VII SA/Wa 2557/24

VII SA/Wa 2557/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogusław Cieśla /przewodniczący/
Leszek Kobylski /sprawozdawca/
Szczepan Borowski
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 32 ust. 4 pkt. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Bogusław Cieśla Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kobylski (spr.) asesor WSA Szczepan Borowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 lutego 2025 r. sprawy ze skargi K.T. i M.T. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 sierpnia 2024 r. znak: DOR.7101.115.2024.KAL w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest skarga na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego ( dalej jako: "GINB"), na podstawie którego ww. organ, po rozpatrzeniu zażalenia M. T. ( dalej jako: "skarżący", "strona") na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ( dalej jako: "DWINB", "organ I instancji") z dn. 15 kwietnia 2024 r. Nr 421/2024 – orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu wydanego postanowienia GINB wskazał, że postanowieniem z 15 kwietnia 2024 r., nr 421/2024, znak: WOA.7718.26.2024.DS, Dolnośląski WINB stwierdził nieważność postanowienia PINB w S. . z [...] nr [...], znak: [...], nakładającego na inwestora M. T. obowiązek przedłożenia, w terminie 60 dni, od daty otrzymania postanowienia dokumentów legalizacyjnych:
- oświadczenia, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane (oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane),
geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego,
projektu zamiennego (trzy egzemplarze),
- ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującej czy stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym sposobem użytkowania.
Z postanowieniem organu wojewódzkiego z 15 kwietnia 2024 r. nie zgodził się M. T. , wnosząc w ustawowym terminie zażalenie.
GINB w odniesieniu do ram prawnych rozstrzyganego środka odwoławczego, podniósł, że zostało ono wydane w szczególnym nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego. Procedowanie we wskazanym trybie sprowadza się wyłącznie do skontrolowania, czy rozstrzygnięcie zawiera wady wymienione w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Tryb ten umożliwia weryfikację również ostatecznych orzeczeń organów administracji publicznej, stanowiąc wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, sformułowanej w art. 16 § 1 k.p.a. Z tego względu przesłanki nieważnościowe zostały sprecyzowane w art. 156 § 1 k.p.a. i nie jest dopuszczalna ich wykładnia rozszerzająca.
Następnie GINB wskazał, że ocena przebiegu postępowania w sprawie, uzasadnia stanowisko, że podjęte przez organ wojewódzki rozstrzygnięcie o stwierdzeniu nieważności postanowienia PINB w S. . z dn. [...] jest prawidłowe, jednak wymaga modyfikacji w zakresie sporządzonego uzasadnienia.
GINB podniósł, że z akt sprawy wynika, że M. T. podaniem z 4 czerwca 2013 r. zgłosił do Starostwa w S. . zamiar wykonania, na okres 120 dni, tymczasowego obiektu budowlanego - hali namiotowej, na działce nr [...] w S. . . Zgłoszenie zostało przyjęte bez sprzeciwu, co potwierdza pieczątka organu z 7 czerwca 2013 r.
W związku z wnioskiem M. T. z 28 listopada 2022 r., PINB w S. . wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zalegalizowania obiektu budowlanego — tymczasowej hali namiotowej, położonej w S. przy ul. [...] , działka nr [...] , [...] , gmina S. .
Z protokołu oględzin z 20 grudnia 2022 r. wynika, że na ww. działce istnieje hala konstrukcji stalowej, obudowana, dwuspadowa, o wymiarach 10x20m. Planowany termin budowy wiaty to 4 lipca 2013r., zaś termin rozbiórki 1 listopada 2013 r. Pomimo upływu terminu obiekt tymczasowy nie został rozebrany. Od tego czasu stoi wiata obudowana.
Postanowieniem z 29 grudnia 2022 r., nr [...], PINB w S. . , na podstawie art. 49g ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351), nałożył na inwestora M. T. obowiązek przedłożenia, w określonym terminie, wymienionych na wstępie niniejszego uzasadnienia dokumentów legalizacyjnych.
Zgodnie ze wskazanym powyżej art. 49g ust. 1 ustawy Prawo budowlane: "W ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia jego doręczenia". Art. 49 ust. 2 ww. ustawy wymienia szereg dokumentów legalizacyjnych, jakie należy przedstawić.
Organ powiatowy wdrożył zatem uproszczoną procedurę legalizacyjną -obiektu, o której mowa w art. 49 f ustawy Prawo budowlane. Uproszczone postępowanie legalizacyjne dotyczy wszystkich obiektów budowlanych lub ich części, wybudowanych bez zgody organu architektoniczno-budowlanego, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, lub budynek został wybudowany przed wejściem w życie aktualnie obowiązującej ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r.
W wyniku wszczętego z urzędu postępowania nieważnościowego, Dolnośląski WINB stwierdził, że nieuzasadnione w sprawie było wdrożenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego bowiem, od daty budowy do daty wydania postanowienia w sprawie legalizacji obiektu nie minęło wymagane 20 lat. W związku z tym stwierdzono nieważność postanowienia organu powiatowego z 29 grudnia 2022 r., z uwagi na rażące naruszenie prawa o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
W ocenie GINB, drugorzędny jest upływ lat pomiędzy zakończeniem budowy, a wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie. Kluczową kwestią natomiast jest to, że objęty postępowaniem tymczasowy obiekt budowlany został wybudowany na określony czas, zgodnie z dokonanym do organu administracji architektoniczno-budowlanej zgłoszeniem zamiaru jego budowy.
Zgodnie z art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane, przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe.
Budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem I przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ustawy Prawo budowlane, ale nie później niż przed upływem obecnie 180 dni (w dacie realizacji objętego postępowaniem obiektu było to 120 dni) od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, a jedynie dokonania zgłoszenia (zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 12 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w dacie realizacji obiektu, natomiast aktualnie zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 7). Takiego zgłoszenia dokonał M. T. w związku z zamiarem realizacji objętego postępowaniem obiektu tymczasowego.
Wyjaśnić należy, że w sytuacji gdy inwestor wybudował legalny tymczasowy obiekt budowlany, o którym mowa w ówcześnie obowiązującym w art. 29 ust. 1 pkt 12 ustawy Prawo budowlane, i nie dokonał jego rozbiórki (przeniesienia w inne miejsce) po upływie deklarowanego w zgłoszeniu terminu, to nie może być w takim przypadku mowy o zakwalifikowaniu tego obiektu jako wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, który będzie podlegał procedurze legalizacyjnej z art. 48 ustawy Prawo budowlane. W przedmiotowej sprawie obowiązek rozbiórki obiektu tymczasowego wynika bezpośrednio z przepisów prawa. Zgodnie z oceną NSA zawartą w postanowieniu z 1 grudnia 2010 r., sygn. akt II OW 73/10: "Żaden z przepisów, które przewidują nakaz rozbiórki obiektu budowlanego w formie decyzji administracyjnej wydanej przez PINB nie może mieć tu zastosowania, gdyż nie mamy w niniejszej sprawie do czynienia z samowolą budowlaną w rozumieniu przepisów art. 48, czy też art. 49b Prawa budowlanego. Wobec powyższego rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wynika w tym przypadku z nieuzasadnionego wdrożenia postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektu budowlanego, objętego obowiązkiem rozbiórki zgodnie z dokumentacją zgłoszenia zamiaru budowy dotyczącą przedmiotowego obiektu. Nie ma przy tym znaczenia czy wdrożono uproszczoną procedurę legalizacyjną czy nie, lecz sam fakt podjęcia próby legalizacji obiektu, który powstał legalnie, więc nie kwalifikuje się do żadnego postępowania legalizacyjnego, zaś obecnie obowiązek jego rozbiórki wynika z mocy samego prawa i nie wymaga wydania decyzji.
W zaistniałej sytuacji słusznie postanowieniem z 15 kwietnia 2024 r. stwierdzono nieważność postanowienia PINB w S. . 29 grudnia 2022 r., z uwagi na obarczenie tego postanowienia wadą rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ nadzoru budowlanego nie miał w ogóle podstaw do wszczynania postępowania w sprawie legalizacji przedmiotowego obiektu tymczasowego. Powyższe naruszenie nie budzi żadnych wątpliwości i wynika wprost z przywołanych przepisów. Organ wdrożył postępowanie legalizacyjne w odniesieniu do obiektu, który nie powstał samowolnie, zaś kwestia jego rozbiórki czy też przedłużenia jego istnienia leży w kompetencjach innego organu administracji publicznej (starosty)
Za nieuzasadniony należy uznać zarzut Strony Skarżącej dotyczący zgodności obiektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Kwestia ta bowiem nie jest w żaden sposób negowana i nie ma znaczenia w kontekście podjętego rozstrzygnięcia. Kluczowym w sprawie jest fakt, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektu, którego obowiązek rozbiórki wynika z przepisów prawa.
Jednocześnie GINB podniósł, że również zarzut dotyczący art. 10 k.p.a. polegający na niezapewnieniu czynnego udziału stronie postępowania należy uznać za nieuzasadniony. K. T. pismem GUNB z 8 lipca 2024 r. poinformowana została o toczącym się postępowaniu, o możliwości wypowiedzenia się w sprawie i zapoznania z aktami. Pomimo skutecznego doręczenia pisma z przysługującego prawa nie skorzystała.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dn. 14 września 2024 r. wnieśli K. T. i M. T. ( dalej jako; "skarżący").
W treści skargi mającej charakter opisowy ww. wskazali, że jako inwestorzy wykonali wszystkie zalecenia Powiatowego Inspektora Budowlanego w S. . , po których otrzymali Decyzje nr 10/2023 legalizującą budowę obiektu budowlanego - Hali namiotowej na terenie ul. [...] ,S. oraz decyzję na użytkowanie obiektu budowlanego niezbędnego do prowadzenia działalności. Po otrzymaniu decyzji zakupili maszyny , które tam zostały zamontowane oraz wykonali oświetlenie i monitoring. "Jako inwestor czujemy się poszkodowani w zaistniałej sytuacji i niekompetencji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. . ."
W odpowiedzi na skargę GINB, przedkładając akta sprawy, wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko zawarte w treści zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Z akt sprawy wynika bezspornie, że na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w S. . przy ul. [...] istnieje hala konstrukcji stalowej, obudowana, dwuspadowa, o wymiarach 10x20m. Planowany termin budowy wiaty to 4.07.2013r.-termin rozbiórki 1.11.2013r. i nie został rozebrany (protokół z kontroli z dnia [...] sygn. [...]). Od tego czasu stoi wiata obudowana.
W tej sytuacji prawidłowe jest stanowisko GINB, że jakkolwiek słusznie stwierdzono nieważność rozstrzygnięcia legalizacyjnego PINB w S. . , to drugorzędny w sprawie był jednak upływ lat pomiędzy zakończeniem budowy, a wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie. Kluczową kwestią natomiast było to, że objęty postępowaniem tymczasowy obiekt budowlany został wybudowany na określony czas, zgodnie z dokonanym do organu administracji architektoniczno-budowlanej zgłoszeniem zamiaru jego budowy.
Zgodnie z art. 3 pkt 3 Pr.bud. przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe.
Stosownie natomiast do art. 29 ust. 1 pkt 7 nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce - w terminie określonym w zgłoszeniu, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu.
Tymczasowy obiekt budowlany postawiony zgodnie z warunkami określonymi w art. 29 ust. 1 pkt 7, jednak nierozebrany lub nieprzeniesiony w inne miejsce przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu, przestaje być obiektem budowlanym, którego budowa nie wymaga pozwolenia na budowę. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie, zgodnie z którym jeżeli tymczasowy obiekt budowlany będzie użytkowany w miejscu ustawienia w okresie dłuższym niż wskazany w art. 29 ust. 1 pkt 7, to budowa takiego obiektu wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę (por. w szczególności: wyroki NSA z 31.08.2017 r. II OSK 3053/15, 26.04.2023 r. II OSK 1462/20).
W konsekwencji w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym brak było podstaw do wdrożenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 49g ust.1 i 2 ustawy Prawo budowlane. Wszczynając powyższe postępowanie i wydając postanowienie z dn. [...]PINB w S. . dopuścił się rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art.156§1 pkt. 2 kpa , co wynika w tym przypadku z nieuzasadnionego wdrożenia postępowania legalizacyjnego w stosunku do obiektu budowlanego, objętego obowiązkiem rozbiórki zgodnie z dokumentacją zgłoszenia zamiaru budowy dotyczącą przedmiotowego obiektu. Nie ma przy tym znaczenia czy wdrożono uproszczoną procedurę legalizacyjną czy nie, lecz sam fakt podjęcia próby legalizacji obiektu, który powstał legalnie, więc nie kwalifikuje się do żadnego postępowania legalizacyjnego, zaś obecnie obowiązek jego rozbiórki wynika z mocy samego prawa i nie wymaga wydania decyzji. Organ nadzoru budowlanego nie miał w ogóle podstaw do wszczynania postępowania w sprawie legalizacji przedmiotowego obiektu tymczasowego. Powyższe naruszenie nie budzi żadnych wątpliwości i wynika wprost z przywołanych przepisów i tym samym spełnia przesłanki rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156§1 pkt. 2 kpa.
Mając powyższe na względzie Sąd skargę jako niezasadną oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.