VII SA/Wa 2535/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2022-02-11
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanezgłoszenie robót budowlanychmilczące załatwienie sprawymilcząca zgodastwierdzenie nieważnościKPAczynność materialno-technicznaakt administracyjnypostępowanie administracyjnesąd administracyjny

Podsumowanie

WSA w Warszawie oddalił skargę na postanowienie GINB o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności milczącego załatwienia zgłoszenia budowy, uznając, że zgłoszenie robót budowlanych nie jest milczącym załatwieniem sprawy w rozumieniu KPA, a przepisy o milczącym załatwieniu nie mają zastosowania do zgłoszeń dokonanych przed wejściem w życie nowelizacji KPA.

Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności milczącego załatwienia sprawy, polegającego na braku sprzeciwu organu na zgłoszenie budowy z 2014 r. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że zgłoszenie robót budowlanych nie jest milczącym załatwieniem sprawy w rozumieniu KPA, a przepisy o milczącym załatwieniu nie mają zastosowania do zgłoszeń sprzed nowelizacji KPA z 2017 r. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.

Sprawa dotyczyła skargi M. B. i B. B. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), które utrzymało w mocy postanowienie Wojewody o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności milczącego załatwienia sprawy. Problem sprowadzał się do tego, czy brak sprzeciwu organu na zgłoszenie robót budowlanych z 2014 r. można uznać za milczącą zgodę w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA), a w konsekwencji, czy można wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności takiego milczącego załatwienia. Organy administracji uznały, że zgłoszenie robót budowlanych jest czynnością materialno-techniczną, a nie wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego, a brak sprzeciwu nie jest aktem administracyjnym podlegającym stwierdzeniu nieważności. Ponadto, podkreślono, że instytucja milczącego załatwienia sprawy została wprowadzona do KPA w 2017 r., a zgłoszenie miało miejsce w 2014 r., co wyklucza jej zastosowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając argumentację organów. Sąd wskazał, że zgłoszenie w trybie Prawa budowlanego nie jest wnioskiem w rozumieniu KPA, a jego milczące przyjęcie jest czynnością materialno-techniczną. Jedynym aktem administracyjnym jest ewentualny sprzeciw. Ponadto, przepisy o milczącym załatwieniu sprawy (art. 122a i nast. KPA) mają zastosowanie tylko wtedy, gdy przepis szczególny tak stanowi, a Prawo budowlane takiego odesłania nie zawiera. Dodatkowo, sprawa została wszczęta przed wejściem w życie nowelizacji KPA, co oznacza stosowanie przepisów w brzmieniu dotychczasowym.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, brak sprzeciwu organu na zgłoszenie robót budowlanych nie stanowi milczącego załatwienia sprawy w rozumieniu KPA, a tym samym nie może być przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności.

Uzasadnienie

Zgłoszenie robót budowlanych jest czynnością materialno-techniczną, a nie wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Brak sprzeciwu jest jedynie zgodą na podjęcie robót z mocy prawa, a nie aktem administracyjnym. Ponadto, przepisy o milczącym załatwieniu sprawy (art. 122a i nast. KPA) wymagają wyraźnego odesłania w przepisie szczególnym, którego Prawo budowlane nie zawiera. Dodatkowo, instytucja milczącego załatwienia sprawy została wprowadzona po dacie dokonania zgłoszenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

k.p.a. art. 61a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do odmowy wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, w tym z powodu braku aktu administracyjnego mogącego być przedmiotem weryfikacji.

u.p.b. art. 30 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Reguluje zgłoszenie zamiaru przystąpienia do wykonania robót budowlanych.

u.p.b. art. 30 § ust. 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Określa termin na wniesienie sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej i możliwość przystąpienia do robót w przypadku braku sprzeciwu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 122a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Stanowi, że sprawa może być załatwiona milcząco, jeżeli przepis szczególny tak stanowi.

k.p.a. art. 122a § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Definiuje milczące załatwienie sprawy jako brak wydania decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie albo brak wniesienia sprzeciwu w drodze decyzji.

k.p.a. art. 122g

Kodeks postępowania administracyjnego

Odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów o wznowieniu postępowania oraz o uchyleniu, zmianie i stwierdzeniu nieważności decyzji do spraw załatwionych milcząco.

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw art. 1 pkt 30

Wprowadziła instytucję milczącego załatwienia sprawy do KPA.

Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw art. 16

Przepis przejściowy dotyczący stosowania przepisów KPA w brzmieniu dotychczasowym do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa utrzymania w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy rozstrzygnięcia co do istoty sprawy.

k.p.a. art. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zakres zastosowania KPA.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez WSA.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zgłoszenie robót budowlanych nie jest wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w rozumieniu KPA. Brak sprzeciwu organu na zgłoszenie robót budowlanych jest czynnością materialno-techniczną, a nie aktem administracyjnym podlegającym stwierdzeniu nieważności. Przepisy o milczącym załatwieniu sprawy (art. 122a i nast. KPA) wymagają wyraźnego odesłania w przepisie szczególnym, którego Prawo budowlane nie zawiera. Instytucja milczącego załatwienia sprawy została wprowadzona do KPA po dacie dokonania zgłoszenia robót budowlanych, co wyklucza jej zastosowanie na podstawie przepisów przejściowych.

Odrzucone argumenty

Zastosowanie przepisów o milczącym załatwieniu sprawy (art. 122a i nast. KPA) do zgłoszenia robót budowlanych w przypadku braku sprzeciwu organu. Milczące załatwienie sprawy w postaci braku sprzeciwu organu na zgłoszenie robót budowlanych jest aktem administracyjnym, który może być przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności.

Godne uwagi sformułowania

zgłoszenie robót budowlanych jest wyłącznie czynnością materialno-techniczną, która wywołuje skutki procesowe, jednak nie wszczyna postępowania w rozumieniu art. 61 k.p.a. Niewniesienie sprzeciwu przez organ faktycznie oznacza więc wyrażenie zgody na wykonanie określonych w zgłoszeniu prac, przy czym nie jest to rozstrzygnięcie co do istoty sprawy w rozumieniu art. 104 k.p.a. Dopiero wniesienie sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej byłoby pierwszym indywidualnym aktem władczym organu w sprawie, który podlega zaskarżeniu zgodnie z przepisami k.p.a. Instytucja milczącego załatwienia sprawy znajdzie zastosowanie tylko wtedy, gdy przepis prawa materialnego wyraźnie tak będzie stanowił. zgłoszenie w trybie art. 30 Prawa budowlanego nie jest wnioskiem (podaniem) w rozumieniu art. 61 k.p.a., które wymaga załatwienia przez organ jako sprawy administracyjnej. Milczenie organu, czyli niewyrażenie sprzeciwu w formie decyzji, uprawnia do podjęcia robót budowlanych bezpośrednio z mocy prawa, a nie w wyniku konkretyzacji normy prawnej w drodze aktu administracyjnego.

Skład orzekający

Joanna Gierak-Podsiadły

przewodniczący

Izabela Ostrowska

sprawozdawca

Grzegorz Rudnicki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących zgłoszenia robót budowlanych oraz zastosowanie przepisów KPA o milczącym załatwieniu sprawy, w tym kwestie proceduralne związane z możliwością wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zgłoszenia robót budowlanych i zastosowania przepisów KPA wprowadzonych nowelizacją w 2017 r. do zdarzeń sprzed tej daty.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa wyjaśnia istotne rozróżnienie między czynnością materialno-techniczną a aktem administracyjnym w kontekście Prawa budowlanego i KPA, co ma znaczenie praktyczne dla inwestorów i organów administracji.

Zgłoszenie budowy bez sprzeciwu to nie milcząca zgoda? WSA wyjaśnia kluczowe różnice w prawie budowlanym.

Sektor

budownictwo

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

VII SA/Wa 2535/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-02-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Grzegorz Rudnicki
Izabela Ostrowska /sprawozdawca/
Joanna Gierak-Podsiadły /przewodniczący/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 1255/22 - Wyrok NSA z 2025-01-28
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 61a § 1, art. 122a, art. 122c, art. 122g
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 30
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędziowie sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.),, sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. B. i B. B. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności milczącego załatwienia sprawy oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2021 r., znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB", "organ II instancji") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia [...] na postanowienie Wojewody [...] (dalej: "organ I instancji") z dnia [...] sierpnia 2021 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że w dniu 22 czerwca 2021 r. do organu I instancji wpłynął wniosek [...] (dalej: "wnioskodawcy") o stwierdzenie nieważności milczącego załatwienia sprawy – niewniesienia przez Starostę [...] sprzeciwu w sprawie zgłoszenia z dnia 17 marca 2014 r. o planowanym przystąpieniu do wykonania robót budowlanych polegających na budowie parterowego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 35 m2 w istniejącym siedlisku rolniczym na terenie działek nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...].
Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Wojewoda [...] postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Wnioskodawcy złożyli zażalenie na wskazane rozstrzygnięcie wskazując na błędne uznanie przez organ, że do instytucji zgłoszenia robót budowlanych nie mają zastosowania przepisy dotyczące milczącego załatwienia sprawy. Po jego rozpoznaniu GINB postanowieniem z [...] września
2021 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wojewody [...].
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że samo złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. Podkreślił, że odmowa wszczęcia postępowania może nastąpić w razie, m. in. braku legitymacji do złożenia wniosku czy brak zdolności do czynności prawnych, bądź gdy w obrocie prawnym brak jest aktu administracyjnego mogącego być przedmiotem weryfikacji. Wyjaśnił, że pismem z 17 marca 2014 r. [...] zgłosił, w trybie art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 - według stanu na dzień złożenia zgłoszenia), zamiar przystąpieniu do wykonywania robót budowlanych polegających na budowie parterowego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 35 m2 w istniejącym siedlisku rolniczym na terenie działek nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...]. Powyższe zgłoszenie zostało przyjęte bez sprzeciwu. Równocześnie organ odwoławczy wskazał, że zgłoszenie przewidziane przez Prawo budowlane jest wyłącznie czynnością materialno-techniczną, która wywołuje skutki procesowe, jednak nie wszczyna postępowania w rozumieniu art. 61 k.p.a. Niewniesienie sprzeciwu przez organ faktycznie oznacza więc wyrażenie zgody na wykonanie określonych w zgłoszeniu prac, przy czym nie jest to rozstrzygnięcie co do istoty sprawy w rozumieniu art. 104 k.p.a. Oznacza to, że organ, który nie wnosi sprzeciwu nie jest obowiązany wydać jakąkolwiek decyzję administracyjną. Dopiero wniesienie sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej byłoby pierwszym indywidualnym aktem władczym organu w sprawie, który podlega zaskarżeniu zgodnie z przepisami k.p.a.
GINB w swoim rozstrzygnięciu wyjaśnił, że instytucja milczącego załatwienia sprawy (dział II rozdział 8a k.p.a.) została wprowadzona do Kodeksu postępowania administracyjnego na podstawie art. 1 pkt 30 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), która weszła w życie 1 czerwca 2017 r., a więc 3 lata po dokonaniu zgłoszenia zamiaru budowy przez [...]. Jak podkreślił organ, instytucja ta ma charakter ramowy, podstawę prawną do jej zastosowania do konkretnych spraw stanowi przepis prawa materialnego. Instytucja milczącego załatwienia sprawy znajdzie zastosowanie tylko wtedy, gdy przepis prawa materialnego wyraźnie tak będzie stanowił. GINB uznał, że tryb określony w rozdziale 8a k.p.a. nie ma zastosowania do instytucji zgłoszenia określonej w Prawie budowlanym (w przypadku braku wniesienia sprzeciwu). Wyjaśnił, że art. 71 Prawa budowlanego regulujący instytucję zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego nie zawiera wyraźnego odesłania do art. 122a k.p.a. Nie wynika z niego zatem, że brak wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszonych robót budowlanych stanowi milczące załatwienie sprawy, o którym mowa w art. 122a k.p.a. Co więcej, jak podniósł organ II instancji k.p.a. znajduje zastosowanie w tych sprawach, w których wystąpią okoliczności określone w art. 1 k.p.a. Brak jest w dalszych przepisach tej ustawy wyraźnego wskazania, że k.p.a. (w zakresie, w jakim reguluje problematykę wydawania przez organ decyzji administracyjnej) znajduje zastosowanie tylko wtedy, gdy przepis szczególny tak stanowi. Taki wymóg został natomiast wyraźnie wskazany odnośnie instytucji milczącego załatwienia sprawy.
Na zakończenie swoich rozważań organ odwoławczy zacytował wyrok sądu administracyjnego, z którego wynika wprost, że skoro milczenie organu upoważnia inwestora do podjęcia robót budowlanych z mocy prawa, nie dochodzi do wydania decyzji administracyjnej, a tym samym nie może zostać wszczęte postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności, które może dotyczyć jedynie ostatecznej decyzji administracyjnej. W realiach niniejszej sprawy wobec braku wniesienia sprzeciwu w formie decyzji administracyjnej w odniesieniu do zgłoszenia budowy parterowego budynku, nie ma podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.
Skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli [...], domagając się jego uchylenia, uchylenia rozstrzygnięcia organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie pełnomocnik skarżących zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie:
- art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zw. z art. 122a § 1 i 2 pkt 2 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że do instytucji zgłoszenia robót budowlanych nie mają zastosowania przepisy dotyczące milczącego załatwienia sprawy uregulowane w k.p.a. (art. 122a k.p.a. i następne),
- art. 61a § 1 w zw. z art. 122g k.p.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że milczące załatwienia sprawy - niewniesienie przez Starostę [...] sprzeciwu w sprawie zgłoszenia skarżących - nie stanowi aktu administracyjnego mogącego być przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności, czego konsekwencją była odmowa wszczęcia postępowania,
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji zamiast jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewodę [...], w sytuacji, gdy postanowienie to zostało wydane z naruszeniem: art 30 ust. 5 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że do instytucji zgłoszenia robót budowlanych nie mają zastosowania przepisy dotyczące milczącego załatwienia sprawy uregulowane w k.p.a. (art. 122a k.p.a. i następne); art. 61 a § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na odmowie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie; a także art. 61 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, podczas gdy zostały spełnione przesłanki do wszczęcia postępowania oraz art. 122a § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, podczas gdy były uzasadnione podstawy do jego zastosowania.
W uzasadnieniu pełnomocnik skarżących rozwinął powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.
Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2019r., utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2021r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności milczącego załatwienia sprawy- niewniesienia przez Starostę [...] sprzeciwu w sprawie zgłoszenia z dnia 17 marca 2014r. zamiaru wykonania robót budowlanych.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 61a § 1 kpa, który legł u podstaw zaskarżonego postanowienia, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego w oparciu o art. 61a § 1 kpa jest zatem możliwe przy zaistnieniu przeszkód o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności można wydać z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych tj. gdy żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji, która jeszcze nie została wydana, która została w określonym trybie wyeliminowana z obrotu prawnego, jak również, gdy podmiot żądający wszczęcia nie ma legitymacji strony.
Należy podkreślić, że złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jeszcze nie uruchamia postępowania w tym trybie; konieczne jest zbadanie przez właściwy organ, czy wniosek ten może spowodować wszczęcie, a to sprowadza się do oceny (na etapie wstępnym – przed formalnym uruchomieniem postępowania), czy został on złożony przez stronę postępowania i, czy nie zachodzą żadne inne przeszkody natury przedmiotowej uniemożliwiające prowadzenie takiego postępowania.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozpoczęte na żądanie strony składa się z dwóch etapów. Pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia tego postępowania, drugi zaś – postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1366/09). Należy podkreślić, że złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jeszcze nie uruchamia postępowania w tym trybie; konieczne jest zbadanie przez właściwy organ, czy wniosek ten może spowodować wszczęcie, a to sprowadza się do oceny (na etapie wstępnym – przed formalnym uruchomieniem postępowania), czy został on złożony przez stronę postępowania i, czy nie zachodzą żadne inne przeszkody natury przedmiotowej uniemożliwiające prowadzenie takiego postępowania.
Przepis art. 61a § 1 k.p.a. stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego m.in. w sytuacji, gdy brak jest w obrocie prawnym aktu administracyjnego mogącego być przedmiotem weryfikacji.
W przedmiotowej sprawie w dniu 17marca 2014 r., w trybie art. 30 Prawa budowlanego dokonano zgłoszenie zamiaru budowy parterowego budynku gospodarczego o powierzchni zabudowy do 35 m2 w istniejącym siedlisku rolniczym na terenie działek nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...].
Starosta Nowodworski nie wniósł sprzeciwu w sprawie zgłoszenia z dnia 17 marca 2014 r. o planowanym przystąpieniu do wykonania robót budowlanych.
Pismem z dnia 22 czerwca 2021 r. [...] powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wnieśli o stwierdzenie nieważności milczącej zgody Starosty [...] polegającej na nie wniesieniu sprzeciwu w drodze decyzji wobec złożonego przez zgłoszenia budowy budynku gospodarczego.
Wyjaśnienia wymaga, że w art. 30 Prawa budowlanego uregulowana została instytucja zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych. Tytułem wstępu należy zaznaczyć, iż w myśl art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, zasadą jest, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31.. W przepisie art. 30 ust. Prawa budowlanego określono natomiast, w jakich przypadkach roboty budowlane nie wymagają co prawda uzyskania pozwolenia na budowę, ale konieczne jest zgłoszenie określonych w tym przepisie robót budowlanych właściwemu organowi. W myśl art. 30 ust. 5 przedmiotowej ustawy, zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Organ administracji architektoniczno-budowlanej w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia, może, w drodze decyzji, wnieść sprzeciw. Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu w tym terminie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że zgłoszenie w trybie art. 30 Prawa budowlanego nie jest wnioskiem (podaniem) w rozumieniu art. 61 k.p.a., które wymaga załatwienia przez organ jako sprawy administracyjnej. Jest to w istocie oświadczenie woli inwestora o zamiarze przystąpienia do realizacji konkretnej inwestycji budowlanej, a jego milczące przyjęcie przez właściwy organ jest zwykłą czynnością materialno-techniczną. Do zgłoszenia mają zastosowanie tylko reguły określone w ustawie Prawo budowlane, a jedynym postępowaniem administracyjnym prowadzonym przez organ po jego dokonaniu jest postępowanie w sprawie sprzeciwu, które podejmuje z urzędu, i to tylko wtedy, gdy dojdzie do przekonania, że zachodzą ustawowe przesłanki jego wydania. Milczenie organu, czyli niewyrażenie sprzeciwu w formie decyzji, uprawnia do podjęcia robót budowlanych bezpośrednio z mocy prawa, a nie w wyniku konkretyzacji normy prawnej w drodze aktu administracyjnego Natomiast jeżeli organ zdecyduje się wnieść sprzeciw (w trybie np. art. 30 ust. 5c lub ust. 6 ustawy), to następuje wszczęcie z urzędu postępowania regulowanego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Dopiero sprzeciw jest decyzją administracyjną, do której zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (vide: wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 sierpnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wr 58/18, LEX nr 2570224; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 629/17, LEX nr 2428473, wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 stycznia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 679/17, LEX nr 2562114). Skoro milczenie organu uprawnia inwestora do podjęcia robót budowlanych z mocy prawa, nie dochodzi do wydania decyzji administracyjnej, a tym samym nie może zostać wszczęte postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności, które może dotyczyć jedynie ostatecznej decyzji administracyjnej (por: wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1403/16, LEX nr 2287114).
Ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw. (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), która weszła w życie w dniu 1 czerwca 2017 r., znowelizowano Kodeks postępowania administracyjnego. W ramach powyższej nowelizacji na mocy art. 1 pkt 30 wprowadzono m.in. instytucję milczącego załatwienia sprawy, dodając w Dziale II Rozdział 8a pt. "Milczące załatwienie sprawy".
W myśl art. 122a § 1 k.p.a. sprawa może być załatwiona milcząco, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. § 2 z kolei stwierdza, że sprawę uznaje się za załatwioną milcząco w sposób w całości uwzględniający żądanie strony, jeżeli w terminie miesiąca od dnia doręczenia żądania strony właściwemu organowi administracji publicznej albo innym terminie określonym w przepisie szczególnym organ ten:
1) nie wyda decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (milczące zakończenie postępowania) albo
2) nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji (milcząca zgoda).
Według art. 122g k.p.a. do spraw załatwionych milcząco przepisy rozdziałów 12 i 13 w dziale II stosuje się odpowiednio. Przyjmuje się, że skutek wydania decyzji ostatecznej powstał w terminie czternastu dni od dnia upływu terminu, o którym mowa w art. 122c § 1. Cytowany przepis odsyła więc do stosowanych odpowiednio przepisów Kodeksu o wznowieniu postępowania (art. 145 i n.) oraz o uchyleniu, zmianie oraz stwierdzeniu nieważności decyzji (art. 154 i n.).
W uzasadnieniu do ww. nowelizacji (Sejm RP VIII kadencji, nr druku: 1183), przy uwagach dotyczących art. 122g k.p.a., wskazano m.in. że milczące załatwienie sprawy, jako szczególny sposób jej rozstrzygnięcia, nie podlega zaskarżeniu na ogólnych zasadach k.p.a. ani w drodze skargi do sądu administracyjnego (niezmieniony katalog aktów, czynności i zaniechań podlegających kontroli sądów administracyjnych - art. 3 § 2 p.p.s.a.). W tym przypadku nie mamy bowiem do czynienia z decyzją ani z innym aktem lub czynnością, która mogłaby stać się przedmiotem postępowania odwoławczego albo kontroli sądu administracyjnego. Na potrzeby weryfikacji legalności działania administracji, w tym także implementowania wyniku sądowej kontroli milczącego załatwienia sprawy, niezbędne jest więc stworzenie możliwości "reaktywowania" milcząco załatwionej sprawy poprzez jej ponowne rozpatrzenie i wydanie decyzji. Dlatego, w szczególności w przypadkach, o których mowa w art. 145, art. 154, art. 155, art. 156 czy art. 161 k.p.a. właściwy organ mógłby - odpowiednio - uchylić lub zmienić rozstrzygnięcie sprawy (które nastąpiło w trybie art. 122a i n. k.p.a.), albo stwierdzić jego nieważność.
W świetle powyższych wywodów odnoszących się do instytucji zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 Prawa budowlanego oraz nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego z 7 kwietnia 2017 r., wprowadzającej instytucję milczącego załatwienia sprawy, w ocenie Sądu istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy przepisy Działu II Rozdziału 8a Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie do instytucji zgłoszenia robót budowlanych uregulowanej w Prawie budowlanym (w przypadku braku sprzeciwu).
Wniesienie sprzeciwu, na co trafnie zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 grudnia 2013 r. sygn. akt II OSK 1798/12 , nie jest poprzedzone postępowaniem jurysdykcyjnym, albowiem organ opiera się tylko na materiale dokumentacyjnym dostarczonym przez stronę wraz ze zgłoszeniem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie dopiero od wydania decyzji o sprzeciwie. Decyzję tę organ wydaje w postępowaniu administracyjnym wszczętym z urzędu, gdy ustali zaistnienie ustawowych przesłanek do wniesienia sprzeciwu (wyrok NSA z 4 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2394/12).
Zauważyć bowiem trzeba, że ustawodawca w art. 30 ust 5 Prawa budowlanego nie posłużył się wyraźnym sformułowaniem "milcząca zgoda" czy "milczące załatwienie sprawy". Nadto w świetle art. 122a § 1 k.p.a., który otwiera drogę do stosowania instytucji milczącego załatwienia sprawy, sprawa może być załatwiona milcząco, jeżeli przepis szczególny tak stanowi. Zatem, tryb określony w rozdziale 8a Kodeksu postępowania administracyjnego znajdzie zastosowanie dopiero wówczas, gdy ustawodawca w przepisach prawa materialnego zamieści wyraźne odesłanie do omawianej regulacji prawnej. Tymczasem, w art. 30 ust 5 Prawa budowlanego brak takiego odesłania. W konsekwencji zatem brak jest więc przesłanek do stosowania w rozpatrywanej sprawie przepisów rozdziału 8a k.p.a.
Już tylko z omawianych przyczyn rozstrzygnięcie organów odmawiające wszczęcia postepowania w sprawie stwierdzenia nieważności uznać należy za prawidłowe.
Na marginesie podkreślić także należy, że zgłoszenie robót budowlanych będące przedmiotem sporu w niniejszej sprawie zostało przyjęte w dniu 17 marca 2014r., tj. przed 1 czerwca 2017 r., a więc przed wprowadzeniem do Kodeksu postępowania administracyjnego instytucji milczącego załatwienia sprawy. W myśl art. 16 omawianej nowelizacji z dnia 7 kwietnia 2017 r. do postepowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczna decyzja lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej (tj. Kodeksu postępowania administracyjnego) w brzmieniu dotychczasowym. Dokonując wykładni a minori ad maius, tym bardziej do postępowań wszczętych i zakończonych przed wejściem w życie nowelizacji (a taka sytuacja ma miejsce w niniejsze sprawie) stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w brzmieniu sprzed nowelizacji. W świetle niniejszego przepisu należy uznać, że Rozdział 8a Działu II k.p.a. ma zastosowanie do spraw załatwianych milczącą, których wszczęcie nastąpiło po dniu wejścia w życie omawianej nowelizacji, a więc po 1 czerwca 2017 r.
W niniejszej sprawie zgłoszenie robót budowlanych zostało przyjęte przed 1 czerwca 2017 r., a więc nie mają do niego zastosowania przepisy omawianej ustawy nowelizacyjnej, tym, samym brak jest możliwości zastosowania art. 122g k.p.a i wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności omawianego milczącego załatwienia sprawy.
Organy zatem prawidłowo odmówiły w trybie art. 61a k.p.a. wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku skarżących.
Dlatego też, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę