VII SA/Wa 273/19

VII SA/Wa 273/19 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-07-24
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-02-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Rudnicki /sprawozdawca/
Iwona Szymanowicz-Nowak /przewodniczący/
Tomasz Stawecki
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 3458/19 - Wyrok NSA z 2022-11-03
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
art. 48 ust. 2,3,4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Dz.U. 2016 poz 23
art. 7,77,80,138
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak, Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (sprawozdawca), Sędzia WSA Tomasz Stawecki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 lipca 2019 r. sprawy ze skargi H. T. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedstawienia dokumentów I. uchyla zaskarżone postanowienie. II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego H. T. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "MWINB") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: "Pr. bud."), po rozpoznaniu zażalenia H. T. z 16.10.2018 r. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB") Nr [...] z [...].09.2018 r., wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych przy budowie wału ziemnego (o długości ok. 103 m wzdłuż południowej granicy) znajdującego się na działce oznaczonej nr ewid. [...] w miejscowości S., gmina J. oraz nakładające na H. T. obowiązek przedstawienia w określonym terminie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Uzasadniając postanowienie, [...]WINB wyjaśnił, że [...].10.2015 r. do PINB wpłynął wniosek M. i I. W. o wszczęcie postępowania administracyjnego wyjaśniającego, czy wybudowany liniowy wał ziemny nasypowy na działce nr [...] w miejscowości S. gm. J. nosi znamiona legalności i został wykonany przez właściciela przedmiotowej działki H. T. w zgodności z obowiązującymi przepisami Prawa budowlanego.
W dniu 10.03.2015 r. na w/w działce przeprowadzone zostały czynności kontrolne w toku których ustalano, że przy granicy z działką budowlaną nr [...] i [...] istnieje "nasyp ziemny", na którym widać ślady torowiska drogowego. Jest to nieutwardzona droga dojazdowa do pola rolniczego. Przy tej drodze na działce o nr [...] istnieje rozlewisko (bagno). Faktyczna wysokość nasypu wynosi ok. 2,5 m licząc od strony bagna, zaś od strony sąsiednich nieruchomości ok. 1,75 m. Obecny w toku kontroli H. T. oświadczył m.in., że "jest to techniczny dojazd do części uprawianej działki".
Pismem z dnia 12.03.2015 r. PINB przekazał wniosek M. i I. W. z dnia 21.01.2015 r. do rozpoznania według właściwości Wójtowi Gminy J. W dniu 12.04.2016 r. M. W. reprezentowany. przez adw. D. P. ponowił wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie legalności wybudowania budowli ziemnej w postaci wału ziemnego, pełniącego funkcję drogi dojazdowej do nieruchomości.
PINB przeprowadził w dniu 20.06.2016 r. kontrolę na w/w nieruchomości, która potwierdziła ustalenia kontrolne z 10.03.2015 r. Dodatkowo ustalono, że długość przedmiotowego nasypu wynosi ok. 90 m, wskazując, że jego wykonanie utrudniło, a wręcz uniemożliwiło naturalny spływ wód opadowych z działki o nr ewid. [...] i [...] do rozlewiska na działce o nr ewid. [...]. Jednocześnie nie stwierdzono prowadzenia robót budowlanych (co potwierdza rosnąca w miejscu oględzin trawa). Obecny podczas kontroli M. K. oświadczył m.in., że "przez wybudowanie wału ziemnego teren dziatki [...] i [...] stał się podmokły i grząski. Wał zatrzymuje przepływ wody".
Pismem z dnia 01.08.2016 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania budowli wodnej w postaci wału ziemnego na w/w działce. W ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ powiatowy ustalił, że Gmina J. prowadziła postępowanie administracyjne w sprawie zmiany stosunków wodnych na działce o nr ewid. [...] we wsi S., gmina J. ze szkodą dla gruntów sąsiednich (działki o nr ewid. [...] i [...]). Decyzją z dnia [...].06.2016 r., znak: [...] Wójt Gminy J. nakazał H. T. wykonanie (w wyznaczonym terminie) trzech przepustów w drodze dojazdowej do zachodniej części działki o nr ewid. [...] w miejscowości B. o następujących parametrach: przepusty rozmieszczone co 25 cm, średnica przepustów równa 300 mm, rzędna dna każdego z przepustów: 112,50 m. Decyzją z dnia [...].08.2016 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy w/w decyzję Wójta Gminy J. zmieniając termin jego wykonania.
Decyzją Nr [...] z dnia [...].10.2016 r. PINB umorzył postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu w sprawie wybudowania wału ziemnego na działce oznaczonej nr ewid. [...] przy ul. S. w miejscowości S., gmina J. Decyzją Nr [...] z dnia [...].02.2017 r., [...]WINB utrzymał w mocy zaskarżoną w/w decyzję organu powiatowego. WSA w Warszawie, wyrokiem z dnia 30.01.2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 830/17 uchylił ww. decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Ponownie rozpatrując sprawę PINB pismem z dnia 19.06.2018 r. zawiadomił strony o rozprawie administracyjnej mającej na celu ustalenie legalności oraz daty budowy budowli - wału ziemnego objętego prowadzonym postępowaniem. Obecny w trakcie rozprawy J. S. oświadczył, że "(...) wał ziemny został wybudowany wiosną 2012 roku". Ponadto organ powiatowy pismem z dnia 19.07.2018 r. wystąpił do Starostwa Powiatu [...] o informację czy w latach 2008-2012 wydano zezwolenie na budowę w/w obiektu. W odpowiedzi Starosta [...] w piśmie z dnia 23.07.2018 r. wskazał, że "wprowadzonych rejestrach od 2000 roku do dnia dzisiejszego nie odnaleziono pozwolenia na budowę wału ziemnego na tej działce".
Mając na uwadze powyższe, postanowieniem Nr [...] z dnia [...].09.2018 r. PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie wału ziemnego (o długości ok. 103 m wzdłuż południowej granicy) znajdującego się na działce oznaczonej nr ewid. [...] w miejscowości S., gmina J.oraz nałożył na inwestora H. T. obowiązek przedstawienia - w określonym terminie - dokumentów wskazanych w sentencji rozstrzygnięcia.
Na powyższe rozstrzygnięcie zażalenie wniósł H. T.
[...]WINB stwierdził, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.
Po ponownym przeanalizowaniu akt sprawy oraz wzięciu pod uwagę wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w wyroku z dnia 30.01.2018 r" sygn. akt VII SA/Wa 830/17 [...]WINB stwierdził więc, że zaskarżone postanowienie PINB z dnia [...].09.2018 r. wstrzymujące roboty budowlane oraz nakładające na inwestora – H. T. obowiązek przedstawienia dokumentów wynikających z treści art. 48 Pr. bud. powinno zostać utrzymane w mocy, ponieważ analiza materiału dowodowego zebranego w przedmiotowej sprawie wykazała, iż organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie, jak i prawidłowo przeprowadził postępowanie administracyjne, nie naruszając przy tym przepisów prawa.
Sprawa dotyczy budowy wału ziemnego znajdującego się na działce oznaczonej nr ewid. [...] w miejscowości S., gmina J. W wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniach 10.03.2015 r. oraz 20.06.2016 r. ustalono, że przy granicy z działką budowlaną nr [...] i [...] istnieje "nasyp ziemny", na którym widać ślady torowiska drogowego. Jest to nieutwardzona droga dojazdowa do pola rolniczego. Przy tej drodze na działce o nr [...] istnieje rozlewisko (bagno). Faktyczna wysokość nasypu wynosi ok. 2,5 m licząc od strony bagna, zaś od strony sąsiednich nieruchomości ok. 1,75 m. Długość przedmiotowego nasypu wynosi ok. 90 m.
PINB prawidłowo zakwalifikował opisany obiekt, jako budowlę ziemną tj. obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 3 Pr. bud. Na taki charakter obiektu wskazał także WSA w ww. wyroku.
Istotnym w sprawie zagadnieniem pozostaje prawidłowość oparcia przez organ I instancji i zastosowania w niniejszej sprawie aktualnie obowiązujących przepisów Prawa budowlanego. Podkreślić należy, że w każdym przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej istotne jest ustalenie daty realizacji inwestycji, co ma znaczenie dla zastosowania właściwych przepisów Prawa budowlanego.
PINB przyjmując, że budowa wału ziemnego została zakończona po dniu wejścia w życie Prawa budowlanego z 1994 r. tj. po dniu 01.01.1995 r. oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie obecnie obowiązującej ustawy tj. ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane. W ocenie organu wojewódzkiego takie działanie było prawidłowe. Zgodnie bowiem z oświadczeniem właściciela sąsiedniej działki oznaczonej nr ewid. [...], J. S. złożonym do protokołu rozprawy z dnia 29.07.2018 r. "(...) wał ziemny został wybudowany wiosną 2012 roku".
Zgodnie z art. 28 ust. 1 Prawo budowlane: "Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31". Art. 29 - 31 Prawa budowlanego wskazują na możliwość wykonywania robót budowlanych w oparciu o zgłoszenie zamiaru ich wykonywania właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej. Katalog obiektów i robót budowlanych zawarty w art. 29 Prawa budowlanego, zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a więc takich, do których nie będzie miała zastosowania ogólna zasada wyrażona w art. 28 ust. 1 ww. ustawy zawiera wyliczenie enumeratywne, co oznacza, że wyłącznie wskazane w nim obiekty i roboty nie wymagają pozwolenia na budowę. Stosowanie wykładni rozszerzającej jest w tym wypadku niedopuszczalne. Budowla jaką jest wał ziemny nie została zwolniona z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.
Skarżący w toku prowadzonego postępowania nie przedstawił żadnych dokumentów mogących potwierdzić wywiązanie się z nałożonego w/w przepisach obowiązku, co podkreślił również WSA w Warszawie w ww. wyroku, uznając to za okoliczność bezsporną. Potwierdza to także odpowiedź Starosty [...] na zapytanie skierowane przez PINB w [...] w piśmie z dnia 19.07.2018 r. Zasadne było zatem wdrożenie trybu przewidzianego w art. 48 Prawa budowlanego.
Sentencja postanowienia Nr [...] odpowiada dyspozycji art. 48 Pr. bud. W ust. 2 art. 48 ustawodawca przewidział możliwość legalizacji samowoli budowlanej, jednakże tylko w sytuacji, gdy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza przepisów, w tym przepisów techniczno - budowlanych. Wydanie zaskarżonego postanowienia ma na celu umożliwienie inwestorowi zalegalizowanie przedmiotowych robót budowlanych.
Możliwość legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego lub jego części jest możliwa, jeżeli inwestor wypełni powyższy obowiązek.
Dlatego też [...]WINB uznał zaskarżone postanowienie za podjęte na podstawie całokształtu materiału dowodowego oraz w oparciu o prawidłową interpretację przepisów prawa materialnego i procesowego, a zatem brak jest podstaw do podważania jego treści. Argumenty przedstawione przez skarżącego w zażaleniu nie wnosiły do sprawy istotnych elementów i w świetle Prawa budowlanego nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia organu I instancji. Podnoszone przez skarżącego zarzuty były już przedmiotem oceny WSA w Warszawie, który w wyroku z dnia 30.01.2018 r. zajął m.in. stanowisko w sprawie kwalifikacji obiektu objętego prowadzonym postępowaniem.
Z tym postanowieniem nie zgodził się skarżący, który pismem datowanym na 23 grudnia 2018 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, stwierdzając, że nie zgadza się z treścią postanowień organów obu instancji. Skarżący wniósł o "uchylenie obu postanowień w całości, w związku z tym. że prawdopodobnie zostały one wydane z naruszeniem: - prawa i interesu prawnego wnoszącego skargę oraz interesu społecznego (art. 145 par 1 pkt 1 lit. a) PPPSA) -przepisów postępowania (art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c) PPPSA)".
Uzasadniając skargę, skarżący wyjaśnił, że "na działce nr [...] w m. S. nie toczyły się i nie toczą się żadne roboty budowlane a zatem bezpodstawne było wydawanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych przez PINB i przez WINB. Na działce nr [...] Skarżący nie widzi żadnego "wału ziemnego".
Skarżący oświadczył, że nie rozumie co to jest wał ziemny i nie wie, jaka jest definicja wału ziemnego i w jakiej ustawie jest wymieniona. Ponadto nie wie, na podstawie jakich dowodów stwierdzono w treści postanowienia PINB, że nie ulega wątpliwości, że H. T. wzniósł na nieruchomości o nr ew. [...] w miejscowości S. gm. J. wał ziemny w celu dojazdu do użytkowanej rolniczo nieruchomości. Nie zgodził się również ze stwierdzeniem organów, że przed wykonaniem wału ziemnego nie uzyskał pozwolenia na budową, ani nie zgłosił zamiaru usypania wału ziemnego organowi właściwemu. Błędne było też ustalenia, że wybudował wał ziemny w 2012 r. i nie uzyskał stosownej decyzji.
Informacja o dacie budowy wału przekazana została organowi przez skonfliktowanego ze skarżącym sąsiada i nie jest prawdziwa, ani wiarygodna. Nie została zweryfikowana przez organ administracji i nie była udowodniona w toku postępowania administracyjnego a zatem nie powinna być brana pod uwagę w tym postępowaniu administracyjnym.
W ocenie skarżącego, "istnieje uzasadnione podejrzenie naruszenia art. 80, art. 81 i art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego. Gdyby organy administracji przeprowadziły prawidłowo postępowanie i zweryfikowały ww. informację dowiedziały by się, że przedmiotowy prywatny dojazd do dalszej części prywatnej działki rolnej powstał dużo wcześniej - przed 2012 r. Błędem było to, że organ administracji (PINB) nie umożliwił skarżącemu zapoznania się ze zgromadzonymi informacjami i nie umożliwił zajęcie stanowiska w sprawie daty powstania dojazdu do dalszej części działki rolnej. Jest to data o tyle istotna, że w związku z tym może nie mieć zastosowanie ustawa prawo budowlane z 1994 r.".
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowane postanowienie było wadliwe prawnie z przyczyn wskazanych poniżej, natomiast skarga była częściowo zasadna.
Na wstępie należy podkreślić, że zarówno organ I, jak i II instancji w sposób należyty i wynikający wprost z art. 153 p.p.s.a. uwzględniły zarówno ocenę prawną, jak i wskazania co do dalszego postępowania, zawarte w wyroku tut. Sądu z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 830/17. Organa ustaliły więc poprawnie zarówno stan faktyczny sprawy, w tym również datę powstania wału ziemnego, jak i dokonały należytej subsumpcji prawnej tak ustalonego stanu rzeczy.
Błąd, który popełnił PINB wydając [...] września 2018 r. postanowienie Nr [...] wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych przy budowie wału ziemnego oraz nakładające na H. T. obowiązek przedstawienia w określonym terminie oznaczonych dokumentów polegał na tym, że nie można wstrzymać robót budowlanych, które już zostały wykonane. W tym więc zakresie skarżący miał rację, podnosząc taki zarzut w swojej skardze do tut. Sądu.
Zgodnie z ust. 2 art. 48 Pr. bud., jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Dyspozycja tego przepisu jest jasna i nie nasuwa wątpliwości interpretacyjnych; wstrzymać można tylko te roboty budowlane, które nie zostały już wykonane.
Nie można natomiast wstrzymać – ani faktycznie, ani prawnie - robót już wykonanych, a z akt sprawy oraz ustaleń organów, opisanych w uzasadnieniach obu postanowień wynika, że w dniu orzekania przez PINB roboty budowlane przy wale ziemnym były już wykonane. Potwierdzają to zwłaszcza protokoły oględzin, dokonanych na nieruchomości skarżącego; nie jest to zresztą okoliczność sporna.
W takim więc zakresie orzecznictwo sądowo administracyjne jest jednoznaczne. Przykładem może być wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 894/15 (CBOSA), w którym Sąd ten jednoznacznie wyjaśnił, że istotą postanowienia w trybie art. 48 ust. 2 Pr. bud. jest wstrzymanie samowolnie prowadzonych robót budowlanych - jeżeli są one obecnie prowadzone, a po drugie zakaz prowadzenia takich robót na przyszłość, do zakończenia postępowania z konsekwencjami wynikającymi z art. 50a pkt 1 Pr. bud.
Słusznie więc uznał WSA w Opolu w wyroku z dnia 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Op 268/12 (CBOSA), że "rozstrzygnięcie o wstrzymaniu robót budowlanych ma jednak rację bytu jedynie w sytuacji, kiedy obiekt budowlany nie został ukończony. W przeciwnym wypadku, tj. gdy budowa została już zakończona, jest całkowicie zbędne. W postępowaniu dotyczącym obiektu już ukończonego organ, stosując tryb postępowania określony przepisami art. 48 ustawy Prawo budowlane, zobowiązany jest wydać jedynie postanowienie o obowiązku przedłożenia przez inwestora dokumentów, o których mowa art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, oraz ustalić wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia ponadto, że celowościowa analiza ust. 3 art. 48 Pr. bud. prowadzi do wniosku, że organ może nałożyć obowiązek przedstawienia wymienionych tam dokumentów, gdy są niezbędne do podjęcia decyzji w trybie art. 48 ust. 5 Pr. bud., z dalszymi prawnymi konsekwencjami, określonymi w art. 49 ust. 4 Pr. bud. Oznacza to, że ust. 3 art. 49 pozwala na przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego ww. dowodami, które z kolei pozwala na podjęcie dalszych czynności legalizacyjnych.
Organ nadzoru budowlanego może więc bez wstrzymywania robót budowlanych nałożyć na inwestora obowiązek przedstawienia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 Pr. bud.
Wstrzymanie wykonywania robót budowlanych, które już zostały wykonane, stanowi natomiast naruszenie prawa materialnego w postaci art. 48 ust. 2 Pr. bud., który – co logiczne – stanowi dla organu nadzoru budowlanego uprawnienie wstrzymania robót budowlanych, ale wyłącznie będących w trakcie wykonywania.
Prawidłowo natomiast PINB nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia oznaczonych w sentencji postanowienia dokumentów. Wziął bowiem pod uwagę, że stronie należy umożliwić dokonanie legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych, o ile będzie to prawnie dopuszczalne. Dlatego też organ I instancji słusznie zażądał przedstawienia dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 3 Pr. bud., gdyż jest to wymóg ustawowy od którego zależy dopuszczalność uznania przez organ nadzoru budowlanego, że legalizacja samowolnie wykonanego obiektu budowlanego jest nie tylko wolą strony, ale, że w ogóle jest dopuszczalna. Wówczas bowiem, w konsekwencji spełnienia przez inwestora nałożonych postanowieniem obowiązków, organ może po pierwsze zatwierdzić projekt budowlany, a po drugie ustalić wysokość opłaty legalizacyjnej, której zapłata pozwoli inwestorowi na uniknięcie najbardziej dotkliwego skutku prawnego samowoli budowlanej – rozbiórki obiektu budowlanego. Rzecz jasna, strona może takich dokumentów nie przedstawić, jak również nie zapłacić ustalonej opłaty legalizacyjnej - ale wówczas obowiązkiem organu będzie orzeczenia o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego (art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Pr. bud.).
[...]WINB, który wydał zaskarżone postanowienie w postępowaniu odwoławczym również podkreślał w uzasadnieniu tego orzeczenia, że roboty budowlane przy wale ziemnym zostały zakończone, wskazując dodatkowo na wyjaśnienia pozwalające na ustalenie daty budowy (2012 r.). Dlatego też [...]WINB naruszył nie tylko art. 48 ust. 2 Pr. bud., ale również art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez jego częściowo błędne zastosowanie; organ II instancji powinien był uchylić postanowienie PINB w tej części, w której wstrzymał on prowadzenie zakończonych już robót budowlanych i utrzymać w mocy postanowienie organu I instancji w zakresie nałożenia na skarżącego obowiązku dostarczenia określonych w postanowieniu dokumentów.
Nie zasługuje natomiast na uznanie zarzut skarżącego, jakoby organ nie ustalił należycie daty powstania wykonanego przez skarżącego wału ziemnego. Data wybudowania wału przez skarżącego (wiosna 20212 r.) wynika wprost z oświadczenia J. S. - właściciela sąsiedniej działki oznaczonej nr ewid. [...] – złożonego na rozprawie administracyjnej w dniu 29 lipca 2018 r. Skarżący w żaden sposób nie udowodnił, ani nawet nie próbował udowodnić okoliczności przeciwnej.
Zgodnie z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkiem organu jest należyte zebranie i analiza dowodów na okoliczność stanu faktycznego sprawy. Skoro dowód przybliżonej daty budowy wału ziemnego (oświadczenie J. S.) nie został skutecznie zakwestionowany przez skarżącego w toku postępowania przed organem I lub II instancji, to organa nie miały podstaw do poddawania w wątpliwość prawdziwości tego dowodu. Należy pamiętać o tym, że obowiązek inicjatywy dowodowej organu nie wyłącza w żadnej mierze inicjatywy dowodowej strony; jeżeli skarżący uważał, że data wybudowania wału ziemnego jest w rzeczywistości inna, to mógł taką okoliczność udowodnić – art. 78 §1 k.p.a.
Uwagi te mają swoje zastosowanie również odnośnie zarzutów skarżącego co do rzekomo niewłaściwego przyjęcia przez organa, że nie posiadał on pozwolenia na budowę. Taki bowiem fakt wynika bezspornie z akt sprawy, a w szczególności z odpowiedzi Starosty [...] z dnia 19 lipca 2017 r. Skarżący w żaden sposób nie usiłował nawet udowodnić okoliczności przeciwnej.
Skarżący był ponadto prawidłowo powiadomiony przez organ I instancji o dacie i miejscu rozprawy administracyjnej, ale się na nią nie stawił. W konsekwencji nie zajął 19 lipca 2018 r. żadnego stanowiska co do daty wykonania wału ziemnego. Organ wzywał dodatkowo m.in. skarżącego pismem z 1 sierpnia 2018 r. do złożenia wyjaśnień w sprawie budowy tego wału – ale bezskutecznie.
Organ administracji publicznej nie ma obowiązku "weryfikowania", jak uważa skarżący, zebranych dowodów, o ile nie budzą one uzasadnionych i obiektywnych wątpliwości co do ich prawdziwości. Skoro zaś sama zainteresowana strona nie kwestionuje w postępowaniu administracyjnym tych dowodów, z których wynikają istotne dla sprawy okoliczności, to nie może później skutecznie zarzucać organowi błędów w ustaleniach faktycznych.
[...]WINB, ponownie rozpoznając sprawę, weźmie pod uwagę dokonaną powyżej ocenę prawną tut. Sądu oraz wynikające z niniejszego uzasadnienia wyroku wskazania co do dalszego postepowania.
Z powyższych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt. 3 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot uiszczonego wpisu sądowego.