VII SA/Wa 2445/20
Podsumowanie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Ministra stwierdzające niedopuszczalność odwołania organizacji społecznej, uznając, że organ II instancji powinien był zbadać naruszenie przepisów o zawiadamianiu o postępowaniu.
Organ II instancji stwierdził niedopuszczalność odwołania Stowarzyszenia na decyzję o wpisie do rejestru zabytków, ponieważ organizacja nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji. Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie przepisów o obowiązku informowania organizacji społecznych o toczącym się postępowaniu. Sąd uznał, że organ II instancji powinien był zbadać te zarzuty, a nie od razu stwierdzać niedopuszczalność odwołania.
Sprawa dotyczyła skargi Stowarzyszenia na postanowienie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu, które stwierdziło niedopuszczalność odwołania Stowarzyszenia od decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o wpisie budynku Teatru wraz z otaczającymi terenami do rejestru zabytków. Minister uznał, że Stowarzyszenie nie miało legitymacji do wniesienia odwołania, ponieważ nie brało udziału w postępowaniu przed organem I instancji, a tym samym nie zostało dopuszczone do udziału na prawach strony zgodnie z art. 31 k.p.a. Stowarzyszenie zarzuciło organom naruszenie przepisów o obowiązku informowania organizacji społecznych o toczącym się postępowaniu (art. 9 ust. 3a i 3b ustawy o ochronie zabytków) oraz art. 31 § 4 k.p.a., co uniemożliwiło mu udział w postępowaniu przed organem I instancji. Sąd administracyjny uznał skargę za uzasadnioną. Podkreślił, że organ II instancji powinien był zbadać zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych przez organ I instancji, w tym brak zawiadomienia Stowarzyszenia o postępowaniu, zanim stwierdził niedopuszczalność odwołania. Sąd wskazał, że naruszenie obowiązku informacyjnego przez organ I instancji może stanowić podstawę do merytorycznego rozpoznania odwołania organizacji społecznej, nawet jeśli wniosek o dopuszczenie do udziału wpłynął po wydaniu decyzji przez organ I instancji, o ile decyzja ta nie była jeszcze ostateczna. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli organ I instancji naruszył obowiązek informacyjny wynikający z art. 31 § 4 k.p.a. i art. 9 ust. 3a i 3b ustawy o ochronie zabytków, organ II instancji powinien rozpatrzyć odwołanie organizacji społecznej, która nie została zawiadomiona o wszczęciu postępowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ II instancji nie może od razu stwierdzić niedopuszczalności odwołania organizacji społecznej, jeśli istnieją uzasadnione zarzuty dotyczące naruszenia przez organ I instancji przepisów o obowiązku informowania o postępowaniu. W takiej sytuacji organ odwoławczy powinien zbadać te zarzuty, a dopiero po ich wykluczeniu może odmówić dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu i stwierdzić niedopuszczalność odwołania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
u.o.z. art. 9 § ust. 3a
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Obowiązek przekazania informacji o wszczęciu i zakończeniu postępowania w sprawie wpisania zabytku nieruchomego do rejestru właściwemu staroście.
u.o.z. art. 9 § ust. 3b
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Obowiązek podania do publicznej wiadomości informacji o wszczęciu postępowania w sprawie wpisania zabytku nieruchomego do rejestru na stronie BIP starostwa, w siedzibie konserwatora lub w sposób zwyczajowo przyjęty.
k.p.a. art. 134
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
k.p.a. art. 31 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, gdy jest to uzasadnione celami statutowymi i interesem społecznym.
k.p.a. art. 31 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Postanowienie organu o wszczęciu postępowania z urzędu lub dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu; zażalenie na odmowę.
k.p.a. art. 31 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony.
k.p.a. art. 31 § § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu zawiadomienia organizacji społecznej o wszczęciu postępowania, jeżeli uzna, że może być ona zainteresowana udziałem.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada praworządności i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.
Pomocnicze
u.o.z. art. 89 § pkt 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z. art. 93 § ust. 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
k.p.a. art. 17 § pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 127 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 15
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ II instancji powinien był zbadać zarzuty dotyczące naruszenia przez organ I instancji przepisów o obowiązku informowania o postępowaniu (art. 9 ust. 3a i 3b ustawy o ochronie zabytków) oraz art. 31 § 4 k.p.a. Naruszenie obowiązku informacyjnego przez organ I instancji może uzasadniać merytoryczne rozpoznanie odwołania organizacji społecznej, która nie została dopuszczona do udziału w postępowaniu.
Odrzucone argumenty
Argument Ministra, że Stowarzyszenie nie miało legitymacji do wniesienia odwołania, ponieważ nie brało udziału w postępowaniu przed organem I instancji i nie zostało do niego dopuszczone.
Godne uwagi sformułowania
Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak też z przyczyn podmiotowych. Organ II instancji nie wziął pod uwagę podnoszonych przez skarżące Stowarzyszenie okoliczności, w jakich – przynajmniej wedle skarżącego – doszło do wydania decyzji [...] WKZ z [...] sierpnia 2020 r., nr [...]. Przepis art. 31 § 4 k.p.a. zobowiązuje organ administracji publicznej wszczynający postępowanie administracyjne do zawiadomienia o tym organizacji społecznej... Zajmując odmienne stanowisko w tym zakresie, organ II instancji dokonał błędnej wykładni art. 31 § 2 k.p.a.
Skład orzekający
Tomasz Janeczko
przewodniczący
Mirosław Montowski
sprawozdawca
Joanna Gierak-Podsiadły
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących udziału organizacji społecznych w postępowaniu administracyjnym, obowiązków informacyjnych organów oraz dopuszczalności odwołania w przypadku naruszenia tych obowiązków."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia przepisów o informowaniu o postępowaniu w kontekście ochrony zabytków, ale zasady mogą być stosowane szerzej w postępowaniach administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur administracyjnych i informowanie organizacji społecznych o toczących się postępowaniach, nawet w sprawach dotyczących ochrony dziedzictwa kulturowego.
“Czy organizacja społeczna może odwołać się od decyzji, o której nie wiedziała? Sąd administracyjny wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
VII SA/Wa 2445/20 - Wyrok WSA w Warszawie Data orzeczenia 2021-04-15 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2020-12-30 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Sędziowie Joanna Gierak-Podsiadły Mirosław Montowski /sprawozdawca/ Tomasz Janeczko /przewodniczący/ Symbol z opisem 6361 Rejestr zabytków Sygn. powiązane II OSK 1909/21 - Wyrok NSA z 2024-04-25 Skarżony organ Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Treść wyniku Uchylono zaskarżone postanowienie Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak - Podsiadły, sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] października 2020 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu na rzecz Stowarzyszenia [...] kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2020 r., znak: [...], Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu (dalej także "Minister"), działając na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. z 2020r., poz. 282) oraz art. 17 pkt 2 i art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej jako "k.p.a."), stwierdził niedopuszczalność odwołania wniesionego przez Stowarzyszenie [...] od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] sierpnia 2020 r., nr [...] wpisującej do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] budynek Teatru [...] znajdujący się przy ul. [...] w [...] wraz z otaczającymi go terenami rekreacyjnymi, zwanymi dawniej "[...]". Powyższe postanowienie Ministra wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny wskazany przez ten organ. W wyniku postępowania administracyjnego przeprowadzonego na wniosek Gminy i Miasta [...], [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków (dalej "[...] WKZ") decyzją z [...] sierpnia 2020 r., nr [...] wpisał do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] budynek Teatru [...], znajdujący się przy ul. [...] w [...] wraz z otaczającymi go terenami rekreacyjnymi, zwanymi dawniej "[...]". Pismem z 9 września 2020 r., od ww. decyzji odwołało się Stowarzyszenie [...] (dalej także "skarżący" lub "Stowarzyszenie"). W odwołaniu tym ww. Stowarzyszenie, na podstawie art. 28 k.p.a., wniosło o uznanie za stronę postępowania, którego efektem jest decyzja [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] sierpnia 2020 r. nr [...]. Minister dokonując oceny pisma skarżącego wskazał, że udział w postępowaniu administracyjnym organizacji społecznej reguluje art. 31 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu - jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Według § 2 ww. przepisu, organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. Natomiast stosownie do art. 31 § 3 w zw. z § 1 i § 2 k.p.a., organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony. Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Minister podkreślił, że Stowarzyszenie [...] nie wnioskowało o dopuszczenie na prawach strony do postępowania administracyjnego prowadzonego w sprawie wpisania do rejestru zabytków budynku Teatru [...] oraz terenów rekreacyjnych przy ul. [...] w [...]. Tym samym ww. organizacja społeczna nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji na prawach strony. Powyższa okoliczność stanowi podmiotową przesłankę do stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia odwołania przez Stowarzyszenie od decyzji [...] WKZ z [...] sierpnia 2020 r. nr [...]. Postępowanie przed organem odwoławczym rozpoczyna się od badania przesłanek formalnych warunkujących dopuszczalność wniesienia odwołania. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez jednostkę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia, czyli przez osobę trzecią lub podmiot na prawach strony, który nie brał udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Na gruncie rozpoznawanej sprawy Minister stwierdził zatem, że Stowarzyszenie nie może wnieść odwołania w sprawie, w której nie brało udziału w postępowaniu administracyjnym przed organem pierwszej instancji. Jedynie bowiem organizacja społeczna dopuszczona do udziału w postępowaniu ma prawa strony, posiada prawo do wniesienia odwołania. Wynika to z rozwiązania przyjętego w art. 31 § 3 k.p.a., który stanowi, że organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony. Z użycia w przepisie słowa "uczestniczy" wynika, że prawa strony służą organizacji społecznej, jeżeli została już dopuszczona przez organ administracji publicznej do udziału w postępowaniu. Jeżeli zatem organizacja społeczna nie brała udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, nie ma ona legitymacji do złożenia odwołania, Dlatego, stosownie do przepisu art. 134 k.p.a., organ II instancji stwierdził w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Z takim rozstrzygnięciem nie zgadza się Stowarzyszenie, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuca: 1. Naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj.: • art. 31 § 4 w zw. z art. 134 k.p.a., polegające na przyjęciu, że skarżący nie jest legitymowany do złożenia odwołania w toku postępowania administracyjnego, ponieważ nie przysługuje mu przymiot strony, podczas gdy skarżący wykazał, że spełnia warunki do dopuszczenia go do udziału w postępowaniu na prawach strony, a możliwości złożenia wniosku przed organem I instancji został pozbawiony z uwagi na brak informacji o toczącym się postępowaniu, co wynikało z niezastosowania przez organ I instancji przepisów art. 31 § 4 k.p.a. oraz braku publikacji informacji o toczącym się postępowaniu wbrew przepisom art. 9 ust. 3a i 3b ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami; • naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez działanie organu II instancji w sposób sprzeczny z zasadą zaufania obywateli do władzy publicznej, a polegające na nie dokonaniu merytorycznej oceny odwołania oraz wniosku skarżącego, pomimo uniemożliwienia skarżącemu udziału w postępowaniu przez organem I instancji, co nie pozwala skarżącemu występowanie w interesie społecznym w celu obrony praw na gruncie postępowania administracyjnego; • art. 31 § 4 k.p.a. w zw. z art. 31 § 1 pkt 2 i § 2, 3 k.p.a. poprzez błędną wykładnię sprowadzającą się do przyjęcia, że w sytuacji naruszenia przez organ obowiązku z art. 31 § 4 k.p.a., nie należy rozpoznać odwołania organizacji społecznej, której organ nie zawiadomił o wszczęciu postępowania na podstawie tego przepisu; co jest sprzeczne z brzmieniem przepisów k.p.a. a także niezgodne z funkcją art. 31 k.p.a., który ma zapewnić możliwość poddania kontroli społecznej działań organów administracji publicznej i wsparcie organów w rzetelnym załatwieniu sprawy przez czynnik społeczny; • naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. poprzez działanie organu II instancji w sposób naruszający powyżej powołane przepisy; 2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 3a i 3b ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami; przez co skarżący nie uzyskał wiedzy o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie i wskutek tego został pozbawiony możliwości przystąpienia do postępowania na prawach strony przed organem I instancji lub choćby wystąpienia z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Z uwagi na podniesione zarzuty skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi, jej autor wskazuje, że o wszczęciu i prowadzeniu postępowania przez [...] WKZ w sprawie wpisu do rejestru zabytków Teatru [...] wraz z otaczającymi go terenami rekreacyjnymi w [...] oraz o wydanej w jego efekcie decyzji tego organu, skarżący dowiedział się dopiero w dniu 28 sierpnia 2020 r., kiedy to Burmistrz Miasta [...] zamieścił informacje o tym fakcie w jednym z internetowych komunikatorów społecznościowych. Dopiero zaś w dniu 8 września 2020 r. przedstawicielowi skarżącego udało się uzyskać treść ww. decyzji wraz z uzasadnieniem. Wcześniej informacja o toczącym się postępowaniu ani nawet o wniosku Burmistrza Miasta [...] nie została w jakikolwiek sposób podana do publicznej wiadomości. Nie została ona zamieszczona ani na stronie internetowej Urzędu Miasta [...], ani też w Biuletynie Informacji Publicznej Starostwa Powiatu [...] - wbrew dyspozycji art. 9 ust. 3b ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. [...] WKZ zaniechał również zawiadomienia skarżącego, jak i jakichkolwiek innych organizacji społecznych o toczącym się postępowaniu - wbrew dyspozycji art. 31 § 4 k.p.a. i to pomimo faktu, że skarżący czynnie uczestniczył w postępowaniu prowadzonym przez ten organ, dotyczącym również Teatru [...] w [...], zakończonym decyzją [...] WKZ z [...] marca 2019 r., nr [...] zezwalającą na rozbiórkę Teatru [...] ze względu na jego katastrofalny stan, jak i utratę wartości zabytkowych. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Ministra w dniu [...] listopada 2020 r. Organowi było zatem wiadome, że skarżący w zakresie swojej statutowej działalności jest zainteresowany uczestnictwem w postępowaniach dot. Teatru [...] w [...]. Po uzyskaniu treści decyzji (co nastąpiło w dniu 8 września 2020 r.) skarżący niezwłocznie (w dniu 10 września 2020 r.) złożył odwołanie od decyzji nr [...], wskazując na jego pominięcie w postępowaniu i wykazując interes społeczny uzasadniający jego udział w tym postępowaniu na prawach strony. Minister w żaden sposób nie odniósł się jednak do faktu, że skarżący nie został dopuszczony do postępowania bez swojej winy oraz nie zbadał, czy Stowarzyszenie powinno zostać dopuszczone do udziału w przedmiotowym postępowaniu. Tym bardziej w sytuacji, w której ww. organizację faktycznie pozbawiono możliwości złożenia wniosku w trakcie postępowania przed organem I instancji. Organ winien więc odnieść się do tego czy organizacja może uczestniczyć w postępowaniu i zgodnie z art. 31 § 2 k.p.a. wydać w tym zakresie stosowne postanowienie. W przypadku zaś dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu organ II instancji winien rozpatrzyć odwołanie. Skarżący co do zasady podziela pogląd organu, że organizacja społeczna ma prawo wniesienia odwołania tylko wówczas, gdy została dopuszczona do udziału w postępowaniu przed organem I instancji w trybie art. 31 k.p.a. Tym niemniej stanowisko to można by uznać za słuszne w niniejszej sprawie tylko wówczas, gdyby skarżący wiedział a przynajmniej miał możliwość dowiedzenia się o toczącym się postępowaniu. Tak jednak nie było, a co istotniejsze, brak było nawet informacji wymaganej przez przepisy ustawowe. Takiego działania organu w przedmiotowej sprawie nie da się pogodzić z zasadami wskazanymi w art. 7, art. 8 i 15 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z [...] października 2020 r. narusza prawo w sposób wskazany powyżej, a skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie, materialnoprawną podstawę postanowienia Ministra stanowił przepis art. 134 k.p.a., zgodnie z którym, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Jak słusznie wskazuje organ w zaskarżonym postanowieniu, niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn przedmiotowych, jak też z przyczyn podmiotowych. W pierwszej grupie wymienić można brak przedmiotu zaskarżenia, wyłączenie możliwości wniesienia środka odwoławczego lub wyczerpanie przysługujących środków odwoławczych. Do podmiotowych przyczyn niedopuszczalności odwołania zalicza się przypadki wniesienia środka zaskarżenia przez osobę niemającą do tego legitymacji bądź przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych (tak NSA w wyroku z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1661/06, LEX nr 425381). W rozpoznawanej sprawie Minister stwierdził, że zachodzą podmiotowe przyczyny niedopuszczalności odwołania, albowiem ten środek zaskarżenia został wniesiony przez podmiot do tego nieuprawniony, tj. organizację społeczną, która nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji. Rzeczywiście w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie zgodnie przyjmuje się, że odwołanie przysługuje organizacji społecznej, która uczestniczyła w postępowaniu na prawach strony na podstawie ostatecznego postanowienia organu I instancji o wszczęciu postępowania z urzędu na żądanie organizacji społecznej lub postanowienia o dopuszczeniu jej do udziału w toczącym się postępowaniu. Organizacja społeczna, która nie brała udziału w postępowaniu przed organem I instancji, nie ma zatem legitymacji do złożenia odwołania (zob. wyroki NSA: z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 1866/12; z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 770/16; z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1204/20, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA; por. też M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Opubl. LEX/el. 2021). Tym niemniej należy zauważyć, że w kontrolowanej sprawie organ II instancji wydając zaskarżone postanowienie nie wziął pod uwagę podnoszonych przez skarżące Stowarzyszenie okoliczności, w jakich – przynajmniej wedle skarżącego – doszło do wydania decyzji [...] WKZ z [...] sierpnia 2020 r., nr [...]. Tak bowiem skarżący sygnalizuje, że postępowanie przed organem I instancji zostało wszczęte na wniosek Gminy i Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. i prowadzone było z naruszeniem art. 9 ust. 3a ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, który stanowi, że informację o wszczęciu postępowania w sprawie wpisania zabytku nieruchomego do rejestru oraz o ostatecznym zakończeniu tego postępowania wojewódzki konserwator zabytków przekazuje niezwłocznie właściwemu staroście. Jednocześnie – w przekonaniu skarżącego – w sprawie doszło do naruszenia art. 9 ust. 3b ww. ustawy, zgodnie z którym, informację o wszczęciu postępowania w sprawie wpisania zabytku nieruchomego do rejestru do czasu ostatecznego zakończenia tego postępowania podaje się do publicznej wiadomości na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej starostwa powiatowego, na obszarze którego znajduje się zabytek, a ponadto w siedzibie właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscowości, w której znajduje się zabytek. Wobec powyższego, istotnego znaczenia w sprawie nabiera także okoliczność wskazana w skardze, że nieco wcześniej Stowarzyszenie brało udział na prawach strony w postępowaniu przed [...] WKZ w przedmiocie wydania zgody na rozbiórkę Teatru [...] w [...], zakończonym decyzją tego organu z [...] marca 2019 r., nr [...], utrzymaną w mocy przez Ministra w dniu [...] listopada 2020 r. W tym stanie rzeczy należy podkreślić, że przepis art. 31 § 4 k.p.a. zobowiązuje organ administracji publicznej wszczynający postępowanie administracyjne do zawiadomienia o tym organizacji społecznej, jeżeli uzna, że może być ona zainteresowana udziałem w tym postępowaniu ze względu na swoje cele statutowe i gdy przemawia za tym interes społeczny. Choć zakres stosowania przywołanego przepisu i wynikającego z niego obowiązku może budzić pewne wątpliwości (np. czy odnosi się do wszystkich organizacji społecznych, potencjalnie zainteresowanych udziałem w toczącym się postępowaniu, czy też tylko do organizacji, które mają siedzibę lub oddziały na obszarze właściwości organu prowadzącego postępowanie), to jednak w okolicznościach podnoszonych przez skarżącego z całą pewnością stwierdzić trzeba, że jeśli faktycznie Stowarzyszenie brało udział we wcześniejszym postępowaniu dotyczącym Teatru [...] w [...], w którym zezwolono na rozbiórkę tego budynku, to bez wątpienia powinno zostać przynajmniej zawiadomione o postępowaniu zakończonym decyzją [...] WKZ o wpisie ww. obiektu do rejestru zabytków. Z tego powodu, w świetle argumentacji skarżącego, powinnością organu II instancji było rozważenie, czy w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania przez [...] WKZ bądź inne organy, poprzez zaniechanie obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 9 ust. 3a i ust. 3b ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a także naruszenia dyspozycji art. 31 § 4 k.p.a., przejawiającego się brakiem zawiadomienia Stowarzyszenia o wszczęciu postępowania w przedmiocie wpisania Teatru [...] w [...] do rejestru zabytków. Wymaga w tym miejscu odnotowania, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niejednokrotnie prezentowany był pogląd, który tutejszy Sąd w pełni podziela, że co do zasady jedynie złożenie wniosku z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. po tym jak decyzja wydana w pierwszoinstancyjnym postępowaniu administracyjnym uzyskała przymiot ostateczności, samo przez się wyklucza możliwość jego uwzględnienia. Przy czym nie będzie to przeszkodą do uwzględnienia tego wniosku, jeżeli spełnione zostaną przesłanki z art. 31 § 1 k.p.a., gdy złożony został on przed wydaniem decyzji a rozpoznany po tym jak uzyskała ona przymiot ostateczności (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II GSK 20/07; wyrok NSA z 25 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 409/11; CBOSA). Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zatem stwierdzić, że samo wydanie przez [...] WKZ decyzji z [...] sierpnia 2020r., nr [...] nie musiało stanowić negatywnej przesłanki uniemożliwiającej uwzględnienie wniosku Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu, w sytuacji, gdyby zostało ustalone, że organ I instancji dopuścił się naruszenia art. 31 § 4 k.p.a. Zwłaszcza że, co nie jest w sprawie kwestionowane, wniosek o dopuszczenie skarżącego do udziału w postępowaniu został zawarty w odwołaniu i wpłynął do organu administracji jeszcze przed uzyskaniem przez decyzję przymiotu ostateczności. Skoro zatem decyzja nie uzyskała przymiotu ostateczności nie można stwierdzić, aby kończyła ona postępowanie administracyjne w przedmiocie wpisu nieruchomości do rejestru zabytków. Nie są zatem pozbawione podstaw te poglądy komentatorów, którzy wskazują, że choć co do zasady tylko organizacja społeczna, która została dopuszczona do udziału w postępowaniu przed organem I instancji, może skutecznie złożyć odwołanie od decyzji wydanej w tym postępowaniu, to jednak zasada ta nie obejmuje przypadków, w których organ naruszył obowiązek wynikający z art. 31 § 4 k.p.a. W takiej sytuacji organ jest zobowiązany rozpatrzyć odwołanie organizacji społecznej, która nie została zawiadomiona o wszczęciu postępowania na podstawie tego przepisu (zob. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Opubl. LEX/el. 2021). W tych warunkach, Minister zanim wydał zaskarżone postanowienie zobowiązany był ocenić, czy w sprawie nie doszło do naruszenia art. 31 § 4 k.p.a. i dopiero wykluczając tego rodzaju sytuację, mógł odmówić Stowarzyszeniu dopuszczenia do udziału w postępowaniu rozpoznanym decyzją [...] WKZ oraz stosownie do treści art. 134 k.p.a. stwierdzić niedopuszczalność odwołania. Nie mógł natomiast tego uczynić tylko z tego powodu, że wniosek skarżącego o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wpłynął po wydaniu decyzji przez organ I instancji, skoro nie była ona jeszcze ostateczna. Zajmując odmienne stanowisko w tym zakresie, organ II instancji dokonał błędnej wykładni art. 31 § 2 k.p.a., co powoduje, że za uzasadnione należy uznać podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 31 § 2 k.p.a. Niewątpliwie postępowanie organu godzi również w wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Działanie to doprowadziło bowiem do sytuacji, w której Stowarzyszenie, pomimo swojej wcześniejszej aktywności w postępowaniach prowadzonych w sprawie spornego obiektu – Teatru [...] w [...] i obowiązujących rozwiązań prawnych, dotyczących informowania społeczeństwa o postępowaniach prowadzonych w przedmiocie wpisu nieruchomości do rejestru zabytków, mogło nie uzyskać od organu I instancji informacji o prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu i z tego powodu nie mogło złożyć wniosku o dopuszczenie go do udziału w tym postępowaniu przed wydaniem decyzji w I instancji. Z przedstawionych względów Sąd uznał skargę za uzasadnioną, zaś obowiązkiem Ministra przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie dokonanie jej analizy z uwzględnieniem oceny prawnej i wytycznych zwartych w niniejszym uzasadnieniu, w celu pełnej oceny dopuszczalności wniosku i odwołania skarżącego Stowarzyszenia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania (obejmujących: wpis od skargi - 100 zł, opłatę za czynności radcy prawnego - 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa - 17 zł) orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę