VII SA/WA 2687/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-02-06
NSAAdministracyjneWysokawsa
ochrona zabytkówusuwanie drzewtransport kolejowybezpieczeństwo ruchuinteres prawnykompetencje organówprawo administracyjneWSApark zabytkowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, uznając, że spółka kolejowa ma interes prawny w usunięciu drzew zagrażających bezpieczeństwu ruchu kolejowego, nawet jeśli nie posiada tytułu prawnego do gruntu.

Sprawa dotyczyła skargi P.S.A. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i umorzyła postępowanie w sprawie pozwolenia na usunięcie drzew z terenu zabytkowego parku. Minister uznał, że spółka nie posiada tytułu prawnego do gruntu, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym. Sąd uchylił decyzję Ministra, stwierdzając, że spółka kolejowa, jako zarządca infrastruktury, ma interes prawny w usunięciu drzew zagrażających bezpieczeństwu ruchu kolejowego, powołując się na przepisy ustawy o transporcie kolejowym oraz ustawy o ochronie przyrody. Sąd podkreślił, że kompetencje konserwatora zabytków obejmują również przepisy ustawy o ochronie przyrody w takich przypadkach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę P.S.A. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, która uchyliła decyzję P. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków odmawiającą pozwolenia na usunięcie 11 drzew z terenu zabytkowego zespołu dworsko-parkowego w B. Minister uznał, że spółka nie posiada tytułu prawnego do działki, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym, powołując się na § 8 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz art. 105 § 1 k.p.a. Skarżąca spółka zarzuciła naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 36 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 53 ust. 1, 56 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, argumentując, że jako podmiot odpowiedzialny za utrzymanie linii kolejowych i bezpieczeństwo ruchu kolejowego, ma interes prawny w usunięciu drzew zagrażających bezpieczeństwu. Podkreślono również art. 83f ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody, który legitymuje spółkę do złożenia wniosku nawet bez tytułu prawnego do nieruchomości. Sąd podzielił argumentację skarżącej, uznając, że Minister błędnie ograniczył swoje kompetencje do przepisów ustawy o ochronie zabytków, pomijając przepisy ustawy o ochronie przyrody i ustawy o transporcie kolejowym. Sąd stwierdził, że spółka kolejowa ma interes prawny w usunięciu drzew zagrażających bezpieczeństwu ruchu kolejowego, a kompetencje wojewódzkiego konserwatora zabytków w zakresie wydawania zezwoleń na usunięcie drzew z obszaru wpisanego do rejestru zabytków obejmują również przepisy ustawy o ochronie przyrody. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra, zasądzając jednocześnie koszty postępowania na rzecz skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, spółka kolejowa posiada interes prawny do złożenia wniosku o usunięcie drzew zagrażających bezpieczeństwu ruchu kolejowego, nawet jeśli nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości, na której drzewa rosną, a nieruchomość jest wpisana do rejestru zabytków.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy ustawy o transporcie kolejowym oraz ustawy o ochronie przyrody przyznają zarządcy linii kolejowej legitymację do złożenia wniosku o zgodę na wycinkę drzew zagrażających bezpieczeństwu ruchu kolejowego, niezależnie od posiadania tytułu prawnego do gruntu. Kompetencje konserwatora zabytków w takich przypadkach obejmują również przepisy ustawy o ochronie przyrody.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 28

Kodeks postępowania administracyjnego

u.o.p. art. 83f § ust. 1 pkt 8

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 83a § ust. 1

Ustawa o ochronie przyrody

u.t.k. art. 53 § ust. 1

Ustawa o transporcie kolejowym

u.t.k. art. 56 § ust. 1

Ustawa o transporcie kolejowym

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.o.z.o.z. art. 7 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z.o.z. art. 36 § ust. 1 pkt 11

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z.o.z. art. 89 § pkt 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

u.o.z.o.z. art. 93 § ust. 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

k.p.a. art. 17 § pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 127 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich... art. 8 § § 8

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wymagań w zakresie odległości... art. 1 § § 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wymagań w zakresie odległości... art. 3 § § 3

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spółka kolejowa, jako zarządca infrastruktury, posiada interes prawny w usunięciu drzew zagrażających bezpieczeństwu ruchu kolejowego, nawet jeśli nie posiada tytułu prawnego do gruntu. Kompetencje wojewódzkiego konserwatora zabytków w zakresie wydawania zezwoleń na usunięcie drzew z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków obejmują również przepisy ustawy o ochronie przyrody. Niezastosowanie przepisów ustawy o transporcie kolejowym i ustawy o ochronie przyrody przez organ odwoławczy.

Odrzucone argumenty

Brak posiadania przez skarżącą tytułu prawnego do nieruchomości dyskwalifikuje ją jako stronę postępowania administracyjnego (argument organu II instancji).

Godne uwagi sformułowania

Sąd podzielił zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ odwoławczy art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 36 ust 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 83a ust. 1 w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody i art. 56 § 1 ustawy o transporcie kolejowym. Aprobata stanowiska Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji, prowadziłaby do pozbawienie zarządcy linii kolejowej instrumentów koniecznych do wypełnienia obowiązków wynikających z ustawy o transporcie kolejowym...

Skład orzekający

Izabela Ostrowska

przewodniczący sprawozdawca

Joanna Gierak-Podsiadły

sędzia

Grzegorz Rudnicki

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie interesu prawnego zarządcy infrastruktury kolejowej w usuwaniu drzew zagrażających bezpieczeństwu ruchu, nawet na terenach zabytkowych i bez tytułu prawnego do gruntu. Interpretacja kompetencji organów ochrony zabytków w kontekście przepisów o transporcie kolejowym i ochronie przyrody."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego połączenia przepisów z zakresu ochrony zabytków, ochrony przyrody i transportu kolejowego. Interpretacja może być odmienna w przypadku braku zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu kolejowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje konflikt między ochroną zabytków a koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej (kolejowej), a także precyzyjnie rozgranicza kompetencje różnych organów administracji.

Kolej kontra zabytek: Sąd rozstrzyga, kto ma rację w sprawie wycinki drzew zagrażających bezpieczeństwu.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 2687/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Rudnicki
Izabela Ostrowska /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Gierak-Podsiadły
Symbol z opisem
6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, , Protokolant: ref. Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi P.S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 20 sierpnia 2024 r. znak: DOZ-OAiK.650.276.2024.MT w przedmiocie pozwolenia na usunięcie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz P. S.A. z siedzibą w W. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia 20 sierpnia 2024 r., znak: DOZ-OAiK.650.276.2024.MT, na podstawie art. 7 pkt 1, art. 36 ust. 1 pkt 11, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz. U. 2024 r., poz. 1292) oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania P. S.A, z siedzibą w W., w imieniu której działa Z. w R., od decyzji nr [...] P. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lutego 2024 r., odmawiającej pozwolenia na usunięcie 11 drzew z gatunków: jesion wyniosły, topola osika, wierzba iwa, robinia akacjowa, z terenu działki nr [...] w B. – uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
P. Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2024 r. nie pozwolił P. S. A. z siedzibą w W. na usunięcie drzew z gatunku: jesion wyniosły (Fraxinus excelsior) - o obw. pnia 140 cm, jesion wyniosły (Fraxinus excelsior) - o obw. pnia 113 cm, topola osika (Populus tremuld) - o obw. pnia 303 cm, topola osika (Populus tremuld) - o obw. pnia 308 cm, jesion wyniosły (Fraxinus excelsior) - o obw. pnia 185 cm, topola osika (Populus tremuld) - o obw. pnia 230 cm, topola osika (Populus tremuld) - o obw. pnia 287 cm, wierzba iwa (Salix capred) - o obw. pnia 250 cm; oraz na usunięcie jednego pnia drzew dwupiennych z gatunku: robinia akacjowa (Robiniapseudoacacid) - o obw. pnia 257 cm i 244 cm (usunięcie pnia o obw. 257 cm), jesion wyniosły (Fraxinus excelsior) - o obw. pnia 125 cm i 135 cm (usunięcie pnia o obw. 135 cm), jesion wyniosły (Fraxinus excelsiof) - o obw. pnia 152 cm i 195 cm (usunięcie pnia o obw. 195 cm) – na działce nr ewid. [...] w m. B.
- zabytkowy zespół dworsko-parkowy w m. B.
W uzasadnieniu wskazano, że w celu utrzymania historycznej równowagi gatunkowej parku podworskiego w B., zgodnie z którą jesiony wyniosłe stanowiły 11% wszystkich gatunków rodzimych na tym obszarze, nie jest możliwe usunięcie wzmiankowanych drzew. Niektóre z tych drzew osiągnęły ponadto wiek 70-100 lat. Nie istnieje również podstawa do usunięcia młodszych nasadzeń (topole, wierzby), gdyż pozostają w dobrym stanie technicznym. Natomiast robinia akacjowa o obw. pnia 257 cm i 244 cm stanowi okaz dwupienny, starodrzew o szacunkowym wieku ok 200 lat, którego pień o obw. 257 cm pozostaje bez znacząco istotnych wad, zatem niezasadnym byłoby jego usunięcie. Organ I instancji podniósł, że wyraził uprzednio zgodę na usunięcie pnia o obw. 244 cm (ze względu na wychylenie konarów mogące potencjalnie stwarzać zagrożenie), na usunięcie pnia jesionu wyniosłego o obw. 125 cm oraz usunięcie pnia jesionu wyniosłego o obw. 152 cm.
Po rozpatrzeniu odwołania od rozstrzygnięcia organu I instancji Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia 20 sierpnia 2024 r., znak: DOZ-OAiK.650.276.2024.MT uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z przepisem § 8 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, prac restauratorskich i badań konserwatorskich przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków albo na Listę Skarbów Dziedzictwa oraz robót budowlanych, badań architektonicznych i innych działań przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, a także badań archeologicznych i poszukiwań zabytków z dnia
2 sierpnia 2018 r. (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 81), wniosek o wydanie pozwolenia na podejmowanie innych działań przy zabytku nieruchomym wpisanym do rejestru zabytków zawiera dokument potwierdzający posiadanie przez wnioskodawcę tytułu prawnego do korzystania z zabytku, uprawniającego do występowania z tym wnioskiem (ust. 4 ww. przepisu). Na podstawie zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego ustalono, że P. S.A. nie posiada tytułu prawnego do działki nr [...] w B. Stosownie do przepisu art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. O bezprzedmiotowości postępowania w sensie podmiotowym można natomiast mówić w sytuacji gdy (jedyna) strona postępowania administracyjnego utraciła przymioty, o których mowa w art. 28 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przywołane przepisy stanowią zatem, że postępowanie przeprowadzone w przedmiotowej sprawie jest bezprzedmiotowe, gdyż spółka nie posiada interesu prawnego w tym postępowaniu.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z dnia 20 sierpnia 2024 r., znak: DOZ-OAiK.650.276.2024.MT złożyła P. S.A. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynika sprawy to jest:
art. 28 kpa w zw. z art. 36 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w zw. z art. 53 ust. 1, 56 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r.
o transporcie kolejowym (Dz. U. 2024.697 t.j.) poprzez ich błędne zastosowanie
i w konsekwencji błędne przeprowadzenie oceny legitymacji procesowej skarżącej, co doprowadziło do umorzenia postępowania, w sytuacji gdy skarżąca jako podmiot odpowiedzialny za utrzymanie linii kolejowych i zapewnienie bezpieczeństwa ruchu kolejowego miała i ma interes prawny w wystąpieniu z wnioskiem o usunięcie
11 drzew z gatunków: jesion wyniosły, topola, osika, wierzba iwa, robinia akacjowa z terenu działki nr [...] w B., których gałęzie zwisając nad linią kolejową zagrażają bezpieczeństwu odbywającego się ruchu kolejowego:
art. 83f ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.2023.1336 t.j.) poprzez jego niezastosowanie i stwierdzenie, że brak posiadania przez skarżącą tytułu prawnego do nieruchomości, na której zlokalizowane są przedmiotowe drzewa dyskwalifikują skarżącą jako stronę postępowania administracyjnego w sytuacji gdzie przytoczony wyżej przepis prawa legitymuje skarżącą do złożenia wniosku o usunięcie drzew nawet w przypadku braku posiadania tytułu prawnego do nieruchomości.
Z uwagi na powyższe zarzuty w skardze wniesiono o:
uchylenie decyzji organów I i II instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania oraz zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że już decyzja Starosty R. [...] października 2023 r., znak [...] zezwalająca skarżącej na wycinkę 17 drzew z działki nr [...] w B. (w tym 11 drzew stanowiących przedmiot postępowania) wskazuje na posiadanie przez skarżącą interesu prawnego w przedmiotowej sprawie. Wskazano, że zgodnie z przepisami prawa materialnego, a konkretnie z art. 53 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym, skarżąca jest zobowiązana do utrzymywania infrastruktury kolejowej w należytym stanie, niepowodującym zagrożenia bezpieczeństwa ruchu kolejowego. Również z tego przepisu można zatem wywieść interes prawny skarżącej. Dodatkowo, przepisy Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (t. j. Dz. 2020 r., poz. 1247 z późn. zm.) wskazują na minimalne odległości drzew od linii kolejowej, zaś w przypadku drzew znajdujących się w odległościach do 6 m od zewnętrznej krawędzi rowów bocznych zarządca ma obowiązek złożenia wniosku o wydanie zgody na ich wycinkę. Mając na uwadze powyższe przepisy, skarżąca spółka wskazuje, że bezsprzecznie posiada interes prawny w przedmiotowym postępowaniu dotyczącym usunięcia 11 drzew gatunków: jesion wyniosły, topola osika, wierzba iwa, robinia akacjowa, z terenu działki nr [...] w B.
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją argumentację wskazaną w decyzji z dnia 20 sierpnia 2024 r., znak: DOZ-OAiK.650.276.2024.MT.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.
Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 20 sierpnia 2024 r., znak: DOZ-OAiK.650.276.2024.MT, uchylająca decyzję P. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] lutego 2024 r., odmawiającą pozwolenia na usunięcie 11 drzew z gatunków: jesion wyniosły, topola osika, wierzba iwa, robinia akacjowa, z terenu działki nr [...] w B. i umarzająca postępowanie przed organem I instancji.
Zdaniem organu odwoławczego, w świetle art. 36 ust 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece na zabytkami, z wnioskiem o udzielenie pozwolenia konserwatorskiego o którym mowa w art. 36 ust 1 ustawy może wystąpić jedynie podmiot posiadający tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru zabytków, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego.
Okolicznością niekwestionowana pozostaje, że zespół parkowo- dworski w B. , gm. C., decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w R. z dnia [...] października 1976r. został wpisany pod numerem [...] do rejestru zabytków. Jak wynika z planu parku z granicami ścisłej ochrony konserwatorskiej , cześć parku jest przecięta linią kolejową.
Wnioskowane do usunięcia drzewa rosną na działce nr ew. [...] w B., która stanowi własność Powiatu S. i do której P. S.A. nie posiada tytułu prawnego w rozumieniu art. 36 ust 5 ustawy o ochronie zabytków.
Jednocześnie wskazać trzeba, że na podstawie art. 56 ust.1 ustawy z dnia 28 marca 2003r. o transporcie kolejowym( Dz.U. 2024r., poz.697) (dalej: u.t.k.) starosta wydaje decyzje zezwalające na usunięcie drzew lub krzewów, gdy utrudniają one widoczność sygnałów i pociągów, lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują powstawanie zasp śnieżnych. Zezwolenia wydawane jest na wniosek zarządcy. Zarządca jest również wykonawcą zezwolenia. Powyższy przepis stosuje się do sytuacji, w których usuwane drzewa rosną w pasie zieleni powyżej 15 metrów od osi skrajnego toru kolejowego. Jeśli usuwane drzewa rosną w pasie zieleni znajdującym się do 15 metrów względem osi skrajnego toru kolejowego wówczas obowiązującą podstawą prawną jest Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1227) . Stanowi ono, że na gruntach położonych w sąsiedztwie linii kolejowej drzewa i krzewy mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 15 m od osi skrajnego toru kolejowego (§ 1 rozporządzenia) ,drzewa i krzewy, elementy ochrony akustycznej oraz zasłony odśnieżne w sąsiedztwie przejazdów i przejść kolejowych powinny być usytuowane w odległości zapewniającej warunki widoczności przejazdów i przejść, określone w przepisach o warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać skrzyżowania linii kolejowych z drogami publicznymi i ich usytuowanie (§ 3 rozporządzenia) .
W sytuacji, gdy drzewa i krzewy rosnące w sąsiedztwie linii kolejowej usytuowane są w odległości mniejszej lub równej 15 m od osi skrajnego toru kolejowego, wobec wprowadzenia fikcji prawnej, że takie ich usytuowanie powoduje zagrożenie bezpieczeństwa ruchu kolejowego, organ wydający decyzję o usunięciu drzew na podstawie art. 56 ust. 1 u.t.k. nie musi dokonywać ustaleń, że takie usytuowanie drzew lub krzewów utrudnia widoczność sygnałów i pociągów lub eksploatację urządzeń kolejowych albo powoduje zaspy śnieżne.
Co istotne, usunięcie drzew w trybie art. 56 u.t.k. nie jest uzależnione od zgody właściciela gruntu porośniętego drzewami podlegającymi usunięciu. Zgoda właściciela gruntu nie jest wymagana ani jako element formalny wniosku zarządcy infrastruktury kolejowej, ani jako dowód w sprawie wpływający na jej rozstrzygnięcie. Właścicielowi gruntu porośniętego drzewami podlegającymi usunięciu przysługuje odszkodowanie.
Usunięcie drzew z terenów leżących w sąsiedztwie linii kolejowych, także tych nie pozostających we władaniu podmiotów liniami tymi zarządzającymi lub je eksploatującymi, może odbyć się bez zgody tych podmiotów, jeżeli okaże się, że za usunięciem drzew przemawia konieczność zapewnienia bezpieczeństwa ruchu kolejowego. W postępowaniu administracyjnym dotyczącym usunięcia drzew w trybie art. 56 § 1 ustawy o transporcie kolejowym, stroną są podmioty w których władaniu znajdują się grunty z których planuje się usunięcie drzew. Przymiot strony w takim postępowaniu związany jest ściśle z zamiarem usunięcia przez zarządcę linii kolejowej ściśle określonego drzewa (drzew).
Stosownie do art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków.
Z przepisu tego wynika, że pozwolenia wydanego przez wskazane tam organy wymaga czynność usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości (wójt, burmistrz, prezydent miasta) lub z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków (wojewódzki konserwator zabytków).
Zgodnie bowiem z obowiązującym aktualnie art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga miedzy innymi prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru, w tym prac polegających na usunięciu drzewa lub krzewu z nieruchomości lub jej części będącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem lub inną formą zaprojektowanej zieleni. Przepis powyższy wskazuje na szczególną kompetencję wojewódzkiego konserwatora zabytków w odniesieniu do usunięcia drzewa lub krzewu z nieruchomości lub jej części będącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem lub inną formą zaprojektowanej zieleni (pkt 1). Czyli usunięcie drzewa będzie wymagało zgody konserwatora gdy nieruchomość, na której ono rosło była wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem lub inną formą zaprojektowanej zieleni. Ta ochrona konserwatorska ma dotyczyć wpisanego do rejestru parku, ogrodu czy innej formy zaprojektowanej zieleni.
Podkreślić należy, że obecnie obowiązujący od 18 stycznia 2018 r. stan prawny wyeliminował poprzedni stan prawny, w którym funkcjonowały dwa systemy uzyskania decyzji administracyjnych uprawniających posiadacza nieruchomości do dokonywania cięć w drzewostanie. Pierwszy oparty na przepisach ustawy o ochronie przyrody, która kompleksowo reguluje usuwanie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości lub jej części nie wpisanej do rejestru zabytków. Komplementarne przepisy zawierała ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, która obejmowała unormowania dotyczące usuwania drzew lub krzewów z terenu nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków.
Jak wynika z uzasadnienia nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 24 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r., poz.10), która weszła w życie 18 stycznia 2018 r. intencją ustawodawcy było połączenie obu systemów, w ten sposób aby usuwanie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków podlegało przepisom ustawy o ochronie przyrody, która w przeciwieństwie do ustawy o ochronie zabytków jest regulacją kompleksową zawierającą postanowienia dotyczące opłat i kar administracyjnych za wycinkę, dokonywania nasadzeń zastępczych oraz katalog odstępstw określający przypadki, w ramach których usunięcie drzewa lub krzewu nie wymaga zgody organu administracji publicznej. W wyniku wprowadzonych zmian wycinka drzew lub krzewów z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków odbywać się będzie na podstawie zezwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wydawanego na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody. Z wyjątkiem usunięcia drzewa lub krzewu z nieruchomości lub jej części będącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem lub inną formą zaprojektowanej zieleni, nie będzie wymagała dodatkowego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wydawanego na podstawie przepisów ustawy o ochronie zabytków (patrz uzasadnienie do projektu ustawy).
Zamysł ustawodawcy był zatem taki aby pozostawić w gestii konserwatora zabytków zarówno pozwolenie na wycięcie drzewa z obszaru objętego ochroną konserwatorską na podstawie przepisów o ochronie przyrody oraz pozwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z nieruchomości lub jej części o szczególnym charakterze tj. będącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem lub inną formą zaprojektowanej zieleni na podstawie przepisów ustawy o ochronie zabytków. Temu służyła zmiana art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody dokonana ustawą z dnia 24 listopada 2017 r.
Zatem P. Wojewódzki Konserwator Zabytków jest zobowiązany do wydania zezwolenia na usunięcie drzewa z obszaru podlegającego ochronie z jednej strony na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków , a z drugiej strony na podstawie art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody.
Jednolitość uregulowań w zakresie kompetencji wojewódzkiego konserwatora zabytków do wydania pozwolenia na usunięcie drzew z obszaru podlegającego ochronie konserwatorskiej potwierdza art. 83a ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Stanowi on, że zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a w przypadku gdy zezwolenie dotyczy usunięcia drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków - wojewódzki konserwator zabytków. Wojewódzki Konserwator Zabytków będzie właściwym do usunięcia drzew z obszaru objętego ochroną konserwatorską tak w oparciu o przepisy ustawy o ochronie przyrody jak i ustawy o ochronie zabytków ( vide postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2019r. w sprawie sygn. akt II OW 6/19).
Mając powyższe na względzie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r. poz. 55) , przepisów art. 83 ust. 1 ustawy nie stosuje się do usuwania drzew lub krzewów, które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu.
Konkludując , organ konserwatorski rozpoznając wniosek skarżącej spółki nie mógł ograniczać swoich kompetencji jedynie do przepisów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, bowiem winien stosować również przepisy ustawy o ochronie przyrody , które w powiązaniu z ustawą o transporcie kolejowym dają skarżącej spółce legitymację do złożenia wniosku o zgodę na wycinkę drzew z terenu nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków.
Aprobata stanowiska Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji, prowadziłaby do pozbawienie zarządcy linii kolejowej instrumentów koniecznych do wypełnienia obowiązków wynikających z ustawy o transporcie kolejowym oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych , co stwarzałoby sytuację nieakceptowalną z punktu widzenia porządku prawnego.
Tym samym Sąd podzielił zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ odwoławczy art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 36 ust 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 83a ust. 1 w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie przyrody i art. 56 § 1 ustawy o transporcie kolejowym.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni powyższe rozważania , rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji.
Z powyższych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2024 r. poz. 935- dalej jako p.p.s.a.). O kosztach postepowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
VII SA/Wa 2687/24
Warszawa, dnia 20 lutego 2025 r.
ZARZĄDZENIE
Odpis wyroku z dnia 6 lutego 2025 r. z uzasadnieniem przesłać:
• Pełnom. skarżącej – r.pr. Piotrowi Plisiowi;
Pełnom. organu - adw. Adamowi Barbasiewiczowi
Sędzia
Izabela Ostrowska

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI