VII SA/Wa 2679/22

VII SA/Wa 2679/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Pośpiech-Kłak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6152 Lokalizacja innej inwestycji celu publicznego
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II OSK 1896/23 - Wyrok NSA z 2024-03-05
II OZ 529/23 - Postanowienie NSA z 2023-09-13
Skarżony organ
Minister Rozwoju
Treść wyniku
Oddalono skargi
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1984
art. 2 ae
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Artur Kuś, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak (spr.), Protokolant st. spec. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2023 r. sprawy ze skarg S P, H B, T B i B M na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 października 2022 r. nr DLI-II.7620.17.2020.PMJ.23 w przedmiocie ustalenia lokalizacji linii kolejowej dla obiektów metra oddala skargi
Uzasadnienie
Minister Rozwoju i Technologii decyzją z dnia 17 października 2022 r., znak DLI-II.7620.17.2020.PMJ.23, po rozpatrzeniu odwołań S. P. oraz B. M., od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 24 czerwca 2020 r., nr 60/SPEC/2020, o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla obiektów metra dla inwestycji pod nazwą "Budowa II linii metra w Warszawie – III etap realizacji odcinka zachodniego od szlaku za stacją [...] "[...]" do stacji Techniczno-Postojowej (STP) [...] wraz z STP [...] w zakresie stacji [...]",
I. uchylił:
- w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji, znajdujący się na stronie 1, w wierszu 11-13, licząc od dołu strony, zapis:
"II. Na podstawie art. 9q ust. 1 pkt 1 u.t.k. ustalam linie rozgraniczające teren dla przedmiotowej inwestycji, obejmujące nieruchomości wskazane poniżej (w nawiasach podano numery działek ewidencyjnych przed podziałem):";
- w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji, znajdujący się na stronie 2, w wierszu 1-2, licząc od dołu strony oraz znajdujący się na stronie 3, w wierszu od 1-14, licząc od góry strony, zapis:
"Proponowany przebieg linii metra z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla planowanych obiektów budowlanych przedstawiono na 5 arkuszach mapy w skali 1:500, oznaczonych dużymi literami A, B, C, D i E w załączniku nr 2, stanowiącym integralną część niniejszej decyzji. Linię rozgraniczającą teren planowanej inwestycji oznaczono, na mapach w załączniku nr 2, linią przerywaną koloru granatowego. Linia rozgraniczająca teren niezbędny dla planowanych obiektów budowlanych obejmuje następujące kategorie nieruchomości wchodzących w zakres planowanego przedsięwzięcia: 1. działki ewidencyjne będące własnością m.st. Warszawy - w załączniku nr 2 zakreskowane kolorem pomarańczowym; 2. działki bez zmiany stanu prawnego dla których m.st. Warszawa uzyska prawo do dysponowania nieruchomością na zasadach ogólnych - w załączniku nr 2 zakreskowane kolorem zielonym; 3. działki ewidencyjne do przejęcia na rzecz m.st. Warszawy - w załączniku nr 2 oznaczone kolorem różowym;
4. działki ewidencyjne na których występują ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości - w załączniku nr 2 oznaczone kolorami: żółtym, niebieskim i zielonym.";
-w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji, zapis znajdujący się w pkt 2.1.2 pn.
"Ustalenia dotyczące ochrony środowiska i ochrony przyrody", na stronie 7, w wierszu 6-35, licząc od dołu strony;
-w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji, znajdujący się na stronie 9, w wierszu 11-19, licząc od góry strony, zapis:
"W celu realizacji ww. wymagania dotyczącego zapewnienia dostępu do drogi publicznej, na podstawie art. 120 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2020 r., poz. 65), w związku z art. 9ad ust. 1 u.t.k., ustanawiam dostęp do drogi publicznej: z obrębu [...], działce nr [...] - poprzez bezpośredni dostęp do drogi publicznej - ulicy [...]; z obrębu [...], działce nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]) - poprzez bezpośredni dostęp do drogi publicznej ulicy [...].",
i orzekł w tym zakresie, poprzez:
- ustalenie, w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji, w miejsce uchylenia, na stronie 1, w wierszu 11-13, licząc od dołu strony, nowego zapisu:
"Przedmiotowa inwestycja zlokalizowana jest na nieruchomościach wskazanych poniżej (w przypadku działki ulegającej podziałowi - w nawiasie podano numer działki przed podziałem):"
- ustalenie, w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji, poprzez dodanie, na stronie 1, po zapisie znajdującym się w wierszu 1, licząc od dołu strony, nowego zapisu:
"II. Na podstawie art. 9q ust. 1 pkt 1 u.t.k. ustalam linie rozgraniczające teren dla przedmiotowej inwestycji.
Linię rozgraniczającą teren inwestycji oznaczono linią przerywaną koloru czerwonego na mapach w skali 1:500 przedstawiających proponowany przebieg metra, z zaznaczeniem terenu niezbędnego dla planowanych obiektów budowlanych, stanowiących załączniki nr 2A, 2B, 2C, 2D, 2E do niniejszej decyzji.
Ponadto, na ww. mapach w skali 1:500 przedstawiających proponowany przebieg metra, stanowiących załączniki nr 2A, 2B, 2C, 2D, 2E do niniejszej decyzji:
1. linią przerywaną koloru granatowego - oznaczono granice terenu objętego inwestycją (teren niezbędny dla planowanych obiektów budowlanych,
2. szrafem w postaci koloru różowego - oznaczono teren do przejęcia na rzecz m.st. Warszawy,
3. szrafem w postaci koloru żółtego - oznaczono nieruchomości, w stosunku do których decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji dla obiektów metra ma wywołać skutek w postaci ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, o którym mowa w art. 9q ust. 1 pkt 6 u.t.k,
4. szrafem w postaci koloru niebieskiego - oznaczono nieruchomości, w stosunku do których decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji dla obiektów metra ma wywołać skutek w postaci ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, o którym mowa w art. 9q ust. 1 pkt 8 u.t.k,
5. szrafem w postaci koloru zielonego - oznaczono nieruchomości, w stosunku do których decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji dla obiektów metra ma wywołać skutek w postaci ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, o którym mowa w art. 9q ust. 1 pkt 6 i 8 u.t.k.,
6. szrafem w postaci zakratkowania koloru pomarańczowego - oznaczono działki ewidencyjne będące własnością m.st. Warszawy,
7. szrafem w postaci zakratkowania koloru zielonego - oznaczono działki ewidencyjne dla których inwestor uzyska prawo do dysponowania nieruchomością na zasadach ogólnych.",
- ustalenie, w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji, w miejsce uchylenia, w pkt 2.1.2 pn.
"Ustalenia dotyczące ochrony środowiska i ochrony przyrody", na stronie 7, nowego zapisu:
"Ustalam obowiązek realizacji przedmiotowej inwestycji zgodnie z warunkami zawartymi w decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z dnia 3 lutego 2020 r., znak: WOOś- 11.4210.54.2017.MC.56, ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie II linii metra w Warszawie - III etap realizacji odcinka zachodniego, od szlaku za stacją [...] "[...]" do Stacji Techniczno-Postojowej (STP) [...], wraz z STP [...] według wariantu 1 (inwestycyjny proponowany przez wnioskodawcę) oraz w decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 18 stycznia 2021 r., znak: DOOŚ- WDŚZIL.420.6.2020.KM (DOOŚ-WDŚ/ZIL.420.12.2020.KM), uchylającej w części i umarzającej w tym zakresie postępowanie organu pierwszej instancji, uchylającej w części i orzekającej w tym zakresie co do istoty sprawy, a w pozostałej części utrzymującej w mocy ww. decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z dnia 3 lutego 2020 r., znak: WOOŚ.4210.54.2017.MC.56.".
II. W pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy, tj.:
"I. Na podstawie art. 9q ust. 1 pkt 5. w związku z art. 9s ust. 1 u.t.k. zatwierdzam podział nieruchomości wskazanych poniżej (w nawiasach podano numery nowych działek ewidencyjnych powstałych w wyniku podziałów wskazanych nieruchomości):
Dzielnica [...] Miasto Stołeczne Warszawa
Obręb ewidencyjny [...] - działka ew. nr [...]([...], [...]);
Projekty podziału nieruchomości, zatwierdzone niniejszą decyzją, przedstawiono na jednym arkuszu mapy w skali 1:1000 stanowiącym załącznik nr 1. Projekty podziału zawierają wykaz zmian danych ewidencyjnych dotyczący zmiany pola powierzchni działek przeznaczonych do podziału. Załącznik nr 1, zgodnie z zapisami art. 9s ust. 1 u.t.k., stanowi integralną część decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej.
(...)
w obrębie ewidencyjnym [...] obszar inwestycji obejmuje działki ewidencyjne o numerach: [...],[...],[...],[...], [...];
w obrębie ewidencyjnym [...] obszar inwestycji obejmuje działki ewidencyjne o numerach: [...],[...],[...];
w obrębie ewidencyjnym [...] obszar inwestycji obejmuje działki ewidencyjne o numerach: [...],[...], [...], [...], [...],[...],[...], [...];
w obrębie ewidencyjnym [...] obszar inwestycji obejmuje działki ewidencyjne o numerach: [...],[...],[...],[...],[...];
w obrębie ewidencyjnym [...] obszar inwestycji obejmuje działki ewidencyjne o numerach: [...], [...].
III. Na podstawie art. 9q ust. 1 pkt 6 u.t.k ustalam ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości "w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości dla prowadzenia inwestycji kolejowej (budowy metra), w tym dokonania związanej z nią budowy lub przebudowy układu drogowego lub urządzeń wodnych, lub założenia i przeprowadzenia na nich ciągów drenażowych przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności i sygnalizacji, a także innych podziemnych i naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, a także prac związanych z konserwacją, utrzymaniem lub usuwaniem awarii", na następujących nieruchomościach (w nawiasach podano numery działek ewidencyjnych przed podziałem):
Obręb ewidencyjny [...] - działka ew. nr [...] ([...]),
Obręb ewidencyjny [...] - działki ew. nr [...], [...],
Obręb ewidencyjny [...] - działki ew. nr [...].
Do ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości, zgodnie z art. 9q ust. la u.t.k., stosuje się odpowiednio przepisy art. 124 ust. 4-7 oraz art. 124a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 65).
IV. Na podstawie art. 9q ust. 1 pkt. 8 u.t.k., w związku z art. 9s ust. 9 określam nieruchomością w stosunku do których niniejsza decyzja wywołuje skutek w postaci ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości "w celu zapewnienia prawa do wejścia na teren nieruchomości w związku z prowadzeniem inwestycji kolejowej obejmującej budowę lub przebudowę tunelu, a także prace związane z jego konserwacją, utrzymaniem lub usuwaniem awarii, za odszkodowaniem zostanie ograniczony sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na budowę lub przebudowę tunelu oraz związanych z nim układu drogowego lub urządzeń wodnych, ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń", na następujących nieruchomościach (w nawiasach podano numery działek ewidencyjnych przed podziałem):
Obręb ewidencyjny [...] - działki ew. nr [...], [...], [...] ([...]),
Obręb ewidencyjny [...] - działki ew. nr [...],
Obręb ewidencyjny [...] - działki ew. nr [...], [...].
Odszkodowanie, o którym mowa powyżej przysługuje właścicielom lub użytkownikom wieczystym nieruchomości, oznaczonych zgodnie z art. 9q ust. 1 pkt 8, od podmiotu, na rzecz którego wydawana jest decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej.
V. Określenie nieruchomości, które na podstawie art. 9s ust. 3 pkt 2 u.t.k. stają się własnością Miasta Stołecznego Warszawy (w nawiasach podano numery działek ewidencyjnych przed podziałem):
Obręb ewidencyjny [...] - działka ew. nr [...] ([...]);
Nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren inwestycji, niebędące własnością jednostki samorządu terytorialnego, która złożyła wniosek o ustalenie lokalizacji linii kolejowej (metra), wskazane przez inwestora we wniosku jako działki ewidencyjne do przejęcia, zgodnie z przepisami art. 9s ust. 3 pkt 2 u.t.k., stają się z mocy prawa własnością tej jednostki, z dniem, w którym przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna. Jednostka samorządu terytorialnego nabywa z mocy prawa, z dniem w którym decyzja niniejsza stanie się ostateczna, prawo własności nieruchomości wydzielonych pod planowaną budowę metra, wskazanych powyżej.
(...)
VI. Na podstawie art. 9w ust. 1 u.t.k., nadaję niniejszej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, ze względu na ważny interes społeczny i gospodarczy.
Nadaję niniejszej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, gdyż zgodnie z art. 9w ust. 2 u.t.k., jest to niezbędne do wykazania inwestora: Miasto Stołeczne Warszawa prawa do dysponowania, na cele budowlane, w rozumieniu ustawy Prawo budowlane, działkami ewidencyjnymi objętymi liniami rozgraniczającymi teren przedmiotowej inwestycji. Prawo to nie dotyczy działek ewidencyjnych, dla których inwestor uzyska, prawo do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane na zasadach ogólnych.
Zgodnie z art. 9w ust. 3 u.t.k., decyzja, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności:
1. przyznaje inwestorowi prawo do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane,
2. zobowiązuje do niezwłocznego wydania nieruchomości, opróżnienia lokali i innych pomieszczeń,
3. uprawnia do faktycznego objęcia nieruchomości w posiadanie przez inwestora,
4. uprawnia wojewodę do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
VII. Na podstawie art. 9q ust. 6 u.t.k., określam termin wydania nieruchomości na 30 dzień od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna.
Przed złożeniem wniosku o pozwolenie na budowę przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego inwestor Miasto Stołeczne Warszawa winien uzyskać prawo do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane od właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców trwałych nieruchomości wskazanych poniżej, dla których niniejsza decyzja, zgodnie z wnioskiem inwestora, nie wywołuje skutku prawnego, określonego w art. 9s ust. 3 u.t.k.:
Obręb ewidencyjny [...] - działki ew. nr [...], [...].
Jeżeli została przejęta część nieruchomości, a pozostała część nie nadaję się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, zgodnie z przepisami art. 9t ust. 2 pkt 2 u.t.k., jednostka samorządu terytorialnego nabywa, w drodze umowy, na wniosek właściciela, lub użytkownika wieczystego nieruchomości, tę część nieruchomości. Zapłaty ceny nabycia nieruchomości dokonuje na rzecz zbywcy jednostka samorządu terytorialnego ,w terminie 30 dni od dnia zawarcia ww. umowy, zgodnie z przepisami art. 9t ust. 6 u.t.k.
Jeżeli na nieruchomościach, lub prawie użytkowania wieczystego tych nieruchomości, które stają się własnością jednostki samorządu terytorialnego zostały ustanowione ograniczone prawa rzeczowe, z dniem w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna, prawa te wygasają, zgodnie z przepisami art. 9s ust. 3a u.t.k.
Decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla obiektów metra stanowi podstawę do dokonania wpisów w księdze wieczystej i w katastrze nieruchomości, zgodnie z przepisami art. 9s
ust. 5 u.t.k.
Do dnia uzyskania pozwolenia na budowę, zgodnie z przepisami art. 9s ust. 7 u.t.k., działki ewidencyjne przejęte na mocy tej decyzji przez jednostkę samorządu terytorialnego, mogą być użytkowane nieodpłatnie, przez dotychczasowych właścicieli lub osoby, które posiadały inne tytuły prawne do tych nieruchomości, z zastrzeżeniem przepisów dotyczących rygoru natychmiastowej wykonalności niniejszej decyzji.
Z dniem, w który niniejsza decyzja stanie się ostateczna, zgodnie z przepisami art. 9s ust. 8 u.t.k., jednostka samorządu terytorialnego uzyskuje prawo do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane, w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane, z uwzględnieniem przepisów dotyczących rygoru natychmiastowej wykonalności niniejszej decyzji.
I. Warunki techniczne realizacji inwestycji
1.1. Uwarunkowania prawne dotyczące technicznych aspektów realizacji inwestycji:
Na etapie projektowania i realizacji inwestycji należy spełnić warunki wynikające z przepisów:
• ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.) - dalej ustawa Prawo budowlane,
• ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2019 r., poz. 710 ze zm.),
• ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 470.),
• ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2020 r., poz. 310),- dalej Prawo wodne,
• ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2020 r., poz. 276),
• ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2019 r., poz. 868 ze zm.) - dalej Prawo geologiczne i górnicze,
• rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 17 czerwca 2011 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane metra i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 144, poz. 859)
• rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r., w sprawie ustalenia geotechnicznych warunków posadowienie obiektów budowlanych (Dz.U. z 2012 r., poz. 463),
• rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r., w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1935),
• rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 21 lutego 1995 r. w sprawie rodzaju i zakresu opracowań geodezyjno-kartograficznych, oraz czynności geodezyjnych obowiązujących w budownictwie (Dz. U. z 1995 r., Nr 25, poz. 133),
• Polskich Norm,
• oraz innych mających zastosowanie w niniejszej sprawie.
1.2. Opis inwestycji.
1.2.1. Zakres inwestycji.
Przedmiotem zamierzenia inwestycyjnego, którego dotyczy niniejsza decyzja, jest budowa trzeciego etapu odcinka zachodniego II linii metra w Warszawie, który rozpoczyna się od szlaku za torami odstawczymi stacji [...] "P.", a kończy na stacji Techniczno-Postojowej "[...]". Trzeci etap odcinka zachodniego o długości około 3,92 km zostanie wybudowany na terenie dzielnicy [...] m.st. Warszawy i gminy O. Odcinek ten obejmuje budowę: stacji [...], [...], [...] wraz z szybem startowym [...], Stacji Techniczno-Postojowej, dwóch wentylatorni szlakowych [...], [...], [...] demontażowej [...] oraz czterech tuneli [...], [...], [...], [...] oraz budowę infrastruktury technicznej wraz z rozbudową i przebudową istniejącego uzbrojenia terenu.
1.3. Obszar inwestycji.
Na mapie przedstawiającej proponowany przebieg metra, jako teren niezbędny dla planowanych obiektów budowlanych, inwestor wskazał:
1. obszar nad projektowanym przebiegiem podziemnych tuneli szlakowych,
2. obszar dla projektowanych podziemnych kubaturowych obiektów budowlanych metra tj.: stacji podziemnych,
3. obszar niezbędny ze względu na konieczną przebudowę istniejącej infrastruktury kolidującej z projektowaną budową metra tj.: sieci podziemne i naziemne uzbrojenia terenu oraz drogi publiczne,
4. obszar dla projektowanych naziemnych obiektów budowlanych i budowli związanych z metrem tj.: wejścia do metra, windy, czerpnio-wyrzutnie, wyrzutnie.
1.3.1.Tunele szlakowe.
Szlakowe odcinki metra zostaną wykonane w postaci 2 równoległych tuneli. Na szlaku wykonany zostanie obiekt kubaturowy stacja [...], pod ulicą R., na północ od skrzyżowania tej ulicy z ulicą S. Podziemne łączniki ewakuacyjne pomiędzy tunelami, będą rozmieszczone zgodnie z szczególnymi przepisami prawa.
Zagłębienie tuneli warunkowane jest układem istniejącej podziemnej sieci uzbrojenia terenu, sąsiadującymi obiektami kubaturowymi metra, warunkami gruntowymi oraz czynnikami technologicznymi drążenia tuneli.
1.3.2. Kubaturowe obiekty podziemne.
W trakcie realizacji III etapu odcinka zachodniego II linii metra w Warszawie, inwestor planuje budowę następujących kubaturowych obiektów podziemnych:
• stacji [...] na obszarze Dzielnicy [...], osiedla C.,
Podziemne obiekty kubaturowe będą wykonywane metodą odkrywkową w technologii ścian szczelinowych pozwalającej ograniczyć odwodnienie wykopów do przestrzeni pomiędzy ścianami szczelinowymi obudowy. Żelbetowe monolityczne konstrukcje korpusów obiektów podziemnych zostaną wykonane metodą stropową pozwalającą ograniczyć odkształcenia gruntów w sąsiedztwie prowadzonej budowy. Tunele szlakowe realizowane będą metoda bezwykopową przy użyciu zmechanizowanych tarcz zamkniętych przy minimalnym wpływie na istniejącą infrastrukturę i bez konieczności obniżania poziomu zwierciadła wody gruntowej.
Istniejąca infrastruktura naziemna po zamknięciu wykopów, zostanie w miarę możliwości odtworzona.
1.3.3. Infrastruktura kolidująca z obiektami metra.
Układ komunikacyjny w znacznej części zostanie odtworzony i przywrócony do stanu istniejącego. Lokalizacja obiektów metra i ich powiązanie z pozostałymi elementami układu komunikacyjnego wymusiło lokalne zmiany i korekty rozwiązań geometrycznych. Na ulicy R. zaprojektowano nowe przystanki autobusowe. Ciągi piesze dowiązano do istniejących rozwiązań, elementów metra. Przewidziano także lokalizację parkingów rowerowych i nowych miejsc postojowych w systemie "Kiss and Ride".
Ponadto, infrastruktura podziemna i naziemna (sieci uzbrojenia terenu), znajdująca się w kolizji z projektowanymi obiektami metra, zostanie na pewnych odcinkach rozebrana i odbudowana winnych lokalizacjach. Budowa nowych odcinków sieci: wodociągowych, kanalizacyjnych, elektroenergetycznych i oświetlenia ulicznego, telekomunikacyjnych oraz gazowych, spowoduje powstanie ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości, na które te sieci zostaną przeniesione. Ograniczenia te będą polegały na zapewnieniu prawa do wejścia na teren nieruchomości, w celu wykonania niezbędnych robót budowlanych, w trakcie budowy metra, związanych z przebudową, rozbiórką lub budową nowych odcinków sieci uzbrojenia terenu oraz na późniejszym zapewnieniu dostępu do nieruchomości w celu prowadzenia prac remontowych, konserwacyjnych i usuwaniem awarii sieci oraz na wyznaczeniu pasów eksploatacyjnych dla wszystkich sieci infrastruktury podziemnej i naziemnej.
Na terenie zamierzenia nie ma obiektów wymagających rozbiórki w związku z realizacją inwestycji.
1.3.4. Naziemne obiekty i budowle związane z metrem.
Budowa naziemnych obiektów i budowli związanych z metrem tj.: cztery wejścia stacyjne do metra (dwie z głowicy południowej i dwie z głowicy północnej) z rezerwą na piąte wejście, na głowicy południowej, wind oraz czerpnio-wyrzutni będzie powodowała jedyną istotną zmianę, w dotychczasowym naziemnym zagospodarowaniu terenu, objętego niniejszą decyzją. Wszystkie wejścia zaprojektowano w nawiązaniu do istniejącego układu komunikacyjnego, sytuując wejścia równolegle do ulic, przy których je zlokalizowano. Cały układ komunikacyjny należy dostosować dla potrzeb osób niepełnosprawnych.
Szczegółowa lokalizacja obiektów, wchodzących w zakres budowy trzeciego etapu odcinka zachodniego II linii metra w Warszawie, zostanie określona na etapie opracowania projektów budowlanych dla tego zamierzenia inwestycyjnego.
1.4. Ustalenia dotyczące warunków technicznych realizacji inwestycji:
• Budowę obiektów metra realizować zgodnie z warunkami technicznymi wynikającymi z przepisów ww. rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane metra i ich usytuowanie, oraz zgodnie z innymi warunkami technicznymi mającymi w tej sprawie zastosowanie.
• Przy realizacji robót budowlanych związanych z przedmiotową inwestycją istniejące obiekty budowlane, w tym obiekty kolejowe, nie mogą zostać naruszone.
• Przebudowa układu drogowego, związana z budową obiektów metra, winna być wykonana zgodnie z warunkami technicznymi dla dróg odpowiedniej kategorii, określonymi w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r., w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2016 r., poz. 124).
• Sposoby usuwania kolizji planowanych obiektów budowlanych z istniejącymi obiektami budowlanymi należy uzgodnić z właścicielami istniejących obiektów oraz należy uzgodnić z właściwymi gestorami sieci podziemnego uzbrojenia terenu.
• Po zrealizowaniu inwestycji, teren na którym prowadzono roboty budowlane, uporządkować i doprowadzić do stanu niegorszego niż pierwotny.
Inwestycja wymaga opracowania projektu budowlanego według warunków zawartych w niniejszej decyzji.
2. Warunki wynikające z prawnie chronionych potrzeb ochrony środowiska, ochrony zabytków i dóbr kultury współczesnej oraz potrzeb obronności państwa
2.1. Warunki ochrony i kształtowania zasobów środowiska i ochrony przyrody wynikające z obowiązujących przepisów:
2.1.1. Uwarunkowania prawne dotyczące ochrony środowiska i ochrony przyrody.
W związku z ochroną środowiska i ochroną przyrody na etapie projektowania i realizacji inwestycji, należy uwzględnić przepisy:
• ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2019 r., poz. 1396),
• ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r., poz. 55),
• ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2019 r., poz. 701),
• ustawy z dnia 20 lipca 2017 r., Prawo wodne (Dz. U z 2020 r., poz. 310),
• ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2020 r., poz. 283),
• rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r., w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839),
• rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2012 r., poz. 1031),
• rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. 2014 r., poz. 112),
• oraz innych mających zastosowanie w niniejszej sprawie.
2.1.2 Ustalenia dotyczące ochrony środowiska i ochrony przyrody.
(...)
Mając na względzie kształtowanie i ochronę zasobów wodnych oraz szczególne korzystanie z wód, zwłaszcza przy realizowaniu robót budowlanych w głębokich wykopach, inwestor winien stosować właściwe uregulowania ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne oraz uzyskać, w przypadkach wymienionych w art. 389 Prawa wodnego, pozwolenie wodnoprawne, w związku z art. 388 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy.
2.2. Warunki ochrony zabytków wynikające z obowiązujących przepisów.
2.2.1. Uwarunkowania prawne dotyczące ochrony zabytków.
• ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. 2020 r., poz.282).
2.2.2. Ustalenia dotyczące ochrony zabytków.
Stołeczny Konserwator Zabytków, do którego inwestor przesłał wniosek o opinię, w trybie przepisów art. 9o ust. 3 pkt 4 lit. f u.t.k., w dniu 4 lutego 2019 r., w piśmie znak: WA.5183.41.7.2019.JG, poinformował że przedmiotowa inwestycja jest możliwa do realizacji. Jednocześnie wskazał, iż na trasie planowanej inwestycji zlokalizowana jest XIX-wieczna aleja lipowa do folwarku [...] (działki nr ewid. [...], [...][...][...], [...] z obr. [...]), ujęta w gminnej ewidencji zabytków m.st. Warszawy, budynek przy ulicy [...] wzniesiony po 1877 r. (działka nr ewid. [...] obręb [...]), ujęty w gminnej ewidencji zabytków oraz zabytek archeologiczny o nr [...]. Ponadto, istnieje duże prawdopodobieństwo, że na obszarze przedmiotowego przedsięwzięcia występują inne, nieujawnione dotychczas relikty osadnictwa starożytnego i historycznego.
W przypadku zabytków archeologicznych wszelkie zmiany w dotychczasowym użytkowaniu terenu i planowane działania inwestycyjne, ingerujące w strukturę gruntu natrafiając na zabytkowe obiekty niszczą je bezpowrotnie. Stosownie do obowiązujących przepisów ustawy dnia 23 lipca 2003 r., o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r., poz. 282), inwestor, które zamierza realizować roboty ziemne lub dokonać zmiany charakteru dotychczasowej działalności na terenie, na którym znajdują się zabytki archeologiczne, co doprowadzić może do przekształcenia lub zniszczenia zabytku archeologicznego, jest zobowiązana, z zastrzeżeniem art. 82a ust. 1, pokryć koszty badań archeologicznych oraz ich dokumentacji, jeżeli ich przeprowadzenie jest niezbędne w celu ochrony tych zabytków.
Zakres i rodzaj niezbędnych badań archeologicznych ustala konserwator zabytków w drodze
decyzji. Do wniosku o określenie zakresu i rodzaju badań archeologicznych inwestor winien dołączyć projekt budowlany lub też program planowanych prac, aby MWKZ mógł ocenić stopień i rodzaj ingerencji w zabytek archeologiczny i właściwie określić niezbędny zakres i rodzaj badań archeologicznych.
Dodatkowo MWKZ wskazał obowiązek należytego zabezpieczenia pozostałych obiektów objętych ochroną konserwatorską, zwłaszcza ochronę zabytkowej alei oraz konieczność zachowania
ostrożności przy wykonywaniu wszelkich prac.
Zgodnie z przepisami ustawy Prawo budowlane pozwolenie na budowę i rozbiórkę budynków ujętych w gminnej ewidencji zabytków nieruchomych, wymagają uzgodnienia z MWKZ, na wniosek organu prowadzącego postępowanie.
2.3. Warunki uwzględniające potrzeby obronności kraju.
2.3.1. Uwarunkowania prawne dotyczące obronności.
• rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2004 roku w sprawie zasad współdziałania Ministra Obrony Narodowej z zarządcami i przewoźnikami kolejowymi w zakresie dostosowania infrastruktury kolejowej do wymogów obronności państwa (Dz. U. z 2004 r. Nr 95, poz. 952),
2.3.2. Ustalenia dotyczące obronności.
Powyższe rozporządzenie w sprawie zasad współdziałania Ministra Obrony Narodowej z zarządcami i przewoźnikami kolejowymi, w zakresie dostosowania infrastruktury kolejowej do wymogów obronności państwa nie dotyczy obiektów metra, gdyż zostało wydane na podstawie przepisów art. 5 ust. 6 u.t.k., z których metro zostało przez ustawodawcę wyłączone, na podstawie przepisów art. 3 ust. 7 u.t.k.
3. Wymagania dotyczące ochrony interesów osób trzecich
3.1. Inwestycja powinna spełniać wymagania obejmujące ochronę interesów osób trzecich, w szczególności przed:
1. pozbawieniem dostępu do drogi publicznej,
2. pozbawieniem możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej i cieplnej oraz ze środków łączności,
3. uciążliwościami powodowanymi przez hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne, promieniowanie oraz zanieczyszczeniami powietrza, wody i gleby.
(...)
Projekt przebudowy sieci uzbrojenia terenu należy sporządzić w taki sposób, aby zapewnić dostęp do wszystkich mediów znajdujących się obecnie na nieruchomościach objętych przedmiotowym wnioskiem o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla obiektów metra.
3.2. Uwarunkowania prawne uzyskania pozwolenia na budowę.
Zgodnie z uregulowaniami rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 25 listopada 2010 r., w sprawie obiektów i robót budowlanych, w sprawach których organem pierwszej instancji jest wojewoda (Dz. U. Nr 235, poz. 1539), które zostało wydane na podstawie przepisu art. 82 ust. 4 Prawa budowlanego, wojewoda jest organem administracji architektoniczno-budowlanej pierwszej instancji w sprawach dotyczących (...) metra wraz ze związanymi z nimi urządzeniami budowlanymi oraz sieciami uzbrojenia terenu, jeżeli konieczność ich budowy lub przebudowy wynika z budowy lub przebudowy metra (§ 1 pkt 1 ww. rozporządzenia). Ponadto art. 9ac ust. 1 u.t.k. stanowi, że Wojewoda wydaje pozwolenie na budowę linii kolejowej lub poszczególnych odcinków tej linii (metra) oraz wszystkich obiektów związanych z jej budową przebudową lub rozbudową, położonych w granicach województwa na zasadach i w trybie przepisów ustawy Prawo budowlane, a więc zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, roboty budowlane związane z realizacją przedmiotowej inwestycji można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę.
3.3. Przepisy dotyczące nieruchomości przejmowanych na pas linii metra:
• Jeżeli przeznaczona na obiekty metra nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa została uprzednio wydzierżawiona, wynajęta lub użyczona, decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stanowi podstawę do wypowiedzenia przez jednostkę samorządu terytorialnego umowy dzierżawy, najmu lub użyczenia, ze skutkiem natychmiastowym. Za straty poniesione na skutek rozwiązania umowy przysługuje odszkodowanie od Miasta Stołecznego Warszawy (art. 9x ust. 2 u.t.k.).
• Za nieruchomości oraz ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości, które zgodnie z niniejszą decyzją stają się własnością jednostki samorządu terytorialnego, dotychczasowym właścicielom, lub użytkownikom wieczystym, a także osobom którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe do nieruchomości, przysługuje odszkodowanie od jednostki samorządu terytorialnego (art. 9y ust. 1 u.t.k.), w wysokości ustalonej przez Wojewodę Mazowieckiego, w drodze decyzji, w terminie 30 dni od dnia gdy niniejsza decyzja stanie się ostateczna (art. 9y ust. 2 u.t.k.).
• Odrębne postępowanie odszkodowawcze w powyższych sprawach, Wojewoda Mazowiecki przeprowadzi na podstawie przepisów art. 9y u.t.k.
• Jeżeli dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla obiektów metra odpowiednio wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenie niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie 28 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wydaniu tej decyzji, wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego (art. 9y ust. 3e u.t.k.)."
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister wskazał, że Miasto Stołeczne Warszawy, zw. dalej "inwestorem", wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2019 r. skorygowanym w trakcie prowadzonego postępowania, wystąpiło do Wojewody Mazowieckiego o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla obiektów metra dla inwestycji pod nazwą: "Budowa II linii metra w Warszawie - III etap realizacji odcinka zachodniego od szlaku za stacją [...] "P." do stacji Techniczno-Postojowej (STP) [...] wraz z STP [...] w zakresie stacji 02" oraz nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, gdyż jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz ze względu na interes społeczny.
Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie ww. wniosku, Wojewoda Mazowiecki wydał decyzję z dnia 24 czerwca 2020 r., nr 60/SPEC/2020, o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla obiektów metra pod ww. nazwą oraz nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności.
Od decyzji Wojewody Mazowieckiego odwołania wnieśli S. P. i B.M..
W uzasadnieniu Minister nadmienił, że do wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji przedmiotowej inwestycji załączona została mapa w skali 1:500 przedstawiająca proponowany przebieg rzeczonej inwestycji oraz mapa z projektem podziału nieruchomości. We wniosku określono również zmiany w dotychczasowym przeznaczeniu, zagospodarowaniu i uzbrojeniu terenu, wskazano nieruchomości, które planowane są do przejęcia na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy oraz zawarto wykaz nieruchomości, w stosunku do których decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji ma wywołać skutek w postaci ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o którym mowa w art. 9q ust. 1 pkt 6 i art. 9s ust. 9 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2021 r., poz. 1984 ze zm., zw. dalej "u.t.k."). Wnioskodawca przedłożył również wymagane opinie oraz decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 29 grudnia 2017 r. ustalającą środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie II linii metra w Warszawie - III etap realizacji odcinka zachodniego, od szlaku za stacją C4 do Stacji Techniczno-Postojowej [...] w Dzielnicy [...] m.st. Warszawy. Następnie, w trakcie prowadzonego postępowania pierwoinstancyjnego inwestor dołączył decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie, dalej "RDOŚ", z dnia 3 lutego 2020 r., ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie II linii metra w Warszawie - III etap realizacji odcinka zachodniego, od szlaku za stacją [...] "P." do Stacji Techniczno-Postojowej (STP) [...], wraz z STP [...] według wariantu 1.
Po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, Minister dostrzegł, że w pkt 3.1 organ I instancji, ustanowił dostęp do drogi publicznej dla działki nr [...], z obrębu [...], "poprzez bezpośredni dostęp do drogi publicznej - ulicy S." oraz dla działki nr [...](powstałej z podziału działki nr [...]), z obrębu [...], "poprzez bezpośredni dostęp do drogi publicznej - ulicy R.", gdy tymczasem działki te posiadają bezpośredni dostęp do dróg przy których są położone. Tym samym Minister stwierdził, że rzeczony zapis jest bezcelowy i sprzeczny w swej istocie z celem ustanawiania służebności drogi koniecznej.
Ponadto, przy wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla obiektów metra, inwestor przedłożył decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 29 grudnia 2017 r., ustającą środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie II linii metra w Warszawie - III etap realizacji odcinka zachodniego, od szlaku za stacją [...] P. do stacji Techniczno-Postojowej [...] w Dzielnicy [...] m.st. Warszawy. Przy piśmie z dnia 14 listopada 2019 r. inwestor oświadczył, iż ww. decyzja Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 29 grudnia 2017 r., jest obowiązująca, jak również poinformował, że z uwagi na zmiany założeń projektowych dla Stacji Techniczno - Postojowej [...], zaistniała konieczność złożenia do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Warszawie wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia z uwzględnieniem ww. zmian.
Kolejno, w piśmie z dnia 4 stycznia 2021 r. inwestor wskazał, iż środowiskowe uwarunkowania inwestycji objętej decyzją Wojewody Mazowieckiego zostały określone w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przez RDOŚ. Inwestor jednocześnie przekazał, iż z uwagi na fakt, iż realizacja przedsięwzięcia zgodnie z uwarunkowaniami opisanymi w ww. decyzji z dnia 29 grudnia 2017 r., stała się bezprzedmiotowa, decyzję wygasił.
Następnie w dniu 18 stycznia 2021 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (zw. dalej "GDOŚ"), wydał decyzję uchylającą w części i umarzającą w tym zakresie postępowanie organu pierwszej instancji, uchylającą w części i orzekająca w tym zakresie co do istoty sprawy, a w pozostałej części utrzymującą w mocy decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach RDOŚ. Decyzja GDOŚ wydana została już po wydaniu decyzji Wojewody Mazowieckiego. W konsekwencji tego, warunki środowiskowe realizacji i funkcjonowania przedsięwzięcia wynikają zarówno z decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach RDOŚ, jak i decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach GDOŚ.
Następnie, Minister skorygował błędny zapis zawarty w pkt II decyzji Wojewody Mazowieckiego wskazujący, iż linie rozgraniczające teren inwestycji obejmują nieruchomości zajmowane w ramach ograniczenia w korzystaniu, nieruchomości stanowiące już obecnie własność inwestora, jak i nieruchomości dla których inwestor uzyska prawo do dysponowania nimi na cele budowalne na zasadach ogólnych. Minister zmienił także odpowiednie zapisy w decyzji Wojewody Mazowieckiego, poprzez uwzględnienie, iż linia rozgraniczająca teren inwestycji, stanowiąca linię podziału nieruchomości, została oznaczona przerywaną linią koloru czerwonego, zgodnie z załącznikiem graficznym nr2A, 2B, 2C, 2D, 2E do zaskarżonej decyzji. Minister dokonał także zmiany odpowiednich zapisów zaskarżonej decyzji, jednoznacznie wskazując sposób oznaczenia granic terenu objętego przedmiotową inwestycją, zgodnego z oznaczeniem przedstawionym na ww. załączniku graficznym do decyzji Wojewody Mazowieckiego.
Minister uchylił również błędne zapisy pkt 3.1 decyzji Wojewody Mazowieckiego dotyczące zapewnienia dostępu do drogi publicznej ww. działką nr: [...] i [...] oraz zapisy decyzji Wojewody Mazowieckiego w pkt 2.1.2 w zakresie, w jakim odnosiły się one do obowiązku zachowania warunków i wymagań przewidzianych w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach RDOŚ, orzekając w tym zakresie poprzez ustalenie nowych zapisów uwzględniających wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach GDOŚ.
Minister wydając rozstrzygnięcie reformatoryjne wskazał, że nie narusza ono zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.). Badając zgodność z prawem pozostałej części zaskarżonej decyzji uczynił zadość innym wymogom ustawy o transporcie kolejowym.
Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniach, w pierwszej kolejności Minister wskazał, że wezwał inwestora do wypowiedzenia się w sprawie zarzutów podniesionych przez skarżące strony. Inwestor stwierdził, że uwagi skarżących nie zasługują na uwzględnienie i taką informację Minister przesłał skarżącym, zawiadamiając jednocześnie o prawie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz o możliwości przeglądania akt sprawy.
Minister wyjaśnił, że brak zgody S. P., właściciela działki nr [...], z obrębu [...], na lokalizację przedmiotowej inwestycji na jego działce, w koncepcji przyjętej przez inwestora i zatwierdzonej w decyzji Wojewody Mazowieckiego, nie stanowi o wadliwości zaskarżonej decyzji, gdyż przepisy nie uzależniają wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla obiektów metra od wyrażenia zgody podmiotu będącego właścicielem bądź użytkownikiem wieczystym tejże nieruchomości. Co więcej, przepisy ustawy o transporcie kolejowym nie zobowiązują również inwestora do przedstawienia różnych wariantów przebiegu planowanej inwestycji. Działka nr [...] została ograniczona w korzystaniu pod budowę tuneli szlakowych metra (za odszkodowaniem) poprzez udzielenie zezwolenia na budowę lub przebudowę tunelu oraz związanych z nim układu drogowego lub urządzeń wodnych, ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. W tej sytuacji nie stosuje się procedury uzyskiwania zgody właściciela nieruchomości na ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości, bowiem wyłączony jest obowiązek prowadzenia rokowań między właścicielem nieruchomości a inwestorem co do przeprowadzenia robót. Wszystkie działania w ramach lokalizacji inwestycji w zakresie metra dokonywane są w oparciu o władztwo administracyjne, a ustawa o transporcie kolejowym nie przewiduje w tej materii konsultacji lub uzyskania zezwoleń właścicieli nieruchomości objętych zakresem inwestycji. Z tych względów nie zasługiwały na uwzględnienie szeroko podnoszone zarzuty skarżącego dotyczące nieuwzględnienia przez inwestora, wskazanego przez skarżącego innego przebiegu inwestycji szczególnie, że tunele szlakowe metra w całości umiejscowione są w pasie drogowym wyznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego C., przyjętym uchwałą Rady m.st. Warszawy Nr XXXVI1/1146/2020 z dnia 24 września 2020 r.
Minister nadmienił, że tylko w przypadku stwierdzenia przez organy, iż kształt inwestycji w wersji zgłoszonej we wniosku inwestora narusza określony przepis prawa, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca, zobowiązuje organ do odmowy ustalenia lokalizacji linii metra w wersji wnioskowanej przez inwestora. Dlatego też organy I i II instancji mają obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem takiego wariantu, jaki przedstawił wnioskodawca, nie są natomiast władne nakazać inwestorowi przyjęcia innych rozwiązań lokalizacyjnych, skoro te przedstawione przez inwestora są zgodne z prawem.
Niezależnie od tego Minister wskazał, że wariantowanie przebiegu liniowej inwestycji infrastrukturalnej odbywa się na etapie postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia i to właśnie w tym postępowaniu strony mogą wnosić uwagi, co do trasy projektowanej inwestycji. Natomiast Wojewoda Mazowiecki, jak i organ odwoławczy w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla obiektów metra z mocy prawa są związani ustaleniami decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach RDOŚ i decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach GDOŚ odnośnie przyjętego wariantu przebiegu inwestycji. Skarżący złożył odwołanie od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach RDOŚ. Do ich zarzutów GDOŚ odniósł się w uzasadnieniu decyzji o środowiskowych uwarunkowanych wskazując, iż kwestionowany przez skarżącego wariant przebiegu rzeczonej inwestycji jest zgodny z prawem i brak jest podstaw do jego zmiany.
Ponadto, w przypadku inwestycji liniowych zakres chronionego interesu prawnego stron jest zasadniczo determinowany tym, na ile przedmiotowa inwestycja oddziałuje na ich prawa rzeczowe wynikające zwłaszcza z własności nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego. Powyższe powoduje, że o tym, czy dany podmiot jest stroną danego postępowania, czy nie i jakie w tym zakresie uzyskuje uprawnienia procesowe, decyduje przysługujący mu interes prawny, tj. w części dotyczącej jego nieruchomości. Założenie to pozwalało na stwierdzenie, iż skarżący nie posiadali interesu prawnego do żądania zmiany lokalizacji inwestycji, poprzez przesunięcie przedmiotowej inwestycji z ich działek na tereny działek sąsiednich.
Za niezasadny Minister uznał zarzut dotyczący naruszenia konstytucyjnej zasady ochrony prawa własności w świetle tego, iż prawo własności nie jest prawem nienaruszalnym (tj. nie stanowi wartości absolutnej, niepodlegającej żadnym ograniczeniom) i może ono być ograniczane w zakresie wynikającym z Konstytucji RP i ustaw szczególnych. Wynika to wprost z treści art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, jak i ustawy o transporcie kolejowym, na podstawie której ustalono lokalizację przedmiotowej inwestycji. Przy realizacji systemu kolei (metra), służących poprawie bezpieczeństwa, komunikacji, transportu, nie dochodzi do naruszenia proporcji między interesem publicznym, a ingerencją w sferę praw i wolności, które na mocy ustawy są rekompensowane stosownym odszkodowaniem. W rozpoznawanej sprawie interes ogólny (publiczny) jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych podmiotów i powoduje konieczność przedłożenia w tym konkretnym wypadku interesu publicznego nad indywidualny.
Za niezasadny Minister uznał również zarzut naruszenia Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w kontekście tego, iż każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia, jak również, że nikt nie może być pozbawiony swej własności. Analiza przepisów prawa międzynarodowego wyraźnie wskazuje, że jeżeli wymaga tego interes publiczny, to pozbawienie własności (wynikające z ustawy i zgodne z przepisami prawa międzynarodowego), jest dopuszczalne. Strony Konwencji wyraźnie uznały, że jej postanowienia, w tym art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego w Paryżu w marcu 1952 r., nie mogą naruszać prawa państwa do stosowania takich ustaw, jakie uzna za konieczne do uregulowania sposobu korzystania z własności zgodnie z interesem powszechnym.
Za bezzasadny Minister uznał zarzut braku ustalenia w zaskarżonej decyzji ochrony interesów osób trzecich, w szczególności że zapewniony został skarżącym dostęp do drogi publicznej; możliwość korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej, cieplnej oraz ze środków łączności; ochrona przed uciążliwościami powodowanymi przez hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne, promieniowanie; ochrony przed zanieczyszczeniem powietrza, wody i gleby.
Odnosząc się zaś do szeroko opisywanych przez skarżącego kwestii, iż ograniczenie w korzystaniu z części ich działki spowoduje utrudnienia w korzystaniu z niej i uniemożliwi plany inwestycyjne, Minister podkreślił, iż wskazane przez skarżącego kwestie nie są przedmiotem rozważań organów administracji właściwych w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji. Skutki ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości oceniane są w odrębnych postępowaniach, w tym przewidzianym w ustawie o transporcie kolejowym - postępowaniu odszkodowawczym, a nie w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji.
Z samej bowiem istoty przedsięwzięcia dotyczącego budowy metra, będącego inwestycją liniową, wynika ingerencja w prawa przysługujące innym podmiotom w stosunku do nieruchomości objętych projektowaną inwestycją. Z omawianej ingerencji wynikać mogą z kolei inne utrudnienia dla podmiotów dotychczas wykorzystujących daną nieruchomość w określony sposób lub planujących jej wykorzystanie. Nie oznacza to jednak, że taka decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie metra jest wadliwa.
Nadto Minister wyjaśnił, że powołany przez skarżących art. 54 ust. 2d ww. ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie ma w sprawie zastosowania, bowiem zgodnie z art. 9ad ust. 3 u.t.k., w sprawach dotyczących lokalizacji linii kolejowych (w sprawie obiektów metra), realizowanych w trybie rozdziału 2b ustawy o transporcie kolejowym, nie stosuje się przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Odnosząc się do żądania wykupu w całości ww. działki nr [...], Minister zwrócił uwagę, że poruszana kwestia ma charakter roszczenia cywilnoprawnego i nie podlega rozpatrzeniu w administracyjnym toku instancji. Ustawodawca zabezpieczył interesy właścicieli nieruchomości, które jedynie w części niezbędne są do realizacji inwestycji, a pozostałe części nieruchomości na skutek podziału nie nadają się do prawidłowego wykorzystywania na dotychczasowe cele poprzez roszczenie cywilnoprawne, którego zasadność może ocenić jedynie sąd powszechny.
Podsumowując, Minister uznał, że decyzja Wojewody Mazowieckiego - poza częścią uchyloną i w tym zakresie zmienioną - nie narusza prawa, a wniesione zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.
Skargi na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii wniesione zostały przez S. P. (zw. dalej jako "skarżący"), B. M. (zw. dalej jako "skarżący") oraz T.B. i H.B..
Skargi S. P. oraz T.B. i H.B., o tożsamej treści, zarzucają naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 7b, art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez utrzymanie w mocy zasadniczej części decyzji Wojewody Mazowieckiego w sytuacji, gdy organ wydając decyzję, naruszył obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów oraz zapewniający stronom postępowania ochronę prawną;
- art. 6 K.p.a. poprzez brak odpowiadającego prawu uzasadnienia przedmiotowej decyzji, wyjaśniającego i prawidłowo oceniającego wszystkie okoliczności istotne dla sprawy;
- art. 8 § 1 w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania obywateli do organów administracyjnych, niewyjaśnienie okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy, wadliwe ustalenie stanu faktycznego, niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego w sprawie;
- art. 7 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, z pominięciem zasad prawdy obiektywnej, mającej na względzie interes społeczny, jak również słuszny interes obywateli;
- art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wskutek pominięcia wielu istotnych dla sprawy aspektów i oparcie rozstrzygnięcia o okoliczności przemawiające wyłącznie na korzyść inwestora;
- art. 9ae ustawy o transporcie kolejowym poprzez jego nieprawidłową interpretację, niezgodną z założeniami ustawodawcy wprowadzającego ten przepis oraz wykładnię prowadzącą do założenia nieracjonalnego działania ustawodawcy, a tym samym zachwiania zasadny pewności i bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania do państwa i prawa;
- art. 7 w zw. z art. 7a K.p.a. poprzez brak odmowy ustalenia lokalizacji linii kolejowej w sposób wnioskowany przez inwestora, w sytuacji jej niezgodności z przepisami prawa,
- art. 77 K.p.a. poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i oparcie się na decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z dnia 3 lutego 2020 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie II linii metra w Warszawie - III etap realizacji odcinka zachodniego, od szlaku za stacją [...] "P." do Stacji Techniczno- Postojowej (STP) [...], wraz z STP [...] według wariantu 1 (inwestycyjny proponowany przez wnioskodawcę) oraz decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 18 stycznia 2021 r. uchylającej w części i umarzającej w tym zakresie postępowanie organu pierwszej instancji, uchylającej w części i orzekającej w tym zakresie co do istoty sprawy, a w pozostałej części utrzymującej w mocy ww. decyzję Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z dnia 3 lutego 2020 r., będącej przedmiotem zaskarżenia do WSA, a aktualnie przedmiotem skargi kasacyjnej do NSA;
- art. 7, 77 § 1 i 80, 107 § 3 K.p.a. poprzez nieprawidłową interpretację i niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego w związku z przyjęciem, że Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Warszawie w decyzji z 3 lutego 2020 r. rzetelnie zebrał materiał dowodowy w zakresie rodzaju i cech planowanego przedsięwzięcia oraz jego rzeczywistego oddziaływania na środowisko, a także iż w raporcie zawarty jest - wariant alternatywnego oddziaływania na środowisko, a sam raport jest kompletny; dokonanie błędnej oceny, że brak uszczegółowienia wymogów dotyczących emisji hałasu i pyłu zawieszonego na tym etapie nie ma istotnego znaczenia dla postępowania środowiskowego; niewłaściwe uznanie, że uzupełnienie materiału dowodowego zwalnia od dalszej merytorycznej analizy dokumentu;
- art. 77 w zw. z art. 15 K.p.a. poprzez wydanie decyzji przez Wojewodę, podczas gdy decyzja Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z 3 lutego 2020 r. w dacie wydania przez organ pierwszej instancji była nieostateczna i została w części zmieniona decyzją Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 18 stycznia 2021 r., co w konsekwencji doprowadziło do uchybienia zasadzie dwuinstancyjności;
- art. 80 K.p.a. przez niedokonanie nowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, których dokonały wcześniej organy administracyjne oraz niedokonanie swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przez przyjęcie, iż ustalenia dokonane w raporcie odzwierciedlają istniejący stan;
- art. 7 K.p.a. poprzez uwzględnienie jedynie tych okoliczności, które przemawiały na korzyść inwestora, co miało wpływ na wynik postępowania, ponadto poprzez bezkrytyczne przyjęcie twierdzeń inwestora zawartych we wniosku;
- art. 9q ust, 1 pkt 4 ustawy o transporcie kolejowym, poprzez niewłaściwe zastosowanie, będące skutkiem braku prawidłowego ustalenia przez organ administracyjny ochrony interesów osób trzecich.
Skarga B. M. również zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 77 § 1 w zw. z art. 7 K.p.a. polegające na pominięciu zasady praworządności, bez wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niepodjęciu wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;
- art. 8 § 1 K.p.a. polegające na naruszeniu zasady pogłębiania zaufania do organów administracji, poprzez naruszenie zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania przejawiającą się podjęciem jednostronnej decyzji przez organ administracji uniemożliwiając stronie podważenie zasadności decyzji organu;
- art. 35 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie skutkujące rozpoznawaniem odwołania skarżącego przez okres ponad dwóch lat, podczas gdy z przepisu wynika obowiązek załatwienia przez organy administracji publicznej sprawy bez zbędnej zwłoki;
- art. 2 w zw. z art 32 Konstytucji RP polegające na naruszeniu obowiązku zachowania zasady zaufania do organów władzy publicznej oraz naruszeniu zasady równości wobec prawa obywateli poprzez odebranie stronie możliwości ochrony przysługujących jej praw;
- art. 21 ust. 1 Konstytucji RP polegające na naruszeniu prawa własności przysługującego skarżącemu, dając wyraz autorytatywności aparatu państwa, poprzez odebranie przysługującego jednostce prawa własności.
W złożonych skargach wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również decyzji jej poprzedzającej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargi, Minister podtrzymując dotychczasową argumentację, wniósł o ich oddalenie.
Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 111 § 1 P.p.s.a., połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt VII SA/Wa 2679/22 (ze skargi S. P.), VII SA/Wa 2680/22 (ze skargi T.B. i H.B.) oraz sygn. akt VII SA/Wa 2681/22 (ze skargi B.M.) i postanowił prowadzić je pod wspólną sygn. akt VII SA/Wa 2679/22.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
Skargi podlegały oddaleniu, bowiem Sąd nie stwierdził, aby w kontrolowanym postępowaniu dopuszczono się uchybień wskazanych w skargach, jak również innych naruszeń przepisów prawa materialnego i procesowego, które Sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skarg oraz powołaną w nich podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., zw. dalej "P.p.s.a.").
Szczególne zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych, w tym warunki lokalizacji i nabywania nieruchomości na ten cel oraz organy właściwe w tych sprawach uregulowane są w ustawie o transporcie kolejowym, w szczególności w rozdziale 2b "Szczególne zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych". Ustawa ta – w zakresie, w jakim reguluje zasady i warunki przygotowania inwestycji dotyczących linii kolejowych - stanowi lex specialis w stosunku do innych ustaw; w tym K.p.a. Prawa budowlanego, ustawy o drogach publicznych i ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami. Wniosek taki można wyprowadzić z uregulowania zawartego w art. 1 pkt 5 u.t.k., ale także i z samego tytułu ww. rozdziału 2b ustawy oraz z art. 9o ust. 2 u.t.k. stanowiącego, że do postępowania w sprawach o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stosuje się przepisy K.p.a., ale z zastrzeżeniem przepisów u.t.k., jak również z art. 9ad ust. 3 u.t.k., zgodnie z którym w sprawach dotyczących lokalizacji linii kolejowych, realizowanych w trybie tej ustawy, nie stosuje się przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, z zastrzeżeniem art. 9n ust. 2 i art. 9o ust. 3 pkt 4 lit. g oraz przepisów ustawy o rewitalizacji. Zgodnie zaś z art. 9ac ust. 1 u.t.k. wojewoda wydaje pozwolenie na budowę linii kolejowej lub poszczególnych odcinków tej linii oraz wszystkich obiektów związanych z jej budową, przebudową i rozbudową, położonych w granicach województwa, na zasadach i w trybie przepisów Prawa budowlanego. Natomiast zgodnie z art. 9o ust. 2 u.t.k. do postępowania w sprawach o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stosuje się przepisy K.p.a., ale z zastrzeżeniem przepisów tej ustawy.
Ratio legis takiego rozwiązania podyktowane zostało koniecznością uproszczenia i możliwie szybką realizacją inwestycji mających znaczenie ogólnospołeczne - linii kolejowych.
Organy orzekające w sprawie ustalenia lokalizacji linii kolejowej są wprawdzie związane hipotezą art. 9q ust. 1 u.t.k., ustalającą obligatoryjną treść decyzji, co jednak nie powoduje, że ocena decyzji może być dokonywana z pominięciem art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a., czy też konstytucyjnej ochrony prawa własności wynikającej z art. 21 ust. 1, art. 31 i 64 Konstytucji RP.
Zgodnie z art. 9o ust. 1 u.t.k., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji, decyzję o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, w pierwszej instancji, wydawał Wojewoda, a w drugiej instancji Minister Rozwoju i Technologii, na wniosek Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 30 kwietnia 2019 r. Postępowanie dotyczące ustalenia lokalizacji linii kolejowej było prowadzone na wniosek inwestora, do którego należy ustalenie przebiegu projektowanej linii. W toku postępowania administracyjnego do zadań organu należy natomiast sprawdzenie, czy wniosek inwestora spełnia przewidziane prawem wymagania, stosownie do art. 9o ust. 3 u.t.k. Spełnienie przez wnioskodawcę warunków określonych w rozdziale 2b u.t.k. nakazuje organowi wydanie decyzji o lokalizacji linii kolejowej, w której zamieszcza się elementy wskazane w art. 9q ust. 1 u.t.k. (wyrok NSA z 5 września 2017 r., sygn. akt II OSK 2892/15, wszystkie cytowane orzeczenia dostępne w CBOSA). Organ może działać tylko w granicach tego wniosku i nie ma możliwości ingerowania w lokalizację inwestycji, a więc i w przebieg linii podziału nieruchomości, zaproponowany przez wnioskodawcę. Z tego też względu organ nie może odmówić wydania decyzji pozytywnej, o ile planowana lokalizacja pozostaje w zgodzie z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Inwestor samodzielnie dokonuje bowiem najbardziej korzystnych rozwiązań lokalizacyjnych i następnie techniczno-wykonawczych inwestycji, mając na uwadze spowodowanie jak najmniejszych uciążliwości dla właścicieli nieruchomości.
Tymczasem skarżący upatrują naruszenie prawa własności poprzez bezkrytyczne wydanie decyzji przez organ zgodnie z wnioskiem o ustalenie lokalizacji inwestycji kolejowej. Uważają, że poprzez tak zlokalizowaną inwestycję zostaną pozbawieni możliwości swobodnego dysponowania nieruchomością. Należy jednak mieć na względzie, że prawo własności nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom, gdy następuje ono w ustawie i w zakresie, w jakim nie narusza istoty prawa własności, a więc poszanowania zasady proporcjonalności wyrażającej się zakazem nadmiernej w stosunku do chronionej wartości, ingerencji w sferę praw i wolności (art. 64 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Ograniczenia te mogą być w szczególności uzasadnione względami bezpieczeństwa i porządku publicznego, ochroną środowiska oraz prawami innych osób. Ponadto, pozostając przy aspektach konstytucyjnych, trzeba wspomnieć, że realizacja strategicznych inwestycji w zakresie sieci kolejowych stanowi przejaw realizacji takich zasada ustrojowych jak dobro wspólne (art. 1 Konstytucji RP) oraz zasada zrównoważonego rozwoju (art. 5 Konstytucji RP). Taka też treść prawa własności wpisuje się w konstytucyjne zasady wynikające z art. 21, art. 31 i art. 64 Konstytucji RP.
Szybka i sprawna budowa linii kolejowych w Polsce i w związku z tym poprawa infrastruktury kolejowej, leży w interesie społecznym i gospodarczym, stąd ustawodawca zawarł w tej ustawie rozwiązania, które zgodnie z zasadą proporcjonalności wyrażają interes publiczny i które - zgodnie z zasadą racjonalnego ustawodawcy należy uznać za optymalne. Tymi okolicznościami należy uzasadniać z jednej strony znaczne zwiększenie uprawnień inwestora, natomiast z drugiej - zdecydowane ograniczenie uprawnień właścicieli nieruchomości znajdujących się w obszarze inwestycji. Skoro zatem ustawodawca w art. 9q ust. 1 w zw. z art. 9s ust. 1-11 u.t.k. przewidział wywołanie określonych skutków prawnych, w tym prawnorzeczowych, decyzją o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, to tym samym ograniczenie praw właścicielskich osób trzecich wynika z ustawy, a zatem jest dopuszczalne.
Organ administracji jest związany wnioskiem o ustalenie lokalizacji linii kolejowej i towarzyszącej mu infrastruktury, w tym znaczeniu, że nie jest uprawniony wydać decyzji, która określałaby przebieg oraz inne parametry inwestycji inaczej, niż domagał się tego we wniosku wnioskodawca. Postępowanie dotyczące ustalenia lokalizacji linii kolejowej, jest zatem postępowaniem prowadzonym z wniosku podmiotów, do których należy ustalenie przebiegu projektowanej linii. Wbrew twierdzeniom skarżących, organ orzekający w przedmiocie lokalizacji linii kolejowej nie może modyfikować wniosku inwestora. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że nie mają uprawnienia do oceny racjonalności, czy też słuszności przyjętych we wniosku rozwiązań projektowych, gdyż postępowanie w sprawie zezwolenia na realizację danej inwestycji kolejowej toczy się na wniosek inwestora, którym to wnioskiem organ administracji jest związany. Taki stanowisko organów było zastosowaniem wprost art. 9o ust. 3 oraz art. 9s ust. 1-3 u.t.k. i uwzględnieniem tego, że organ nie może dokonywać jakichkolwiek zmian w zakresie lokalizacji, przebiegu oraz planowanych parametrów technicznych konkretnej inwestycji. Przepisy specustawy kolejowej nie zobowiązują przy tym inwestora do przedstawienia różnych wariantów przebiegu planowanej inwestycji, stąd też ocena organu ogranicza się wyłącznie do zgodności z prawem takiego wariantu, jaki przedstawił wnioskodawca. W tym też zakresie powyższa ocena prawna jest w pełni zbieżna z oceną, jakiej dokonał WSA w Warszawie w wyroku z 8 lipca 2019 r., sygn. akt IV SA/WA 3216/18, jak również ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 3 września 2014 r. sygn. akt II OSK 1730/14 i z 5 września 2017 r. sygn. akt II OSK 2892/15. Z tych względów, poza jakąkolwiek kognicją organów w tej sprawie było badanie wskazania konkretnych działek skarżących, na których inwestor zamierzał budować linię kolejową, jak również, czy sąsiednia działka bardziej nadawałaby się do realizacji celu publicznego.
W orzecznictwie wskazuje się, że nie do zaakceptowania byłby jedynie wniosek inwestora o realizację inwestycji z zakresu linii kolejowej, z którą wiązałoby się ograniczenie prawa własności nieruchomości lub pozbawienie własności nieruchomości, nie służącej w istocie budowie linii kolejowej lub innych związanych z budową takiej linii obiektów budowlanych (por. wyroku NSA z dnia 13 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 3149/17).Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie. Jak już wyżej wskazano prawo własności nie jest prawem chronionym bezwzględnie, gdyż Konstytucja RP w art. 64 ust. 1 dopuszcza możliwość ograniczenia tego prawa, a przedmiotowa ustawa służy realizacji celu publicznego, jakim jest budowa linii kolejowych. Wprowadzenie odrębnego trybu administracyjnego w sprawie realizacji inwestycji kolejowych i drogowych służy realizacji celu publicznego w postaci poprawy bezpieczeństwa układu komunikacyjnego i transportowego, a jednocześnie skutki z tym związane są rekompensowane w formie odszkodowania, o czym obszernie wspomniał Minister w zaskarżonej decyzji. Ustawodawca wyznacza też termin dla wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Zatem, pomimo odjęcia własności, dochodzi do równoważenia strat i szkód związanych z prowadzonym postępowaniem.
W tym miejscu należy podkreślić, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma dołączenie do wniosku decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie z dnia 3 lutego 2020 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Wbrew zarzutom skarżących bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje, że decyzja ta w dacie składania wniosku nie była ostateczna. Należy bowiem podkreślić – co słusznie zauważyły organy administracji – że decyzja ta została zaopatrzona w rygor natychmiastowej wykonalności co oznacza, że wywierała skutki prawne takie same jak decyzja ostateczna od daty jej doręczenia stronie. Niezależnie od powyższego - decyzja ta była przedmiotem odwołań, w wyniku których Generalny Ochrony Środowiska decyzją z dnia 18 stycznia 2021 r. uchylił w części i umorzył w tym zakresie postępowanie organu pierwszej instancji, uchylił w części i orzekł w tym zakresie co do istoty sprawy, a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. Decyzja ta była również przedmiotem skargi, którą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oddalił, a w chwili obecnej oczekuje na rozpoznanie skargi kasacyjnej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Jednakże biorąc pod uwagę treść art. 61 § 1 P.p.s.a., z którego wynika, że wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania decyzji, okoliczność ta - to jest podnoszony w skargach zarzut, że decyzja jest nieprawomocna - pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji należy zauważyć, że w dacie wydawania kontrolowanej przez Sąd w niniejszej sprawie decyzji, tj. 17 października 2022 r., decyzja ustalająca środowiskowe uwarunkowania była ostateczna. Niezasadny jest zatem zarzut, że organ administracji w decyzji oparł się na nieostatecznej decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania.
Uwzględnienie przez Ministra ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach GDOŚ, nie oznacza, iż doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania, o której mowa w art. 15 K.p.a. Istota zasady dwuinstancyjności postępowania polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy przez organy obu instancji. Reformatoryjne rozstrzygnięcie Ministra, nie zmieniało ani rodzaju inwestycji, ani zakresu przedmiotowego rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu pierwszej instancji. W postępowaniu odwoławczym rozpoznawana i rozstrzygana była sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym, jak przed organem pierwszej instancji. Tym samym, charakter dokonanych przez organ odwoławczy zmian nie prowadzi do stwierdzenia, że na etapie postępowania odwoławczego przedmiotem postępowania była lokalizacja innej inwestycji aniżeli ta, która stanowiła przedmiot wypowiedzi organu pierwszej instancji.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 9q ust. 1 pkt 4 u.t.k., poprzez niewystarczające uwzględnienie w decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej wymagań dotyczących interesów osób trzecich, należy wskazać, że interes osób trzecich, w myśl ww. przepisu, dotyczy interesu obiektywnie uzasadnionego. Do uznania zatem, że zostały naruszone warunki dotyczące ochrony interesów osób trzecich, nie wystarcza samo subiektywne odczucie właściciela nieruchomości. Konkretyzacja tych ustaleń następuje dopiero na etapie projektu budowlanego zatwierdzonego w odrębnym postępowaniu. Z powyższych względów należało podzielić stanowisko organu, iż zaskarżona decyzja nie wpływa na zmianę dostępu ww. działek do drogi publicznej; możliwość korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej, cieplnej oraz ze środków łączności; ochrona przed uciążliwościami powodowanymi przez hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne, promieniowanie; ochrony przed zanieczyszczeniem powietrza, wody i gleby, w sposób inny niż działki te miały przed jej wydaniem. Należy mieć na uwadze odmienność postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji linii kolejowej i postępowania w sprawie pozwolenia na budowę oraz konieczność rozgraniczenia kompetencji organów administracji publicznej. Ochrona interesów osób trzecich na etapie ustalania lokalizacji linii kolejowej nie może zatem obejmować działań właściwych na etapie pozwolenia na budowę, wobec czego nie może być tak konkretna i szczegółowo określona, jak ma to miejsce w decyzji o pozwoleniu na budowę, którą inwestor będzie musiał uzyskać przed rozpoczęciem robót budowlanych związanych z ww. przedsięwzięciem inwestycyjnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1865/13).
Reasumując, w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd stanął na stanowisku, iż żadne uzasadnione interesy skarżących nie zostały naruszone w związku z wydaniem decyzji o ustaleniu lokalizacji planowanej linii kolejowej. Przy tym z samej istoty przedsięwzięcia kolejowego, będącego inwestycją liniową, wynika ingerencja w prawa przysługujące innym podmiotom w stosunku do nieruchomości objętych projektowaną inwestycją. Z omawianej ingerencji wynikać mogą z kolei inne utrudnienia dla podmiotów dotychczas wykorzystujących daną nieruchomość w określony sposób. Nie oznacza to jednak, że taka decyzja o ustaleniu linii kolejowej jest wadliwa. Jeżeli, w wyniku realizacji ww. planowanej inwestycji, poniesione zostały jakiekolwiek szkody materialne, to wówczas przysługuje roszczenie odszkodowawcze. Podkreślić także należy, że przedmiotem orzekania zarówno przez Wojewodę, jak i Ministra, nie jest prognozowanie wielkości ewentualnych strat w majątku skarżących, jako czynnika decydującego o wyborze przez inwestora konkretnych rozwiązań lokalizacyjnych i w tym zakresie podnoszone zarzuty - naruszenia art. 9q ust. 1 pkt 4 u.t.k. - pozostają bez wpływu na kształt wydanego rozstrzygnięcia.
Nie można w ocenie Sądu podzielić także zarzutów skarg, że kwestionowana decyzja stanowi przykład bezprawnego działania organów administracji oraz naruszenia przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w takim stopniu, że pociągać musi za sobą naruszenie generalnej konstytucyjnej zasady praworządności oraz zaufania do władzy publicznej.
Zdaniem Sądu, podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez stronę skarżących w sytuacji, gdy organ prawidłowo zebrał materiał dowodowy, a ocena tego materiału jest logiczna oraz wskazał prawidłową podstawę prawną, nie oznacza niezgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Okoliczność, że skarżący nie zostali przekonani co do przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia, nie oznacza naruszenia zasady przekonywania. Skarżący mają bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności swoich zarzutów, zaś przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni.
Należy także zgodzić się ze stwierdzeniem organu, zaprezentowanym w odpowiedzi na skargę, że zarzuty podniesione w skargach w przeważającej części są tożsame z zarzutami podniesionymi na etapie postępowania odwoławczego prowadzonego przez Ministra. Istota skarg, co do zasady w każdym podnoszonym zarzucie, sprowadza się do kwestionowania prawidłowości lokalizacji inwestycji w zakresie w jakim miałaby ingerować w stanowiące własność skarżących działki.
Za niezasadny należy uznać również zarzut dotyczący naruszenia art. 35 K.p.a. Okres trwania postępowania odwoławczego nie miał wpływu na rozstrzygnięcie podjęte przez organ odwoławczy i w żaden sposób nie świadczy o nieprawidłowości decyzji Ministra. Podkreślenia natomiast wymaga, że w całym okresie prowadzenia postępowania odwoławczego Minister podejmował czynności niezbędne do załatwienia sprawy. Zawiadamiał strony postępowania, w tym również skarżących, o nowym terminie załatwienia sprawy, każdorazowo informując o przyczynach zwłoki. Niezależnie od powyższego na szczególną uwagę zasługuje fakt, że skarżący nie wnieśli ponaglenia w trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego. Niezadowolenie skarżących z tempa prowadzonego postępowania odwoławczego zostało dopiero wyeksponowane na etapie skargi wobec niesatysfakcjonującego rozstrzygnięcia Ministra.
W świetle powyższego organ należycie i zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego zbadał istotne dla rozstrzygnięcia kwestie, dokonał niezbędnych wyjaśnień, o czym świadczą m.in. skierowane do inwestora pisma, którymi organ odwoławczy wezwał inwestora do wypowiedzenia się w sprawie zagadnień dotyczących lokalizacji przedmiotowej inwestycji i zastosowanych rozwiązań poruszonych przez skarżących (wówczas odwołujących). Chybione są zatem zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art., art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 K.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego oraz niewyjaśnienie jakimi przesłankami kierował się organ wydając rozstrzygnięcie. Stwierdzić należy, że w omawianej sprawie Minister prawidłowo zebrał materiał dowodowy i ustalił stan faktyczny sprawy, w szczególności rozpatrzył stanowiska stron postępowania oraz zarzuty podniesione przez odwołujących się w przedmiotowej sprawie. Wszystkie istotne w sprawie fakty i zdarzenia zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone, a motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W szczególności organ wielokrotnie wzywał inwestora do wypowiedzenia się w kwestii podniesionych zarzutów oraz umożliwiał wypowiedzenie się co do zaprezentowanego przez inwestora stanowiska, aby następnie po wnikliwym rozważeniu stanowisk obu stron rozstrzygnąć przedmiotową sprawę. Z analizy uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika jednoznacznie, jakimi przesłankami kierował się organ odwoławczy wydając rozstrzygnięcie dotyczące działek skarżących. W ocenie Sądu, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika jednoznacznie, jakie ustalenia faktyczne poczynił organ i przyjął za podstawę rozstrzygnięcia, jakimi w tym względzie kierował się przesłankami oraz jakie przepisy zastosował do dokonanych ustaleń. W szczególności organ wyjaśnił, powody dla których nie podziela stanowiska skarżących odnośnie podnoszonych przez nich zarzutów i składanych wniosków. Organ dokonał analizy zarówno stanowiska skarżących jak i inwestora, a wysnute z niej wnioski obszernie uzasadnił. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji nie pozwala na znalezienie uzasadnienia dla zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieodpowiadające wymogom K.p.a. uzasadnienie decyzji, z którego nie wynika, które fakty organ odwoławczy uznał za udowodnione, na których dowodach się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, czym organ miałby też uchybić ogólnej zasadzie przekonywania.
Odnosząc się natomiast do skargi T.B. i H.B., stwierdzić należy, iż nie mają interesu prawnego do wniesienia rzeczonej skargi. Niniejsza sprawa dotyczy ustalenia lokalizacji inwestycji w zakresie obiektów metra, będącej tzw. inwestycją liniową. W takim wypadku oddziaływuje na prawa wielu osób wywodzone z własności (użytkowania wieczystego) nieruchomości. Natomiast T. B. i H. B. mogą wywodzić własny interes prawny, uzasadniający ich legitymację czynną, wyłącznie z konieczności ochrony indywidulanego prawa i to tylko w tym zakresie, w jakim decyzja lub jej część na prawo to rzeczywiście wpływa. Zastrzec również trzeba, iż konsekwencją szczególnego charakteru wielu przepisów rozdziału 2b ustawy o transporcie kolejowym jest to, że przepisy tej ustawy powinny być poddawane wykładni ścisłej, a nie rozszerzającej. Zbyt szerokie określanie katalogu stron w takich postępowaniach mogłoby bowiem zagrozić sprawności tych postępowań, które dotyczą realizacji priorytetowych celów publicznych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 marca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 2504/15).
Powyższe ma swoje bezpośrednie przełożenie przy ocenie legitymacji procesowej T.B. i H.B., którzy nie figurują jako właściciele ani użytkownicy wieczyści nieruchomości objętych wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie obiektów metra. Z argumentacji skargi wynika, iż interes prawny wywodzą z prawa własności do działek nr [...] (wydzielonej z działki nr [...]) i nr [...] obrębu [...] w W. Lokalizacja inwestycji nie obejmuje tych działek, jak również obrębu ewidencyjnego w którym są położone. Nie sposób zatem uznać, by działki należące do T.B. i H.B. znajdowały się w obrębie oddziaływania inwestycji. Słusznie zatem organy stwierdziły, że nie wykazali by przedmiotowa inwestycja w jakikolwiek sposób ograniczyła zagospodarowanie ich działek. T.B. i H.B. upatrują swój interes prawny do wniesienia skargi odwołując się do całej inwestycji obejmującej III etap realizacji odcinka zachodniego metra, gdy tymczasem zaskarżona decyzja Ministra i decyzja Wojewody Mazowieckiego dotyczy części tego etapu budowy odcinka zachodniego metra, tj. lokalizacji obiektów metra w zakresie stacji [...] wraz z odcinkiem tunelu metra. Brak przymiotu strony, a więc uprawnienia do złożenia skargi jest przesłanką materialnoprawną, która skutkuje oddaleniem skargi (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 355/14). Z powyższych względów skarga T.B. i H.B., która jest tożsamej treści co skarga S. P., nie mogła przynieść oczekiwanych skutków.
W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.