VII SA/Wa 2639/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2025-01-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
zagospodarowanie przestrzennewarunki zabudowyprawo lotniczeplan generalny lotniskakonstytucjapublikacja prawapostępowanie administracyjneuchylenie postanowieniakoszty postępowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie warunków zabudowy, uznając przepis Prawa lotniczego za niezgodny z Konstytucją z powodu braku publikacji.

Sąd administracyjny uchylił postanowienia o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji mieszkaniowej. Powodem zawieszenia było objęcie terenu Planem Generalnym Lotniska Chopina, co miało obligować do sporządzenia planu miejscowego. Sąd uznał jednak, że przepis Prawa lotniczego uzasadniający zawieszenie, z uwagi na brak publikacji, jest niezgodny z Konstytucją RP, co skutkuje uchyleniem zaskarżonych postanowień.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego i organu pierwszej instancji o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Podstawą zawieszenia było objęcie działki Planem Generalnym Lotniska Chopina, co zgodnie z art. 62 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego miało obligować do sporządzenia planu miejscowego i zawieszenia postępowania. Sąd, opierając się na nowszym orzecznictwie NSA, uznał jednak, że art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego, w sytuacji gdy Plan Generalny nie został opublikowany w formie aktu normatywnego, jest niezgodny z Konstytucją RP (zasady demokratycznego państwa prawnego, jawność prawa, proporcjonalność). W związku z tym, sąd odmówił zastosowania tego przepisu, co skutkowało uchyleniem zaskarżonych postanowień. Sąd podkreślił, że nawet jeśli przepis został później uchylony, jego niezgodność z Konstytucją w dacie wydania aktu administracyjnego uzasadniała jego uchylenie. Sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przepis ten nie może być stosowany, ponieważ jego zastosowanie w sytuacji braku publikacji planu generalnego jest niezgodne z Konstytucją RP.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ograniczenie wolności zabudowy wynikające z nieogłoszonego dokumentu (planu generalnego) jest niezgodne z zasadami demokratycznego państwa prawnego, jawności prawa i proporcjonalności, co uzasadnia odmowę zastosowania przepisu Prawa lotniczego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (26)

Główne

u.p.z.p. art. 62 § ust. 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Prawo lotnicze art. 55 § ust. 9

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 87

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 88

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 178 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 8 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

k.p.a. art. 97 § §1 pkt. 4

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt. 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. a-c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Ustawa o samorządzie gminnym art. 39 § ust. 5

Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 1

Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 2

Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych art. 2 § ust. 1

Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych art. 4

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt. 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 62 ust. 2 u.p.z.p. w zw. z art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego poprzez dowolne przyjęcie, że nieruchomość znajduje się na terenie objętym planem generalnym lotniska i bezpodstawne zawieszenie postępowania. Naruszenie przepisów procesowych (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania i naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej. Naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 oraz 80 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na dokumencie, którego treść źródłowa nie była organom znana i nie został przeprowadzony dowód. Niezgodność art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego z Konstytucją RP z uwagi na brak publikacji planu generalnego.

Godne uwagi sformułowania

brak ogłoszenia tego dokumentu (odpowiedniej publikacji) wyklucza bowiem, aby mógł on być w analizowanym stanie prawnym bezpośrednim źródłem ograniczeń wolności zagospodarowania terenu. przewidziane w art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego istotne ograniczenie wolności zabudowy wynikające z ustaleń nieogłoszonego dokumentu jest w sposób oczywisty niezgodne z art. 2, art. 87 i art. 88 Konstytucji RP. sąd administracyjny dokonując wykładni przepisów prawa w danej sprawie, jest obowiązany stosować wynikającą z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, ustrojową zasadę bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji.

Skład orzekający

Izabela Ostrowska

sprawozdawca

Joanna Gierak-Podsiadły

przewodniczący

Michał Podsiadło

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Stosowanie przepisów Konstytucji RP przez sądy administracyjne w przypadku braku publikacji aktów normatywnych lub dokumentów o charakterze normatywnym, które ograniczają prawa obywateli."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z Planem Generalnym Lotniska Chopina i jego brakiem publikacji, ale zasada bezpośredniego stosowania Konstytucji jest uniwersalna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady praworządności – konieczności publikacji prawa, aby mogło ono obowiązywać i ograniczać obywateli. Pokazuje, jak sądy mogą bezpośrednio stosować Konstytucję.

Prawo nieopublikowane nie obowiązuje? Sąd administracyjny uchyla zawieszenie budowy, powołując się na Konstytucję.

Dane finansowe

WPS: 597 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 2639/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Izabela Ostrowska /sprawozdawca/
Joanna Gierak-Podsiadły /przewodniczący/
Michał Podsiadło.
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 97 §1 pkt. 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2003 nr 80 poz 717
art. 62 ust 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Dz.U. 2002 nr 130 poz 1112
art. 55 ust 9
Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędziowie: sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), asesor WSA Michał Podsiadło, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2024 r. znak KOC/4410/Ar/24 w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz T. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 597(pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2024 r., znak: KOC/4410/Ar/24 na podstawie art. 144 w zw. z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
(t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako "k.p.a."), art. 39 ust. 5 ustawy z dnia
8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1465 z późn. zm.) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 570), po rozpatrzeniu zażalenia
T. sp. z o.o. na postanowienie Zarządu Dzielnicy [...] m. st. Warszawy nr [...] z dnia [...]., zawieszające postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem w części podziemnej na działce o nr ew. [...] z obr. [...] przy ul. [...] w W., na podstawie art. 144 z zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 62 ust. 2 ustawy z dnia
27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1130 z późn. zm., dalej jako "u.p.z.p.") – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...]. Zarząd Dzielnicy [...] Miasta Stołecznego Warszawy zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym na terenie działki o nr ew. [...] z obrębu [...] przy ul. A. [...] w W. - Dzielnica [...], do czasu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowa działka objęta jest Planem Generalnym Lotniska Chopina na lata 2021-2040, zatwierdzonym przez Ministra Infrastruktury w dniu 05.07.2023 r., zgodnie z którym znajduje się w zasięgu strefy powierzchni ograniczających wysokość zabudowy i obiektów naturalnych w rejonie Lotniska Chopina w Warszawie. W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że wszelkie trwające postępowania administracyjne w sprawie z wniosków o ustalenie warunków zabudowy złożonych na terenie obowiązywania planu generalnego, powinny, zgodnie z obowiązującymi przepisami, zostać zawieszone do czasu uchwalenia planu miejscowego.
Po rozpatrzeniu zażalenia na rozstrzygnięcie organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2024 r., znak: KOC/4410/Ar/24 utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu wskazano, że ze względu na znajdowanie się działki o nr ew. [...]z obr. [...] przy ul. [...] w Warszawie w granicach obszaru objętego Planem Generalnym Lotniska Chopina na lata 2021-2040 koniecznym stało się zawieszenie postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem w części podziemnej na ww. działce. Organ I instancji wydał zatem prawidłowe rozstrzygnięcie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie z dnia 22 sierpnia 2024 r., znak: KOC/4410/Ar/24 złożyła skarżąca spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 62 ust. 2 u.p.z.p. w zw. z art. 55 ust. 9 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2110 z późn. zm.) poprzez dowolne przyjęcie, że nieruchomość przeznaczona pod zabudowę znajduje się na terenie objętym planem generalnym lotniska, a w konsekwencji bezpodstawne zawieszenie postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podczas gdy zawieszenie postępowania może nastąpić wyłącznie z przyczyn jednoznacznych
i niewątpliwych, a ich ustalenie było niemożliwe bez wglądu do dokumentu źródłowego, jakim jest Plan Generalny Lotniska Chopina na lata 2021-2040 (dalej: Plan Generalny);
na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:
art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy wydanego w postępowaniu prowadzonym w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do organu administracji publicznej, tj. podejmowanie czynności zmierzających do merytorycznego załatwienia sprawy, a następnie zawieszenie prowadzonego postępowania ze względu na okoliczności, które na żadnym jego wcześniejszym etapie nie były przez organ podnoszone, a w konsekwencji naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, podczas gdy zgodnie z
art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;
art. 138 § 1 pkt 1 w zw. art. 8 § 2 k.p.a. poprzez nieuzasadnione odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym
i prawnym, tj. utrzymanie w mocy postanowienia zawieszającego postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu ze względu na konieczność przyjęcia na tym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zważywszy na obowiązywanie Planu Generalnego, podczas gdy dokument ten obowiązuje od 12 października 2016 r. i do tej pory na terenach rzekomo nim objętych decyzje o warunkach zabudowy były wydawane, tym bardziej, że wersja Planu Generalnego, zatwierdzona pismem Ministra Infrastruktury z 5 lipca 2023 r. jest wyłącznie aktualizacją wcześniejszego planu, a nie nowym dokumentem.
art. 7 w zw. z art. 77 oraz 80 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie
o jeden dokument, którego treść źródłowa nie była organom znana, a co więcej dowód z przedmiotowego dokumentu nie został przeprowadzony bezpośrednio przed organem orzekającym, ani w żadnej z procedur przewidzianych w k.p.a., umożliwiających odstąpienie od zasady bezpośredniości postępowania wyjaśniającego, co skutkowało naruszeniem ww. zasady, podczas gdy: zgodnie z art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej zobowiązany jest do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy; zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy sprawy, zaś zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej bada, czy dana okoliczność została udowodniona w oparciu o całokształt materiału dowodowego.
Z uwagi na powyższe zarzuty w skardze wniesiono o:
uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je ostanowienia organu I instancji;
zasądzenie na rzecz inwestora kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoją argumentację wskazaną
w postanowieniu z dnia 22 sierpnia 2024 r., znak: KOC/4410/Ar/24.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na gruncie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję (postanowienie) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji (postanowienia). Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.").
Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do badania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że zawiera ono wadę, powodującą konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego.
Skarga okazała się zasadna, z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu niezależnie od jej treści.
Rozwijając powyższe Sąd zauważa, że kontrolował postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie znak: KOC/4410/Ar/24 z 22 sierpnia 2024 r., utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z 18 czerwca 2024 r. o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie z wniosku skarżącej spółki o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem w części podziemnej na działce o nr ew. [...] z obr. [...] przy ul. [...] w Warszawie
Podstawę prawną tych postanowień stanowił art. 62 ust. 2 u.p.z.p. zastosowany w związku z art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego. W ich uzasadnieniach zgodnie zaś wskazano, że ww. działka objęta wnioskiem skarżącej spółki znajdują się w obszarze, dla którego istnieje obowiązek sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czy inaczej: objęte są one Planem Generalnym Lotniska Chopina na lata 2021 – 2040 zatwierdzonym przez Ministra Infrastruktury w dniu 5 lipca 2023 r. To zaś na podstawie art. 62 ust. 2 u.p.z.p. i art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego obliguje organ do zawieszenia postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.
Oceniając te postanowienia Sąd uznał, że zostały one wydane z naruszeniem art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego w zw. z art. 62 ust. 2 u.p.z.p.
I tak, Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 62 ust. 2 u.p.z.p. (w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania kontrolowanego postanowienia) jeżeli wniosek o ustalenie warunków zabudowy dotyczy obszaru, w odniesieniu, do którego istnieje obowiązek sporządzenia planu miejscowego, postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia warunków zabudowy zawiesza się do czasu uchwalenia planu. Zgodnie natomiast z treścią art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego (w brzmieniu obowiązującym w dacie powyżej zaakcentowanej), dla terenów objętych planem generalnym (lotniska – v. art. 55 ust. 5-8 Prawa lotniczego) sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - zgodnego z zatwierdzonym planem generalnym - jest obowiązkowe, z uwzględnieniem przepisów dotyczących terenów zamkniętych. Jeżeli teren zamknięty objęty planem generalnym utraci status terenu zamkniętego, sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - zgodnego z zatwierdzonym planem generalnym dla tego terenu jest obowiązkowe.
Dotychczas w orzecznictwie sądów administracyjnych (w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego) nie było wątpliwości prawnych co do tego, że przytoczony powyżej art. 62 ust. 2 u.p.z.p. znajduje zastosowanie m.in. w sytuacji określonej w art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego. Jak wskazał NSA w wyroku z 23 kwietnia 2023 r. sygn. akt II OSK 1476/20: "W sytuacji, gdy wniosek o ustalenie warunków zabudowy dotyczy obszaru dla którego istnieje obowiązek sporządzenia planu miejscowego, na organie, do którego wpłynął tego rodzaju wniosek, ciąży wymóg zawieszenia postępowania administracyjnego. Obowiązek taki formułuje art. 62 ust. 2 u.p.z.p. Normujący powyższą kwestię art. 14 ust. 7 u.p.z.p. stanowi, że plan miejscowy sporządza się obowiązkowo, jeżeli wymagają tego przepisy odrębne, co nawiązuje do przypadków stanowiących wyjątek od ogólnej zasady swobody polityki planistycznej prowadzonej przez gminę. Nie może stanowić przedmiotu sporu, że przepisem odrębnym w przedstawionym powyżej rozumieniu jest art. 55 ust. 9 p.l. Przepis ten przyjmuje, że sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest obowiązkowe dla terenów objętych planem generalnym, którym to pojęciem należy objąć opracowywany przez zakładającego lotnisko użytku publicznego (zarządzającego lotniskiem użytku publicznego) dokument stanowiący plan jego rozwoju, który po konsultacji z gminami, których tereny zostały objęte planem, zaopiniowaniu przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego oraz uzgodnieniu z właściwymi ministrami podlega zatwierdzeniu przez ministra właściwego do spraw transportu w zakresie zgodności z polityką transportową kraju (art. 55 ust. 5-8 p.l.)." Podobnie NSA na gruncie wskazanych powyżej przepisów wypowiedział się także w wyroku z 25 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 1987/20.
Obecnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest jednak pogląd odmienny – vide wyrok NSA z 14 grudnia 2024 r. sygn. akt II OSK 1472/24.
We wskazanym wyroku NSA przede wszystkim podniósł, że "Kształtowanie treści prawa własności w jej wymiarze publicznoprawnym przez normy ustawy planistycznej nie może naruszać zasady proporcjonalności (art. 6 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). W konsekwencji wszelkie ograniczenia wolności zagospodarowania terenu muszą odpowiadać standardom konstytucyjnym tak pod względem materialnym (w szczególności spełnić test proporcjonalności wynikający z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), jak również standardom formalnym i ustrojowym (co wynika z art. 2 Konstytucji RP)." Dodał, że należyte ogłaszanie prawa jest składową zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). "Ogłoszenie jest także jednocześnie środkiem realizacji postulatu jawności prawa. Przy tym szczegółowe zasady ogłaszania aktów normatywnych reguluje ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy ogłoszenie aktu normatywnego w dzienniku urzędowym jest obowiązkowe, a w świetle art. 4 tej ustawy akty normatywne, zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. W żadnym razie w państwie demokratycznym nie można wymagać od jednostek znajomości przepisów, których treść jest dostępna w innej postaci niż forma określona prawem np. w nieoficjalnych publikacjach internetowych (wyroki NSA z 19 października 2011 r. sygn. akt I GSK 853/10, z 14 grudnia 2011 r. sygn. akt I GSK 600/10)." W kontekście zastosowania art. 62 ust. 2 u.p.z.p. -i wynikającego z niego obowiązku zawieszenia postępowania w związku z obowiązkiem sporządzenia dla danego obszaru miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego- wskazał w efekcie na to, że ma to zastosowanie do sytuacji, kiedy taki obszar został ustalony w sposób odpowiadający wymogom demokratycznego państwa prawnego. Przyjął, że tylko akty normatywne mieszczące się w katalogu źródeł prawa (art. 87 Konstytucji) i podane w odpowiedniej formie do publicznej wiadomości mogą wiązać i wywoływać skutki prawne, a także być podstawą obowiązku ich przestrzegania (art. 83 Konstytucji RP).
Stwierdził w efekcie, że plan generalny (plan rozwoju lotniska) ze swej istoty takim aktem nie jest, nie jest też decyzją administracyjną.
Z jednej strony (na co zwrócił uwagę NSA) zawiera on regulacje typowo wewnętrzne dotyczące funkcjonowania samego lotniska, z drugiej zaś - na obszarze objętym planem określa on dopuszczalne gabaryty obiektów budowlanych i naturalnych, jak również koncepcję rozwoju przestrzennego wraz z zagospodarowaniem stref wokół lotniska. Plan ten zawiera także powierzchnie ograniczające przeszkody na lotnisku i w jego otoczeniu oraz powierzchnie ograniczające wysokość zabudowy (w skrócie powierzchnie ograniczające). "W tym zakresie plan generalny ma skutek zewnętrzny kształtując prawa i obowiązki osób trzecich, w tym właścicieli nieruchomości znajdujących się w granicach stref, w szczególności poprzez określenie dopuszczalnej maksymalnej wysokości zabudowy. Te uregulowania dotyczące powierzchni ograniczających mają charakter ogólny i abstrakcyjny". O abstrakcyjnym charakterze tych ustaleń świadczy również art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego, wprowadzający właściwie zakaz wydania decyzji o warunkach zabudowy dla terenu objętego planem generalnym lotniska; powodujący, że w sytuacji, kiedy gmina nie uchwali planu miejscowego dla nieruchomości objętej zakresem planu generalnego lotniska jej zabudowa będzie niedopuszczalna, a wszczęte postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy w istocie bezterminowo zawieszone.
W konsekwencji NSA we wskazanym powyżej wyroku (biorąc pod uwagę także charakter normatywny planu generalnego) przyjął - a Sąd orzekający w niniejszej sprawie ocenę tę w pełni podziela - że przewidziane w art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego istotne ograniczenie wolności zabudowy wynikające z ustaleń nieogłoszonego dokumentu jest w sposób oczywisty niezgodne z art. 2, art. 87 i art. 88 Konstytucji RP.
Podzielając w całości pogląd prawny wyrażony w ww. wyroku NSA z 14 grudnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1472/24, Sąd uznał więc, że należy odmówić w sprawie zastosowania art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego jako pozostającego w sprzeczności z przepisami Konstytucji RP (idąc tym samym dalej niż zarzuty sformułowane w rozpoznawanej skardze). Brak ogłoszenia tego dokumentu (odpowiedniej publikacji) wyklucza bowiem, aby mógł on być w analizowanym stanie prawnym bezpośrednim źródłem ograniczeń wolności zagospodarowania terenu.
Postępując w ten sposób (tj. odmawiając zastosowania wskazanego przepisu ustawy) Sąd wziął pod uwagę m.in. pogląd NSA wyrażony w wyroku z 29 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 860/15, dotyczący wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego w zakresie oceny rozwiązań prawnych przyjętych w ustawach, i zauważa (także za tym Sądem), że sąd administracyjny dokonując wykładni przepisów prawa w danej sprawie, jest obowiązany stosować wynikającą z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, ustrojową zasadę bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji. "Obowiązek przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, istnieje, gdy sąd ma wątpliwości co do tej zgodności (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2004 r., sygn. akt OSK 971/04, niepublikowany, treść (w:) Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/; Janusz Trzciński "Bezpośrednie stosowanie zasad naczelnych Konstytucji przez sądy administracyjne", ZNSA 2011/3/39)." Brak jest natomiast uzasadnienia dla tezy o wyłącznej kompetencji Trybunału Konstytucyjnego w zakresie oceny zgodności przepisów ustawowych z Konstytucją RP. Gdy przepis nie jest w oczywisty sposób zgodny z Konstytucją RP, sąd rozstrzygający sprawę ma uprawnienie do bezpośredniego zastosowania Konstytucji RP, a to bezpośrednie zastosowanie polegać może na prokonstytucyjnym stosowaniu przepisu ustawy, będącego podstawą rozstrzygnięcia, pozostającego w sprzeczności z Konstytucją RP. Ani treść art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, ani wyłączność orzekania przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności ustaw in abstracto, właściwa Trybunałowi Konstytucyjnemu z mocy art. 188 pkt 1 Konstytucji RP, nie sprzeciwiają się tezie, że co do zasady sądy rozstrzygające konkretny spór korzystają z możliwości bezpośredniego stosowania Konstytucji RP także wtedy, gdy to bezpośrednie stosowanie przybiera postać odmowy zastosowania przepisu ustawy pozostającego w sprzeczności z Konstytucją RP. Sąd nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, gdyż formalnie zakwestionowany przepis w dalszym ciągu pozostaje w systemie prawnym (v. wyrok NSA z 15 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 3193/14 i powyżej przywoływany z 14 grudnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1472/24).
Z tych też przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone, jak i poprzedzające je postanowienie nie może się ostać jako wydane z naruszeniem art. 55 ust. 9 Prawa lotniczego w zw. z art. 62 ust. 2 u.p.z.p. poprzez jego błędną wykładnię – pozostającą w oczywistej sprzeczności z Konstytucją RP.
Na koniec i niezależnie od powyższego Sąd dostrzega, że ww. przepis art. 55 ust. 9 został uchylony ustawą z dnia 5 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy – Prawo lotnicze, a nowelizacja ta weszła w życie z dniem 25 stycznia 2025 r. (Dz. U. z 2025 r., poz. 31). Orzekając w sprawie Sąd obowiązany był kierować się stanem prawnym obowiązującym w dacie wydania badanego aktu administracyjnego, niemniej jednak zauważa, że wskazana zmiana prawa tylko wzmacnia stanowisko powyżej przedstawione co do "wadliwości" kwestionowanego i uchylonego obecnie przepisu.
Orzekając ponownie w sprawie organ I instancji obowiązany będzie uwzględnić zaprezentowaną powyżej ocenę i przystąpić do rozpatrzenia sprawy z wniosku skarżącej o ustalenie warunków zabudowy.
W tych warunkach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
Sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., jako że przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI