VII SA/Wa 2452/21

VII SA/Wa 2452/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2022-02-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-12-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Marta Kołtun-Kulik /przewodniczący/
Michał Podsiadło /sprawozdawca/
Mirosław Montowski
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 30 ust. 6 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Sędzia WSA Mirosław Montowski, Asesor WSA Michał Podsiadło (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2022 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia budowy obiektu oddala skargę
Uzasadnienie
1. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] lipca 2021 r.
nr [...] znak: [...], wnoszącą sprzeciw w sprawie zamiaru budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na terenie działki nr ew. [...]. we wsi [...], gmina [...] przy ul. [...].
2. Rozstrzygnięcie to wydano w następujących okolicznościach.
2.1. W dniu 21 lipca 2021 r. do Starostwa [...] wpłynęło zgłoszenie T. W. (dalej: skarżący) dotyczące budowy przydomowej oczyszczalni ścieków
na terenie działki nr ew. [...], we wsi [...], gmina [...] przy ul. [...].
2.2. Decyzję z [...] lipca 2021 r. nr [...] znak: [...] Starosta [...] wniósł sprzeciw w sprawie zamiaru budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na terenie działki nr ew. [...]. we wsi [...], gmina [...] przy ul. [...]. W podstawie prawnej decyzji powołał art. 30 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r. poz. 1333, ze zm.; dalej: p.b.).
2.2.1. W uzasadnieniu decyzji, organ I instancji stwierdził, że wyżej wymienione zamierzenie inwestycyjne jest niezgodne z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...], obejmującego miejscowość [...], tj. z § 25 ust. 1 pkt 5 uchwały nr [...] Rady Gminy [...]
z dnia [...] czerwca 2014 r. (Dz. Urz. Woj. [...] poz. 8962).
2.3. W odwołaniu od tej decyzji, skarżący wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania lub przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
2.4. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2021 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy ww. decyzję Starosty [...] z [...] lipca 2021 r.
2.4.1. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że organ
I instancji słusznie w przedmiotowej sprawie wydał decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2021 r., znak: [...]. Jak wynika z § 25 ust. 1 pkt 5 uchwały
nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] obejmującego w granicach administracyjnych miejscowość [...], dopuszcza się lokalizację lokalnych systemów oczyszczania ścieków bytowo-gospodarczych na działkach o powierzchni minimum 2500 m2 przy zachowaniu minimalnych odległości od ujęć wody, budynków mieszkalnych i granic działek określonych w przepisach odrębnych. Wojewoda wskazał, że działka inwestycyjna o nr ew. [...] ma powierzchnię mniejszą niż 2500 m2, co oznacza, że nie jest możliwe zlokalizowanie na niej przydomowej oczyszczalni ścieków, która określona została w zgłoszeniu skarżącego z 21 lipca 2021 r. Planowanie zamierzenie inwestycyjne pozostaje zatem niezgodne z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
3. Pismem z 2 listopada 2021 r. T.W. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję, wnosząc o jej uchylenie – wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji, jak również o zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) art. 30 ust. 6 pkt 2 p.b. przez jego niewłaściwe zastosowanie i zgłoszenie sprzeciwu wobec dokonanego przez skarżącego zgłoszenia zamiaru wykonania robót polegających na budowie przydomowej, biologicznej oczyszczalni ścieków,
w sytuacji gdy sprzeciw ten był nieuzasadniony i sprzeczny z obowiązującymi przepisami;
2) art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości
i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r. poz. 888, ze zm.; dalej: u.c.p.g.) przez jego niezastosowanie i wydanie kwestionowanej decyzji.
4. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
5. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu.
5.1. Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria nie wykazała, aby zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie. Za podstawę faktyczną wyroku Sąd przyjął stan faktyczny prawidłowo ustalony w sprawie przez organy administracji.
6. Przedmiotem skargi jest decyzja w przedmiocie zgłoszenia sprzeciwu względem zamierzonej przez skarżącego inwestycji w postaci budowy przydomowej oczyszczalni ścieków do 5 m3 wraz z przyłączami sanitariatów pracowniczych do przydomowej oczyszczalni ścieków na terenie działki nr ew. [...]. we wsi [...], gmina [...] przy ul. [...]. Przy czym zaznaczyć należy, że powodem sprzeciwu była sprzeczność planowanej inwestycji z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
6.1. Jak wynika z art. 29 ust. 1 pkt 5 p.b., nie wymaga decyzji o pozwoleniu
na budowę, natomiast wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30, budowa oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m3 na dobę. Jednocześnie, zgodnie
z art. 30 ust. 6 pkt 2 p.b. organ administracji architektoniczno-budowlanej wnosi sprzeciw, jeżeli budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji
o warunkach zabudowy, inne akty prawa miejscowego lub inne przepisy. W ocenie Sądu, brzmienie art. 30 ust. 6 pkt 2 p.b. nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych co do wiążącego charakteru tego przepisu. Ustawodawca nie przyznał organowi administracji możliwości odstąpienia od jego zastosowania przez przyznanie choćby minimum uznania administracyjnego (zob. wyrok WSA w Warszawie
z 2 października 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 598/19, LEX nr 3079327). Zatem stwierdzając sprzeczność planowanego zamierzenia inwestycyjnego z postanowieniami obowiązującego planu miejscowego, organ administracji architektoniczno-budowlanej zobligowany jest do zgłoszenia – na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 2 p.b. – sprzeciwu wobec dokonanego zgłoszenia zamiaru realizacji robót budowlanych (por. wyrok WSA w Łodzi z 16 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 887/18, LEX nr 2618986).
6.2. Należy wobec tego zgodzić się z organami obu instancji co do tego,
że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący na terenie obejmującym sporną inwestycję w jednoznaczny sposób zakazuje lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków na działce skarżącego. Jak bowiem wynika
z § 25 ust. 1 pkt 5 uchwały nr [...] Rady Gminy [...] z dnia
17 czerwca 2014 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] obejmującego w granicach administracyjnych miejscowość [...] (Dz. Urz. Woj. [...] poz. 8962), dopuszcza się lokalizację lokalnych systemów oczyszczania ścieków bytowo-gospodarczych na działkach o powierzchni minimum 2500 m2 przy zachowaniu minimalnych odległości od ujęć wody, budynków mieszkalnych i granic działek określonych w przepisach odrębnych. Nie jest natomiast przedmiotem sporu w niniejszej sprawie ustalenie, że działka nr ew. [...]. we wsi [...], gmina [...] przy ul. [...] – tj. działka na której planowane jest sporne zamierzenie inwestycyjne – ma powierzchnię mniejszą niż wskazana w przytoczonym przepisie planu miejscowego. W świetle tak jednoznacznie sformułowanych przepisów planu, organy orzekające w toku kontrolowanego postępowania miały rację zgłaszając sprzeciw względem zgłoszonej inwestycji.
Jak wynika bowiem z art. 30 ust. 6 pkt 2 p.b. zgłaszana inwestycja musi być zgodna
z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
7. W rozpoznawanej skardze, jak i w odwołaniu od decyzji organu I instancji, zarzucono organom naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g.
7.1. Zgodnie z tym przepisem, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona
w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
7.2. W ocenie Sądu organy obu instancji nie były uprawnione do pominięcia przepisów planu miejscowego albowiem stanowią one akt prawa miejscowego, tj. prawa powszechnie obowiązującego na obszarze Gminy [...]. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko, zgodnie z którym organy administracji architektoniczno-budowlanej, czy inne organy administracji publicznej, nie są uprawnione
do dokonywania incydentalnej kontroli rozwiązań przewidzianych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego z normami hierarchicznie wyższymi (wyroki WSA w Krakowie z 30 listopada 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 1022/21 oraz z 23 maja
2018 r. sygn. akt II SA/Kr 458/18, WSA w Poznaniu z 13 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Po 430/19 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
7.3. Sąd wziął również pod uwagę, że zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.; dalej: Konstytucja RP) oraz art. 4 p.u.s.a., sędziowie i asesorzy sądowi w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z zasady określonej w tych przepisach wynika, że sąd ma obowiązek badania zgodności
z Konstytucją RP i ustawami aktów niższego rzędu i może odmówić zastosowania przepisu niższego rzędu, jeżeli stwierdzi jego niezgodność z ustawą bądź Konstytucją RP (zob. M. Masternak-Kubiak [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. M. Haczkowska, Warszawa 2014, art. 178; wyrok NSA wydany w składzie
7 sędziów z dnia 16 stycznia 2006 r. sygn. akt I OPS 4/05; wyrok NSA z 21 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 85/11; wyrok NSA z 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1904/15 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
7.4. W niniejszej sprawie należało jednak uwzględnić również to, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego – który w istotnym dla sprawy zakresie jest, zdaniem skarżącego, niezgodny z ustawą – jest aktem normatywnym wydanym przez gminę. Zgodnie zaś z art. 165 ust. 2 Konstytucji RP, samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej. W orzecznictwie podnosi się,
że samodzielność samorządu stanowi podstawową i immanentną cechę samorządu gminnego i dotyczy nie tylko sfery prywatnoprawnej, ale także publicznoprawnej. Samodzielność publicznoprawna gminy oznacza, że jest ona zdecentralizowanym podmiotem władzy publicznej, działającym na podstawie i w granicach wynikających
z przepisów obowiązującego prawa i w tym zakresie jakakolwiek ingerencja podmiotu zewnętrznego dopuszczalna jest tylko w przypadku wprost wskazanym w przepisie ustawy i musi być powiązana z prawem do ochrony tejże samodzielności. Z tak przyznaną samodzielnością w zakresie wykonywania zadań publicznych musi być oczywiście powiązana ochrona owej samodzielności, która realizuje się poprzez konstytucyjną gwarancję ochrony sądowej samorządu (zob. wyrok WSA w Warszawie
z 29 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 2103/17, LEX nr 2747014). Jak wskazuje się natomiast w piśmiennictwie, z art. 165 ust. 2 Konstytucji RP wynika wolność jednostek samorządu terytorialnego od arbitralnej ingerencji ze strony innych organów władzy publicznej (P. Czarny [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, red. P. Tuleja, LEX/el. 2021, art. 165).
7.5. Wobec tego, w ocenie Sądu, dokonanie w niniejszej sprawie incydentalnej kontroli zgodności z § 25 ust. 1 pkt 5 uchwały nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] obejmującego w granicach administracyjnych miejscowość [...] z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. nastąpiłoby z naruszeniem art. 165 ust. 2 Konstytucji RP. Gmina [...] nie jest bowiem stroną ani uczestnikiem niniejszego postępowania. Tymczasem jedną z podstawowych gwarancji rzetelnej ochrony sądowej, jest udział zainteresowanego podmiotu w postępowaniu przed sądem, przy zapewnieniu mu możliwości prezentacji własnego stanowiska co do faktów i prawa. Należy jednak podkreślić, że istnieje możliwość kwestionowania rozwiązań zawartych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przed sądem administracyjnym w odpowiedniej procedurze, która z jednej strony umożliwia jednostce formułowanie zarzutu co do hierarchicznej niezgodności normy prawa miejscowego
z ustawą, a z drugiej strony zapewnia udział w tym postępowaniu organowi jednostki samorządu terytorialnego, który ten akt wydał. Jak bowiem wynika z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1372; dalej: u.s.g.), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Nie bez znaczenia jest zatem również i to, że kontrola legalności aktów prawa miejscowego sprawowana przez sąd administracyjny w odpowiedniej procedurze jest szeroko dostępna z uwagi na brzmienie przytoczonego przepisu ustawy o samorządzie gminnym – w szczególności w świetle ograniczonego katalogu podmiotów mogących wszcząć postępowanie (przed Trybunałem Konstytucyjnym) w przedmiocie kontroli hierarchicznej zgodności norm w przypadku innych, niż miejscowe, aktów normatywnych. Wypada przy tym zauważyć, że Konstytucja nie przyznaje organom wydającym inne (niż prawo miejscowe) powszechnie obowiązujące akty normatywne prawa do sądowej ochrony ich samodzielności, co w szczególności umożliwia incydentalną kontrolę rozporządzeń przez sądy w postępowaniach, w których nie bierze udziału organ wydający taki akt normatywny. Również i w tym miejscu należy jednak podkreślić, że w uwagi na brzmienie art. 79, art. 122 ust. 3, art. 191 i art. 193 Konstytucji RP, możliwość wszczęcia przed TK kontroli zgodności rozporządzenia
z prawem hierarchicznie wyższym jest nieporównywalnie bardziej ograniczona podmiotowo niż w przypadku kontroli aktów prawa miejscowego dokonywanej przez sądy administracyjne w odpowiedniej procedurze (art. 101 u.s.g.).
8. Zarzuty skargi okazały się zatem bezzasadne. Sąd nie stwierdził również, aby zaskarżona decyzja została wydana z innymi – niepodniesionymi w skardze
– uchybieniami, które uzasadniałyby stwierdzenie jej nieważności lub jej uchylenie.
W związku z tym Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
10. Na zakończenie należy jeszcze wyjaśnić, że Sąd rozpoznał sprawę
na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 199 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Z tych przyczyn Sąd orzekł, jak w sentencji.