VII SA/WA 2477/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-04-05
NSAbudowlaneWysokawsa
pozwolenie wodnoprawnekodeks postępowania administracyjnegowyjaśnienie treści decyzjiwygaszenie decyzjistwierdzenie nieważnościWody Polskiekontrola sądowaprawo wodne

WSA uchylił postanowienie o stwierdzeniu nieważności wyjaśnienia treści wygaszonej decyzji wodnoprawnej, uznając, że wyjaśnienie takie jest dopuszczalne.

Sprawa dotyczyła uchylenia postanowienia stwierdzającego nieważność postanowienia wyjaśniającego treść wygaszonej decyzji wodnoprawnej. Sąd uznał, że wyjaśnienie treści wygaszonej decyzji jest dopuszczalne, jeśli może mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony, nawet po wygaśnięciu decyzji. Organy Wód Polskich błędnie uznały takie wyjaśnienie za rażące naruszenie prawa, co doprowadziło do uchylenia ich postanowień.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Prezesa Wód Polskich, które utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich o stwierdzeniu nieważności postanowienia Starosty K. z 2016 r. Postanowieniem tym Starosta wyjaśnił treść decyzji z 2013 r. udzielającej pozwolenia wodnoprawnego. Organy Wód Polskich uznały, że wyjaśnienie treści decyzji, która wcześniej została wygaszona, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 113 § 2 k.p.a.). Sąd administracyjny nie podzielił tego stanowiska. Wskazał, że instytucja wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji (art. 113 § 2 k.p.a.) może być stosowana również do decyzji wygaszonej, jeśli sposób rozumienia jej treści może mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony, nawet po utracie mocy obowiązującej decyzji. Sąd powołał się na analogiczne rozumowanie w kontekście stwierdzania nieważności wygaszonej decyzji. Ponieważ organy Wód Polskich nie rozpoznały merytorycznych podstaw wniosku o stwierdzenie nieważności, sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, dopuszczalne jest wyjaśnienie treści wygaszonej decyzji, jeśli sposób jej rozumienia może mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony, nawet po utracie mocy obowiązującej decyzji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wygaśnięcie decyzji nie pozbawia możliwości wyjaśnienia jej treści, jeśli wyjaśnienie to może mieć konsekwencje prawne dla strony, np. w kontekście nałożonych kar administracyjnych. Analogiczne rozumowanie stosuje się w przypadku stwierdzania nieważności wygaszonej decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

k.p.a. art. 113 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Rażące naruszenie prawa musi być oczywiste i sprzeczne z normą prawną.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

P.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyjaśnienie treści wygaszonej decyzji jest dopuszczalne, jeśli może mieć wpływ na prawa i obowiązki strony. Wyjaśnienie treści wygaszonej decyzji nie stanowi rażącego naruszenia prawa.

Odrzucone argumenty

Wyjaśnienie treści wygaszonej decyzji stanowi rażące naruszenie prawa i powinno skutkować stwierdzeniem nieważności.

Godne uwagi sformułowania

Wyjaśnienie wątpliwości co do treści decyzji nie może prowadzić do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, ani też powodować merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia. Nie można wykluczyć możliwości wyjaśnienia treści wygaszonej decyzji na podstawie art. 113 § 2 k.p.a., jeżeli wyjaśnienie dotyczy rozstrzygnięcia decyzji, a określony sposób jego rozumienia może mieć wpływ na ustalenie treści praw i obowiązków adresatów tego aktu, nawet gdy on już nie obowiązuje. O rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wówczas, gdy podjęte rozstrzygnięcie jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią nie budzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej.

Skład orzekający

Elżbieta Granatowska

sprawozdawca

Małgorzata Jarecka

przewodniczący

Tomasz Janeczko

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Dopuszczalność wyjaśniania treści wygaszonych decyzji administracyjnych oraz interpretacja pojęcia rażącego naruszenia prawa."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wyjaśniania treści decyzji, która została wygaszona, ale mogła mieć wpływ na późniejsze rozstrzygnięcia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie administracyjnym – możliwości wyjaśniania treści decyzji, która już nie obowiązuje, co ma znaczenie dla interpretacji przepisów i praktyki organów.

Czy można wyjaśnić decyzję, która już wygasła? WSA odpowiada.

Dane finansowe

WPS: 697 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 2477/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Elżbieta Granatowska /sprawozdawca/
Małgorzata Jarecka /przewodniczący/
Tomasz Janeczko
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 113 § 2, art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Janeczko, Asesor WSA Elżbieta Granatowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Prezesa Wód Polskich z dnia 16 września 2022 r. nr 59/2022/KUZ w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; II. zasądza od Prezesa Wód Polskich na rzecz Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzibą w Z. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 września 2022 r., Nr 59/2022/KUZ Prezes Wód Polskich, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w Z., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Warszawie z dnia 31 marca 2022 r., znak: WA.RUZ.4230.9.2021.RB, stwierdzające nieważność postanowienia Starosty K. z dnia [...] października 2016 r., znak: [...] w przedmiocie wyjaśnienia treści decyzji Starosty K. z dnia [...] marca 2013 r., znak: [...] udzielającej Samorządowemu Zakładowi Budżetowemu w Z. pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do rzeki S. w km 26+310 jej biegu ścieków komunalnych oczyszczonych w Miejskiej Oczyszczalni Ścieków w Z. oraz wprowadzanie do ww. rzeki w km 26+435 jej biegu ścieków z kanalizacji ogólnospławnej przelewem burzowym.
Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Wnioskiem z dnia 12 lutego 2013 r. Samorządowy Zakład Budżetowy w Z. wystąpił do Starosty K. w sprawie udzielenia pozwoleń wodnoprawnych na: wprowadzanie do rzeki S. w km 26+310 jej biegu ścieków komunalnych oczyszczonych w Miejskiej Oczyszczalni Ścieków w Z. oraz wprowadzanie do ww. rzeki w km 26+435 jej biegu ścieków z kanalizacji ogólnospławnej przelewem burzowym. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r., znak: [...], Starosta K. udzielił Samorządowemu Zakładowi Budżetowemu w Z. przedmiotowych pozwoleń wodnoprawnych, na czas określony tj. do dnia 1 marca 2023 r. Następnie Samorządowy Zakład Budżetowy w Z. wystąpił do Starosty K. z wnioskiem o wygaszenie decyzji z dnia [...] marca 2013 r., znak: [...], ponieważ Sejmik Województwa Łódzkiego w dniu 27 stycznia 2015 r. podjął uchwałę Nr IV/48/2015 w sprawie wyznaczenia aglomeracji Z. określającej równoważną liczbę mieszkańców aglomeracji w wysokości 9498 RLM i likwidującej aglomerację Z. wyznaczoną rozporządzeniem Nr 33/08 Wojewody Łódzkiego z dnia 14 listopada 2008 r.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., znak: [...] Starosta K. wygasił pozwolenia wodnoprawne z dnia [...] marca 2013 r. Od ww. decyzji żadna ze stron postępowania nie złożyła odwołania do organu II instancji. Następnie Samorządowy Zakład Budżetowy w Z. wystąpił do Starosty K. o wyjaśnienie wskaźników zanieczyszczeń ustalonych w pkt I ppkt 1 wygaszonej decyzji z dnia [...] marca 2013 r. Wniosek zawierał zapytanie, czy ustalone w pkt 1.1. ww. decyzji wskaźniki zanieczyszczeń: zawiesiny ogólne - 35 mg/dm3, BZTs - 25 mg Oz/dm3 i ChZT cr -125 mg Oz/dm3 są zachowane w przypadku spełnienia minimalnego procentu redukcji zanieczyszczeń: zawiesina ogólna - redukcja 90%, BZT5 - redukcja 70-90% i ChZTcr - redukcja 75%, a tym samym czy organ nie ustalił odmiennych od uprzednio obowiązujących warunków dotyczących wprowadzania do rzeki S. w km 26+310 jej biegu ścieków komunalnych oczyszczonych w Miejskiej Oczyszczalni Ścieków w Z. oraz wprowadzanie do ww. rzeki w km 26+435 jej biegu ścieków z kanalizacji ogólnospławnej przelewem burzowym ustalonych w decyzji starosty K. z dnia [...] lutego 2003 r., znak: [...]. Postanowieniem z dnia [...] października 2016 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 113 § 2 k.p.a., Starosta K. wyjaśnił wątpliwości co do treści pkt I ppkt 1 decyzji własnej z dnia [...] marca 2013 r. zgodnie z wnioskiem.
Pismem z dnia 6 sierpnia 2021 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska wystąpił do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie o stwierdzenie nieważności postanowienia Starosty K. z dnia [...] października 2016 r. z uwagi na to, że organ ten dokonał rozszerzającej oceny warunków decyzji z dnia [...] marca 2013 r., co miało kluczowe merytoryczne znaczenie dla oceny, czy odprowadzane z oczyszczalni ścieki spełniały wymagania pozwolenia. Starosta K. w osnowie przedmiotowej decyzji nie zawarł informacji o kontynuacji pozwolenia oraz o możliwości pobierania 4 próbek w ciągu roku, pomimo, iż określił w tej decyzji nowe wymagania, co do jakości ścieków (dopuszczalne stężenia zamiast procentu redukcji dla wskaźników BZTs, ChZT i zawiesiny ogólnej). Jednoznaczne określenie warunków wykonywania uprawnienia w indywidualnej sprawie jest o tyle istotne, że warunki określone w pozwoleniu wodnoprawnym (w tym liczba wymaganych pomiarów) nie są tylko i wyłącznie sprawą podmiotu korzystającego ze środowiska na podstawie tego pozwolenia, ale również organów Inspekcji Ochrony Środowiska, których zadaniem, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska jest kontrola podmiotów korzystających ze środowiska w zakresie przestrzegania decyzji ustalających warunki korzystania ze środowiska oraz przestrzegania zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia pomiarów wielkości emisji i jej wpływu na stan środowiska, a także ocena na podstawie wykonanych przez podmiot pomiarów, czy ścieki spełniają wymagania pozwolenia.
Postanowieniem z dnia 31 marca 2022 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Warszawie stwierdził nieważność postanowienia Starosty K. z dnia [...] października 2016 r., wskazując, że decyzja będąca przedmiotem wyjaśnienia została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej wygaśnięcia. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosło Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w Z. (następca prawny Samorządowego Zakładu Budżetowego w Z.).
Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, Prezes Wód Polskich wskazał, że decyzja Starosty K. z dnia [...] marca 2013 r. nie obowiązywała już w dniu, w którym Samorządowy Zakład Budżetowy w Z., pismem z dnia 4 października 2016 r., zwrócił się do Starosty K. o wyjaśnienie wątpliwości co do treści ww. decyzji. Przepis art. 113 § 2 k.p.a. przewiduje możliwość wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji administracyjnej. Jednocześnie w trybie przywołanego art. 113 § 2 k.p.a. nie można zmieniać decyzji ani jej uzupełniać, nie można dokonywać nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, czy też dostosowywać jej do wymogów ukształtowanych zmienionym już po jej wydaniu stanem prawnym. Organ administracji, działając w trybie art. 113 § 2 k.p.a., nie może dokonać wyjaśnienia treści decyzji, która wcześniej została przez ten sam organ wyeliminowana w całości lub w części dotyczącej wyjaśnienia z obrotu prawnego poprzez jej zmianę. Nie może bowiem dojść do wyjaśnienia decyzji w trybie art. 113 § 2 k.p.a., gdy decyzja w brzmieniu, którego dotyczy wniosek nie funkcjonuje już w obrocie prawnym (wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2007 r., VI SA/Wa 1297/07). Tymczasem Starosta K., postanowieniem z dnia [...] października 2016 r., wyjaśnił treść decyzji z dnia [...] marca 2013 r. nieobowiązującej od [...] grudnia 2015 r. Powyższe stanowi jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, które zostały wymienione w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zatem postanowienie organu I instancji było prawidłowe.
Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła spółka Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji spółka z o.o. w Z., zarzucając organowi naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie z dnia 31 marca 2022 r. zasługiwało na uchylenie, zaś postępowanie powinno być umorzone;
2) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie z dnia 31 marca 2022 r. zasługiwało na uchylenie, zaś postępowanie powinno być umorzone;
3) art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia stwierdzającego nieważność:
a) odnoszącego się (wyjaśniającego treść) do nieobowiązującej decyzji;
b) nie obarczonego rażącym naruszeniem prawa, wręcz odwrotnie absolutnie odpowiadającego prawu.
W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej spółki wskazał, że w niniejszej sprawie organ I instancji (co zaaprobował organ II instancji) stwierdził nieważność postanowienia Starosty K. z dnia [...] października 2016 r. wyjaśniającego treść decyzji wydanej przez ten organ. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Starosta K. w pkt 1.1 podał wskaźniki zanieczyszczeń: zawiesiny ogólne - 35 mg/dm3, BZTs - 25 mg O2/dm3 i CHZTcr- 125 mg O2/dm3. W uprzednio obowiązującej decyzji - pozwoleniu wodnoprawnym, organ - w przypadku zawiesin, BZTs i CHZTcr określił minimalny procent redukcji zanieczyszczeń. Zarówno w trakcie obowiązywania uprzedniego pozwolenia wodnoprawnego (decyzja z [...] lutego 2003 r.), jak i pozwolenia udzielonego przedmiotową decyzją, wnioskodawca (Samorządowy Zakład Budżetowy w Z., a poprzednio Zakład Gospodarki Komunalnej w Z.) zapewniał nieprzekroczenie najwyższych dopuszczalnych wartości zanieczyszczeń określonych w przepisach. Wobec tego wyjaśnienia wymagała wątpliwość, czy biorąc pod uwagę, iż Samorządowy Zakład Budżetowy w Z. zapewniał nieprzekroczenie najwyższych dopuszczalnych wartości zanieczyszczeń określonych w przepisach (w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ wskazał, iż cyt.: "wyniki analiz wskazują, że ścieki wprowadzane do odbiornika spełniają warunki rozporządzenia, a ponadto, że funkcjonujący system działa, poprawnie i nie zagraża środowisku"), to czy ustalone w pkt 1.1. decyzji wskaźniki zanieczyszczeń: zawiesiny ogólne - 35 mg/dm3, BZTs - 25 mg O2/dm3 i CHZTcr - 125 mg O2/dm3 są zachowane w przypadku spełnienia minimalnego procentu redukcji zanieczyszczeń: zawiesina ogólna - redukcja 90 %, BZTs - redukcja 70-90 % i CHZTcr- redukcja 75 %, a tym samym organ nie ustalił odmiennych od uprzednio obowiązujących (w okresie uprzednio obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego) warunków dotyczących wprowadzanych do wód ścieków. Organ wyjaśnił powyższą wątpliwość, wydając postanowienie w dniu [...] października 2016 r. Z tych względów postanowienie to nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym wadliwe jest zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie stwierdzające jego nieważność.
W odpowiedzi na skargę Prezes Wód Polskich wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2023, poz. 259 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa.
Przedmiotem skargi w tej sprawie jest postanowienie Prezesa Wód Polskich z dnia 16 września 2022 r., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Wód Polskich w Warszawie z dnia 31 marca 2022 r., stwierdzające – na wniosek Głównego Inspektora Ochrony Środowiska - nieważność postanowienia Starosty K. z dnia [...] października 2016 r. Postanowieniem tym Starosta wyjaśnił treść decyzji własnej z dnia [...] marca 2013 r. udzielającej Samorządowemu Zakładowi Budżetowemu w Z. pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie do rzeki S. w km 26+310 jej biegu ścieków komunalnych oczyszczonych w Miejskiej Oczyszczalni Ścieków w Z. oraz wprowadzanie do ww. rzeki w km 26+435 jej biegu ścieków z kanalizacji ogólnospławnej przelewem burzowym. Organy Wód Polskich obu instancji stwierdziły, że rażącym naruszeniem prawa jest wyjaśnienie treści decyzji (art. 113 § 2 k.p.a.), po tym jak stwierdzono jej wygaśnięcie, a więc nie pozostaje ona już w obrocie prawnym.
Zgodnie z art. 113 § 2 k.p.a. organ, który wydał decyzję, wyjaśnia w drodze postanowienia na żądanie organu egzekucyjnego lub strony wątpliwości co do treści decyzji. Według ukształtowanego w orzecznictwie i doktrynie poglądu instytucja wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji powinna być stosowana wtedy, gdy treść decyzji jest niejednoznaczna lub dotknięta zawiłością utrudniającą ustalenie sensu rozstrzygnięcia sprawy. Wyjaśnienie wątpliwości w oparciu o art. 113 § 2 k.p.a. nie może prowadzić do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, ani też powodować merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia, czy też pozostawać z nim w sprzeczności (por. m.in. wyrok NSA z dnia 6 września 2022 r., II OSK 771/19, wszystkie powołane orzeczenia publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazuje się w doktrynie i orzecznictwie, wyjaśnienie treści decyzji przez organ wywołuje ten skutek, że decyzja już od daty jej wydania posiada treść nadaną jej przez organ dokonujący wyjaśnienia. Jest to skutek ex tunc, a to powoduje, że w zakresie, w jakim chodzi o wykonanie decyzji i korzystanie z uprawnień z niej płynących, wyjaśnienie wątpliwości co do jej treści mieć będzie cechy elementu trwale złączonego z decyzją (por. wyrok NSA z 23 maja 2011 r., I GSK 241/10).
Problem prawny w tej sprawie sprowadza się do tego, czy możliwe jest wyjaśnienie treści decyzji, w przypadku gdy wcześniej stwierdzone zostało jej wygaśnięcie. Przepis art. 113 § 2 k.p.a. nie określa terminu, w ciągu którego organ może wydać postanowienie wyjaśniające treść decyzji. Wygaśnięcie decyzji oznacza utratę jej mocy obowiązującej z chwilą zaistnienia pewnego zdarzenia prawnego. Nie oznacza to jednak, że wygaszona decyzja nie wywołała skutków prawnych w czasie jej obowiązywania i że skutki te nie mają swoich konsekwencji nawet po stwierdzeniu jej wygaśnięcia. W związku z powyższym nie można wykluczyć możliwości wyjaśnienia treści wygaszonej decyzji na podstawie art. 113 § 2 k.p.a., jeżeli wyjaśnienie dotyczy rozstrzygnięcia decyzji, a określony sposób jego rozumienia może mieć wpływ na ustalenie treści praw i obowiązków adresatów tego aktu, nawet gdy on już nie obowiązuje. W tej sprawie taka sytuacja ma miejsce, gdyż – jak wiadomo Sądowi z urzędu – adresatowi pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] marca 2013 r. wymierzona została kara administracyjna za wprowadzanie ścieków komunalnych do wód z naruszeniem warunków określonych w tym pozwoleniu (wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 stycznia 2022 r., IV SA/Wa 1474/21). Zatem wyjaśnienie treści decyzji z dnia [...] marca 2013 r. (niezależnie od jego zgodności z prawem) miało wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony w kontekście zastosowanej sankcji administracyjnej.
Organ powołał się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na pogląd prawny wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2007 r., VI SA/Wa 1297/07, lecz w stan faktyczny i prawny tej sprawy był nieco odmienny od sprawy niniejszej, gdyż dotyczył sytuacji, w której wyjaśnienie treści decyzji dotyczyło decyzji w brzmieniu pierwotnym przed jej zmianą. Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie nie podziela ogólnego poglądu wyrażonego w tym orzeczeniu, iż wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji uniemożliwia w każdym przypadku wyjaśnienie jej treści na podstawie art. 113 § 2 k.p.a.
Dodać należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych rozważany był podobny problem czy wygaśnięcie decyzji administracyjnej stanowi przeszkodę dla wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Jak wskazał WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 23 lipca 2014 r. (sygn. akt IV SA/Po 439/14), uprzednie stwierdzenie wygaśnięcia danej decyzji nie dezaktualizuje interesu prawnego strony w żądaniu stwierdzenia nieważności tej decyzji, ani nie stanowi innej uzasadnionej przyczyny w rozumieniu art. 61a ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), która stanowiłaby przeszkodę we wszczęciu postępowania nieważnościowego. (...) Specyfika postępowania nieważnościowego, a zwłaszcza moc wsteczna (ex tunc) przypisywana orzeczeniu stwierdzającemu nieważność decyzji administracyjnej (art. 156-art. 159 k.p.a.), wobec wyłącznie prospektywnego (ex nunc) skutku decyzji o stwierdzeniu wygaśnięcia innej decyzji (art. 162 k.p.a.), nie pozwalają za bezprzedmiotowe uznać postępowania nieważnościowego prowadzonego przeciw decyzji, która wygasła (została "wygaszona") w tym trybie. Utrata ważności decyzji na skutek stwierdzenia jej wygaśnięcia nie powoduje bowiem zniesienia skutków prawnych zaistniałych w czasie obowiązywania tej decyzji, zaś sama decyzja funkcjonuje w obrocie prawnym w tym sensie, że można nadal się na nią powoływać, choćby dla uniknięcia odpowiedzialności prawnej przewidzianej w przepisach, za jej nieposiadanie (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2012 r., I OSK 567/11, CBOSA)." W ocenie Sądu, ta sama argumentacja przemawia za przyjęciem stanowiska, że jest dopuszczalne wyjaśnienie treści decyzji administracyjnej, która na skutek stwierdzenia jej wygaśnięcia nie funkcjonuje już w obrocie prawnym, z uwagi na skutki, które decyzja ta wywołała w czasie jej obowiązywania i mogące wystąpić już po jej wygaszeniu konsekwencje naruszenia jej ustaleń.
W związku z powyższym Sąd uznał, że w tej sprawie nie stanowiło rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 113 § 2 k.p.a.) wyjaśnienie przez Starostę K. – postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. - treści decyzji własnej z dnia [...] marca 2013 r. o pozwoleniu wodnoprawnym, która została wygaszona decyzją Starosty K. z dnia [...] grudnia 2015 r. Stwierdzenie nieważności decyzji (postanowienia) wskutek rażącego naruszenia prawa na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, a zatem pojęcie to musi być interpretowane wąsko, co oznacza, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wówczas, gdy podjęte rozstrzygnięcie jest w sposób oczywisty sprzeczne z treścią nie budzącej wątpliwości i mającej zastosowanie w danej sprawie normy prawnej. Innymi słowy, rażącym naruszeniem prawa jest dotknięta decyzja (postanowienie), której treść stanowi zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w przypadku zastosowania jednego z możliwych do zastosowania wariantów wykładni danego przepisu. W sytuacji bowiem, gdy dany przepis może być w różny sposób interpretowany nie można mówić, że ma on niebudzącą żadnych wątpliwości treść (por. wyrok NSA z 13 listopada 2019 r., I OSK 713/18). Sąd uznał w związku z tym za uzasadniony zarzut skargi naruszenia przez organy obu instancji art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (omyłkowo w petitum skargi wskazano art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.). Ze wskazanych powyżej względów nie można uznać, że stosując art. 113 § 2 k.p.a. do decyzji wygaszonej, Starosta K. rażąco naruszył prawo.
W związku z tym, że kwestia formalna dopuszczalności zastosowania art. 113 § 2 k.p.a. do decyzji wygaszonej była jedynym powodem stwierdzenia nieważności postanowienia Starosty K. z dnia [...] października 2016 r., a organy obu instancji w ogóle nie odniosły się do wskazanych we wniosku Głównego Inspektora Ochrony Środowiska merytorycznych podstaw stwierdzenia nieważności tego postanowienia, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji powinien rozpoznać ponownie wniosek i odnieść się do podniesionych w nim zarzutów w kontekście przesłanek stwierdzenia nieważności tego postanowienia. Rozstrzyganie tej kwestii przez Sąd byłoby przedwczesne w sytuacji, gdy organy w ogóle nie rozpatrzyły wniosku w tym zakresie.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 113 § 2 k.p.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a – na podstawie art. 135 p.p.s.a. – również postanowienie organu I instancji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI