VII SA/WA 259/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-09-09
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanemoststan technicznyzarządca drogiodpowiedzialnośćdrogi publicznetorowisko tramwajowenadzór budowlanyremontutrzymanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. na decyzję nakazującą usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym mostu, potwierdzając odpowiedzialność zarządcy drogi za jego utrzymanie, mimo obecności torowiska tramwajowego.

Sprawa dotyczyła skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. na decyzję nakazującą usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym mostu, na którym znajduje się torowisko tramwajowe. Sąd administracyjny oddalił skargę, potwierdzając stanowisko organów nadzoru budowlanego, że za utrzymanie mostu, będącego częścią drogi wojewódzkiej, odpowiada zarządca drogi, czyli Zarząd Dróg Wojewódzkich. Sąd odrzucił argumentację skarżącego o odrębności konstrukcji mostu od drogi i odpowiedzialności innych podmiotów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję nakazującą usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym mostu w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...]. Skarżący kwestionował podmiot odpowiedzialny za utrzymanie mostu, argumentując, że jest on konstrukcyjnie oddzielony od jezdni drogi wojewódzkiej i posiada torowisko tramwajowe. Sąd oddalił skargę, podkreślając, że most, jako drogowy obiekt inżynieryjny, stanowi integralną część drogi publicznej. Zgodnie z przepisami ustawy o drogach publicznych, za utrzymanie takiego obiektu odpowiada zarządca drogi, którym w tym przypadku jest Zarząd Dróg Wojewódzkich. Sąd odrzucił argumenty dotyczące odpowiedzialności Wód Polskich oraz spółki T. S.A. zarządzającej torowiskiem, wskazując, że obowiązki zarządcy torowiska są ograniczone do samego torowiska i wymagają uzgodnienia z zarządcą drogi. Sąd uznał, że stan techniczny mostu wymagał interwencji, a nałożony obowiązek usunięcia nieprawidłowości był zasadny i zgodny z prawem budowlanym.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Za utrzymanie mostu, będącego drogowym obiektem inżynieryjnym w ciągu drogi publicznej, odpowiada zarządca drogi. Torowisko tramwajowe, choć wymaga uzgodnień z zarządcą drogi, nie zwalnia zarządcy drogi z odpowiedzialności za stan techniczny samego obiektu mostowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że most, jako drogowy obiekt inżynieryjny, jest integralną częścią drogi publicznej. Zgodnie z ustawą o drogach publicznych, zarządca drogi jest odpowiedzialny za utrzymanie takich obiektów. Obecność torowiska tramwajowego nie zmienia tej odpowiedzialności, a obowiązki zarządcy torowiska są odrębne i wymagają uzgodnień z zarządcą drogi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.b. art. 66 § ust. 1 pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

W przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.

u.d.p. art. 4 § pkt 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Definicja drogi jako budowli wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącej całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym.

u.d.p. art. 4 § pkt 12

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Definicja drogowego obiektu inżynieryjnego (np. most, wiadukt).

u.d.p. art. 4 § pkt 13

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Definicja obiektu mostowego.

u.d.p. art. 4 § pkt 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Definicja pasa drogowego.

u.d.p. art. 4 § pkt 4

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Definicja torowiska tramwajowego.

u.d.p. art. 19 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Określenie zarządcy drogi wojewódzkiej.

u.d.p. art. 20 § pkt 4

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Obowiązki zarządcy drogi, w tym utrzymanie nawierzchni i drogowych obiektów inżynierskich.

Pomocnicze

u.d.p. art. 28a § ust. 1

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Obowiązek utrzymania torowiska tramwajowego należy do podmiotu zarządzającego torowiskiem, wymaga uzgodnienia z zarządcą drogi.

u.p.w. art. 216 § ust. 5

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo Wodne

Regulacje dotyczące własności urządzeń wodnych i budowli na gruntach pokrytych wodami.

u.p.w. art. 226 § ust. 3

Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo Wodne

Obowiązek utrzymania budowli tworzących brzeg wody.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie sądu w przypadku nieuwzględnienia skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Most jako drogowy obiekt inżynieryjny stanowi część drogi publicznej. Zarządca drogi jest odpowiedzialny za utrzymanie mostu, nawet jeśli posiada on torowisko tramwajowe. Przepisy Prawa wodnego nie nakładają obowiązku utrzymania mostu na Wody Polskie.

Odrzucone argumenty

Most jest konstrukcyjnie oddzielony od drogi wojewódzkiej i stanowi odrębną konstrukcję. Odpowiedzialność za utrzymanie mostu spoczywa na innych podmiotach (np. Wody Polskie, T. S.A.).

Godne uwagi sformułowania

most, będący drogowy obiekt inżynieryjny, stanowi część drogi torowisko tramwajowe nie stanowi elementu konstrukcji nośnej obiektu inżynierskiego, bowiem jest jedynie jego elementem wyposażenia obowiązki zarządcy torowiska tramwajowego nie powinny podlegać wykładni rozszerzającej

Skład orzekający

Tomasz Janeczko

przewodniczący

Bogusław Cieśla

sprawozdawca

Andrzej Siwek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności zarządcy drogi za utrzymanie mostów i innych obiektów inżynieryjnych w ciągu dróg publicznych, nawet w przypadku współistnienia innych elementów infrastruktury (np. torowisk tramwajowych)."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej mostu w ciągu drogi publicznej, z uwzględnieniem przepisów Prawa budowlanego i ustawy o drogach publicznych. Interpretacja może być odmienna w przypadku obiektów niebędących częścią drogi publicznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności za infrastrukturę krytyczną (most) i wyjaśnia złożone relacje między różnymi zarządcami (drogi, torowiska, wód). Jest to istotne dla praktyków prawa administracyjnego i budowlanego.

Kto odpowiada za zniszczony most? Sąd rozstrzyga spór między zarządcą drogi a innymi podmiotami.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 259/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-02-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Siwek
Bogusław Cieśla /sprawozdawca/
Tomasz Janeczko /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 526/23 - Wyrok NSA z 2024-04-23
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 66 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1376
art. 4 pkt 1,2 i 12 art. 28a art. 20 pkt 4
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
Dz.U. 2015 poz 469
art. 226 ust. 3
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Janeczko, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA Andrzej Siwek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 września 2022 r. sprawy ze skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2021 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu oddala skargę
Uzasadnienie
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 8 października 2021 r., na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 oraz art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm.), nakazał Zarządowi Dróg Wojewódzkich w K. usunięcie (w terminie do dnia 30 czerwca 2023 r.) nieprawidłowości w stanie technicznym mostu, w km 1 +521 drogi wojewódzkiej nr [...] (al. [...]) w B., nad rzeką P., na którym znajduje się torowisko tramwajowe, poprzez:
1. w zakresie gzymsów: oczyszczenie i wykonanie zabezpieczenia antykorozyjnego odsłoniętych prętów zbrojeniowych, uzupełnienie ubytków oraz spękań betonu;
2. w zakresie płyty pomostu: odtworzenie izolacji pomostu, wykonanie prawidłowego ukształtowanie spadków bądź alternatywnie wykonanie nowego systemu odwodnienia oraz reprofilacja powierzchni betonowych;
3. w zakresie ciosów podłożyskowych: uzupełnienie ubytków oraz spękań betonu;
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w związku ze skargą spółki T. S.A., przeprowadził w dniu 24 lutego 2020 r. kontrolę stanu technicznego mostu w km 1+521 drogi wojewódzkiej nr [...] (Al. [...]) w B., nad rzeką P., na którym znajduje się torowisko tramwajowe.
W czasie kontroli stwierdzono, że obiekt mostowy jest jednoprzęsłowym sześcio-dźwigarowym żelbetowym mostem nad rzeką P. Jest on oddylatowany od znajdujących się po obydwu stronach obiektach inżynieryjnych po których prowadzone są jezdnie (lewa i prawa) drogi wojewódzkiej nr [...]. Na moście znajduje się torowisko tramwajowe.
Stwierdzono następujące nieprawidłowości stanu technicznego:
- uszkodzone ciosy podłożyskowe (ubytki betonu, zarysowania)
- uszkodzone łożyska - korozja wżerowa
- widoczne zacieki na żelbetowych elementach przyczółków, świadczące o uszkodzonej i nieszczelnej izolacji
- ubytki betonu i odsłonięte i skorodowane zbrojenie płyty pomostu
- stojąca woda i wychlapy na torowisku.
W toku postępowania Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 15 maja 2020 r. nakazał Zarządowi Dróg Wojewódzkich w K. dostarczenie ekspertyzy stanu technicznego mostu, zawierającej:
- określenie stanu technicznego i bezpieczeństwa wiaduktu, w tym określenie aktualnej nośności obiektu,
- w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, wskazanie zakresu robót budowlanych, niezbędnych do wykonania, w celu doprowadzenia obiektu do właściwego stanu technicznego i bezpieczeństwa.
Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. przedstawił w dniu 8 lutego 2021 r. opracowanie techniczne pn. "Przegląd szczegółowy obiektu mostowego zlokalizowanego w ciągu Alei [...] nad rzeką C. w B.", sporządzone przez G. F. posiadającego stosowne uprawnienia.
We wnioskach opracowania określono m.in., że obiekt znajduje się w niedostatecznym stanie technicznym, ale konstrukcja nośna mostu spełnia wymagania obciążeniem taborem tramwajowym wg PN- 85/S-10030. W treści opracowania wskazane zostały roboty w ramach kompleksowego remontu przewidziane do wykonania w terminie do końca czerwca 2023 r., oraz dodatkowo roboty w ramach pilnego remontu w zakresie:
- uzupełnienia ubytków podpory poprzez obetonowanie i naprawę powierzchniową,
- oczyszczenia i wykonania zabezpieczenia antykorozyjnego łożysk stalowych wraz z ich przesmarowaniem,
- uzupełnienia ubytków poprzecznicy poprzez obetonowanie i naprawę powierzchniową.
Wykaz robót do wykonania w ramach pilnego remontu został uzupełniony przez stwierdzenie: "Biorąc pod uwagę brak szczelności izolacji oraz brak odpowiedniego odwodnienia naprawa strefy oparcia ma charakter doraźny, a głównym jej celem jest zapewnienie stabilności oparcia ustroju nośnego obciążonego dynamicznie taborem tramwajowym do czasu wykonania kompleksowego remontu."
Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał Zarząd Dróg Wojewódzkich do uszczegółowienia opracowania w zakresie:
1. Wskazania jednoznacznego terminu (konkretnej daty lub określonego w liczbie miesięcy) w jakim powinny być wykonane roboty wskazane w opracowaniu do wykonania w ramach pilnego remontu (tj. uzupełnienie ubytków podpory poprzez obetonowanie i naprawę powierzchniową, oczyszczenie i wykonanie zabezpieczenia antykorozyjnego łożysk stalowych wraz z ich przesmarowaniem oraz uzupełnienie ubytków poprzecznicy poprzez obetonowanie i naprawę powierzchniową),
2. Czy niewykonanie powyższych robót we wskazanym terminie może spowodować zagrożenie życia lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska.
W dniu 16 marca 2021 r. wpłynęło wyjaśnienie G. F., że prace polegające na uzupełnieniu ubytków podpór, poprzecznicy oraz konserwacji łożysk stalowych należy wykonać w trybie pilnym, nie później niż do 23 grudnia 2021 r., oraz, że niewykonanie ich może zagrozić konstrukcji mostu, jego użytkowników oraz środowisku.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 4 maja 2021 r. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane nakazał, ZDW w K. usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym mostu, mogących stwarzać zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia i środowiska poprzez:
1. uzupełnienie ubytków podpory poprzez obetonowanie i naprawę powierzchniową,
2. oczyszczenie i wykonanie zabezpieczenia antykorozyjnego łożysk stalowych wraz z ich przesmarowaniem,
3. uzupełnienie ubytków poprzecznicy poprzez obetonowanie i naprawę powierzchniową.
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 czerwca 2021 r. GINB wskazał, że most zlokalizowany jest w ciągu drogi wojewódzkiej [...] i podmiotem odpowiedzialnym za jego utrzymanie, zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 2 ustawy o drogach publicznych, jest zarząd województwa, a biorąc pod uwagę uchwałę Zarządu Województwa Śląskiego z 29 stycznia 2020 r. Nr 176/99A/I/2020 - Zarząd Dróg Wojewódzkich w K.
W dniu 11 sierpnia 2021 r. przedstawiciele WINB w K. przeprowadzili czynności kontrolne podczas których stwierdzono wychlapy w torowisku tramwajowym znajdującym się na ww. moście. Nie stwierdzono pęknięć szyn tramwajowych. Ustalono, że stan techniczny torowiska nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi ani niebezpieczeństwa dla ruchu tramwajowego. Podczas czynności kontrolnych przedstawiciele T. S A. oświadczyli, iż w momencie robót budowlanych związanych z remontem/przebudową ww. obiektu mostowego T. S.A. przystąpią do pełnej modernizacji torowiska na obiekcie, do tego czasu prowadzone są niezbędne prace naprawcze.
W ocenie organu zgromadzony materiał dowodowy, a w szczególności opracowanie techniczne pn. "Przegląd szczegółowy obiektu mostowego zlokalizowanego w ciągu Alei [...] nad rzeką C. w B.", protokół z czynności kontrolnych z dnia 24 lutego 2020 r. oraz dokumentacja fotograficzna mostu, wskazują, że jest on w nieodpowiednim stanie technicznym tj.:
-uszkodzone ciosy podłożyskowe i gzymsy (ubytki betonu, zarysowania i pęknięcia),
-widoczne zacieki na żelbetowych elementach przyczółków i płyty pomostu, świadczące o uszkodzonej i nieszczelnej izolacji,
-ubytki betonu i odsłonięte i skorodowane zbrojenie płyty pomostu.
Pęknięcia i ubytki w betonie w elementach konstrukcyjnych obiektu - płycie pomostu i w ciosach podłożyskowych oraz zużyta i uszkodzona izolacja pomostu, wpływają w sposób bezpośredni na stan techniczny wiaduktu, a ich nieusunięcie we wskazanym terminie, spowoduje jego pogorszenie się tj. powstanie nowych osadów, wykwitów i zacieków oraz nowych ognisk korozji betonu i stali zbrojeniowej.
Zaistniały przesłanki do zastosowania art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, który stanowi, iż w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
Nałożony decyzją obowiązek nie narusza przepisów odrębnych oraz nie zwalnia zobowiązanego od dokonania stosownych uzgodnień z zarządcą rzeki pod obiektem oraz z zarządcą torowiska tramwajowego znajdującego się na obiekcie, a w szczególności w kwestii odtworzenia nawierzchni torowiska, jak również ewentualnej konieczności rozebrania torowiska, w celu wykonania nakazanych robót. Termin wykonania robót budowlanych uwzględnia specyfikę oraz techniczne i organizacyjne możliwości ich wykonania w wyznaczonym czasie.
Kwestia stanu technicznego torowiska tramwajowego na przedmiotowym obiekcie, będzie przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego, które będzie wszczęte, jeżeli zajdą okoliczności o których mowa w art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Wykonanie ewentualnych napraw w zakresie dotyczącym torowiska jest uzależnione od wcześniejszego wykonania robót nakazanych niniejszą decyzją.
Z uwagi na fakt, iż przedmiotem postępowania jest stan techniczny mostu drogowego, po którym przebiega droga wojewódzka oraz torowisko tramwajowe, zastosowanie mają przepisy szczególne tj. przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 470, dalej jako u.d.p.).
Zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, przez drogę należy rozumieć budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym. Natomiast w art. 4 pkt 4 ww. ustawy wskazuje się, że przez torowisko tramwajowe należy rozumieć część ulicy między skrajnymi szynami wraz z zewnętrznymi pasami bezpieczeństwa o szerokości 0,5 m każdy.
Natomiast art. 4 pkt 1 u.d.p. wskazuje, że pas drogowy to wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą.
W projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją Wojewody Śląskiego z dnia 9 listopada 2004 r. nr 175/04, wskazano, że most składa się z trzech niezależnych konstrukcji oddzielonych dylatacjami podłużnymi. Obiekty zewnętrzne są mostami drogowymi, obiekt wewnętrzny jest mostem tramwajowym nie podlegającym przebudowie. Każdy z mostów jest jednoprzęsłowy, wolnopodparty, o konstrukcji nośnej z 9 belek WBS zespolonych z monolityczną płytą pomostu.
Z kolei torowisko tramwajowe stanowi część drogi (ulica to część drogi, obejmuje torowisko tramwajowe), które może być zlokalizowane także w drogowym obiekcie inżynieryjnym (moście, wiadukcie).
NSA w wyroku z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1061/11 wskazał, że zgodnie z art. 4 pkt 13 w związku z art. 4 pkt 12 ustawy o drogach publicznych obiekt mostowy stanowi budowlę przeznaczoną do przeprowadzenia drogi, samodzielnego ciągu pieszego lub pieszo-rowerowego, szlaku wędrówek zwierząt dziko żyjących lub innego rodzaju komunikacji nad przeszkodą terenową, w szczególności: most, wiadukt, estakadę, kładkę, a obiekt mostowy, czy też tunel jest drogowym obiektem inżynierskim, wiadukt stanowi część drogi. Tym samym podmiotem odpowiedzialnym za utrzymanie tak usytuowanego wiaduktu jest zarządca drogi, w ciągu której wiadukt jest położony.
Skoro droga to budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową, a elementem tej budowli są drogowe obiekty inżynierskie, to jej częścią jest także most, będący takim właśnie obiektem. Zatem most z częścią tramwajową nie jest odrębnym od drogi obiektem, ale jej częścią.
Do zarządcy drogi zgodnie z art. 20 u.d.p. należy w szczególności utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą, z wyjątkiem części pasa drogowego, o których mowa w art. 20f pkt 2.
Przedmiotowa droga zaliczana jest do dróg wojewódzkich. Zgodnie z art. 19 u.d.p. organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg, jest zarządcą drogi - w tym przypadku jest nim zarząd województwa.
Zarządcą przedmiotowej drogi wojewódzkiej zgodnie z § 2 pkt 1 załącznika do uchwały Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 21 maja 2018 r. nr V/52/10/2018 jest Zarząd Dróg Wojewódzkich w K.
WSA w Warszawie w wyroku z dnia 18 czerwca 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 769/10, wskazał, że zgodnie z art. 20 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. do zarządcy drogi należy m.in. utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich (wiadukt), urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą. Przedmiotowy wiadukt leżący w ciągu drogi powinien być utrzymywany w należytym stanie technicznym przez zarządcę drogi.
Zgodnie z art. 28a u.d.p. budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona torowiska tramwajowego umieszczonego w pasie drogowym należy do podmiotu zarządzającego torowiskiem tramwajowym. Przywołana regulacja pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, bowiem torowisko tramwajowe stanowi część drogi, która może być zlokalizowana także w drogowym obiekcie inżynieryjnym. Torowisko tramwajowe nie stanowi elementu konstrukcji nośnej obiektu inżynierskiego, bowiem jest jedynie jego elementem wyposażenia.
Obowiązki zarządcy torowiska tramwajowego zostały wskazane w art. 28a u.d.p. i są ograniczone do torowiska tramwajowego, przy czym zarządca torowiska musi przy podejmowaniu tego rodzaju czynności uzgadniać z zarządcą drogi. Obowiązki zarządcy torowiska tramwajowego nie powinny podlegać wykładni rozszerzającej. Zatem to na Zarządzie Dróg Wojewódzkich w K. spoczywa obowiązek zapewnienia odpowiedniego stanu technicznego mostu, na którym znajduje się torowisko tramwajowe, stanowiące jeden z elementów przedmiotowej drogi.
Powyższy pogląd ma potwierdzenie w przedłożonych przez T. S.A. wyrokach Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt IC 803/16 oraz Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 31 grudnia 2018 r., sygn. akt I ACa 61/18, w których wskazano, że torowisko tramwajowe stanowi część drogi, które może być zlokalizowane także w drogowym obiekcie inżynieryjnym. Wskazano, że torowisko tramwajowe stanowi własność właściciela danej drogi publicznej, a nie podmiotu zarządzającego torowiskiem tramwajowym.
Termin wykonania uwzględnia specyfikę robót oraz techniczne i organizacyjne możliwości wykonania nakazanych robót.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 8 grudnia 2021 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 8 października 2021 r., w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że przedmiotowe postępowanie było kontynuacją sprawy dotyczącej mostu nad rzeką P. w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...] w B. Na wcześniejszym jej etapie, postanowieniem z 5 listopada 2020 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Śląskiego WINB z 15 maja 2020 r., nakładające na Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. obowiązek dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego przedmiotowego mostu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 czerwca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 84/21, oddalił skargę Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. na ww. postanowienie GINB.
WSA podzielił zapatrywanie organów zarówno co do nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu (który uznał za bezsporny), jak i podmiotu zobowiązanego do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydaną wcześniej decyzją z dnia 28 czerwca 2021 r., utrzymał w mocy decyzję Śląskiego WINB z 4 maja 2021 r. nakazującą Zarządowi Dróg Wojewódzkich w K. usunięcie nieprawidłowości, w stanie technicznym mostu. Rozstrzygnięcie to miało charakter częściowy, tzn. dotyczyło wyłącznie niektórych - najpilniejszych do wykonania - nieprawidłowości, w tym ubytków podpory, zabezpieczenia antykorozyjnego łożysk stalowych oraz ubytków poprzecznicy.
Obecnie przedmiotem postępowania jest nieodpowiedni stan techniczny mostu, w zakresie pozostałych nieprawidłowości ujawnionych w toku postępowania. Nieodpowiedni stan techniczny mostu nie jest kwestionowany przez skarżącego i wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego.
Zarząd Dróg Wojewódzkich w K., przedłożył opracowanie sporządzone przez mgr inż. G. F., uzupełnione na żądanie organu. Wykonana ekspertyza potwierdza dotychczasowe ustalenia organu (dokonane w toku dwukrotnych oględzin obiektu) w zakresie stanu technicznego obiektu oraz zawiera propozycje działań, mogących doprowadzić do jego poprawy, a w każdym razie do usunięcia nieprawidłowości mogących powodować stan zagrożenia zdrowia, życia oraz mienia użytkowników.
W pkt "9. Zakres i technologia zalecanych prac naprawczych" ekspertyzy, autor stwierdza:
"Ze względu na obecny stan techniczny obiektu, wszystkie występujące uszkodzenia oraz możliwości ich naprawy należy w terminie do końca czerwca 2023 r. zrealizować (...). Ze względu na postępująca degradację strefy oparcia ustroju nośnego na przyczółkach należy wykonać pilny remont obejmujący swym zakresem:
- uzupełnienie ubytków podpory poprzez obetonowanie i naprawę powierzchniową,
- oczyszczenie i wykonanie zabezpieczenia antykorozyjnego łożysk stalowych wraz z ich przesmarowaniem,
- uzupełnienie ubytków poprzecznicy poprzez obetonowanie i naprawę powierzchniową.
Biorąc pod uwagę brak szczelności izolacji oraz brak odpowiedniego odwodnienia, naprawa strefy oparcia ma charakter doraźny, a głównym jej celem jest zapewnienie stabilności oparcia ustroju nośnego obciążonego dynamicznie taborem tramwajowym do czasu wykonania kompleksowego remontu".
GINB uznał wskazane zalecenia za zasadne i korelujące z pozostałym materiałem dowodowym, w tym wynikami kontroli obiektu. Zakres obowiązków ma charakter doraźny, skupiony jest na usunięciu najpoważniejszych problemów, tak aby nadal możliwe byłoby korzystanie z mostu w sposób niezagrażający użytkownikom. W powyższym opracowaniu autor zawarł również wskazania dla prac związanych z kompleksowym remontem mostu, które obejmowałyby niemal zupełną jego rozbiórkę i przebudowanie lub wybudowanie od nowa wielu elementów, w tym także torowiska tramwajowego. Tak określony zakres obowiązków wykraczałby jednak poza dyspozycję art. 66 ustawy Prawo budowlane.
Określony przez organ wojewódzki termin na wykonanie nałożonych obowiązków GINB uznał za racjonalny.
Skarżący w odwołaniu kwestionował jedynie podmiot odpowiedzialny za utrzymanie przedmiotowego mostu. Jednak kwestia ta została już przesądzona w wyroku WSA w Warszawie z 9 czerwca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 84/21 oraz kolejnych wydanych na jego podstawie decyzjach organów nadzoru budowlanego.
W projekcie budowlanym zatwierdzonym decyzją Wojewody Śląskiego Nr 175/04 z 9 listopada 2004 r., most składa się z trzech niezależnych konstrukcji oddzielonych dylatacjami podłużnymi. Obiekty zewnętrzne są mostami drogowymi, obiekt wewnętrzny jest mostem tramwajowym, niepodlegającym przebudowie. Każdy z mostów jest jednoprzęsłowy, wolnopodparty, o konstrukcji nośnej z 9 belek WBS zespolonych z monolityczną płytą pomostu.
Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane obiektem budowlanym jest m.in. budowla wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiona z użyciem wyrobów budowlanych. Natomiast w świetle art. 3 pkt 3 i pkt 3a tej ustawy, droga (ulica) wraz z torowiskiem tramwajowym jest budowlą - obiektem liniowym.
Ustawa Prawo budowlane w art. 2 ust. 2 stanowi, że jej przepisy nie naruszają przepisów odrębnych. Zatem wprost wskazuje, że w przypadku zaistnienia przepisów szczególnych, te ostatnie będą miały pierwszeństwo w zastosowaniu.
Do przepisów szczególnych mających zastosowanie w sprawie należy zaliczyć: ustawę z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1376 ze zm., dalej u.d.p.).
W art. 4 u.d.p. zostały zdefiniowane m.in. takie pojęcia jak:
1) pas drogowy - wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą;
2) droga - budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiąca całość techniczno-użytkową, przeznaczona do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowana w pasie drogowym;
3) ulica - droga na terenie zabudowy lub przeznaczonym do zabudowy zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w której ciągu może być zlokalizowane torowisko tramwajowe;
4) torowisko tramwajowe - część ulicy między skrajnymi szynami wraz z zewnętrznymi pasami bezpieczeństwa o szerokości 0,5 m każdy.
Natomiast zgodnie z § 49 ust. 1 (rozdział 10. Torowisko tramwajowe) rozporządzenia z dnia 23 grudnia 2015 r. Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 2016 r., poz. 124 ze zm.) torowisko tramwajowe usytuowane w drodze (ulicy) powinno być wydzielone z jezdni - co ma miejsce w tej sprawie.
Zgodnie z art. 4 pkt 2 u.d.p., droga to budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiąca całość techniczno-użytkową, przeznaczona do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowana w pasie drogowym. Drogowy obiekt inżynierski - obiekt mostowy to budowla przeznaczona do przeprowadzenia drogi, samodzielnego ciągu pieszego lub pieszo-rowerowego, szlaku wędrówek zwierząt dziko żyjących lub innego rodzaju komunikacji nad przeszkodą terenową, w szczególności: most, wiadukt, estakada, kładka (art. 4 pkt 12 i 13 ww. ustawy).
W sprawie nie jest istotne, że most, w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...], przenoszący jezdnię lewą, torowisko tramwajowe i jezdnię prawą Alei [...] w B., nad rzeką P., jest podłużnie zdylatowany (na moście pomosty pod jezdniami i torowiskiem stanowią oddzielne ustroje nośne).
Podmiotem odpowiedzialnym za utrzymanie obiektu inżynierskiego, znajdującego się w ciągu drogi i zlokalizowanego w pasie drogowym, jest zarządca drogi. NSA w wyroku z 4 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1061/11 wskazał, że podmiotem odpowiedzialnym za utrzymanie tak usytuowanego mostu jest zarządca drogi, w ciągu której wiadukt jest położony.
Ponieważ przedmiotowy most jest zlokalizowany w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...], podmiotem odpowiedzialnym za jego utrzymanie, zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 2 u.d.p., jest zarząd województwa, a stosownie do uchwały Nr 176/99/VI/2020 Zarządu Województwa Śląskiego z 29 stycznia 2020 r. - Zarząd Dróg Wojewódzkich w K.
Zgodnie z art. 28a u.d.p. - budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona torowiska tramwajowego umieszczonego w pasie drogowym należy do podmiotu zarządzającego torowiskiem tramwajowym. Torowisko tramwajowe nie stanowi elementu konstrukcji nośnej obiektu inżynierskiego - mostu, bowiem jest jedynie jego elementem wyposażenia.
W ocenie organu odwoławczego, obowiązki zarządcy torowiska tramwajowego zostały ograniczone wyłącznie do torowiska tramwajowego, przy czym zarządca torowiska musi podejmowanie tego rodzaju czynności uzgadniać z zarządcą drogi.
Zgodnie z wypisem z rejestrów gruntów oraz księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr [...], na której usytuowane jest przęsło mostu, znajduje się ona we władaniu Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G.
Ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo Wodne (Dz. U. z 2021 r., poz. 624 ze zm., dalej u.p.w.), stosownie do art. 216 ust. 5 stanowi, że urządzenia wodne lub ich części oraz budowle i ich części, znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1 (grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącym), stanowią odrębny od tych gruntów przedmiot własności.
Most zlokalizowany na gruntach pokrytych wodami płynącymi, nie jest urządzeniem wodnym, o którym mowa w art. 16 pkt 65 ww. ustawy.
Obowiązek usunięcia nieprawidłowości nie może spoczywać na Wodach Polskich, gdyż Wody Polskie nie są ani właścicielem ani zarządcą przedmiotowego mostu.
Kwestia ewentualnych rozliczeń między podmiotami zainteresowanymi istnieniem i użytkowaniem obiektu ma charakter cywilnoprawny i pozostaje poza zakresem zainteresowania organów nadzoru budowlanego (wyrok WSA w Warszawie z 24 kwietnia 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 783/16).
Organ wojewódzki właściwie skierował obowiązki na zarządcę drogi wojewódzkiej.
Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. wniósł skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8.12.2021 r., zarzucając jej naruszenie:
I. art. 138 § 2 k.p.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i brak przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, w sytuacji w której decyzja wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, to jest:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c k.p.a. poprzez błędne ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie obiektu mostowego,
2. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 136 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż obiekt mostowy, znajduje się w ciągu drogi wojewódzkiej nr [...];
3. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81c ustawy Prawo budowalne poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym nie wyjaśnienie istotnych kwestii w zakresie jakie zadania należą do konkretnych podmiotów i jaki jest ich zakres zobowiązania;
4. art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowalne poprzez błędne uznanie, iż obiekt mostowy pozostaje w zarządzie skarżącego;
5. art. 61 w zw. z art. 62 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 81c ustawy Prawo budowalne poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, iż obiekt mostowy znajduje się w zarządzie skarżącego i na nim spoczywa obowiązek jego utrzymania;
6. art. 4 pkt 12 i 13 w zw. z art. 19, art. 20 w zw. z art. 20f pkt 2 w zw. z art. 28a ustawy o drogach publicznych, poprzez błędne ich zastosowanie i uznanie, że obiekt mostowy leży w pasie drogowym drogi wojewódzkiej nr [...], pozostaje w zarządzie skarżącego;
7. art. 212 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 216 ust. 5 w zw. z art. 226 ust. 3 Prawo wodne, poprzez brak ich zastosowania i uznanie, iż obiekt mostowy pozostaje w zarządzie skarżącego, który zobowiązany do jego prawidłowego utrzymania.
Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej oraz poprzedzającej jej decyzji.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zasadniczą kwestią było ustalenie w czyim zarządzie pozostaje obiekt mostowy opisany w decyzji. Organy pominęły, że obiekt mostowy, którego dotyczy postępowanie jest oddzielony dylatacjami podłużnymi od znajdujących się po jego obydwu stronach obiektów inżynieryjnych po których prowadzone są jezdnie (lewa i prawa) drogi wojewódzkiej nr [...]. Na przedmiotowym obiekcie znajduje się torowisko tramwajowe. Skoro przedmiotowy obiekt mostowy jest oddzielony konstrukcyjnie od obiektów mostowych na których znajduje się jezdnia drogi wojewódzkiej nr [...], to brak jest podstaw dla uznania, że obiekt mostowy, stanowi części drogi wojewódzkiej nr [...].
W toku postępowania nie przeprowadzono wszystkich dowodów, o których przeprowadzenie wnioskował skarżący. Zaliczenie przedmiotowego obiektu mostowego na którym znajduje się torowisko do elementu drogi wojewódzkiej nr [...], nie ma oparcia w przepisach prawa. Przedmiotowy obiekt mostowy stanowi odrębną konstrukcję i nie jest połączony z pozostałymi obiektami inżynieryjnymi stanowiącymi część drogi wojewódzkiej nr [...].
W trakcie oględzin przedstawiciele wszystkich stron postępowania wypowiedzieli się, iż przedmiotowy obiekt mostowy nie pozostaje w utrzymaniu żadnego z uczestników, w tym takie oświadczenie złożył przedstawiciel skarżącego. Organy nie przeprowadziły w pełni postępowania dowodowego np. poprzez wysłuchanie świadka M. H., która dysponuje wiedzą potwierdzającą fakt utrzymania przedmiotowego obiektu mostowego przez poprzednika prawnego strony – T. S.A.
Postępowanie zostało przeprowadzone w oparciu o informacje podmiotu zarządzającego torowiskiem tramwajowym, bez uwzględnienia, iż zarządca drogi nie jest właścicielem przedmiotowego obiektu jak również nim nie zarządza.
Całością kosztów utrzymania przedmiotowego obiektu mostowego został obciążony skarżący. Tego rodzaju rozstrzygniecie pozostaje w sprzeczności z art. 226 ust. 3 ustawy Prawo wodne zgodnie z którym obowiązek utrzymywania tworzących brzeg wody budowli lub murów niebędących urządzeniami wodnymi należy do ich właścicieli, a w kosztach utrzymania tych budowli lub murów właściciel wód uczestniczy proporcjonalnie do odnoszonych korzyści.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Skarga okazała się bezzasadna.
Zaskarżoną decyzją z 8 grudnia 2021 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 8 października 2021 r. w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego mostu nad rzeką P., w km 1+521 drogi wojewódzkiej nr [...] - Al. [...] w B., na którym znajduje się torowisko tramwajowe.
Na wstępie należy wskazać, że zagadnienie prawne będące istotą tej skargi, było już przedmiotem analizy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Na wcześniejszym etapie sprawy - GINB decyzją z 28 czerwca 2021 r., utrzymał w mocy decyzję Śląskiego WINB z 4 maja 2021 r., nakazującą Zarządowi Dróg Wojewódzkich w K., usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym mostu nad rzeką P., mogących stwarzać zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia i środowiska.
Skarżący zaskarżył tę decyzję do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 grudnia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1785/21 oddalił skargę.
Nadto przed wydaniem wskazanej wyżej decyzji, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem dnia z 5 listopada 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie Śląskiego WINB, nakładające na Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. obowiązek dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego mostu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 czerwca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 84/21, oddalił skargę Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. na ww. postanowienie GINB.
Sąd w wyroku tym wskazał, że kwestią sporną była ocena, który z podmiotów powinien przedłożyć ekspertyzę. Punktem wyjścia dla rozważań w tym aspekcie była kwalifikacja obiektu. Sąd podzielił ocenę organów, że skoro częścią drogi jest także most stanowiący obiekt inżynierski - budowlę wraz z torami tramwajowymi, to nie jest on odrębnym od tej drogi obiektem. Stosownie do art. 20 pkt 4 u.d.p. do zarządcy drogi należy utrzymanie nawierzchni drogi i innych urządzeń związanych z drogą, z wyjątkiem części pasa drogowego, o których mowa w art. 20f pkt 2. Prawidłowo ustalono, że droga publiczna - al. [...] - zaliczana jest do dróg wojewódzkich, a więc zgodnie z art. 19 u.d.p. zarządcą tej drogi - jest zarząd województwa.
Zarzuty podnoszone w przedmiotowej skardze, co do zasady stanowią powtórzenie argumentacji sformułowanej w toku wcześniejszych postępowań sądowoadministracyjnych.
W sprawie tej zasadniczo nie ma sporu, co do ustaleń faktycznych dotyczących złego stanu technicznego obiektu, jak również sposobu usunięcia stwierdzonych uchybień, ani też nie jest kwestionowana podstawa prawna na mocy której obowiązek został nałożony tj. art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowalnego. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
Sedno sporu stanowiło zagadnienie, na który z trzech podmiotów uczestniczących w postępowaniu (Zarząd Dróg Wojewódzkich w K., Wody Polskie, T. S.A.) powinien być nałożony obowiązek określony w decyzji.
Wbrew zrzutom skargi organy ustaliły oraz uwzględniły to, że konstrukcja obiektu stanowi most, który jest oddylatowany od znajdujących się po jego obydwu stronach obiektów inżynieryjnych, po których prowadzone są jezdnie (lewa i prawa) drogi wojewódzkiej nr [...]. Rozdzielenie dylatacjami przyczółków i przęsła na którym znajduje się torowisko tramwajowe, od przęseł jezdni drogi wojewódzkiej nr [...], dotyczy jedynie przyjętego rozwiązania technicznego ustroju nośnego, zastosowanego dla przeprowadzenia pasa drogowego Al. [...] w B. przez rzekę i pozostaje bez związku z zarządem w pasie drogowym. Z akt sprawy nie wynika też aby, część pasa drogowego drogi wojewódzkiej na którym zlokalizowano torowisko tramwajowe, została przekazana w zarząd innemu podmiotowi.
Analizując, który podmiot powinien być adresatem obowiązku usunięcia stwierdzonych w tej sprawie nieprawidłowości stanu technicznego, należy odrzucić tezy skargi, że powinny to być Wody Polskie S.A., które sprawują zarząd działką nr ew. [...].
W sprawie tej nie miał bowiem zastosowania art. 212 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego wskazujący, że prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa wykonują Wody Polskie w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz wód podziemnych. Nie znajduje również zastosowania art. 216 ust. 5 Prawa wodnego zgodnie z którym urządzenia wodne lub ich części oraz budowle i ich części, znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1 (tj. gruntach pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi, wodami morza terytorialnego oraz morskimi wodami wewnętrznymi), stanowią odrębny od tych gruntów przedmiot własności. Wreszcie nie znajduje zastosowania art. 226 ust. 3 Prawa wodnego, przewidujący obowiązek utrzymywania tworzących brzeg wody budowli lub murów niebędących urządzeniami wodnymi, który należy do ich właścicieli, a w kosztach utrzymania tych budowli lub murów właściciel wód uczestniczy proporcjonalnie do odnoszonych korzyści.
To, że most przechodzi przez rzekę P., a jego podpory na których jest wsparty umiejscowione są na działce nr ew. [...] nie oznacza, że Wody Polskie są jego właścicielem czy zarządcą, a także że odnoszą korzyść, o której mowa w art. 226 ust. 3 Prawa wodnego. Podpory i sam most w ogóle nie służą gospodarce wodnej. Wody Polskie nie są ani właścicielem ani zarządcą mostu stanowiącego drogowy obiekt inżynieryjny.
W ocenie Sądu skarżący słusznie został zobowiązany do wykonania przedmiotowych robót budowlanych.
Zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 470, dalej jako u.d.p.), który zawiera definicję legalną - droga to budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącymi całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym.
Drogowym obiektem inżynieryjnym jest obiekt mostowy, tunel, przepust i konstrukcje oporowe (art. 4 pkt 12 u.d.p.). Obiekt mostowy to budowla przeznaczona do przeprowadzenia drogi, samodzielnego ciągu pieszego lub pieszo-rowerowego, szlaku wędrówek zwierząt dziko żyjących lub innego rodzaju komunikacji nad przeszkodą terenową, w szczególności: most, wiadukt, estakada, kładka (art. 4 pkt 13 u.d.p.).
Z kolei w art. 4 pkt 1 u.d.p. wyjaśniono pojęcie pasa drogowego, którym jest wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym zlokalizowane są droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Natomiast w art. 4 pkt 4 u.d.p. zdefiniowano torowisko tramwajowe przez które należy rozumieć część ulicy między skrajnymi szynami wraz z zewnętrznymi pasami bezpieczeństwa o szerokości 0,5 m każdy.
Zgodnie z art. 28a ust. 1 u.d.p. budowa, przebudowa, remont, utrzymanie i ochrona torowiska tramwajowego umieszczonego w pasie drogowym należy do podmiotu zarządzającego torowiskiem tramwajowym, przy czym wymaga to każdorazowo uzgodnienia z zarządcą drogi (art. 28a ust. 2 u.d.p.).
W ocenie Sądu pomimo eksponowanej przez skarżącego kwestii istnienia dylatacji mostu na którym znajdują się tory tramwajowe od dwóch otaczających go obiektów drogowych, po których poprowdzone są jezdnie, to tworzą one w dalszym ciągu jedną, funkcjonalną całość. Skoro częścią drogi jest m.in. most stanowiący obiekt inżynierski - budowlę wraz z torami tramwajowymi, to nie jest on odrębnym od tej drogi obiektem - funkcjonującym samodzielnie.
Stosownie do art. 20 pkt 4 u.d.p. do zarządcy drogi należy w szczególności utrzymanie nawierzchni drogi i innych urządzeń związanych z drogą, z wyjątkiem części pasa drogowego, o których mowa w art. 20f pkt 2 u.d.p. Droga publiczna Aleja [...] h.zaliczana jest do dróg wojewódzkich i obejmuje sporny obiekt. Zgodnie z art. 19 u.d.p. to zarządca tej drogi, którym jest zarząd województwa, a z jego upoważnienia Zarząd Dróg Wojewódzkich, winien wykonać przedmiotowe roboty budowlane.
Tym samym nie doszło do błędnego ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za utrzymanie obiektu mostowego. Słusznie organy wskazywały, że skarżąca może skorzystać z możliwości finansowego rozliczenia wykonanych robót budowlanych z podmiotem korzystającym z mostu jakim są T. S.A.
W sprawie tej organy nie naruszył również art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 136 § 1 k.p.a. Z materiału dowodowego w tym fotograficznego, wynika że obiekt jest funkcjonalnie powiązany z drogą wojewódzką nr [...]. Organy prawidłowo wyjaśniły stan sprawy, przeprowadzając oględziny i powołały okoliczności i dokumenty wskazujące na zarządcę drogi. Nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia powoływany dowód z przesłuchania świadka, na okoliczność tego kto w przeszłości dokonywał "inwestycji" w sporny obiekt budowlany. Kwestia ta nie ma wpływu na wynik rozstrzygnięcia.
Nie doszło do naruszenia art. 81c P.b., który nie miał w sprawie zastosowania. Przepis ten był stosowany na wcześniejszym etapie sprawy (w postanowieniach zobowiązujących do przedłożenia ekspertyzy technicznej) i został oceniony przez tutejszy Sąd w wyroku z 9 czerwca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 84/21.
Chybione są również zarzuty wskazujące na naruszenie art. 5 ust. 2, art. 61 w zw. z art. 62 ust. 1 pkt 1 i 2 - Prawa budowlanego oraz art. 4 pkt 12 i 13, art. 19, art. 20 i art. 20f pkt 2 oraz art. 28a u.d.p.
Z przepisów prawa przywołanych wyżej oraz z okoliczności sprawy wynika, że sporny obiekt przynależy do drogi wojewódzkiej i w związku z tym pozostaje w zarządzie skarżącego.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy wskazać, że wybór dokonany w trybie administracyjnym w świetle art. 61 i 66 Prawa budowlanego nie przesądza, kogo faktycznie będą obciążały koszty wykonania nałożonego decyzją obowiązku usunięcia nieprawidłowości stanu technicznego obiektu budowlanego. Organy administracyjne nie są właściwe do dokonywania wzajemnych rozliczeń pomiędzy stronami zainteresowanymi istnieniem obiektu i nie rozstrzygają przedmiotowych kwestii decyzjami administracyjnymi.
Na gruncie prawa budowlanego ewentualny koszt wykonania nakazanych robót nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie wydane w trybie art. 66 ust. 1 ustawy Prawo budowlane (wyrok NSA z 13 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 2290/13).
Reasumując, Sąd podzielił w całości argumentację zawartą w decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, a w związku z tym na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI