VII SA/Wa 2467/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-04-11
NSAAdministracyjneWysokawsa
planowanie przestrzennezagospodarowanie przestrzennetransport kolejowyuzgodnienie planuobszar kolejowytereny zamkniętesąd administracyjnyWSAPrezes UTK

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Prezesa UTK odmawiające uzgodnienia projektu planu zagospodarowania przestrzennego, uznając błędną literalną wykładnię przepisów ustawy o transporcie kolejowym.

Sąd administracyjny uchylił postanowienie Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, które odmawiało uzgodnienia projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Powodem uchylenia była błędna, zdaniem sądu, literalna wykładnia art. 4 pkt 8 ustawy o transporcie kolejowym przez Prezesa UTK. Sąd uznał, że definicja obszaru kolejowego powinna być stosowana z uwzględnieniem faktycznego zagospodarowania działek, a nie tylko ich formalnego statusu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, które odmawiało uzgodnienia projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla obszaru przyległego do linii kolejowej o znaczeniu państwowym. Sąd uznał, że Prezes UTK dokonał błędnej, literalnej wykładni art. 4 pkt 8 ustawy o transporcie kolejowym, definiującego obszar kolejowy. Zdaniem sądu, definicja ta powinna być stosowana z uwzględnieniem faktycznego zagospodarowania działek ewidencyjnych, nawet jeśli część z nich jest już wykorzystywana w sposób inny niż kolejowy (np. jako drogi, tereny zabudowy mieszkaniowej czy infrastruktury technicznej). Sąd podkreślił, że ustalenia planu miejscowego nie muszą pokrywać się z granicami działek ewidencyjnych, a jedynie fragmenty działek faktycznie zajęte przez infrastrukturę kolejową powinny być przeznaczone pod "teren kolejowy". Uchylenie postanowienia wynikało z wadliwej wykładni przepisów, która prowadziła do żądania zmiany przeznaczenia terenów już zagospodarowanych w sposób nierolniczy, co mogłoby skutkować roszczeniami odszkodowawczymi i problemami z zarządcami dróg.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Sąd uznał, że definicja obszaru kolejowego powinna być stosowana z uwzględnieniem faktycznego zagospodarowania działek, a nie tylko ich formalnego statusu. Organ planistyczny musi brać pod uwagę wszelkie uwarunkowania wynikające z faktycznego stanu zagospodarowania terenów, a ustalenia planu w zakresie przeznaczenia i sposobu zagospodarowania określonych obszarów nie muszą pokrywać się z granicami działek ewidencyjnych.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że wykładnia art. 4 pkt 8 ustawy o transporcie kolejowym nie może być oderwana od okoliczności związanych z jego stosowaniem w procedurze planistycznej, gdy działki ewidencyjne są już w części zagospodarowane w inny sposób niż związany z infrastrukturą kolejową. Organ planistyczny musi uwzględnić ten fakt, a jedynie fragmenty działek na których znajdują się urządzenia kolejowe powinny być przeznaczone pod "teren kolejowy".

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

u.t.k. art. 4 § pkt 8

Ustawa o transporcie kolejowym

Definicja obszaru kolejowego jako powierzchni gruntu określonej działkami ewidencyjnymi, na której znajduje się droga kolejowa, budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do zarządzania, eksploatacji i utrzymania linii kolejowej oraz przewozu osób i rzeczy. Sąd podkreślił potrzebę uwzględnienia faktycznego zagospodarowania działek.

u.t.k. art. 53 § ust. 2

Ustawa o transporcie kolejowym

Budowle i budynki mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 10 m od granicy obszaru kolejowego, z tym że odległość ta od osi skrajnego toru nie może być mniejsza niż 20 m. Wymaga korekty linii zabudowy.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 17 § pkt 6 lit. b tiret jedenaste

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wójt, burmistrz albo prezydent miasta po podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego występuje o uzgodnienie projektu planu z Prezesem UTK, jeżeli sposób zagospodarowania gruntów przyległych do linii kolejowej o znaczeniu państwowym lub zmiana tego sposobu mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo ruchu kolejowego.

u.p.z.p. art. 24 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Organy, o których mowa w art. 17 pkt 6, opiniują i uzgadniają, na swój koszt, projekt planu miejscowego. Uzgodnień dokonuje się w trybie art. 106 k.p.a.

k.p.a. art. 106 § § 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy trybu uzgodnień.

k.p.a. art. 123

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy stosowania przepisów k.p.a. do innych postępowań.

p.g.k. art. 2 § pkt 9

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

Definicja terenów zamkniętych.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez sąd.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna, literalna wykładnia art. 4 pkt 8 ustawy o transporcie kolejowym przez Prezesa UTK. Konieczność uwzględnienia faktycznego zagospodarowania działek ewidencyjnych w procedurze planistycznej. Możliwość przeznaczenia w planie miejscowym fragmentów działek na cele inne niż kolejowe, zgodnie z ich faktycznym zagospodarowaniem. Ryzyko roszczeń odszkodowawczych i problemów z zarządcami dróg w przypadku narzucenia przez UTK zmiany przeznaczenia terenów już zagospodarowanych.

Godne uwagi sformułowania

Wykładnia tego przepisu nie może być oderwana od okoliczności związanych z jego stosowaniem w procedurze planistycznej, w sytuacji gdy działki ewidencyjne są już w części zagospodarowane w inny sposób niż związany z infrastrukturą kolejową. Tylko fragmenty działek ewidencyjnych na których znajdują się urządzenia kolejowe powinny być przeznaczone pod "teren kolejowy", a pozostałe części tych działek zgodnie z istniejącym zagospodarowaniem bądź dotychczasowym przeznaczeniem. Błędnie przyjęta przez organ uzgadniający, literalna wykładnia art. 4 pkt 8 ustawy o transporcie kolejowym, powoduje, że np. fragmenty drogi powiatowej lub biurowiec ciepłowni musiałyby mieć przeznaczenie w planie jako "teren kolejowy".

Skład orzekający

Bogusław Cieśla

przewodniczący sprawozdawca

Anna Milicka-Stojek

sędzia

Mirosław Montowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji obszaru kolejowego w kontekście planowania przestrzennego, zasady uzgadniania projektów planów miejscowych przez organy branżowe, uwzględnianie faktycznego stanu zagospodarowania terenu."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sporów między organem planistycznym a organem branżowym (UTK) w zakresie planowania przestrzennego w sąsiedztwie linii kolejowych o znaczeniu państwowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu między potrzebą ochrony infrastruktury kolejowej a prawem własności i faktycznym zagospodarowaniem terenów, co jest częstym problemem w planowaniu przestrzennym.

Sąd: Nie każda działka przy torach to teren kolejowy. Kluczowa wykładnia przepisów o planowaniu przestrzennym.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 2467/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-04-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-11-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Milicka-Stojek
Bogusław Cieśla /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosław Montowski
Symbol z opisem
6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 1625/23 - Wyrok NSA z 2026-01-13
Skarżony organ
Minister Transportu
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1984
art. 4 pkt 8, art. 53 ust. 2
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędziowie asesor WSA Anna Milicka-Stojek, sędzia WSA Mirosław Montowski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi Burmistrza Miasta [...] na postanowienie Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia 26 września 2022 r., znak: DOP-WPGP.481.861.2022.2.WP w przedmiocie uzgodnienia projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego na rzecz Miasta [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Prezes Urzędu Transportu Kolejowego postanowieniem z dnia 26 września 2022r. na podstawie art. 106 § 5 i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, w związku z art. 24 ust. 1 i art. 17 pkt 6 lit. b tiret jedenaste ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r. poz. 503, zwanej dalej "u.p.z.p."), po rozpatrzeniu wniosku Burmistrza Miasta L. z 7 września 2022 r. - odmówił uzgodnienia projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w północnozachodniej części miasta L. obejmującego dzielnicę S., w odniesieniu do obszarów przyległych do linii kolejowej nr [...] [...] oraz fragmentu [...]linii kolejowej nr [...], które zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 2013 r. w sprawie wykazu linii kolejowych o znaczeniu państwowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 552, z późn. zm.), mają charakter linii kolejowych o znaczeniu państwowym, jednocześnie wnosząc o:
- zmianę przeznaczenia terenów: dróg publicznych, rolniczych, zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, zabudowy mieszkaniowo-usługowej, infrastruktury technicznej - ciepłownia, zieleni nieurządzonej oznaczonych symbolami: R04, KDL10, KDD33, KDD03, KDZ01, MU16, MN41, MN39, KDW14, KDD37, 1C01, Z04 obejmujących fragmenty działek ewidencyjnych posiadających identyfikatory:
- [...],
stanowiących obszar kolejowy, na tereny kolei;
2. skorygowanie w części graficznej projektu planu "obszaru w sąsiedztwie terenu kolejowego";
3. wyrysowanie linii zabudowy oraz zmodyfikowanie wyznaczonych linii zabudowy w części graficznej projektu planu dla terenów sąsiadujących z liniami kolejowymi, zgodnie z art. 53 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym;
4. wyznaczenie w części graficznej projektu planu granicy terenu zamkniętego zgodnie z decyzją nr 14 Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2020 r. w sprawie ustalenia terenów zamkniętych, przez które przebiegają linie kolejowe (Dz. Urz. MI z 2020r., poz. 38, z późn. zm.).
W uzasadnieniu postanowienia organ uzgadniający podał, że zgodnie z art. 17 pkt 6 lit. b tiret jedenaste u.p.z.p., wójt, burmistrz albo prezydent miasta po podjęciu przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego występuje o uzgodnienie projektu planu z Prezesem UTK, jeżeli sposób zagospodarowania gruntów przyległych do linii kolejowej o znaczeniu państwowym lub zmiana tego sposobu mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo ruchu kolejowego.
Wykaz linii kolejowych, które ze względów gospodarczych, społecznych, obronnych lub ekologicznych mają znaczenie państwowe, zawarty został w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 2013 r.
Stosownie do art. 24 ust. 1 u.p.z.p., organy, o których mowa w art. 17 pkt 6 tej ustawy, w zakresie swojej właściwości rzeczowej lub miejscowej, opiniują i uzgadniają, na swój koszt, projekt planu miejscowego. Uzgodnień dokonuje się w trybie art. 106 k.p.a.
Prezes UTK ustalił, że w granicy projektowanego planu zlokalizowany jest obszar kolejowy związany z linią kolejową nr [...] oraz fragmentem [...] linii kolejowej nr [...], będącymi liniami kolejowymi o znaczeniu państwowym, zgodnie z wykazem linii kolejowych o znaczeniu państwowym, znajdującym się w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 2013 r.
Zgodnie z art. 4 pkt 8 ustawy o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2021r., poz. 1984 ze zm.) obszar kolejowy to powierzchnia gruntu określona działkami ewidencyjnymi, na której znajduje się droga kolejowa, budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do zarządzania, eksploatacji i utrzymania linii kolejowej oraz przewozu osób i rzeczy.
Stosownie do art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990) tereny zamknięte to tereny o charakterze zastrzeżonym ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa, określone przez właściwych ministrów i kierowników urzędów centralnych. Tereny zamknięte, przez które przebiegają linie kolejowe określone zostały w decyzji nr 14 Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2020 r. Niektóre działki stanowiące obszar kolejowy są jednocześnie terenem zamkniętym.
Zakazy wynikające ze stosowanych łącznie przepisów art. 4 pkt 8 i art. 53 ustawy o transporcie kolejowym, powinny znaleźć wyraz w planie miejscowym, z którego ustaleń powinno wynikać, że obszar kolejowy nie jest przewidziany do zabudowy, w inny sposób niż określony w art. 4 pkt 8 ustawy o transporcie kolejowym.
W obszarze objętym projektem planu linie kolejowe wybudowane na powierzchni nie dzielą dróg publicznych oraz działek stanowiących grunty pod rowami. Tym samym część działek ewidencyjnych, na których zlokalizowane są linie kolejowe, nie została w całości przeznaczona pod teren kolei.
Prezes UTK wnosił o zmianę przeznaczenia terenów:
- dróg publicznych oznaczonych symbolami KDL10, KDD33, KDD03, KDZ01, KDD37, KDW14;
- rolniczego oznaczonego symbolem R04;
- zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oznaczonych symbolami MN41, MN39;
- zabudowy mieszkaniowo-usługowej oznaczonego symbolem MU16;
- infrastruktury technicznej - ciepłownia oznaczonej symbolem 1C01;
- zieleni nieurządzonej oznaczonej symbolem Z04;
- nieoznaczonych;
obejmujących obszar kolejowy na przeznaczenie pod teren kolei, zgodnie z przepisami ustawy o transporcie kolejowym.
W punkcie drugim i trzecim postanowienia, za konieczne uznano skorygowanie części graficznej projektu planu "obszaru w sąsiedztwie terenu kolejowego", a także linii zabudowy dla terenów sąsiadujących z działkami na których dopuszczono usytuowanie budynków. Wyznaczone w projekcie linie zabudowy są bowiem niezgodne z przepisami z zakresu transportu kolejowego. Ponadto dla terenów sąsiadujących z liniami kolejowymi, na których dopuszczono usytuowanie budynków, nie wyznaczono linii zabudowy od strony obszaru kolejowego.
Zgodnie z art. 53 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym, budowle i budynki mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 10 m od granicy obszaru kolejowego, z tym, że odległość ta od osi skrajnego toru nie może być mniejsza niż 20 m. Konieczna jest zatem korekta przebiegu "obszaru w sąsiedztwie terenu kolejowego" oraz wyznaczenia linii zabudowy względem obszaru kolejowego.
Dalej Prezes UTK wskazał, że w związku z występowaniem terenów zamkniętych na obszarze objętym projektem planu, należy określić właściwie ich granice. Wykaz działek stanowiących tereny zamknięte, przez które przebiegają linie kolejowe, dla województwa śląskiego, określony został w załączniku nr 12 do decyzji nr 14 Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2020 r. Wskazano też, że w granicy obszaru objętego planem zlokalizowana jest działka nr [...], która znajduje się poza granicami administracyjnymi Gminy L.
Z tych przyczyn Prezes UTK odmówił uzgodnienia projektu planu, wnosząc o dokonanie wskazanych zmian.
Burmistrz Miasta L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z dnia 26 września 2022r. odmawiające uzgodnienia projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w północnozachodniej części miasta L. obejmującego dzielnicę S., w odniesieniu do obszarów przyległych do linii kolejowej nr [...] oraz fragmentu [...] linii kolejowej nr [...].
Burmistrz wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie pkt 1,2 i 3.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że projekt planu dotyczył obszaru przyległego do linii kolejowej nr [...] oraz fragmentu [...] linii kolejowej nr [...], które mają znaczenie państwowe i dlatego wystąpił do Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego o uzgodnienie ww. planu.
Prezes UTK, po raz pierwszy postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2022r. odmówił uzgodnienia, wnosząc o przeznaczenie działek o wskazanych numerach identyfikacyjnych, jako obszaru kolejowego oznaczonego na rysunku planu symbolem "KK".
Po wprowadzeniu stosownych korekt, uznanych przez organ gminy za racjonalne, Burmistrz Miasta L. pismem z dnia 7 września 2022r. ponowne wystąpił do Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego z wnioskiem o uzgodnienie projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w północnozachodniej części miasta L. obejmującego dzielnicę S.
W piśmie tym Burmistrz Miasta L. wskazał, że nie jest możliwa zmiana, przeznaczenia działek o numerach ewidencyjnych:
- [...] będąca użytkiem drogowym (dr) stanowiąca własność Gminy L.,
- [...] będąca gruntem pod rowem (W) stanowiąca własność Skarbu Państwa,
- [...] będąca gruntem pod rowem (W) stanowiąca własność Skarb Państwa w zarządzie Starosty L.,
- [...] będąca użytkiem drogowym (dr) stanowiąca własność Skarbu Państwa w zarządzie Starosty L.,
- [...] będąca użytkiem drogowym (dr) stanowiąca własność Skarbu Państwa w zarządzie Starosty L.,
- [...] będąca użytkiem drogowym (dr) stanowiąca własność Gminy L.,
- [...] będąca użytkiem drogowym (dr) stanowiąca własność Skarbu Państwa,
- [...] będąca użytkiem drogowym (dr) stanowiąca własność Skarbu Państwa w zarządzie Starosty L.,
- [...] będąca użytkiem drogowym (dr) stanowiąca własność Skarbu Państwa w zarządzie Starosty L.,
- [...] będąca gruntem pod rowem (W) stanowiąca własność Skarb Państwa w zarządzie Starosty L.,
- [...] będąca gruntem pod rowem (W) stanowiąca własność Skarb Państwa w zarządzie Starosty L.
Działki te nie stanowią terenów zamkniętych, ustanowionych decyzją Ministra Infrastruktury z dnia 18 września 2020r. Nr 14 w sprawie ustalenia terenów zamkniętych, przez które przebiegają linie kolejowe, co stanowiłoby podstawę do oznaczenia ich jako teren kolei "KK".
Przedmiotowe działki w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przyjętym uchwałą Nr [...] Rady Miasta L. z dnia [...] października 2010 r. przeznaczone są na takie same funkcje, jak w przedłożonym projekcie planu.
Zmiana przeznaczenia tych działek oraz konieczność wprowadzenia 20 m strefy ochronnej od terenów kolejowych, na których zostanie ograniczony sposób zagospodarowania, może wiązać się z roszczeniem właścicieli o odszkodowanie. Skarżący podnosił, że większość wymienionych w postanowieniu działek jest już zagospodarowana w sposób inny niż kolejowy. Podano, iż dotyczy to terenów:
C 01 - istniejącej ciepłowni miejskiej, fragment spornej działki jest zabudowany budynkiem dwukondygnacyjnego biurowca przynależnego do ciepłowni o szerokości elewacji ok. 50 m,
KDZ 01 - fragment istniejącej drogi powiatowej nr [...], ulica O. (dawniej DK[...]);
KDD 03 - fragment projektowanej drogi publicznej, przedłużenie ulicy Ł.;
KOD 33 - istniejąca droga gminna, ulica O., obsługuje zabudowę mieszkaniową jednorodzinną;
KDD 37 - istniejąca droga gminna, ulica T., obsługująca obszar ciepłowni;
KDD 38 (obecnie nieoznaczona) - istniejąca droga gminna, ulica Z., obsługująca zabudowę;
KDL 10 - istniejąca drga droga gminna, ul. W., obsługująca zabudowę;
KDW 14 - istniejąca droga wewnętrzna, ulica L., obsługująca zabudowę;
Pozostałe tereny:
- MN 39, MN 40, MN 41, MN 44 – użytkowane są jako ogrody sąsiedniej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej;
- R 04, ZN 03, U 11, MU 16 - użytkowane są rolniczo, bądź stanowią obszary zieleni nieurządzonej.
Na wymienionych fragmentach działek nie znajdują się linie kolejowe, bądź infrastruktura kolejowa. Skarżący nie zgodził się z literalną wykładnią art. 4 pkt 8 ustawy o transporcie kolejowym, która spowoduje, że np. fragmenty drogi powiatowej lub biurowiec ciepłowni będą musiały mieć przeznaczenie w planie jako "teren kolejowy".
Zdaniem skarżącego należałoby zastosować wykładnię celowościową art. 4 pkt 8 ustawy o transporcie kolejowym i tylko fragmenty działek na których znajdują się urządzenia kolejowe przeznaczyć pod "teren kolejowy", a pozostałe części działek zgodnie z istniejącym zainwestowaniem bądź dotychczasowym przeznaczeniem. Taka interpretacja zabezpieczy infrastrukturę kolejową.
Podkreślono, że wskazane fragmenty działek nie są własnością kolei. Są własnością osób prywatnych, spółek oraz Skarbu Państwa, Powiatu. Nadto zauważono, że ewentualna zmiana przeznaczenia działek drogowych spowoduje odmowę uzgodnienia planu przez zarządcę drogi - Zarząd Dróg Powiatowych.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, należy uwzględniać prawo własności gruntów.
W proponowanej przez UTK strefie ochronnej znajdują się tereny o intensywnym miejskim zagospodarowaniu. Ewentualne wyznaczenie w projekcie planu strefy uciążliwości (od nieistniejącej kolei) może spowodować roszczenia właścicieli działek w związku z ograniczeniami w zagospodarowaniu i zabudowie tych działek.
Wskazano, że Prezes UTK w podobnych stanach faktycznych uwzględniał inne projekty miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (np. miasta D.
Prezes Urzędu Transportu Kolejowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przedmiotem kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zaskarżonym postanowieniem z 26 września 2022 r. Prezes UTK ponownie odmówił uzgodnienia projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w północnozachodniej części miasta L. obejmującego dzielnicę S. w odniesieniu do obszarów przyległych do linii kolejowych o znaczeniu państwowym, wnosząc również o:
1. zmianę przeznaczenia terenów: dróg publicznych, rolniczych, zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, zabudowy mieszkaniowo-usługowej, infrastruktury technicznej - ciepłownia, zieleni nieurządzonej oznaczonych odpowiednio symbolami: R04, KDL10, KDD33, KDD03, KDZ01, MU16, MN41, MN39, KDW14, KDD37, 1C01, Z04, obejmujących fragmenty wskazanych działek ewidencyjnych stanowiących obszar kolejowy w myśl art. 4 pkt 8 ustawy o transporcie kolejowym - pod tereny kolei;
2. skorygowanie w części graficznej projektu planu "obszaru w sąsiedztwie terenu kolejowego";
3. wyrysowanie linii zabudowy oraz zmodyfikowanie wyznaczonych linii zabudowy w części graficznej projektu planu dla terenów sąsiadujących z liniami kolejowymi, zgodnie z art. 53 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym.
Wprawdzie skarga Burmistrza Miasta L. dotyczyła punktu 1-3 zaskarżonego postanowienia (nie zaskarżono punktu 4) i zawierała żądanie ich uchylenia, to jednak istotą zaskarżonego postanowienia była odmowa uzgodnienia przedłożonego projektu planu. Natomiast sformułowane przez organ uzgadniający w punktach 1-4 uwagi, należy rozmieć jako warunki, których spełnienie pozwoliłoby na uzgodnienie planu. Jednak zdaniem Sądu nie stanowią one sentencji rozstrzygnięcia. Dlatego uznano, że skarga dotyczy całego postanowienia Prezesa UTK z 26 września 2022 r.
Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miała właściwa wykładnia art. 4 pkt 8 ustawy o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2021r., poz. 1984 ze zm.) gdzie wskazano, że obszar kolejowy to powierzchnia gruntu określona działkami ewidencyjnymi, na której znajduje się droga kolejowa, budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do zarządzania, eksploatacji i utrzymania linii kolejowej oraz przewozu osób i rzeczy.
Wprawdzie z ustawowej definicji obszaru kolejowego wynika wprost, że jest to powierzchnia gruntu określona działkami ewidencyjnymi, to jednak wykładnia tego przepisu nie może być oderwana od okoliczności związanych z jego stosowaniem w procedurze planistycznej, w sytuacji gdy działki ewidencyjne są już w części zagospodarowane w inny sposób niż związany z infrastrukturą kolejową.
W realiach tego postępowania sposób zagospodarowania działek ewidencyjnych tworzących zgodnie z definicją ustawową obszar klejowy, jest w odniesieniu do części tych działek przez które przebiega linia kolejowa inny niż kolejowy. Okoliczności tej nie mógł pominąć organ planistyczny formułując ustalenia planu. Wbrew twierdzeniom organu uzgadniającego fakt, że na części działek ewidencyjnych potencjalnie tworzących obszar kolejowy, znajdują się już elementy innego zagospodarowania (niestanowiące infrastruktury kolejowej), powoduje, że organ planistyczny musiał wziąć ten fakt pod uwagę.
Słusznie wskazano w skardze, że tylko fragmenty działek ewidencyjnych na których znajdują się urządzenia kolejowe powinny być przeznaczone pod "teren kolejowy", a pozostałe części tych działek zgodnie z istniejącym zagospodarowaniem bądź dotychczasowym przeznaczeniem.
Zdaniem Sądu, nie był konieczny podział działek, w celu uchwalenia "racjonalnego" miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Choć teoretycznie możliwy jest podział działek ewidencyjnych tworzących "prawny obszar kolejowy", tak aby wyodrębnić geodezyjnie te ich części, które zgodnie z definicją takim obszarem nie są, to jednak brak podziału (bądź faktyczna niemożność jego dokonania) nie może być przeszkodą do uchwalenia planu. Ustalenia planu w zakresie przeznaczenia i sposobu zagospodarowania określonych obszarów nie muszą i w praktyce często nie pokrywają się z granicami działek ewidencyjnych, co powoduje że jedna działka ewidencyjna może mieć różne przeznaczenie w planie miejscowym.
Przykładowo, części działek zajęte pod drogi, na których nie ma infrastruktury kolejowej, powinny zostać wyodrębnione z obszaru kolejowego właśnie w planie. Taka interpretacja skutkować będzie zaistnieniem prawnych ograniczeń w zakresie zagospodarowania terenu, w rzeczywistym obszarze kolejowym, a nie formalnoprawnym obszarze kolejowym.
W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego określa się docelowy sposób zagospodarowania przestrzeni, wskazując przeznaczenie poszczególnych gruntów. Organ planistyczny musi brać pod uwagę wszelkie uwarunkowania wynikające z faktycznego stanu zagospodarowania terenów.
Dopiero wyznaczenie w planie "obszaru kolejowego" oznaczało będzie obowiązywanie zakazu sytuowania tam obiektów nie wymienionych w art. 4 pkt 8 ustawy o transporcie kolejowym. Na obszarze kolejowym mogą bowiem znajdować się jedynie budowle i urządzenia przeznaczone do zarządzania, eksploatacji i utrzymania linii kolejowej oraz przewozu osób i rzeczy. Zakaz ten wzmacniany będzie ustanowieniem stref ochronnych.
Części działek wymienionych w zaskarżonym postanowieniu są już zagospodarowane w sposób inny niż kolejowy. W skardze wskazano na sposób zagospodarowania tych terenów jako:
C 01 - ciepłownia miejska, fragment działki zabudowany budynkiem dwukondygnacyjnego biurowca przynależnego do ciepłowni o szerokości elewacji ok. 50 m,
KDZ 01 - fragment istniejącej drogi powiatowej nr [...], ulica O. (dawniej DK[...]);
KDD 03 - fragment projektowanej drogi publicznej, przedłużenie ulicy Ł.;
KOD 33 - istniejąca droga gminna, ulica O., obsługuje zabudowę mieszkaniową jednorodzinną;
KDD 37 - istniejąca droga gminna, ulica T., obsługująca obszar ciepłowni;
KDD 38 (obecnie nieoznaczona) - istniejąca droga gminna, ulica Z., obsługująca zabudowę;
KDL 10 - istniejąca drga droga gminna, ul. W., obsługująca zabudowę;
KDW 14 - istniejąca droga wewnętrzna, ulica L., obsługująca zabudowę;
MN 39, MN 40, MN 41, MN 44 – ogrody sąsiedniej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej;
R 04, ZN 03, U 11, MU 16 - użytkowane rolniczo, bądź obszary zieleni nieurządzonej.
Po wyznaczeniu w planie tych fragmentów działek ewidencyjnych, które stanowią obszar kolejowy, konieczne będzie skorygowanie części graficznej projektu planu w zakresie "obszaru w sąsiedztwie terenu kolejowego", a także linii zabudowy dla terenów sąsiadujących z obszarem kolejowym, na których dopuszczono usytuowanie budynków. Zgodnie z art. 53 ust. 2 ustawy o transporcie kolejowym, budowle i budynki mogą być usytuowane w odległości nie mniejszej niż 10 m od granicy obszaru kolejowego, z tym że odległość ta od osi skrajnego toru nie może być mniejsza niż 20 m.
Błędnie przyjęta przez organ uzgadniający, literalna wykładnia art. 4 pkt 8 ustawy o transporcie kolejowym, powoduje, że np. fragmenty drogi powiatowej lub biurowiec ciepłowni musiałyby mieć przeznaczenie w planie jako "teren kolejowy".
Podkreślenia jednak wymaga, że wykazanie przez organ uzgadniający, iż przeznaczenie w planie określonego fragmentu działki ewidencyjnej (będącej formalnoprawnie obszarem kolejowym) na której nie ma elementów infrastruktury kolejowej, na inne cele niż kolejowy, nie zapewni odpowiedniej ochrony tej części na której znajduje się infrastruktura kolejowa, byłoby uzasadnioną podstawą do odmowy uzgodnienia projektu planu. Obszar kolejowy podlega ochronie, poprzez odpowiednie zagospodarowania terenu przyległego, o czym mowa jest w rozdziale 9 ustawy o transporcie kolejowym, jak też zachowanie porządku w jego obrębie, o czym mowa w rozdziale 10 ustawy o transporcie kolejowym.
Działania w celu wyznaczenia tych obszarów wymagają jednak ścisłej współpracy organu planistycznego i uzgadniającego, której efektem powinno być racjonalne określenie obszaru kolejowego z uwzględnieniem stref ochronnych.
Wobec zasadniczej wadliwości w podjętym rozstrzygnięciu, związanej z błędną wykładnią art. 4 pkt 8 ustawy o transporcie kolejowym, Sąd uznał, iż wydane postanowienie nie może pozostać w obrocie prawnym, mając wszakże na uwadze, że organ uzgadniał przedłożony mu plan w określonym kształcie.
Przy kolejnym rozpoznaniu wniosku Burmistrza Miasta L. w przedmiocie uzgodnienia projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, organ zastosuje się do wskazanych wyżej uwag, co korespondować powinno z adekwatnymi działaniami ze strony organu planistycznego.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI