w formie decyzji administracyjnej, wymaga podział zabytku wpisanego do rejestru zabytków.
Minister podniósł, że właściwość rzeczowa organu ochrony zabytków w tej sprawie wynika z faktu, że objęta wnioskiem nieruchomość stanowiąca działkę nr ewid. [...] z obrębu [...] położona przy ul. [...] w [...] jest zlokalizowana w granicach zespołu dawnej [...], wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z [...] grudnia 2000 r., sygn. [...] Ponadto wskazał, że zgodnie z treścią wpisu ochroną objęto budynki z XIX wieku wchodzące w skład [...] i system podziemny (obiekty i urządzenia doświadczalnej podziemnej produkcji zbrojeniowej z okresu międzywojennego) związany z działalnością zbrojowni nr 2, wraz z murowanym ogrodzeniem w [...] przy ul. [...].
Minister podkreślił, że rozpatrywany wniosek obejmuje podział nieruchomości stanowiącej działkę [...] na dwie: działki nr [...] o powierzchni - 5,2583 ha oraz nr [...] - 0,3378 ha, z zapewnieniem dojazdu do tej działki od [...] poprzez ustanowioną służebność gruntową.
Organ odwoławczy wskazał, że podział nieruchomości (zgodnie z uzasadnieniem wniosku), ma służyć zapewnieniu funkcjonowania wydzielonych części nieruchomości w ramach realizacji zaplanowanego przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na budowie zespołu zabudowy szpitalnej z funkcjami naukowo-dydaktycznymi (na projektowanej działce nr [...] realizowana jest nowa zabudowa). Ponadto zaznaczył, że zgodnie z oświadczeniem strony, właścicielem wydzielonych działek ma być wnioskodawca, a podział nie spowoduje odseparowania od zabytkowej całości ogrodzenia murowanego i zabytkowego budynku magazynowego.
W ocenie organu odwoławczego decyzja organu I instancji jest prawidłowa, zasadna merytorycznie, tym samym nie narusza prawa. Zdaniem Ministra przedstawiony podział stoi w sprzeczności z podstawowymi zasadami ochrony zabytków, tj. podejmowaniem działań zmierzających do trwałego zachowania wartości zabytkowych obiektów. Podniósł, że ograniczenie dla podziałów zabytków wpisanych do rejestru zabytków, o których mowa w przepisie art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, stanowi ocena ich dopuszczalności przez wyspecjalizowany organ, mając na uwadze cel regulacji art. 4 tej ustawy. Wskazał, że zgodnie z ww. przepisem przyjmuje się, iż wszelkie działania i rozstrzygnięcia organu konserwatorskiego powinny być podejmowane dla zapewnienia odpowiednich warunków, umożliwiających zachowanie zabytków we właściwym stanie, ich odpowiedniego zagospodarowania i utrzymania, zapobiegania zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości, udaremniania niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków. Ponadto przepis ten zawiera ogólną regulację wyjaśniającą zakres pojęcia ochrona zabytków: określa otwarty katalog celów, których realizacja uprawnia organy administracji publicznej do podejmowania określonych w ustawie działań, w tym do rozstrzygania w sprawach pozwolenia na podział zabytku wpisanego do rejestru zabytków. Zadaniem organu konserwatorskiego jest powstrzymanie działań prowadzących do utraty wartości zabytkowych chronionego obiektu, i które stoją w kolizji z chronionym przez organ konserwatorski interesem społecznym. Zatem po rozważeniu obu interesów organy ochrony zabytków mogą przedłożyć opisany wyżej ważny interes społeczny nad interes strony. Wpisanie obiektu do rejestru zabytków wiąże się bowiem z ograniczeniem prawa własności.
W ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie zachodzi kolizja zamierzonego podziału działki z chronionym przez organ konserwatorski interesem społecznym. Podział nieruchomości, z punktu widzenia ochrony zabytków, jak wskazał powyżej, jest istotną zmianą, naruszającą wartości zabytkowe, dla zachowania których zespół dawnej [...] został objęty ochroną konserwatorską we wskazanych w decyzji wpisowej granicach.
Podzielając stanowisko organu I instancji Minister zaznaczył, że projektowana działka nr [...] byłaby sztucznie wydzieloną przestrzenią wynikającą wyłącznie z realizowanego przez wnioskodawcę na omawianej części nieruchomości, przedsięwzięcia inwestycyjnego. Planowane odcięcie fragmentu zespołu doprowadziłoby do rozbicia istniejącej struktury funkcjonalno-przestrzennej, zaburzenia czytelnych relacji przestrzennych pomiędzy poszczególnymi jego elementami oraz naruszenia integralności zespołu. Uznanie wpływu wnioskowanego podziału na zabytek za negatywne, po rozważeniu uzasadnienia wnioskowanego podziału przesądza o niedopuszczalności takiego działania.
Minister uznał, że dla terenu zespołu dawnej Stalowni brak jest uzgodnionej przez organ konserwatorski kompleksowej koncepcji zagospodarowania zabytku, uwzględniającej wyeksponowanie jego wartości, o której mowa w art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Jednocześnie wskazał, że zgodnie z treścią ww. przepisu zagospodarowanie na cele użytkowe zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków wymaga natomiast posiadania przez jego właściciela lub posiadacza, uzgodnionego z wojewódzkim konserwatorem zabytków programu zagospodarowania tego zabytku wraz z otoczeniem oraz dalszego korzystania z tego zabytku, z uwzględnieniem wyeksponowania jego wartości.
Organ odwoławczy podkreślił, za organem I instancji, że znajdujące się w obrębie zespołu zabytkowe obiekty nie są poddawane pracom remontowym, a prowadzone działania inwestycyjne związane są wyłącznie z wprowadzaniem nowej zabudowy na terenie zespołu. Wnioskowany podział przyczyniłby się zatem do utrwalenia niewłaściwego sposobu korzystania z zabytku.
Z uwagi na powyższe Minister uznał, że podział ten jest sprzeczny z zasadami ochrony zabytków i brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji organu I instancji.
Pismem z 6 listopada 2019 r. skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji [...] WKZ z [...] kwietnia 2019 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) art. 36 ust. 1 pkt. 8 w związku z art. 6 ust. 1 pkt. 1 lit. c) i art. 7 pkt. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez uznanie, że podział działki nr [...] pozostaje w sprzeczności z zasadami ochrony zabytku i narusza zasady ochrony konserwatorskiej, jak również przez przyjęcie, iż brak jest uwarunkowań prawnych, które stanowiłyby narzędzia dla organu ochrony konserwatorskiej pozwalające na zachowanie integralności zabytkowej nieruchomości, podczas gdy zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt. 8 i ust. 3 ww. ustawy, Konserwator Zabytków może wydać pozwolenie na podział zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru z zastrzeżeniem warunków, które zapobiegną uszkodzeniu lub zniszczeniu tego zabytku - przyjęte przez organ odwoławczy ustalenie stanowi w istocie naruszenie wymienionych artykułów poprzez ich niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że organ konserwatorski nie może wydać pozwolenia na podział zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków;
2) art. 4 ustawy o ochronie zbytków i opiece nad zabytkami z dnia 23 lipca 2003 r. przez przyjęcie, że właściwy organ konserwatorski nie ma możliwości podejmowania działań określonych w tym przepisie - podczas gdy artykuł ten daje możliwości podejmowania działań w zakresie w nim wymienionym, bez względu na to, czy zabytek znajduje się na podzielonej działce, czy nie;
3) art. 6 ust. 1 pkt. 1 lit. g, art. 7 pkt. 1 oraz art. 17 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i przyjęcie w szczególności, że podział działki polegający na wydzieleniu części działki celem zrealizowania na niej inwestycji z istniejącym doń dojazdem, stanowi zagrożenie dla wartości zabytku;
4) art. 21 ust. 1 i art. 64 ust.3 Konstytucji RP i art. 140 k.c. i ograniczenie prawa własności, skarżącej, poprzez nadużycie uprawnień w zakresie ochrony zabytków i nieuzasadnioną odmowę podziału nieruchomości oraz art. 31 ust.3 Konstytucji RP poprzez nadmierne ograniczenie korzystania z konstytucyjnych praw własności przysługujących Skarżącej.
5) art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 1 k.p.a. z uwagi na przyjęcie błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego: materiał dowodowy w prawie nie został w całości rozpatrzony a w zaskarżonej decyzji nie wskazano w uzasadnieniu faktów i ustaleń, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
6) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w ramach odwołania, co doprowadziło do naruszenia zasady praworządności i zasad postępowania dowodowego w sprawie, oraz naruszenie ogólnych zasad procedury administracyjnej (art. 7 i art. 8 k.p.a.), które wymagają prowadzenia postępowania z zachowaniem praworządności, dokonywanie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów państwa;
7) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez ogólnikowe ustosunkowanie się przez organ odwoławczy w uzasadnieniu faktycznym decyzji do materiału dowodowego i nie wyjaśnienie dlaczego zaproponowany podział nieruchomości z punktu konserwatorskiego jest nie do przyjęcia, a tym samym brak faktycznego wskazania motywów rozstrzygnięcia uzasadniającego utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z 12 sierpnia 2020 r. skarżąca ponownie podniosła, że podział działki nie wpłynie na całość zabytkowego terenu, który zachowany zostanie w całości. Jednocześnie, wniosła o dopuszczenie dowodu z załączonych dokumentów – aktu notarialnego z [...] lipca 2020 r. Repertorium A nr [...], umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu i jego sprzedaży posadowionego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym (działka nr [...] z obrębu [...]) na okoliczności w piśmie tym podniesione.
Na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), Sąd postanowił przeprowadzić dowód uzupełniający z aktu notarialnego wraz z załącznikami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, w ocenie Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] września 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] kwietnia 2019 r. o odmowie - Uczelni [...] - pozwolenia na podział nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...] obręb [...], położoną przy ul. [...] na dwie działki, zgodnie z załączonym do wniosku projektem wstępnego podziału.
Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga dokonywanie podziału zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru. Przepis ten pozostaje w korelacji z art. 96 ust. 1a w zw. z art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2204). W myśl bowiem tego ostatniego, w odniesieniu do nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się po uzyskaniu pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na podział tej nieruchomości.
W ocenie Sądu, stosując art. 36 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy organy orzekające miały na uwadze treść wniosku i załączony do niego wstępny podział nieruchomości a także wzięły pod uwagę zakres ochrony zabytku nieruchomego objętego wpisem do rejestru. I o ile zgodzić się należy ze stroną skarżąca, że Minister za organem I instancji w sposób ogólnikowy odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do materiału dokumentacyjnego sprawy, to w ocenie Sądu, tego rodzaju naruszenie przepisu art. 107 § 3 k.p.a. nie ma wpływu na wynik sprawy.
Wskazać należy, że przepis art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy nie określa przesłanek umożliwiających pozytywne zaopiniowanie podziału nieruchomości zabytkowej. Stąd oceny tej organ ochrony zabytków dokonuje przez pryzmat art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który określa przykładowo na czym polega ochrona zabytków. Zgodnie z tym przepisem ochrona zabytków polega, w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu: 1) zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie; 2) zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków; 3) udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków; 4) przeciwdziałanie kradzieży, zaginięciu lub nielegalnemu wywozowi zabytków za granicę; 5) kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków; 6) uwzględnianie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymując w mocy decyzję organu I instancji powołał się na ww. zasady i cele ochrony konserwatorskiej, jak również wystarczająco wskazał (aczkolwiek ogólnie) na okoliczności, które przemawiają za tym, że zgoda na podział nieruchomości spowoduje naruszenie integralności zabytku nieruchomego.
I tak, w decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Województwa [...] z [...] grudnia 2000 r., nr [...] wpisano do rejestru zabytków pod numerem [...] dobro kultury: "budynki z XIX wieku wchodzące w skład [...] i system podziemny (obiekty i urządzenia doświadczalnej podziemnej produkcji zbrojeniowej z okresu międzywojennego) związany z działalnością zbrojowni nr 2, wraz z murowanym ogrodzeniem w [...] przy ul. [...]." Wpisu dokonano w granicach: wg załączonego planu stanowiącego integralną część niniejszej decyzji (grunt położony przy ul. [...] i ul. [...], nazwa nieruchomości "[...] w Przedmieściu [...]" – obręb [...] nr ark. mapy 2,3,6,7,8 N O nr działki [...], nr jedn. Rej. 3).
Skarżąca jest właścicielem działki nr ew. [...], dla której jest urządzona księga wieczysta nr KW [...] prowadzona przez Sąd Rejonowy dla [...] Wydział Ksiąg Wieczystych. Skarżąca zamierza dokonać podziału działki nr ew. [...] na dwie działki: działkę nr [...] o pow. 5,2583 ha oraz nr [...] o pow. 0,3378 ha z zapewnieniem dojazdu do tej działki od Al. [...] poprzez ustanowioną służebność gruntową. Jak wskazała skarżąca we wniosku o podział: "planowany podział zapewnia możliwość funkcjonowania wydzielonych części nieruchomości w ramach realizacji przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na budowie zespołu zabudowy szpitalnej z funkcjami naukowo-dydaktycznymi. Wydzielenie działki pod inwestycję budowlaną obejmującą obszar objęty decyzją z [...] grudnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie udzielenia na rozbiórkę nie przyczyni się do naruszenia zabytkowego obszaru [...] i Zbrojowni, nie spowoduje również odseparowania od zabytkowej części ogrodzenia murowanego i zabytkowego budynku magazynowego. Zgodnie z ww. decyzją w sprawie rozbiórki, na terenie wydzielanej działki usadowione były budynki nie objęte wpisem do rejestru zabytków, których rozbiórka była dopuszczalna pod względem konserwatorskim. Właścicielem wydzielonych działek ma być wnioskodawca, więc nie dojdzie do własnościowego rozczłonkowania dotychczasowej nieruchomości, a co za tym idzie podział nie będzie miał negatywnego wpływu na zachowanie jednorodnego kształtu dotychczasowej nieruchomości. Planowany sposób podziału, decyzja rozbiórkowa nr [...] jak również decyzja z [...] maja 2015 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę umożliwia zachowanie zabytkowych walorów nieruchomości oraz utrzymanie zabytkowego terenu [...] i Zbrojowni w jego pierwotnym układzie przestrzenno-architektonicznym, jak również nie ma wpływu na zabytkową zabudowę nieruchomości, która w przypadku podziału nadal zostaje wyeksponowana, tak aby zachować wartości kulturowe i historyczne założenia zespołu architektonicznego."
W tym miejscu należy podkreślić, że z decyzji o wpisie dobra kultury do rejestru zabytków z [...] grudnia 2000 r. wyraźnie wynika, co składa się na wartości zabytkowe zespołu. Są to: 1) budynki z XIX wieku wchodzące w skład [...] i 2) system podziemny (obiekty i urządzenia doświadczalnej podziemnej produkcji zbrojeniowej z okresu międzywojennego) związany z działalnością Zbrojowni nr 2, wraz z murowanym ogrodzeniem. Z kolei, w załączniku do tej decyzji zaznaczono granice terenu wpisanego do rejestru oraz omówiono obiekty objęte wpisem. Są to: 1) budynek produkcyjny dawnej Stalowni [...], 2) ogrodzenie murowane z XIX w., 3) budynek magazynowy (sekcyjny), 4) pomieszczenia podziemne (chodniki), 5) zachowana część dawnej hali produkcyjnej głównej, 6) budynek administracyjny.
W ocenie Sądu, z porównania wstępnego projektu podziału działki ew. nr [...] z uzasadnieniem decyzji o wpisie dobra kultury do rejestru zabytków z [...] grudnia 2000 r. oraz załącznikiem do tej decyzji wynika, że wskutek podziału działki nr [...] na dwie działki: nr [...] i [...] niewątpliwie dojdzie do naruszenia wartości zabytkowych i zakłócenia zintegrowanego układu przestrzennego wyznaczonego granicami wskazanymi w decyzji o wpisie a uwidocznionymi w załączniku tej decyzji (kolor zielony). Analiza ww. dokumentów prowadzi bowiem do wniosku, że wskutek wyodrębnienia działki ew. nr [...] (na której realizowane ma być przedsięwzięcie inwestycyjne) w środku zespołu objętego wpisem, dojdzie do zaburzenia czytelnych relacji przestrzennych pomiędzy budynkiem magazynowym (nr 3) i pozostałymi obiektami objętymi wpisem.
Ponadto zwrócić należy uwagę, że wpisem objęto także system podziemny (obiekty i urządzenia doświadczalnej podziemnej produkcji zbrojeniowej z okresu międzywojennego) związany z działalnością Zbrojowni nr 2. W uzasadnieniu decyzji z [...] grudnia 2000 r. wskazano, że obiekty podziemne (tunele, częściowo niedostępne), które służyły do próbnych przestrzeliwań broni i prowadzenia instalacji przemysłowych dokumentują tradycje funkcjonującego kiedyś na tym obszarze zakładu produkcyjnego firmy [...],[...],[...], czy też zakładu wojskowego – Zbrojownia nr 2. W odpowiedzi na skargę skarżąca stwierdziła tylko ogólnie, że proponowany podział nie zniekształci systemu podziemnego.
Sąd zgadza się ze stanowiskiem skarżącej, że w przyszłości po ewentualnie dokonanym podziale nieruchomości, wyodrębnione działki i tak będą podlegać reżimowi z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami a na właścicielu nadal będą ciążyły obowiązki w zakresie ochrony zabytku. Jednakże, aby do podziału doszło istotne jest to, że podział nie może zakłócić zorganizowanej, wyznaczonej granicami przestrzeni. W przedmiotowej sprawie granice zespołu wpisanego do rejestru zabytków oznaczono na wyrysie z mapy ewidencyjnej (załącznik do decyzji z [...] grudnia 2000 r.) kolorem zielonym. W konsekwencji jak wykazano wyżej wyodrębnienie działki ew. nr [...] dla celów inwestycyjnych skarżącej (niewykluczone w przyszłości sprzedaży) w ramach obszaru objętego wpisem wpłynie na brak spójności zabytku nieruchomego a to zaś stanowi uzasadnienie dla prewencyjnego działania organów ochrony konserwatorskiej, o czym mowa w art. 4 pkt 1, 2 i 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
W konsekwencji Sąd nie uwzględnił zarzutu naruszenia przywołanych w skardze przepisów Konstytucji RP oraz prawa materialnego. Gdy chodzi bowiem o zabytek stanowiący pewien zespół, kompleks obszarowy, jego podział nie może zagrażać niepodzielności.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI