VII SA/WA 2547/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, utrzymujące w mocy odmowę uzgodnienia zamierzenia inwestycyjnego polegającego na rozbiórce zabytkowego budynku.
Skarżący domagali się uchylenia postanowienia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które utrzymało w mocy odmowę uzgodnienia zamierzenia inwestycyjnego dotyczącego rozbiórki budynku wpisanego do gminnej ewidencji zabytków. Sąd administracyjny uznał, że odmowa uzgodnienia była zasadna, podkreślając, że względy ekonomiczne nie mogą przesądzać o możliwości rozbiórki obiektu o wartości zabytkowej, zwłaszcza gdy toczy się postępowanie o wpis obszaru do rejestru zabytków.
Sprawa dotyczyła skargi M. K. i J. K. na postanowienie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu, które utrzymało w mocy odmowę uzgodnienia zamierzenia inwestycyjnego polegającego na rozbiórce budynku usługowo-mieszkalnego. Budynek ten, wpisany do gminnej i wojewódzkiej ewidencji zabytków, stanowił część historycznego układu urbanistycznego miejscowości. Organy ochrony zabytków odmówiły uzgodnienia, wskazując na wartość zabytkową obiektu i toczące się postępowanie o wpis obszaru do rejestru zabytków, mimo że ekspertyza techniczna wskazywała na zły stan budynku i wysokie koszty remontu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły, iż względy ekonomiczne nie mogą być podstawą do rozbiórki zabytku. Sąd podkreślił, że art. 10a ustawy o ochronie zabytków nie zakazuje prowadzenia postępowań administracyjnych, a jedynie wstrzymuje możliwość realizacji prac budowlanych w przypadku wszczęcia postępowania o wpis do rejestru.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa jest zasadna, ponieważ względy ekonomiczne nie mogą przesądzać o możliwości rozbiórki obiektu o wartości zabytkowej, zwłaszcza gdy toczy się postępowanie o wpis obszaru do rejestru zabytków.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy ochrony zabytków prawidłowo oceniły, iż wartość zabytkowa obiektu i jego znaczenie dla układu urbanistycznego przeważają nad argumentami ekonomicznymi dotyczącymi kosztów remontu lub rozbiórki. Podkreślono, że ochrona zabytków jest priorytetem.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (21)
Główne
u.o.z.o.z. art. 89 § pkt 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Organ ochrony zabytków rozstrzyga uznaniowo w postępowaniu uzgodnieniowym, ale musi zgromadzić i zbadać materiał dowodowy.
u.o.z.o.z. art. 93 § ust. 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Prawo budowlane art. 39 § ust. 3
Ustawa Prawo budowlane
Wymaga uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków pozwolenia na budowę lub rozbiórkę obiektów ujętych w gminnej ewidencji zabytków.
k.p.a. art. 106 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy uzgodnień między organami.
k.p.a. art. 138 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji.
u.o.z.o.z. art. 10a § ust. 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Zakaz prowadzenia prac przy zabytku od dnia wszczęcia postępowania o wpis do rejestru do dnia jego ostateczności.
u.o.z.o.z. art. 4 § pkt 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Ochrona zabytków polega na zapobieganiu zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytku.
u.o.z.o.z. art. 6 § ust. 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Ochronie podlegają zabytki nieruchome, w tym dzieła architektury i budownictwa, bez względu na stan zachowania.
u.o.z.o.z. art. 3 § pkt 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Definicja zabytku nieruchomego.
u.o.z.o.z. art. 89 § pkt 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Organy konserwatorskie są wyspecjalizowane i samodzielnie uprawnione do oceny dopuszczalności ingerencji w zabytek.
Pomocnicze
Prawo budowlane art. 39 § ust. 4
Ustawa Prawo budowlane
k.p.a. art. 106 § § 5
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o oddaleniu skargi.
p.p.s.a. art. 119 § pkt 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.z.o.z. art. 10a § ust. 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z.o.z. art. 3 § pkt 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wartość zabytkowa obiektu i jego znaczenie dla układu urbanistycznego przeważają nad względami ekonomicznymi. Postępowanie o wpis do rejestru zabytków nie wstrzymuje postępowań administracyjnych, a jedynie realizację prac budowlanych. Organy ochrony zabytków są wyspecjalizowane i samodzielnie oceniają dopuszczalność ingerencji w zabytek.
Odrzucone argumenty
Zły stan techniczny budynku i wysokie koszty remontu uzasadniają jego rozbiórkę. Art. 10a ustawy o ochronie zabytków zakazuje prowadzenia wszelkich postępowań administracyjnych w okresie wszczęcia postępowania o wpis do rejestru.
Godne uwagi sformułowania
względy ekonomiczne nie mogą być przesłanką do rezygnacji z działań dążących do zachowania ich substancji i wartości zabytkowej brak jest zatem podstaw do rezygnacji z ochrony autentycznego, wartościowego elementu zabytkowego obszaru, tylko z tego powodu, że zdaniem właściciela obiektu przeprowadzenie prac zabezpieczających i remontowych jest ekonomicznie nieuzasadnione nie ulega wątpliwości, że do form ochrony konserwatorskiej należy min. wpis do gminnej i wojewódzkiej ewidencji zabytków nie jest nim natomiast ocena opłacalności prowadzenia prac przy zabytku dająca możliwość jego zachowania odnoszona do kosztów ekonomicznych tego przedsięwzięcia
Skład orzekający
Izabela Ostrowska
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska
członek
Wojciech Sawczuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy rozbiórki zabytkowego obiektu mimo jego złego stanu technicznego i kosztów remontu; interpretacja art. 10a ustawy o ochronie zabytków w kontekście postępowań administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ochrony zabytków wpisanych do gminnej ewidencji i postępowań o wpis do rejestru.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje konflikt między interesem właściciela (rozbiórka ze względów ekonomicznych) a ochroną dziedzictwa kulturowego, co jest często spotykanym problemem.
“Czy zabytek w złym stanie technicznym można rozebrać? Sąd administracyjny odpowiada.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyVII SA/Wa 2547/21 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2022-04-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-12-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Izabela Ostrowska /przewodniczący sprawozdawca/ Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Wojciech Sawczuk Symbol z opisem 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II OSK 2158/22 - Wyrok NSA z 2024-01-17 Skarżony organ Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1333 art. 39 ust. 3 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi M. K. i J. K. na postanowienie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] października 2021 r. znak: [...] w przedmiocie uzgodnienia zamierzenia inwestycyjnego oddala skargę Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2021 r., znak: [...], Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu (dalej: "organ II instancji") na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2021 r., poz. 710, j.t. ze zm.) i art. 39 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2020, poz. 1333, j.t. ze zm.) oraz art. 106 § 1 i 5 i art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia J. K. i M. K.(dalej: "skarżący") na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...], z dnia [...] czerwca 2021 r., znak: [...] - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że Starosta [...] złożył wniosek w sprawie uzgodnienia zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie budynku usługowo mieszkalnego wraz z urządzeniami budowlanymi i infrastrukturą techniczną: instalacja energetyczna z projektowanego zestawu złączowo-pomiarowego, instalacja kanalizacji deszczowej do istniejącego szczelnego zbiornika, budowa utwardzenia dojścia, miejsca do gromadzenia odpadów stałych oraz rozbiórką istniejącego budynku mieszkalno-usługowego, zlokalizowanego na działce ewid. nr [...] oraz części działki ewid. nr [...] w miejscowości [...] wg. dokumentacji projektowej opracowanej przez mgr inż. arch. S. S.. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w [...] odmówił uzgodnienia ww. zamierzenia inwestycyjnego. Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] października 2021 r., Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w całości. W uzasadnieniu organ II instancji zacytował przepisy stanowiące podstawę wydanego rozstrzygnięcia. Wskazał, że w ocenie organu ochrony zabytków obu instancji, niedopuszczalne konserwatorsko jest pozytywne uzgodnienie rozbiórki obiektu ujętego w gminnej ewidencji zabytków, stanowiącego wartościowy element zabytkowego układu urbanistycznego i zlokalizowanego w ścisłym centrum historycznej zabudowy tej miejscowości. Budynek ten stanowi jeden z nielicznych przykładów architektury uzdrowiskowej przyrynkowej, z czasów, gdy [...] było uzdrowiskiem. Organ II instancji wskazał, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków zasadnie odniósł się do złego stanu zachowania omawianego budynku, wskazując na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, że stan techniczny obiektu, jakkolwiek niedostateczny, nie wskazuje na brak możliwości przeprowadzenia remontu, zwłaszcza, że jak dotychczas nie stanowi on zagrożenia katastrofą budowlaną. Organ II instancji zauważył, że wprawdzie w ekspertyzie technicznej przedmiotowego budynku, opracowanej przez mgr inż. P. P. w maju 2014 r., wskazano na niedostateczny lub w wielu miejscach zły stan techniczny tego obiektu, zalecając jego rozbiórkę ze względu na koszty wykonania wzmocnień, wymian i zabezpieczeń, które przewyższyłyby wzniesienie nowego budynku. Niemniej godzi się przypomnieć Skarżącym, że w przypadku historycznych budynków argumenty natury ekonomicznej nie mogą być przesłanką do rezygnacji z działań dążących do zachowania ich substancji i wartości zabytkowej. Brak jest zatem podstaw do rezygnacji z ochrony autentycznego, wartościowego elementu zabytkowego obszaru, tylko z tego powodu, że zdaniem właściciela obiektu przeprowadzenie prac zabezpieczających i remontowych jest ekonomicznie nieuzasadnione. Sprawa kosztów remontu pozostaje zatem bez wpływu na ocenę merytorycznej zasadności odmowy pozwolenia na rozbiórkę. Jednocześnie organ II instancji podkreślił, że wskazane w odwołaniu okoliczności wskazują raczej na konieczność przeprowadzenia remontu obiektu niż jego rozbiórkę. Reasumując powyższe ustalenia, organ II instancji wskazał, że w sprawie tej nie został przedstawiony wiarygodny dowód, świadczący o braku możliwości przeprowadzenia remontu zachowawczego przedmiotowego historycznego budynku. Dopuszczalna jest bowiem wymiana zużytych technicznie poszczególnych elementów i dostosowanie ich do współczesnych wymagań technicznych, zwłaszcza w zakresie wnętrz budynku, o ile zachowana zostanie bryła i obecny charakter architektoniczny. Ponadto konserwator wskazał, że obecne na rynku rozwiązania technologiczne pozwalają wzmocnić fundamenty budynku, jak też konstrukcje ścian czy też stropów, bez uszczerbku na substancji zabytkowej obiektu. Równocześnie organ zwrócił uwagę, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśnił, że ww. działki gruntu znajdują się w obrębie obszaru, względem którego toczy się postępowanie administracyjne w sprawie wpisu do rejestru zabytków średniowiecznego układu urbanistycznego miejscowości [...]. Zdaniem organu II instancji dla rozstrzygnięcia zapadające w niniejszej sprawie przesądzające znaczenie ma zatem okoliczność procedowania postępowania w sprawie wpisania omawianego obszaru do rejestru zabytków. Stosownie bowiem do art. 10a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, od dnia wszczęcia postępowania w sprawie wpisu zabytku do rejestru do dnia, w którym decyzja w tej sprawie stanie się ostateczna, przy zabytku, którego dotyczy postępowanie, zabrania się prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych i podejmowania innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku. Zakaz ten, dotyczy także robót budowlanych objętych pozwoleniem na budowę albo zgłoszeniem, a także działań określonych w innej decyzji pozwalającej na ich prowadzenie. Organ II instancji wskazał, że w tej sytuacji, wobec nie uzyskania waloru ostateczności decyzji wpisującej zabytkowy obszar do rejestru zabytku, organ ochrony zabytków nadal posiada kompetencje do wydania postanowienia w sprawie uzgodnienia zamierzenia inwestycyjnego art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Z przepisu art. 10a ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie wynika bowiem zakaz prowadzenia postępowań administracyjnych, w tym postępowania uzgodnieniowego o którym mowa w art. 39 ust. 3 Prawo budowlane. Na zakończenie swoich rozważań organ II instancji podniósł, że zauważenia wymaga zmiana stanowiska organu I instancji odnośnie możliwości rozbiórki omawianego zabytkowego budynku. Jak bowiem wynika z akt sprawy, [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków postanowieniem z [...] czerwca 2015 r., a także postanowieniem z [...]czerwca 2015 r., uzgodnił projekt decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku usługowo-mieszkalnego na przedmiotowej działce, uznając w uzasadnieniu tego postanowienia, że dopuszcza się rozbiórkę istniejącego obiektu i realizację w tym miejscu nowej inwestycji. Organ II instancji podkreślił, że rozpatruje sprawę merytorycznie od nowa w jej całokształcie, zatem nie jest związany wcześniejszym, błędnym stanowiskiem organu pierwszej instancji. Jednocześnie zdaniem organu obecne rozstrzygnięcie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w tej sprawie zgodne jest natomiast z powinnością organu ochrony zabytków. Jednym bowiem z najistotniejszych wyznaczników dokonywanych rozstrzygnięć w sprawach uzgodnień konserwatorskich jest przepis art. 4 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w myśl którego ochrona zabytków polega w szczególności na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań, mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytku. Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym: art. 7, 8, 77 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego w takim zakresie, że mogło ono mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy a także naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 39 ustawy prawo budowlane i art. 10 a ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, skutkujące niewłaściwym - zdaniem skarżącego - rozstrzygnięciem w niniejszej sprawie. Natomiast w uzupełnieniu skargi pełnomocnik skarżących wskazał następujące zarzuty: 1. naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia istotnych okoliczności sprawy, co skutkowało uznaniem, że budynek położony przy ul. [...] w [...] stanowi część średniowiecznego układu urbanistycznego miejscowości [...]; 2. naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia istotnych okoliczności sprawy, co skutkowało uznaniem, że prace planowane przez Skarżących w zakresie budynku położonego przy ul. [...] w [...] będzie skutkować naruszeniem średniowiecznego układu urbanistycznego miejscowości [...]; 3. naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt. 1 i 2 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 39 ust. 3 i 4 ustawy Prawo budowlane oraz art. 10a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy postanowienia Organu I instancji pomimo tego, że Organ I instancji bezpodstawnie odmówił uzgodnienia zamierzenia inwestycyjnego Skarżących dotyczącego budynku położonego przy ul. [...] w [...]; 4. naruszenie art. 10a ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez błędną interpretację polegającą na braku przyjęcia, iż ww. przepis art. 10a ustawy z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w żaden sposób nie odnosi się do etapu poprzedzającego wykonywanie robót budowlanych. Strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości skarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r., poz. 137), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.). sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem - w ocenie Sądu- zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] października 2021r., utrzymujące w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, z dnia [...] czerwca 2021r., odmawiające uzgodnienia zamierzenia inwestycyjnego polegającej na budowie budynku usługowo mieszkalnego wraz z urządzeniami budowlanymi i infrastrukturą techniczną: instalacja energetyczna z projektowanego zestawu złączowo-pomiarowego, instalacja kanalizacji deszczowej do istniejącego szczelnego zbiornika, budowa utwardzenia dojścia, miejsca do gromadzenia odpadów stałych oraz rozbiórką istniejącego budynku mieszkalno-usługowego, zlokalizowanego na działce ewid. nr [...] oraz części działki ewid. nr [...] w miejscowości [...]. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego działki nr ew. [...] oraz [...] w miejscowości [...], zlokalizowane są na obszarze ujętym w wojewódzkiej ewidencji zabytków Gminy [...] jako układ urbanistyczny historycznego centrum miejscowości [...]. Jednocześnie budynek przy ul. [...] ujęty jest w gminnej oraz wojewódzkiej ewidencji zabytków. W tym miejscu podkreślić trzeba, że umieszczając zabytek w gminnej ewidencji zabytków, organ gminy urzędowo stwierdził zatem, że obiekt ten charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony nieruchomości (por. wyroki NSA: z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. II OSK 2189/13, z dnia 18 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 1446/16, CBOSA). W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednocześnie przyjmuje się, że ujęcie zabytku nieruchomego w gminnej ewidencji jest aktem, który podlega kognicji sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 14 września 2012 r. sygn. II OSK 1950/12). Dla terenu objętego przedmiotowymi działkami nie został uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, jednocześnie wobec niego toczy się postępowanie w sprawie wpisu do rejestru zabytków średniowiecznego układu urbanistycznego miejscowości [...]. Budynek mieszkalno-usługowy przy ul. [...], datowany na początek XX wieku, wybudowany w tradycyjnej technologii murowanej i drewnianej, przewidziany do rozbiórki, znajduje się w pierwszej linii zabudowy ul. [...], która z kolei położona jest w ścisłym centrum historycznej zabudowy miejscowości [...]. W pierwszej kolejności należy wskazać, co wynika z orzecznictwa i doktryny, że organ administracyjny, w danym przypadku - organ ochrony konserwatorskiej, rozstrzyga uznaniowo w postępowaniu uzgodnieniowym. Co oczywiście nie oznacza dowolności. Uprawnienie organu administracji do wydawania decyzji o charakterze uznaniowym nie zwalnia bowiem tego organu z obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji o treści przekonującej pod względem prawnym i faktycznym. Organ administracyjny jest zobowiązany zatem do wyjaśnienia czym kierował się podejmując określone rozstrzygnięcie, jakie okoliczności skłoniły go do wydania danej decyzji, w sprawie niniejszej - postanowienia. Zdaniem Sądu powyższemu obowiązkowi organ bez wątpienia sprostał. Sąd zauważa, że stosownie do treści art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Jak zauważa się w doktrynie niezaskarżone lub też utrzymane w mocy postanowienie odmawiające uzgodnienia wniosku w danym zakresie wiąże organ załatwiający sprawę o pozwolenie na budowę (lub rozbiórki), który jest zobligowany wówczas orzec o odmowie pozwolenia na budowę. Uzgodnienie w formie postanowienia ma charakter stanowczy, a nie opiniodawczy, zarówno w kwestii orzeczenia pozytywnego czy też negatywnego, jak i w zakresie określonych w nim warunków (A. Kosicki [w:] Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany, red. A. Plucińska-Filipowicz, M. Wierzbowski, LEX/el. 2021, art. 39). Podkreślenia wymaga, że uzgodnienie stanowi kwalifikowaną formę współdziałania organów przy wydawaniu decyzji administracyjnej, gdyż odmowa uzgodnienia ze strony organu współdziałającego ma ten skutek prawny, że organ decyzyjny nie może wydać decyzji uwzględniającej wniosek inwestora. Przypomnienia wymaga, że z art. 4 pkt 1-3 ustawy o ochronie zabytków wynika zaś, że ochrona zabytków, która należy do zadań organów konserwatorskich, polega w szczególności na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie; zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków; udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. ustawy, ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania, zabytki nieruchome będące, w szczególności dziełami architektury i budownictwa. Stosownie do brzmienia art. 3 pkt 2 w związku z pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zabytkiem nieruchomym jest nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Nie ulega wątpliwości, że do form ochrony konserwatorskiej należy min. wpis do gminnej i wojewódzkiej ewidencji zabytków. Należy zgodzić, ze zdaniem organów konserwatorskich, że niedopuszczalne jest uzgodnienie konserwatorskie rozbiórki obiektu ujętego w gminnej ewidencji zabytków, stanowiący wartościowy element zabytkowego układu urbanistycznego, zlokalizowanego w ścisłym centrum historycznym miejscowości. Jednocześnie organy odniosły się do kwestii stanu technicznego przedmiotowego budynku, przywołując w tym względzie wnioski ekspertyzy technicznej opracowanej przez mgr inż. P.P. w maju 2014r., z której wynika niedostateczny, a w wielu miejscach zły stan techniczny obiektu, zalecające jego rozbiórkę z uwagi na koszty wykonania wzmocnień, wymian i zabezpieczeń ( przekraczający koszt wzniesienia nowego budynku). Jednak organy zasadnie wskazały, że względy ekonomiczne nie są determinanta działań mających na celu ochronę zabytkowej substancji. Sąd w tej kwestii zgadza się z poglądami wyrażanymi w judykaturze, wedle których, zły stan techniczny obiektu, który stanowić może wystarczające uzasadnienie do jego rozbiórki ze względu na przepisy ustawy - Prawo budowlane, nie jest okolicznością decydującą z perspektywy uzgodnienia rozbiórki budynku przez organy konserwatorskie. Okoliczność taką stanowi zachowanie przez obiekt wartości zabytkowych, które by się temu sprzeciwiały. Wartość użytkowa obiektu jest wypadkową jego zużycia technicznego, niemniej nie odpowiada mu w pełni, co powoduje, że obiekt pozbawiony całkowicie właściwości użytkowych, może niekiedy pozostawać w takim stopniu zużycia, że wymagane jest jego zachowanie jako obiektu zdolnego w dalszym ciągu posiadać wartości przynależne zabytkowi (por. wyroki NSA: z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 896/16; z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 712/18, dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej "CBOSA"). Należy przypomnieć, że stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, przedmiotem ochrony i opieki pozostają zabytki (w tym nieruchome) niezależnie od stanu swojego zachowania. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 25 czerwca 2014 r. (sygn. akt II OSK 182/13) przepis ten "(...) ma charakter ogólny i podlega zastosowaniu przy wykładni art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W tym kontekście jedynie techniczna możliwość zachowania obiektu zabytkowego w stanie pozwalającym na utrzymanie jego wartości zabytkowych ma charakter decydujący w niniejszym postępowaniu. Nie jest nim natomiast ocena opłacalności prowadzenia prac przy zabytku dająca możliwość jego zachowania odnoszona do kosztów ekonomicznych tego przedsięwzięcia. Poza tym Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko, zgodnie z którym, stosownie do art. 89 pkt 2 u.o.z.o.z. organy konserwatorskie są organami wyspecjalizowanymi, samodzielnie uprawnionymi do oceny, jaka ingerencja w zabytek jest dopuszczalna i jak należy go chronić. Oznacza to, że organ ochrony zabytków w oparciu o posiadaną wiedzę i doświadczenie może dokonywać ocen w zakresie będącym przedmiotem rozpoznania. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy podkreślić, że wbrew zarzutom skargi, w sprawie dokładnie ustalono stan faktyczny sprawy, rozstrzygnięcie uwzględnia cały materiał dowodowy, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organy konserwatorskie w sposób wystarczająco przekonywujący przedstawiły swoje stanowisko, które jak już wspomniano wcześniej nie nosiło znamion dowolności a oparte było na ocenie wynikającej z ustalonego stanu faktycznego sprawy, doświadczenia i wiedzy organu administracyjnego z zakresu ochrony zabytków. Odnosząc się zaś do kwestii toczącego się postępowania o wpis do rejestru zabytków średniowiecznego układu urbanistycznego miejscowości [...], w skład którego wchodzą działki objęte zamierzeniem inwestycyjnym, to wskazać trzeba ,że nie mają one bezpośredniego wpływu na niniejsze postępowanie uzgodnieniowe. Wyjaśnienia wymaga, że celem regulacji art. 10a ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jest tymczasowe uregulowanie sytuacji "zabytku" względem którego wszczęto postępowanie o wpis do rejestru zabytków. Na podstawie wskazanej normy prawnej w okresie pomiędzy wszczęciem postępowania ,a jego ostatecznym zakończeniem ( co w sprawie niniejszej nie miało miejsca) automatycznie i bezwarunkowo zostają wstrzymane wszelkie prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane oraz inne działania, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisywanego do rejestru (obiektu lub obszaru). Z art. 10a przywołanej ustawy nie wynika jednak zakaz prowadzenia postępowań administracyjnych, w tym postępowania uzgodnieniowego o którym mowa w art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego. Strona może zatem starać się o pozyskanie pozwolenia np. na budowę, rozbiórkę, itp. jednakże jego uzyskanie nie będzie jej uprawniało do realizacji zatwierdzonych robót budowlanych. Wobec powyższego niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 8 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. Przy ich wydaniu zostały wzięte pod uwagę wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, zaś ich uzasadnienia nie budzą zastrzeżeń merytorycznych. Organy wyczerpująco wyjaśniły i uzasadniły przyczyny odmowy udzielenia zgody na rozbiórkę budynku. Zdaniem Sądu, ustalenia i argumentacja organów przedstawiona w zaskarżonych postanowieniach była przy tym prawidłowa i zgodna z przepisami ustawy o ochronie zabytków. Z powyższych względów, Sąd uznając skargę za niezasadną, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U z 2022r., poz.329), orzekł jak w sentencji wyroku. Natomiast mając na uwadze treść przepisu art. 119 ust. 4 p.p.s.a., Sąd jej rozpoznanie skierował do trybu uproszczonego.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI