VII SA/Wa 2597/18

VII SA/Wa 2597/18 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2019-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-11-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Siwek /sprawozdawca/
Izabela Ostrowska
Wojciech Sawczuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Sygn. powiązane
II OSK 3692/19 - Wyrok NSA z 2022-12-01
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] Cukrownia Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu budowlanego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak: [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, działając na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2187 ze zm.), art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1332), art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 75, poz. 474) oraz art. 17 pkt 2, art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej k.pa..), po rozpatrzeniu zażalenia [...] Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w [...] (dalej: strona skarżąca, skarżąca), na postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. znak: [...] , odmawiające uzgodnienia aneksu nr 1 do projektu budowlanego pt. "Budowa 2 budynków mieszkalnych wielorodzinnych (oznaczonych nr 1 i nr 2) wraz z zagospodarowaniem terenu (obejmującym zespół 4 budynków mieszkalnych wielorodzinnych) i przebudowę zjazdu; Przebudowa i nadbudowa istniejących budynków (oznaczonych numerami [...] [...], [...]) wraz ze zmianą sposobu użytkowania na cele mieszkalno- usługowe" na terenie położonym przy ul. [...] (poprzedni adres ul. [...] ), działka nr ew. [...]obr. [...]w [...]:
- uchylił ww. postanowienie w części dotyczącej odmowy uzgodnienia aneksu nr 1 do projektu budowlanego w odniesieniu do budynku nr [...] i umorzył postepowanie w tym zakresie;
- w pozostałej części utrzymał w mocy ww. postanowienie.
W przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] marca 2015 r. nr [...]ustalił na rzecz [...]Sp. z o.o. Sp. k. z siedziba w [...] warunki zabudowy dla terenu położonego przy ul. [...], działki nr: [...],[...],[...]z obr. [...]w [...] oraz części działki nr [...] (dr) obręb [...]i części dz. nr [...] (dr) obr. [...]graniczących z terenem inwestycji dla zamierzenia polegającego na budowie budynków mieszkalnych wielorodzinnych, budowie budynku hotelowego, budowie budynku handlowo-usługowego o pow. sprzedaży do 2000 m2, budowie otwartego garażu wielostanowiskowego oraz przebudowie, rozbudowie, nadbudowie, odbudowie oraz częściowej rozbiórce istniejących obiektów budowlanych (oznaczonych nr [...],[...],[...],[...]) wraz ze zmianą sposobu użytkowania na cele: mieszkaniowe, handlowo-usługowe i biurowe o łącznej powierzchni sprzedażowej do 2000 m2; budowie parkingów naziemnych, dróg dojazdowych oraz innych elementów7 zagospodarowania terenu i niezbędnej infrastruktury technicznej. Decyzja została wydana po uzyskaniu wymaganego uzgodnienia [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (postanowienie z [...] stycznia 2015 r. znak: [...]).
Po sprawdzeniu zgodności m.in. z ustaleniami ww. decyzji o warunkach zabudowy, Prezydent Miasta [...]decyzją z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] zatwierdził projekt budowlany nr [...]autorstwa mgr. inż. arch. R W, datowany na czerwiec 2016 r., i udzielił pozwolenia na budowę na nadbudowę i przebudowę istniejących budynków (oznaczonych numerami [...],[...],[...]) wraz ze zmianą sposobu użytkowania na cele mieszkaniowo-usługowe na nieruchomości przy ul. [...] (poprzednio ul. [...]) w [...] (dz. nr [...]z obrębu [...]). Ww. decyzja została wydana po uzgodnieniu w dniu [...] lipca 2016 r. z Miejskim Konserwatorem Zabytków w [...] poprzez opieczętowanie rysunków elewacji zawartych w7 projekcie budowalnym pieczęcią z treścią "uzgodniono ze stanowiska konserwatorskiego" i złożenie podpisu.
Zatwierdzony ww. decyzją projekt budowlany zakładał pozostawienie istniejących ścian obwodowych kondygnacji naziemnych budynków nr [...], nr [...] i nr [...], wzmocnienie zarysowanych partii muru, oczyszczenie lica cegieł z nawarstwień i zabrudzeń, zdezynfekowanie miejsc zainfekowanych przez glony, powierzchniowe odsolenie partii zasolonych, usunięcie nalotów na cegle, wyspoinowanie fugą i zhydrofobizowanie całości elewacji, na częściach tynkowanych - wykonanie nowych tynków renowacyjnych. Elewacje nadbudowanej części nadziemnej budynku planowano do wykończenia w technice lekkiej - mokrej, tynkiem silikatowym na styropianie.
W dniu 19 stycznia 2019 r. do Wydziału Urbanistyki i Administracji Budowlanej Urzędu Miejskiego w [...] wpłynął aneks 1 do ww. projektu budowlanego. Do aneksu załączono ekspertyzę techniczną wykonaną przez mgr inż. W O. Przedmiotowy aneks na postawie art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego zostały przekazany do Miejskiego Konserwatora Zabytków celem uzgodnienia.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2918 r. znak : [...] Miejski Konserwator Zabytków, działający w imieniu Prezydenta Miasta [...] , na podstawie art. 38 ust. Prawa budowlanego, art. 22 ust. 2 4 i 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 106 k.p.a., odmówił uzgodnienia ww. aneksu.
Organ I instancji wskazał, że budynki położone przy ul. [...], na działce nr ew. gr. [...] z obr. [...] (poprzedni adres ul. [...]) w [...] , jako zespół dawnej fabryki cukru zostały po uzgodnieniu z [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków z dniem [...] grudnia 2010r. ujęte w gminnej ewidencji zabytków, zgodnie z art. 22 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Przedmiotowe budynki, oznaczone nr 8, 19 i 65 stanowią ostatnie zachowane relikty dawnej fabryki cukru, powstałej w końcu XIX wieku. Zachowane wielkogabarytowe budowle stanowią jednocześnie przykład reprezentatywnej w skali miasta ceglanej zabudowy industrialnej tego okresu. W okresie działania cukrowni były to pomieszczenia wyżymaczek, suszarni, magazynu, maszynowni i warsztatów. Pomimo występujących uszkodzeń oraz dokonanych przemurowań i napraw budynki te zachowały cechy typowe dla budownictwa przemysłowego tego okresu. Należą do nich m.in.: łukowe, odcinkowe zamknięcia otworów okiennych, lizeny oraz charakterystyczne ceglane gzymsy. Budynek nr [...] , od strony ulicy tj. północno-zachodniej, zachował trójkątny szczyt, ozdobiony ceglanym, schodkowym gzymsem. Główny budynek magazynu i suszarni (nr 8) posiada prostą bryłę, doświetloną trzema rzędami małych otworów okiennych, zwieńczoną wysuniętym gzymsem koronacyjnym. Natomiast budynek łącznika (nr 65) wsparty jest na czterech arkadach, pod którymi znajdował się przejazd na dawny dziedziniec przy nieistniejącym już budynku głównym cukrowni.
Zdaniem organu I instancji, w przedłożonym do uzgodnienia aneksie nr 1 do projektu, pod określeniem zakresu prac - "przebudowa i nadbudowa istniejących budynków wraz ze zmianą sposobu użytkowania na cele mieszkalno-usługowe" - planuje się faktycznie rozbiórkę wyżej opisanych budynków a w ich miejsce budowę nowego budynku mieszkalnego z odbudową ścian obwodowych przy zastosowaniu materiału ceglanego i odtworzeniem niektórych elementów wystroju architektonicznego. Ekspertyza techniczna zawarta w przedłożonym aneksie nr 1 w odniesieniu do wszystkich trzech budynków stwierdza, że: "Dostosowanie budynku do potrzeb standardów dzisiejszego budownictwa, doprowadzając je do bardzo dobrego stanu technicznego oraz uzyskując dopuszczenie do użytkowania byłoby zadaniem trudnym do wykonania i pozbawionym podstaw ekonomicznych. ". Zdaniem organu z ekspertyzy tej nie wynika jednak, że budynki w obecnym stanie stanowią zagrożenie zdrowia i życia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia czy też powstania katastrofy budowlanej, a sugestia rozbiórki uzasadniona jest względami głównie ekonomicznymi. W ocenie organu zachowana w swojej czytelnej formie bryła budynku wraz wystrojem architektonicznym oraz konstrukcja nie stwarza zagrożenia jego egzystencji. Pierwotny projekt budowlany (do którego został wykonany analizowany aneks nr 1), zatwierdzony decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia [...] sierpnia 2016 r., założył przebudowę i nadbudowę przedmiotowych budynków z jednoczesnym zachowaniem, oczyszczeniem i restauracją istniejących murów obwodowych oraz utrzymaniem zasadniczej kompozycji historycznej a także z dostosowaniem elementów nowych do kompozycji istniejącej. Organ I instancji podniósł, że niewątpliwie taka przebudowa i nadbudowa omawianych budynków z zachowaniem wykonaniem restauracji oraz konserwacji ścian obwodowych jest związana z wyższymi kosztami, niż proponowane rozwiązanie w aneksie nr 1, niemniej pozostaje zasadna dla przedsięwzięcia, w którym ważnym aspektem jest także ochrona i zachowanie zabytku.
Rozważając starannie interes publiczny oraz interes strony organ I instancji uznał, że przedmiotowe budynki zachowały istotne walory zabytkowe a ze względu na usytuowanie przy ulicy i dobrą ekspozycję widokową oraz dokonane wcześniej rozbiórki wszystkich innych obiektów na terenie dawnej fabryki cukru, są szczególnie znaczące dla zachowania świadectwa przeszłości a tym samym właściwego wizerunku tej części przestrzeni miejskiej. Wykonanie prac, zgodnie z przedłożonym do uzgodnienia aneksem nr 1, spowodowałoby nieuzasadnione i bezpowrotne zniszczenie zabytku, stanowiącego ostatni zachowany fragment zabudowań zespołu dawnej fabryki cukru z końca XIX wieku, co pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym, którym jest utrzymanie zachowanych zabytkowych budynków, stanowiących istotny element przestrzeni miejskiej. Wobec powyższego organ stwierdził, że zmiana pierwotnego projektu budowlanego zgodnie z przedłożonym do uzgodnienia aneksem nr 1, a tym samym odstąpienie od adaptacji budynku do nowej funkcji z uwzględnieniem restauracji i konserwacji murów obwodowych zabytkowych budynków na rzecz ich rozbiórki i budowy nowych obiektów, narusza cele ochrony konserwatorskiej.
Pismem z dnia [...]stycznia 2018 r. strona skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Skarżąca zakwestionowała twierdzenie organu I instancji o zachowaniu walorów zabytkowych przedmiotowych obiektów oraz ich dobrej ekspozycji widokowej i znaczeniu jako świadectwo przeszłości. Podkreśliła, że Miejski Konserwator Zabytków w [...] od 1999 r. (przekazanie kompetencji na gruncie ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury), a następnie po 2003 r. (zaprzestanie produkcji, wejście w życie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami), nie podjął żadnych działań zmierzających do zachowania fabryki cukru. Podstawowym zarzutem podnoszonym przez skarżącą jest fakt utrzymywania w gminnej ewidencji zabytków zabudowań dawnej fabryki cukru mimo wyłączenia ich przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z wojewódzkiej ewidencji zabytków. W ocenie skarżącej stanowi to rażące naruszenie przepisu obligującego organ samorządowy do prowadzenia gminnej ewidencji zabytków w uzgodnieniu z Wojewódzkim Urzędem Ochrony Zabytków. Ponadto skarżąca kwestionowała prawidłowość utworzenia gminnej ewidencji zabytków przez Prezydenta Miasta [...] z uwagi na niestaranne wykonanie karty adresowej dawnej fabryki cukru i kart adresowych innych obiektów związanych z funkcjonowaniem zakładu, zamieszczenie w nich nieaktualnych fotografii, przechowywanie zbioru kart adresowych w postaci cyfrowej, a więc pozbawionej podpisu osoby wykonującej kartę adresową oraz z uwagi na brak zarządzenia Prezydenta Miasta [...] powołującego gminną ewidencję zabytków.
Pozostałe zarzuty strony skarżącej dotyczyły:
- nieprzeanalizowania materiału dowodowego dokumentującego zmiany i przekształcenia zespołu fabrycznego i budynków nr [...],[...]i [...];
- nieuwzględnienia stanu technicznego tych obiektów - w tym stanu zachowania
zawartego w archiwalnych dokumentach z okresu funkcjonowania fabryki;
- braku odniesienia do "Opinii w sprawie celowości zachowania budynków nr [...],[...]i [...]jako elementów zespołu dawnej cukrowni objętego ochroną konserwatorską na podstawie wpisu do gminnej ewidencji zabytków" autorstwa dr A M i mgr. inż. A G;
- pomijania faktu, iż zespół fabryki cukru nie istnieje, bowiem z około 65 budynków pozostały 3 obiekty, których dotyczy postępowanie.
W ocenie skarżącej przedłożony do uzgodnienia aneks nr 1 dotyczył jedynie zmian technologii przebudowy budynków nr [...],[...]i [...] , bowiem "pierwotny projekt dopuszczał duże perforacje istniejących ścian ze względu na dostosowanie do nowej funkcji - co z punktu widzenia technologii budowy wymaga rozebrania i odbudowania ścian obwodowych. Zmiana w projekcie polega na odbudowie nowych ścian w technologii ściany warstwowej z wykorzystaniem jako warstwy licowej historycznej substancji i odtworzenia detalu".
Do zażalenia załączono szereg dokumentów, takich jak m.in.:
- ww. ekspertyza techniczna sporządzona przez mgr. inż. W O,
- "Rys historyczny modernizacji budynków: [...].[...],[...]znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków dawnej Cukrowni [...] sporządzony przez M s;
- "Rys historyczny modernizacji budynków Cukrowni [...] października 2014 r. sporządzony przez Buro Doradcze ul. [...] –:
- ww. "Opinia w sprawie celowości zachowania budynków nr [...],[...] i [...]jako elementów zespołu dawnej cukrowni objętego ochroną konserwatorską na podstawie wpisu do gminnej ewidencji zabytków" sporządzona dr A M i mgr inż. A G
- ekspertyzy techniczne budynków sporządzone przez dr. Inż. S N.
Następnie strona skarżąca złożyła szereg pism procesowych (z dnia 13 lutego 2018 r. i 21 lutego 2018 r.) zawierających zarzuty dotyczące sporządzenia kart adresowych do gminnej ewidencji zabytków. Pismem z dnia 27 lutego 2018 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zwrócił się do Narodowego Instytutu Dziedzictwa o wydanie specjalistycznej opinii dotyczącej walorów zabytkowych budynków nr 8, 19 i 65 dawnej fabryki cukru przy ul. [...] .
Strona skarżąca pismami z 26 kwietnia, 2 maja, 14 maja i 21 maja 2018 r. wniosła o wyłączenie wskazanych do sporządzenia opinii pracowników Narodowego Instytutu Dziedzictwa [...] ze względu na brak bezstronności i z uwagi na konflikt interesów wynikający ze współpracy opiniujących z Miejskim Konserwatorem Zabytków w [...] , wskazując jako podstawę żądania art. 84 § 2 w związku z art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. W przekonaniu skarżącej dowodem zbyt dużego uzależnienia opiniujących od Miejskiego Konserwatora Zabytków i Prezydenta Miasta [...] są umowy zlecenia i umowy o dzieło na opracowanie kart ewidencyjnych budynków z terenu miasta, opublikowanie artykułów w kwartalniku "Renowacje i zabytki" w numerze poświęconym zabytkom [...], opracowanie wytycznych konserwatorskich dla budynków na terenie miasta oraz zasiadanie we władzach Stowarzyszenia na rzecz Cmentarza Centralnego, któremu miasto zlecało renowację zabytkowych nagrobków. Ponadto, zarzutem postawionym opiniującym przez skarżąca jest brak stwierdzenia w opinii, iż drewniany strop w budynku nr [...] , przed wymianą w roku 1952 r. "był nieodpowiedni ze względu na bezpieczeństwa pracy". Powyższe ma zdaniem skarżącej świadczyć o niezapoznaniu się przez opiniujących materiałem dowodowym, brakiem sumienności i podważeniem zaufania. Kolejnym uchybieniem zawartym w opinii NID jest w ocenie skarżącej ocenienie przez opiniujących, iż budynek nr [...]zachował wygląd elewacji i pominięcie wtórnego wybicia dwóch otworów okiennych.
Przy piśmie z dnia[...] maja 2018 r. przesłano opinię doktora S N., natomiast przy piśmie z dnia [...] maja 2018 r. skarżąca załączyła "Ocenę wartości zabytkowej oraz konstrukcji budynku nr [...] i [...] stanowiących fragment dawnej cukrowni [...] " porządzoną przez mgr inż. TB.
Wpłynęła także sporządzona przez J N "Opinia rzeczoznawcy Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków".
W dniu [...] czerwca 2018 r. Narodowy Instytut Dziedzictwa Narodowego przesłał do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego sporządzona przez MS i R W, ze po udziale w wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu [...]marca 2019 r. na terenie spornego obiektu, opinię w sprawie przedmiotowego aneksu, wraz z protokołem z przebiegu wizji lokalnej.
Postanowieniem Ministra Kultury i dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2018 r. uchylono ww. postanowienie I instancji w części dotyczącej odmowy uzgodnienia aneksu nr 1 do projektu budowlanego w odniesieniu do budynku nr [...] i umorzono postepowanie w tym zakresie, natomiast w pozostałej części utrzymano w mocy ww. postanowienie.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że w aktach sprawy znajduje się kopia pisma zastępcy [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...]grudnia 2010 r., przy którym przekazano Prezydentowi Miasta [...] - Miejskiemu Konserwatorowi Zabytków wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków i wykaz innych zabytków nieruchomych z terenu miasta znajdujących się w wojewódzkiej ewidencji zabytków. W załączniku nr 2 do pisma, zawierającym "wykaz zabytków nieruchomych z terenu miasta [...] ujętych w wojewódzkiej ewidencji zabytków" pod adresem ul. [...] wymieniono "cukrownię - zespół". Ponadto, [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazał jako obiekty ujęty w wojewódzkiej ewidencji zabytków budynki położone przy ul. [...] (dom prokurenta nr 3), ul. [...] (budynek mieszkalny nr 11), ul. [...] (budynek mieszkalny nr 4), ul. [...] (kantyna nr 10) oraz budynek administracyjny nr 6 i stolarnię nr 7.
W świetle art. 22 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami włączenie do gminnej ewidencji zabytków zasobów wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz zabytków wpisanych do rejestru zabytków jest obligatoryjne. Jednakże ewidencja gminna ma charakter odrębny wobec ewidencji wojewódzkiej i mogą znaleźć się w niej obiekty, które nie zostały ujęte w wojewódzkiej ewidencji zabytków, a które zaaprobował właściwy wojewódzki konserwator zabytków. W rozpatrywanej sprawie zespół cukrowni przy ul. [...], jako zespół ujęty w ewidencji wojewódzkiej i wymieniony przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w wykazie z 3 grudnia.2010 r., został włączony do gminnej ewidencji zabytków. żaden przepis prawa nie obliguje organu prowadzącego gminną ewidencję zabytków do automatycznego wyłączenia ze zbioru gminnej ewidencji obiektu wyłączonego z ewidencji wojewódzkiej. Pismo [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] listopada 2017 r., dotyczące wyłączenia fabryki cukru oraz 5 wyszczególnionych w nim, nieistniejących budynków przy ul. [...] z ewidencji wojewódzkiej ma charakter informacyjny. Aktualizując zasób gminnej ewidencji zabytków organ samorządowy winien wyłączyć z niego obiekty, które zostały rozebrane nie dlatego, że zostały wyłączone z ewidencji wojewódzkiej, a dlatego, że fizycznie nie istnieją.
Organ podkreślił, że prace projektowe nad zatwierdzonym decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] projektem zostały poprzedzone wykonaniem ekspertyz technicznych budynków nr [...],[...]i [...] (data opracowania: wrzesień 2014 r.), których autor - mgr inż. W O w odniesieniu do wszystkich 3 obiektów sformułował analogiczny wniosek iż, "1. Ogólny stan budynku ocenia się w przedziale od złego do awaryjnego. 2. Z uwagi na zły stan obiektu, rozległe uszkodzenia, liczne przebudowy i aktualne zaniedbanie, budynek (...) będący przedmiotem niniejszej ekspertyzy kwalifikuje się do rozbiórki. Dostosowanie budynku do potrzeb i standardów dzisiejszego budownictwa mieszkaniowego, doprowadzając go do bardzo dobrego stanu technicznego oraz uzyskując dopuszczenie do użytkowania byłoby zadaniem trudnym do wykonania i pozbawionym podstaw ekonomicznych. 3. Ważność niniejszej ekspertyzy z uwagi na postępujące procesy niszczenia budynku wynosi 1 rok."
Organ wskazał, że dysponując ustaleniami powyższej dokumentacji autorzy projektu budowalnego uznali, że możliwe jest zachowanie ścian obwodowych przedmiotowych budynków, poddanie ich wskazanym zabiegom oraz przebudowa i nadbudowa tych obiektów.
W aktach sprawy znajdują się również ekspertyzy techniczne budynków nr [...] , [...] i [...]przy ul. [...] w [...] autorstwa dr. inż. S N z grudnia 2013 r. Autor powyższych ekspertyz, po wnikliwym i szczegółowym opisie stanu konstrukcji budynków, analizie przyczyn powstania wad i usterek oraz analizie stanu konstrukcji i ustrojów budowlanych sformułował wnioski i zalecenia dotyczące poszczególnych budynków w następujący sposób:
- ogólny stan techniczny budynku nr 8 ocenił jako awaryjny ze zróżnicowanym poziomem zachowania elementów i postulował zachować ściany obwodowe; pozostałe elementy, z uwagi na ich stan techniczny zakwalifikował do rozbiórki. Dr S. N określił zakres niezbędnych do przeprowadzenia prac przy ścianach obwodowych jako: skucie tynków, odkażenie i zabezpieczenie muru preparatami grzybobójczymi, spoinowanie i wykonanie tynków renowacyjnych, oczyszczenie lica cegieł elewacji, odsolenie partii zasolonych, wyspoinowanie i zhydrofobizowanie elewacji, wykonanie izolacji pionowej i poziomej, likwidacja za rysowań i wzmocnienie zarysowanych partii muru;
- ogólny stan techniczny budynku nr [...] ocenił jako awaryjny ze zróżnicowanym poziomem zachowania elementów i postulował zachować elewację północno-zachodnią; pozostałe elementy, z uwagi na ich stan techniczny zakwalifikował do rozbiórki. Autor określił następujący zakres niezbędnych do przeprowadzenia prac: skucie tynków, odkażenie i zabezpieczenie muru preparatami grzybobójczymi, spoinowanie i wykonanie tynków renowacyjnych, oczyszczenie lica cegieł elewacji, zdezynfekowanie, odsolenie partii zasolonych, wyspoinowanie i zhydrofobizowanie elewacji, wykonanie izolacji pionowej i poziomej, likwidacja zarysowań i wzmocnienie zarysowanych partii muru;
- ogólny stan techniczny budynku nr [...] (łącznik) ocenił jako awaryjny ze zróżnicowanym poziomem zachowania elementów i zakwalifikował go, z uwagi na zły stan techniczny i liczne przebudowy, do rozbiórki. Autor postulował odtworzenie łącznika z wykorzystaniem słupów żeliwnych.
Organ odwoławczy podkreślił, że ekspertyzy autorstwa dr. inż. S N (grudzień 2013 r.) i mgr. inż. W O (wrzesień 2014 r.) zostały wykonane przed opracowaniem projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją nr [...] . Zły stan techniczny budynków nr [...],[...]i [...]z zespołu fabryki cukru nie budził wątpliwości, był szczegółowo rozpoznany i został uwzględniony przy projektowaniu inwestycji zakładającej pozostawienie i poddanie pracom remontowym i konserwatorskim ścian obwodowych tych obiektów.
Przekazany do uzgodnienia aneks nr 1 do projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z [...] sierpnia 2016 r. wprowadza zmiany w zakresie warunków ochrony przeciwpożarowej budynku oraz zmianę technologii wykonania ścian zewnętrznych polegającą na rozebraniu ścian obwodowych istniejących budynków i ich odtworzeniu jako ścian warstwowych z zewnętrzną warstwą grubości 12 cm z cegły odtwarzającej wątek na elewacji. Przed sporządzeniem aneksu nr 1 zostały zaktualizowane ekspertyzy techniczne autorstwa mgr. inż. W O z 2014 r. (pod aktualizacją ekspertyzy dot. budynków nr 19 i nr 65 brak podpisu autora). W opracowaniach z września 2017 r., w odniesieniu do wszystkich 3 budynków autor stwierdził, że ich stan "nie uległ poprawie od czasu opracowania pierwszej ekspertyzy w 2014 r." oraz "podtrzymuje się ocenę stanu technicznego zgodną z pierwotnym opracowaniem ekspertyzy. Elementy budynku podlegają dalszemu zużyciu." Autor ekspertyz ocenił, że budynki w obecnym stanie nie odpowiadają współczesnym wymaganiom użytkowym i nie spełniają wymogów techniczno-prawnych i bezpieczeństwa oraz podtrzymał wnioski sformułowane w pierwotnych opracowaniach z 2014 r. o zakwalifikowaniu budynków do rozbiórki z uwagi na trudność i ekonomiczną nieopłacalność dostosowania ich do potrzeb i standardów współczesnego budownictwa mieszkaniowego.
Organ odwoławczy stwierdził, że zmiana zakresu planowanych prac polegająca na rezygnacji z zachowania i poddania konserwacji ścian obwodowych historycznej zabudowy fabrycznej i zamiar rozbiórki ścian obwodowych z odtworzeniem ścian w nowej technologii z oblicowaniem cegłą odtwarzającą wątek na elewacji (bez odtworzenia wszystkich detali architektonicznych, np. brak pinakli w budynku nr 19, zmiana geometrii dachu) nie jest podyktowana istotnymi zmianami w stanie zachowania budynków', zagrożeniem zdrowia czy życia, brakiem technicznych możliwości wykorzystania istniejących murów tylko bardziej skomplikowanym i wymagającym sposobem prowadzenia inwestycji oraz jej wyższymi kosztami. Powyższe względy, choć istotne z punktu widzenia inwestora, nie mogą przesądzać o rozbiórce obiektu posiadającego wartości zabytkowe.
Organ odwoławczy stwierdził, że mgr inż.. J N w przedstawionej przez stronę skarżącą "Opinii konserwatorskiej dotyczącej obiektu suszarni i budynku pras wysłodkowych w kompleksie poprzemysłowym Cukrowni [...] , ujętym w Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków, pod względem zasadności utrzymania wybranych istniejących struktur budowlanych w projekcie budowlanym adaptacji suszarni i budynku pras wysłodkowych na cele mieszkalno-usługowe" wskazał, że "wartości materialne w postaci substancji oryginalnej posiadają elewacje budynku nr 19 i 65 (prasy wysłodkowe i suszarni), które jako zabytkowe winny być poddane działaniom opiekuńczym w trakcie prac adaptacyjnych, zgodnie z projektem. Budynek nr 8 (suszarnia i magazyn wysłodków) posiada wartości estetyczne, które w wyniku prac adaptacyjnych zostaną na tyle ograniczone (likwidacja otworami znaczącej wielkości substancji oryginalnej), że jedyną wartością wskazaną do ochrony jest lokalizacja i gabaryt, zgodnie z projektem". Autor opinii sugeruje zachować i poddać konserwacji zachowawczej ściany z cegły licowej budynku nr 19 do styku z budynkiem nr 8 (suszarnia wysłodków), elewacje łącznika - pras wysłodkowych (nr 65) oraz przejazd, natomiast budynek nr 8 - suszarnie wysłodków rozebrać i odbudować po wykonaniu nowego fundamentu, izolacji przeciwwilgociowej i nowej konstrukcji, z nowymi ścianami konstrukcyjnymi powiązanymi z nowymi stropami oraz z elewacyjną ścianą warstwową, z licem ceramicznym w wątku blokowym - krzyżykowym.
Zdaniem organu załączona przez stronę skarżącą "Opinia w sprawie celowości zachowania budynków nr 8, 19 i 65 jako elementów zespołu dawnej cukrowni..." dr A. M i mgr. inż. A. G jest analizą prawną dotyczącą form ochrony zabytków, obowiązujących przepisów w zakresie ochrony zabytków* oraz orzecznictwa sądowo-administracyjnego i praktyki konserwatorskiej w odniesieniu do obiektów i obszarów ujętych w gminnej ewidencji zabytków. Organ, podzielając przekonanie autorów opinii, że w działaniach konserwatorskich argument odnoszący się do braku zasadności doprowadzenia obiektu do dobrego stanu technicznego "jako pozbawionego podstaw ekonomicznych nie powinien być brany pod uwagę. Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, że autorzy ekspertyz technicznych wykonanych przez opracowaniem projektu budowlanego adaptacji budynków nr 8, 19 i 65 nie wskazali na brak technicznych możliwości wykorzystania ścian obwodowych historycznej zabudowy (wyjątkiem budynek nr 65 postulowany przez S. N do rozbiórki), a w ekspertyzie W. O wyeksponowano nieopłacalność ekonomiczną dostosowania obiektów do współczesnej funkcji. Natomiast autorzy projektu budowlanego, znając ustalenia powyższych ekspertyz, zaprojektowali budynki z wykorzystaniem historycznych murów poddanych odpowiednim działaniom i pracom konserwatorskim (projekt z czerwca 2016 r., na etapie opracowywania aneksu z listopada 2017 r, nie wykazano istotnych różnic w stanie budynków). Mając na uwadze przygotowanie zawodowe i odpowiedzialność zawodową autorów projektu budowalnego należy stwierdzić, że zakres zaprojektowanych prac jest możliwy do wykonania.
Natomiast organ nie zgodził się ze stwierdzeniem autorów opinii wyrażonym w jej podsumowaniu, że w przypadku obiektów (zespołów) o stosunkowo późnej metryce - XX i niekiedy XIX wiecznych, kształtowanych z powtarzalnych materiałów i elementów, jedynym lub niemal jedynym chronionym walorem powinna być forma, a zużyta substancja winna być wymieniana. Zdaniem organu nośnikiem wartości w obiektach historycznych jest zarówno forma, jak i substancja świadczące o czasie powitania budynku w konkretnym czasie, przy zastosowaniu właściwych dla niego technik budowlanych. Skopiowanie formy obiektu we współczesnej technologii jest fałszowaniem zabytku i pozbawia go tego statusu.
Organ nie podzielił też stanowiska zawartego w ww. opinii, że budynki nr 8, 19 i 65 nie są reprezentatywne dla zespoły cukrowni, nie oddają skali i układu założenia, i dlatego ich zachowanie nie wydaje się celowe. Są to najstarsze budynki fabryki założonej w 1884 r., datowane na koniec XIX w. (nr 19 i nr 65) i lata 30. XX w. (nr 8), których forma uległą niewielkim przekształceniom i które zachowały znaczny stopień oryginalnej substancji budowlanej. Budynki tworzą długą, charakterystyczną zabudowę przyuliczną, świadcząc o przeszłości miejsca i jednoznacznie identyfikując jego poprzemysłowy charakter.
Odnosząc się do ostatniej opinii załączonej przez stronę skarżąca, tj. "Oceny wartości zabytkowej oraz konstrukcji. Budynki nr 8 i 19 stanowiące fragment zespołu dawnej Cukrowni [...] " sporządzonej przez mgr inż. T B i mgr inż. arch. A G, organ wskazał, że opracowanie to powtarza wcześniejsze ustalenia w zakresie przekształceń przedmiotowej zabudowy i przedstawia obecny stan zagospodarowania nieruchomości po realizacji osiedla mieszkaniowego. Autorzy podkreślają zły stan zachowania budynków, zawilgocenie i zasolenie murów, nieszczelne dachy lub ich brak, brak instalacji wewnętrznych i wyposażenia Katastrofalny stan techniczny obiektu, w ocenie autorów, stanowi zagrożenie dla ludzi i mienia.. Autorzy stwierdzają, że budynki nr 8 i 19 (traktowane jako jeden obiekt z uwagi na wspólną konstrukcję) to "ostatni obiekt na terenie fabrycznym", który "jest niewielką częścią nieistniejącego budynku produkcyjnego, nie koresponduje z żadną zabudową, ani infrastrukturą, jest nieczytelny w terenie i nie stanowi żadnej wartości historycznej, naukowej ani artystycznej". Zdaniem organu sformułowanie to stoi w oczywistej sprzeczności z omówionymi wcześniej opiniami wskazującymi na walory historyczne XIX wiecznej części budynku i potrzebę ich zachowania oraz walory architektoniczne części modernistycznej z lat 30. XX wieku. Jest również sprzeczne z dalszymi ustaleniami autorów i z przytoczonymi przez nich przykładami zachowanej zabudowy związanej z fabryką, po przeciwnej stronie ul. [...] , tj. budynkami mieszkalnymi z początku XX w. (budynek mieszkalny wielorodzinny przy ul. [...] i dawny dom prokurenta przy ul. [...] i murowaną trafostacją pomiędzy tymi budynkami. Są to obiekty wyremontowane, budynki mieszkalne są zamieszkane. Stanowią one naturalny kontekst funkcjonowania fabryki, a pofabryczne budynki nr 8 i 19 w sposób oczywisty korespondują z tą zabudową i są czytelnym nawiązaniem do tej zabudowy.
Następnie organ przytoczył tezy zawarte w opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa (dalej NID) odnoszącej się do budynków nr 8 i nr 19 (budynek nr 65 rozebrano bez uzyskania uzgodnienia organu ochrony zabytków). Specjaliści NID, po przeprowadzeniu oględzin budynków i zapoznaniu się z dokumentami zgromadzonymi w aktach sprawy, ocenili, że "mimo dokonanych w okresie powojennym przeróbek, oba istniejące budynki oznaczone numerami 19 i 8 zachowały w dużym stopniu pierwotną substancję i historyczną formę architektoniczną, a także konstrukcję i układ wnętrz". Narożny budynek nr 19 zachował dawny układ elewacji z oknami zamkniętymi lukami odcinkowymi oraz ze skromnym ceglanym detalem elewacji zachodniej, takim jak charakterystyczne fryzy, gzymsy oraz zwieńczenie szczytu. Zawaleniu podczas rozbiórki łącznika (nr 65) uległa przylegająca do niego wschodnia część budynku, z którą ów łącznik był połączony wspólną ścianą. W budynku nr 8 przetrwała bez większych zmian artykulacja elewacji. Zachowały się elewacje starszych części z oknami zamkniętymi łukami odcinkowymi oraz ze skromnym ceglanym detalem obu elewacji, takim jak lizeny, fryzy i gzymsy. W elewacjach części nowszej, służącej niegdyś jako magazyn wysłodków, oryginalne są charakterystyczne niewielkie okna w kształcie leżących prostokątów. We wnętrzu nowszej części z lat 30. XX w. przetrwała konstrukcja żelbetowych stropów i klatki schodowej. Z niewielkimi zmianami zachował się także układ pomieszczeń.
Podsumowując ustalenia specjaliści NID wskazali, że budynki dawnej cukrowni "[...] " zachowały w znacznym stopniu swe wartości zabytkowe. Są obecnie jedyną pozostałością powstałego w końcu XIX w. zespołu cukrowni. Pozostają świadectwem ówczesnego dynamicznego rozwoju cukrownictwa na [...] , dokumentują też bogatą historię podszczecińskiej wsi [...] , będącej dziś dzielnicą miasta. Nie ulega zatem wątpliwości wartość historyczna istniejących jeszcze budynków. Nie utraciły one również swych pierwotnych wartości architektonicznych. W stanie zbliżonym do oryginalnego przetrwały elewacje ze swymi podziałami oraz skromnym, ale charakterystycznym dla epoki ceglanym detalem. Zachowała się też duża część oryginalnych wnętrz, zwłaszcza magazynowych o rozwiązaniach konstrukcyjnych typowych dla budownictwa przemysłowego lat 30. XX w7. Przetrwały wreszcie pozostałości urządzeń - kominy pras wysłodkowych, dokumentujące rozwój techniki w latach 20. XX w7., a więc posiadające wartość naukową.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących braku bezstronności specjalistów sporządzających ww. opinię, organ odwoławczy wyjaśnił, że nie znalazł podstaw, aby podważać rzetelność i merytoryczną zasadność wniosków zawartych w opinii Oddziału Terenowego w [...] Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Aktywność zawodowa opiniujących i znajomość na gruncie zawodowym z pracownikami organu I instancji i zgodne stanowisko co do oceny walorów zabytkowych i dopuszczalnych działań w obrębie chronionego zespołu pomiędzy Miejskim Konserwatorem Zabytków w [...] a autorami opinii NID nie ujmują tejże opinii wiarygodności. Stanowisko przedstawiane w opiniach specjalistycznych Narodowego Instytutu Dziedzictwa, na zlecenie organu odwoławczego jest stanowiskiem Instytutu jako instytucji kultury, stanowiącej zaplecze eksperckie dla Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a nie stanowiskiem pracownika sporządzającego opinię w ramach wykonywania obowiązków służbowych. Organ wskazał również, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do wyłączenia opiniujących z ramienia NID na podstawie art. 84 § 2 w związku z art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. Stosownie do ww. przepisów biegły podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki. Autorzy opinii NID nie są stronami tego postępowania, ani - zgodnie z wiedzą organu zażaleniowego - nie pozostają w żadnym stosunku prawnym ze skarżącą spółką, będącą jedyną stroną tego postępowania. Miejski Konserwator Zabytków w [...] nie posiada statusu strony niniejszego postępowania.
Reasumując, organ wskazał, że Miejski Konserwator Zabytków w [...] , działając w ramach przysługujących mu kompetencji, na gruncie obowiązujących przepisów Prawa budowlanego i ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wykazał i w wystarczający sposób uzasadnił konieczność zachowania przedmiotowej zabudowy. Zły stan techniczny omawianych obiektów jest bezsporny, natomiast niezależnie od niego zostały przedstawione pierwotne rozwiązania projektowe (czerwiec 2016 r.) zaakceptowane przez organ konserwatorski, stwarzające szansę choćby symbolicznego zachowania przemysłowego dziedzictwa dzielnicy, a wcześniej wsi [...] . Z ekspertyzy poprzedzającej wykonanie aneksu nr 1 do zatwierdzonego projektu budowlanego nie wynika, by stan techniczny budynków uległ diametralnej zmianie i realizacja pierwotnych założeń stała się niemożliwa, a bardziej wymagający i skomplikowany sposób prowadzenia inwestycji oraz jej wyższe koszty nie uzasadniają rozbiórki budynków posiadających wartość artystyczną i historyczną, która została bezspornie dowiedziona zarówno przez specjalistów' NID, jak i mgr. inż. arch. J. N.
Organ podkreślił, że w związku z rozbiórką z rozbiórką budynku łącznika (nr 65) po wydaniu orzeczenia organu pierwszej instancji z [...] .01.2018 r., na które to działanie strona nie uzyskała stosownego uzgodnienia w trybie art. 39 ust. 3 u Prawo budowlane, należało orzec o umorzeniu postępowania uzgodnieniowego w tym zakresie jako bezprzedmiotowego.
Powyższe postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...]sierpnia 2018 r zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez [...] Sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w [...] , która postawiła zarzuty:
I. naruszenia przepisów postępowania, a to:
1. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a/ co znalazło wyraz w:
- oparciu się przez organ odwoławczy o opinię NID, pomimo że opinia ta jest sprzeczna z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w tym trzema innymi specjalistycznymi opiniami;
- uznaniu wbrew stanowisku [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, że budynek nr 8 i 19 dawnej fabryki cukru wciąż posiada walory zabytkowe;
- pominięciu przy dokonywaniu ustaleń faktycznych w zakresie stanu technicznego budynków opinii w zakresie Oceny wartości zabytkowej oraz konstrukcji budynków nr [...] i [...]z maja 2018 r. autorstwa T. B oraz A. G (najbardziej aktualnej opinii dotyczącej stanu technicznego budynków nr 8 i 19), z której wynika że budynek nr [...] jest obecnie w stanie katastrofy budowlanej i kwalifikuje się do rozbiórki;
- pominięciu szeregu dowodów złożonych przez stronę i uznaniu a priori że nie mają one znaczenia bez ich analizy i rozważenia, w tym zwłaszcza: orzeczenia technicznego Politechniki [...] o dopuszczalnym obciążeniu użytkowym w magazynie wysłodków z 1971 r., projektu przebudowy dachu nad budynkiem suszarni i pras wysłodkowych. projektu budowlany adaptacji magazynu wysłodków na brykietownie, projektu budowlanego konstrukcji dachu nad budynkiem pras wysłodkowych, projektu technicznego stacji brykietowania wysłodków, oceny stanu technicznego ściany działowej w magazynie wysłodków, wykazu zmian danych ewidencyjnych dotyczących budynków wraz z mapą, planu sytuacyjnego cukrowni z 1975 r., planu sytuacyjnego cukrowni z 1953 r. (dokumenty załączone przez stronę do zażalenia),
2. art. 7 k.p.a. poprzez nierozważenie przy rozpoznawaniu sprawy słusznego interesu strony i uznaniu a priori, że interes publiczny i związana z nim potrzeba ochrony zabytków są nadrzędne;
3. art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 84 § 2 kpa poprzez niewyłączenie biegłych NID: M S oraz R W od udziału w niniejszej sprawie - wydania opinii, pomimo uprawdopodobnienia przez stronę okoliczności, które mogą wywołać wątpliwość (wywołują uzasadnioną wątpliwość) co do bezstronności i obiektywizmu biegłych;
4. art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez nierozważenie wskazanych przez stronę okoliczności uzasadniających wyłączenie biegłych NID M S oraz R W od udziału w niniejszej sprawie na gruncie art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 84 § 2 k.p.a.;
5. art. 15 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 kpa poprzez przeprowadzenie w toku postępowania odwoławczego postępowania wyjaśniającego w istotnym zakresie w tym kluczowego dowodu - opinii biegłych (poprzedzonej wizją lokalną) na okoliczność walorów zabytkowych budynków nr 8,19 i 65 dawnej fabryki cukru, a tym samym wykroczenie przez organ II instancji poza granice dodatkowego postępowania dowodowego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów i w konsekwencji naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego;
6. art. 138 § 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy wadliwej decyzji organu I instancji, mimo że istniały podstawy do jej uchylenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, albowiem organ I instancji nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego.
II. naruszenia prawa materialnego, a to:
1. art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez dokonanie błędnej kwalifikacji prawnej budynków nr 8 i 19 dawnej fabryki cukru i uznanie, że posiadają one wartość zabytkową;
2. art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w bezzasadnej odmowie uzgodnienia projektu budowlanego.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W bardzo obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca, wskazując na zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 art. 138 § 2 k.p.a. podniosła, że organ I instancji nie przeprowadził przed wydaniem postanowienia z dnia [...] stycznia 2018 r. żadnego postępowania wyjaśniającego. Orzeczenie organu I instancji zostało oparte wyłącznie na dokumentacji przedłożonej przez stronę. Prezydent Miasta [...] nie dokonał ani nie zlecił oględzin lub wizji lokalnej budynków dawnej fabryki cukru. Organ I instancji nie przeprowadził również z urzędu dowodu z opinii biegłych, ani żadnego innego dowodu. W konsekwencji organ nie posiadał wiedzy na temat zmian, jakie na przestrzeni lat nastąpiły w budynkach nr 8 i 19 (okoliczności szczegółowo opisane w rysie historycznym autorstwa M S) oraz ich aktualnego stanu zachowania i wartości zabytkowych.
Zdaniem skarżącej organ I instancji zaniechał również wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, którym dysponował. W szczególności organ I instancji nie rozważył (pominął) opinię A M oraz A G z dnia 30 września 2017 r., pomimo że opinia ta była w dyspozycji organu I instancji od listopada 2017 r. albowiem została złożona przez stronę wraz z wnioskiem z dnia 17 listopada 2017 r. o wyłączenie zespołu fabryki cukru z gminnej ewidencji zabytków. Organ posiadał również wiedzę o stanowisku rzeczoznawcy J N przedstawionym w opinii z czerwca 2017 r., a także wiedzę o stanowisku [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, zgodnie z którym obiekty dawnej fabryki cukru nie mają walorów zabytkowych. Wskazane dowody i okoliczności nie zostały jednak przez organ i instancji w żaden sposób przeanalizowane i rozważone.
Stawiając zarzut naruszenia art.7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. skarżąca wskazała, że:
- Opinia autorstwa T B oraz A G z maja 2018 była poprzedzona wizją lokalną i dokładnymi oględzinami budynków.. Przedmiotowa opinia została poddana przez organ odwoławczy wybiórczej i pobieżnej analizie. Wnioski, które wyciągnął organ z opinii są błędne i wynikają z jej wadliwej, powierzchownej analizy. Ponadto organ II instancji pominął techniczne (konstrukcyjne) aspekty tej opinii. Opinia z maja 2018 r. stanowi najbardziej aktualną opinię w zakresie stanu technicznego budynków nr 8 i 19. Część budynku o konstrukcji szkieletowej żelbetowej z murowanymi ścianami osłonowymi. Stropodach tego fragmentu budynku jest częściowo zawalony, a także nieszczelny. Całość w stanie grożącym zawaleniem. Stanowi zagrożenie dla ludzi i mienia, należy ją jak najszybciej rozebrać. Część o konstrukcji murowanej nie posiada dachów, które runęły. Obecnie istnieją mury obwodowe z licznymi przekształceniami - zmianami otworów nadbudową pasmowymi oknami stalowymi, zamurowaniami itp. Ta część budynku jest silnie zdegradowana przez ustawiczne zalewanie..
- Opinia autorstwa A M (specjalistki z zakresu prawa ochrony zabytków) oraz A G z dnia [...] września 2017 r. została sporządzona na okoliczność celowości zachowania budynków nr [...], [...] i [...]. Zdaniem skarżącej nie można się zgodzić ze stanowiskiem organu II instancji, że wskazany przez biegłych fakt rozebrania prawie wszystkich budynków fabrycznych nie jest w żaden sposób miarodajny przy ocenie uszczerbku wartości zabytkowej zespołu i nie przekłada się na uszczuplenie wartości dawnej cukrowni. Rzeczywiste zmiany na terenie dawnej fabryki wpłynęły na utratę kontekstu historycznego obiektów oraz zmieniły ich charakter przestrzenny (budynki te stanowiły pierwotnie część dawnego zespołu). Wbrew poglądowi organu II instancji autorzy opinii słusznie stwierdzili, że budynki nr 8, 19 i 65 nie są reprezentatywne dla zespołu cukrowni, nie oddają jej skali i układu założenia.
- Opinia JJ N nie została zakwestionowana przez organ II instancji, choć w większości potwierdza ona słuszność rozwiązań objętych projektem budowlanym przedłożonym przez stronę do uzgodnienia (przede wszystkim w zakresie konieczności rozebrania budynku nr 8).
Zdaniem strony skarżącej organ oparł swoje rozstrzygnięcie na opinii NID. Autorzy opinii NID zaniechali wszechstronnej i wnikliwej oceny stanu zachowania i wartości zabytkowych budynków [...] i [...], o czym świadczy już sama lakoniczność przygotowanej przez nich opinii (która mieści się na 7,5 stronach z czego pierwsze 3 strony mają charakter porządkowo - informacyjny, kolejne 2 sprawozdawczo - historyczny, a "właściwa" opinia zajmuje ostanie 2,5 strony, z czego znaczna część to powielenie ustaleń zawartych w opinii technicznej W. O). Biegli NID zaniechali dokładnego ustalenia zmian, przebudów i uszkodzeń budynków nr 8 i 19 (kluczowych okoliczności dla ustalenia aktualnych walorów zabytkowych obiektów). Do wskazanych kwestii biegli NID odnieśli się w opinii tylko ogólnikowo. Również dokumentacja zdjęciowa złożona przez biegłych NID jest ogólnikowa. Ponadto biegli nie przeanalizowali szeregu dokumentów złożonych przez stronę w toku postępowania odwoławczego. Z tych względów wywód biegłych nie jest przekonywujący dla strony, a stanowisko biegłych jawi się jako arbitralne.
Stawiając zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, strona skarżąca wskazała, że organ II instancji błędnie zakwalifikował budynki dawnej fabryki cukru jako zabytki. Zgodnie z art. 3 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zabytkiem nieruchomym jest zatem nieruchomość, jej część lub zespól nieruchomości, które posiadają wskazane wyżej cechy. Powyższe oznacza że zabytkiem nie jest tylko i wyłącznie zindywidualizowany obiekt budowlany, ale mogą nim być - na podstawie decyzji konserwatora zabytków- pewne układy przestrzenne stanowiące wartość, jako całość i z tego powodu objęte ochroną konserwatorską. Budynki nr [...] i [...]nie mają obecnie walorów zabytkowych, gdyż konserwatorską ochroną objęty został zespól zabudowań dawnej fabryki cukru. Do gminnej ewidencji zabytków włączono bowiem "Zespól d. fabryki cukru", a nie osobno budynki nr[...] i [...]. Tymczasem na skutek niemal całkowitego ubytku pierwotnej zabudowy oraz znaczącego ubytku substancji budynku fabrycznego, istniejące do dnia dzisiejszego budynki straciły swoje walory zabytkowe.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
W piśmie procesowym z dnia [...]grudnia 2018 r., strona skarżąca wskazała, że zapadł wyro uniewinniający prokurent spółki w związku z rozbiórką budynku nr [...] dawnej fabryki cukru oraz wskazała, że w dniu [...] września 2018 r. Rada Miasta [...]podjęła uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "[...]" który przewiduje możliwość rozbiórki i odtworzenia budynków nr 8 i 19 d. fabryki cukru z zachowaniem charakteru historycznej zabudowy przemysłowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.).
Skarga nie mogła zostać uwzględniona, zaskarżone postanowienie odpowiada przepisom prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] odmawiające uzgodnienia aneksu nr 1 do projektu budowlanego pt. "Budowa 2 budynków mieszkalnych wielorodzinnych (oznaczonych nr 1 i nr 2) wraz z zagospodarowaniem terenu (obejmującym zespół 4 budynków mieszkalnych wielorodzinnych) i przebudowę zjazdu; Przebudowa i nadbudowa istniejących budynków (oznaczonych numerami [...], [...], [...]) wraz ze zmianą sposobu użytkowania na cele mieszkalno- usługowe" na terenie położonym przy ul. [...] (poprzedni adres ul. [...]), działka nr ew. [...]obr. [...]w [...] , oraz uchylając ww. postanowienie w części dotyczącej odmowy uzgodnienia aneksu nr 1 do projektu budowlanego w odniesieniu do budynku nr [...] i umarzające postepowanie w tym zakresie.
Podkreślić należy, że materialną podstawą prawną działania organu jest przepis art. 39 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Przepis ten stanowi, że pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków wydaje właściwy organ architektoniczno - budowlany w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.
Postępowanie uzgodnieniowe, o którym mowa w art. 39 ust. 3 i 4 Prawa budowlanego dotyczy obiektu ujętego w gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ujęcie zabytku nieruchomego (niewpisanego do rejestru i nieznajdującego się w wojewódzkiej ewidencji zabytków) w gminnej ewidencji zabytków następuje wskutek wskazania określonego obiektu nieruchomego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) i przypisania mu w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków wartości zabytkowej. Umieszczając zabytek w gminnej ewidencji zabytków, organ gminy urzędowo stwierdza, że obiekt ten charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. II OSK 2189/13).
W sytuacji, gdy organ konserwatorski w ramach uzgodnienia wypowiada się w sposób merytoryczny odnośnie przedstawionych mu rozwiązań projektowych, to w pierwszym rzędzie musi wziąć pod uwagę przyczyny, które stały za wyrażoną pierwotnie przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) wolą poddania ochronie określonego zabytku (objętego porozumieniem). W konsekwencji organ konserwatorski nie może uzgodnić planowanych przez inwestora robót budowlanych, których następstwem będzie pozbawienie zabytku nieruchomego jego dotychczasowej wartości.
Istotą wymogu uzgodnienia konserwatora zabytków jest uzyskanie oceny wyspecjalizowanego organu administracji czy roboty budowlane nie będą skutkowały naruszeniem wartości zabytkowych obiektu.
Postanowienia wydane na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego oparte są na uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że przed wydaniem postanowienia organ powinien uwzględnić okoliczności sprawy i dać temu wyraz w uzasadnieniu odnosząc się do wartości zabytkowej obiektu.
W przedmiotowej sprawie podkreślić należy, że Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę na nadbudowę i przebudowę istniejących budynków (oznaczonych numerami [...], [...], [...]) wraz ze zmianą sposobu użytkowania na cele mieszkaniowo-usługowe na nieruchomości przy ul. [...] (poprzednio ul. [...]) w [...]. Decyzja została wydana po uzgodnieniu w dniu [...].07.2016 r. z Miejskim Konserwatorem Zabytków w [...]poprzez opieczętowanie rysunków elewacji zawartych w7 projekcie budowalnym pieczęcią z treścią "uzgodniono ze stanowiska konserwatorskiego" i złożenie podpisu.
Zatwierdzony ww. decyzją projekt budowlany zakładał pozostawienie istniejących ścian obwodowych kondygnacji naziemnych budynków nr [...], nr [...] i nr [...], wzmocnienie zarysowanych partii muru, oczyszczenie lica cegieł z nawarstwień i zabrudzeń, zdezynfekowanie miejsc zainfekowanych przez glony, powierzchniowe odsolenie partii zasolonych, usunięcie nalotów na cegle, wyspoinowanie fugą i zhydrofobizowanie całości elewacji, na częściach tynkowanych - wykonanie nowych tynków renowacyjnych. Elewacje nadbudowanej części nadziemnej budynku planowano do wykończenia w technice lekkiej - mokrej, tynkiem silikatowym na styropianie. Strona skarżąca złożyła aneks 1 do ww. projektu budowlanego. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy,
Złożony przez stronę skarżącą aneks nr 1 do ww. projektu, podlegający uzgodnieniu, wprowadzał zmiany w zakresie warunków ochrony przeciwpożarowej budynku oraz zmianę technologii wykonania ścian zewnętrznych polegającą na rozebraniu ścian obwodowych istniejących budynków i ich odtworzeniu jako ścian warstwowych z zewnętrzną warstwą grubości 12 cm z cegły odtwarzającej wątek na elewacji. Założenia zawarte w aneksie wskazywały na konieczność dokonania faktycznej rozbiórki wyżej opisanych budynków a w ich miejsce budowę nowego budynku mieszkalnego z odbudową ścian obwodowych przy zastosowaniu materiału ceglanego i odtworzeniem niektórych elementów wystroju architektonicznego.
Słusznie podnosiły organy, że stronie skarżącej w trakcie prac projektowych zakończonych wydaniem ww. decyzji o pozwoleniu na budowę znany był zły stan techniczny budynków nr [...], [...]i [...][...] (na co wskazują ekspertyzy techniczne S. N i nw. O), został on uwzględniony przy projektowaniu przedmiotowej inwestycji. Zdaniem Sądu zmiana zakresu planowanych prac nie jest podyktowana istotnymi zmianami w stanie zachowania budynków, zagrożeniem zdrowia czy życia, tylko bardziej skomplikowanym prowadzeniem inwestycji oraz jej wyższymi kosztami.
Jak wynika z akt sprawy, budynki dawnej cukrowni "[...] " zachowały w znacznym stopniu swe wartości zabytkowe. Są obecnie jedyną pozostałością powstałego w końcu XIX w. zespołu cukrowni. Pozostają świadectwem ówczesnego dynamicznego rozwoju cukrownictwa na [...] , dokumentują też bogatą historię podszczecińskiej wsi [...] , będącej dziś dzielnicą miasta. Nie ulega zatem wątpliwości wartość historyczna istniejących jeszcze budynków. Nie utraciły one również swych pierwotnych wartości architektonicznych. Należy zgodzić się z organem, że uzgodnienie planowanych prac skutkowałoby unicestwieniem budynków posiadających walory historyczne, artystyczne i przestrzenne. Wartość powyższych budynków wyraża się w zachowanej bryle, gabarytach, detalu architektonicznym, zachowanej oryginalnej substancji budowlanej. Istotnym walorem tych obiektów jest ich autentyzm i pozostawanie świadkiem historii miejsca i jego przemysłowej przeszłości. Budynki będące już ostatnimi reliktami zespołu fabryki cukru stanowią kontekst i czytelne nawiązanie do towarzyszącej fabryce zabudowy mieszkaniowej (dawna ul. [...] i [...] poza terenem inwestycji). Rozbiórka historycznych budynków fabrycznych z XIX w. i lat 30. XX w., a następnie budowa budynków mieszkalnych nawiązujących do nich gabarytami, z wykorzystaniem współczesnych materiałów i technik, w ograniczonym zakresie odtwarzających ceglane elewacje i detal architektoniczny, unicestwiłaby zespół dawnej cukrowni jako zabytek, pozbawiając go autentycznej substancji materialnej z okresu powstania.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Argumentacja organu dotycząca wartości historycznej przedmiotowej zabudowy zasługuje w pełni na aprobatę i prowadzi do uznania zasadności odmowy udzielenia zgody na aprobatę omawianego aneksu, co skutkowałoby rozbiórką wnioskowanych obiektów.
Podkreślić dodatkowo należy, że opieka nad zabytkiem ma charakter zindywidualizowany. Odpowiedzialny za jej realizację jest bowiem aktualny dysponent zabytku, czyli jego aktualny właściciel lub posiadacz. Wpisanie budynku do rejestru zabytków nakłada na właścicieli lub użytkowników obowiązek przestrzegania rygorów ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ustanowiony w art. 5 ustawy o ochronie zabytków obowiązek sprawowania przez właściciela opieki nad zabytkiem rozumiany musi być w ten sposób, że rola dysponenta zabytku sprowadza się do starannego postępowania w stosunku do zabytku, jak najdłuższego utrzymania zabytku w jak najlepszym stanie oraz jak najlepsze jego wykorzystanie dla dobra ogółu ze względu na jego walory historyczne czy naukowe. Zabytek przestaje być tylko i wyłącznie prywatnym dobrem jego właściciela, którego interesy zostają z tego względu wyraźnie ograniczone, zaś treść ustawowego ograniczenia sygnalizuje przepis art. 140 k.c. (por. prawomocne wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2009 r., I SA/Wa 48/09; z dnia 7 listopada 2012 r., I SA/Wa 963/12; z dnia 8 listopada 2012 r., I SA/Wa 731/12 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., II OSK 890/10).
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. art. 15 k.p.a. w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. oraz art. 138 § 2 k.p.a. gdyż brak jest podstaw, by uznać, że dokonana na polecenie organu odwoławczego wizja lokalna budynków oraz sporządzenie przez Narodowy Instytut Dziedzictwa specjalistycznej opinii dotyczącej walorów zabytkowych budynków nr [...], [...] i [...] dawnej fabryki cukru przy ul. [...] , wykraczały poza ramy dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie w znaczeniu przyjętym w art. 136 k.p.a., do którego przeprowadzenia upoważniony był Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego jako organ odwoławczy. Zauważyć należy, że dopuszczalność podjęcia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania dowodowego jest uzależniona wyłącznie od stwierdzenia, że zachodzi brak konieczności przeprowadzenia tego postępowania w całości lub w znacznej części, do czego nawiązuje dyspozycja art. 138 § 2 k.p.a. Z zebranego materiału dowodowego nie da się wyprowadzić wniosku, że przedmiotowa opinia doprowadziła do przyjęcia innych ustaleń odnoszących się do zachowanej substancji obiektu, aniżeli wynikało to z treści ustaleń, na jakich oparł się organ I instancji. Powoduje to, że ani cecha szerokości ustaleń dowodowych, ani cecha ich istotności dla kierunku podejmowanego rozstrzygnięcia nie mogły wskazywać na to, że przeprowadzone przed organem odwoławczy uzupełniające postępowanie dowodowe naruszało przywołaną wyżej regulację kodeksową.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 24 § 3 w zw. z art. 84. § 2 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a w zw. z aart. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. podnieść należy, iż strona skarżąca co pismami z 26 kwietnia, 2 maja, 14 maja i 21 maja 2018 r. wniosła o wyłączenie wskazanych do sporządzenia opinii pracowników Narodowego Instytutu Dziedzictwa M S i R W ze względu na brak bezstronności i z uwagi na konflikt interesów wynikający ze współpracy opiniujących z Miejskim Konserwatorem Zabytków w [...] , wskazując jednakże jako podstawę żądania art. 84 § 2 w związku z art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. Skarżąca wnosiła także o wyłączenie Instytutu dziedzictwa Narodowego. W ocenie Sądu organ Ii instancji, odnosząc się do złożonego na podstawie art. 84 § 2 w związku z art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a. wniosku o wyłączenie biegłego prawidłowo wskazał, że stosownie do ww. przepisów biegły podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie w której jest stroną albo pozostaje z jedną ze stron w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki. Autorzy opinii NID nie są stronami tego postępowania, ani - zgodnie z wiedzą organu zażaleniowego - nie pozostają w żadnym stosunku prawnym ze skarżącą spółką, będącą jedyną stroną tego postępowania. Miejski Konserwator Zabytków w [...] nie posiada statusu strony niniejszego postępowania
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ odwoławczy, wbrew zarzutom skarżącej, nie dopuścił się również obrazy unormowań zawartych w przepisach art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.
Dokonując analizy zarówno zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że organy wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i oficjalności (art. 7 k.p.a.). Ponadto, zdaniem Sądu, organy, wydając oba sporne postanowienia oparły się na materiale zgromadzonym w sprawie. Organy dokonały również wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszym postępowaniu, oceniając przy tym w sposób pełny znaczenie i wartość poszczególnych dowodów i argumentów strony dla toczącej się sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę, należy - zdaniem Sądu - uznać, iż w zaskarżonym postanowieniu brak jest jakichkolwiek istotnych uchybień formalnych, które organ odwoławczy poczyniłby w toku postępowania administracyjnego, a które uniemożliwiłyby Sądowi przeprowadzenie prawidłowej oceny zarzutów skargi i wypowiedzenie się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia pod względem materialnoprawnym. Uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia zasługuje na aprobatę, zaś postawione zarzuty skargi stanowią jedynie polemikę z organem , uzasadnioną interesem skarżącej.
Podkreślić trzeba, że wyrażona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów pozwala organowi na dokonanie własnej oceny wartości poszczególnych dowodów. Organy ochrony konserwatorskiej są zobowiązane do ochrony zabytków, która w rozumieniu art. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami polega na podejmowaniu działań służących zachowaniu wartości zabytkowych, przy wykorzystaniu przysługujących organom środków i instrumentów o charakterze władczym. Zły stan techniczny obiektu nie przesądza o utracie wartości zabytkowej, gdyż w świetle art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, każda z form ochrony zabytków, o której mowa w art. 7 ustawy o ochronie zabytków, podlega ochronie bez względu na stan zachowania zabytku (art. 6 ust. 1 ww. ustawy). Rozbiórkę zabytku uzasadnia stwierdzenie takiego rozmiaru zniszczenia obiektu zabytkowego, który łączy się z uznaniem, że obiekt nie przedstawia już żadnych wartości historycznych, artystycznych lub naukowych, bowiem nie da się go zachować. Jeśli się uwzględni powyższe, to nie może budzić wątpliwości, że załączone przez stronę skarżącą opinie, często sprzeczne z sobą w zakresie stanu technicznego obiektu, , trafnie zostały uznane przez Ministra za niedające uprawnionych podstaw do uzgodnienia aneksu do pozwolenia na budowę, co de facto skutkowałoby rozbiórką omawianych obiektów. Zdaniem Sądu, z akt sprawy nie wynika, że obiekt zagrożony jest katastrofą budowlaną, czy też jego stan uniemożliwia przeprowadzenie prac wskazanych w pozwoleniu na budowę, w związku z czym organy zasadnie przyjęły, że nadal posiada on wartości chronione prawnie wyłączające jego całkowite unicestwienie (rozbiórkę).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podziela stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 18 kwietnia 2018 r., II OSK 1446/16, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że tylko szczególnie uzasadnione powody powinny stać za tym, by w drodze uzgodnienia zostały zatwierdzone projektowane przez inwestora roboty budowlane, których następstwem będzie nie tylko utrata przez zabytek nieruchomy jego dotychczasowej wartości, które ujęcie w ewidencji miało za zadanie chronić, ale również doprowadzenie do likwidacji zabytku nieruchomego. W powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że ustalenie, iż podlegający uzgodnieniu obiekt nie uległ żadnym zasadniczym zmianom od momentu ujęcia go w gminnej ewidencji zabytków, gdyż nadal posiada walory zabytkowe, które przesądziły o objęciu go ochroną konserwatorską, uznane musi być za argumentację wystarczającą do wydania postanowienia o odmowie uzgodnienia rozbiórki. W przedmiotowej sprawie z kat sprawy nie wynika, że uzyskania pozwolenia na budowę w 2016 r. do dnia złożenia aneksu stan budynków zasadniczo się zmienił.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego wskazać należy, że w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że ujęcie zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji jest aktem, który podlega kognicji sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 14 września 2012 r. sygn. II OSK 1950/12). Sprzeciwiając się stanowisku przyjętemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz wojewódzkiego konserwatora zabytków, którego skutkiem prawnym było włączenie karty adresowej zabytku do zbioru ewidencyjnego, właściciel zabytku nieruchomego może w złożonej skardze do sądu administracyjnego kwestionować zasadność jego ujęcia w ewidencji, co w zasadniczy sposób będzie obejmowało kwestię oceny, czy interes społeczny wymaga, by wartość historyczna, artystyczna lub naukowa określonego obiektu nakazywała jego zachowanie poddać reglamentacji polegającej na wyłączeniu z zakresu uprawnień, jakie przysługują każdemu właścicielowi rzeczy, prawa do swobodnego nim dysponowania i korzystania. Sąd podziela jednocześnie stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 18 sierpnia 2016 r. sygn. II OSK 2909/14, zgodnie z którym w postępowaniu uzgodnieniowym nie jest możliwe skuteczne zakwestionowanie zasadności ujęcia zabytku w gminnej ewidencji zabytków. Twierdzenie, że obiekt ujęty w tejże ewidencji faktycznie nie jest zabytkiem, albowiem nigdy nie posiadał rzeczywistej wartości zabytkowej albo też ją utracił powinno być, co do zasady, podnoszone w odpowiednim postępowaniu zmierzającym do zmiany gminnej ewidencji zabytków w zakresie skreślenia z niej obiektu, który nie powinien w świetle przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami dłużej w niej figurować. Stwierdzenie podstaw pozwalających na przypisanie określonemu obiektowi nieruchomemu (niewpisanemu do rejestru i nieznajdującemu się w wojewódzkiej ewidencji zabytków) wartości zabytkowych stanowi element faktyczny sprawy wyznaczenia obiektu do ujęcia go w gminnej ewidencji zabytków, która ma charakter sprawy administracyjnej (sprawy z zakresu administracji publicznej) cechującej się odrębnością podmiotową i przedmiotową od sprawy dotyczącej pozwolenia na budowę (rozbiórkę), w której określone zamierzenie budowlane podlega wyłącznie uzgodnieniu przez organ konserwatorski.
Dodatkowo wskazać należy, że Sąd nie zgadza się z wyrażonym na etapie skargi poglądem strony skarżącej, że budynki nr [...] i [...] nie mają obecnie walorów zabytkowych, gdyż konserwatorską ochroną objęty został zespól zabudowań dawnej fabryki cukru, tymczasem na skutek niemal całkowitego ubytku pierwotnej zabudowy oraz znaczącego ubytku substancji budynku fabrycznego, istniejące do dnia dzisiejszego budynki straciły swoje walory zabytkowe. Także poszczególne elementy zespołu zabudowań dawnej fabryki cukru mają walory zabytkowe.
Ponadto irrelewantna dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest podnoszona przez skarżącą w piśmie z dnia 17 grudnia 2018 r., że w dniu 11 września 2018 r., a więc po dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę czy też zaskarżonego postanowienia, Rada Miasta [...] podjęła uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "[...] " który - w ocenie skarżącej - przewiduje możliwość rozbiórki i odtworzenia budynków nr 8 i 19 d. fabryki cukru z zachowaniem charakteru historycznej zabudowy przemysłowej.
Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie i z tej przyczyny podlega oddaleniu na podstawie przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.