II SA/Wr 164/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2006-06-29
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanewznowienie postępowaniadecyzja administracyjnaorgan nadzoru budowlanegopostępowanie administracyjnestrony postępowaniauchylenie decyzjiskargasąd administracyjny

WSA we Wrocławiu oddalił skargę na decyzję WINB uchylającą decyzję PINB odmawiającą wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a.

Sprawa dotyczyła skargi A sp. z o.o. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję PINB odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie robót budowlanych. Skarżąca spółka zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 136 i 138 § 2 k.p.a., twierdząc, że nie wskazano konkretnych naruszeń prawa procesowego przez organ I instancji. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a organ I instancji nie ustalił jednoznacznie stron postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę A sp. z o.o. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych. Skarżąca spółka zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie przepisów k.p.a., w szczególności art. 136 i 138 § 2, kwestionując zasadność uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia bez wskazania konkretnych naruszeń prawa procesowego przez organ pierwszej instancji. Sąd administracyjny, analizując zastosowanie przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a., uznał, że było ono prawidłowe. Stwierdził, że rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a organ pierwszej instancji nie ustalił jednoznacznie kręgu stron postępowania, co stanowiło istotne uchybienie. Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwuetapowe, a organ pierwszej instancji nie przeprowadził należycie pierwszego etapu, co uzasadniało zastosowanie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia kasacyjnego. W konsekwencji, sąd oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy może zastosować art. 138 § 2 k.p.a. w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, lub gdy postępowanie zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów procesowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji nie ustalił jednoznacznie stron postępowania i nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego w fazie wstępnej postępowania o wznowienie postępowania, co uzasadniało uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

k.p.a. art. 145 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego.

Pomocnicze

k.p.a. art. 145 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

pkt 4 - niedoręczenie decyzji stronie, co uniemożliwiło jej udział w postępowaniu.

k.p.a. art. 149 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie o wznowienie postępowania kończy się postanowieniem o wznowieniu.

k.p.a. art. 149 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Badanie podstaw wznowienia następuje w fazie postępowania rozpoznawczego.

k.p.a. art. 149 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie o wznowienie postępowania kończy się decyzją odmawiającą wznowienia.

k.p.a. art. 150 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Szczególna norma kompetencyjna przemawiająca za prawidłowością rozstrzygnięcia odwoławczego w przypadku uchybień organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 151 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

pkt 1 - decyzja odmawiająca uchylenia decyzji dotychczasowej.

Prawo budowlane art. 50

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 51

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 28

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 28 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. art. 9

Obowiązek organu informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.

Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 9

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego w fazie wstępnej postępowania o wznowienie postępowania, co uzasadniało uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Ustalenie podstaw wznowienia postępowania może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego, a nie w decyzji odmawiającej wznowienia.

Odrzucone argumenty

Organ odwoławczy naruszył art. 136 i 138 § 2 k.p.a., nie wskazując konkretnych naruszeń prawa procesowego przez organ pierwszej instancji. Organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił wznowienia postępowania, ponieważ wniosek nie zawierał zarzutów wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a.

Godne uwagi sformułowania

rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części postępowanie administracyjne jest postępowaniem w znacznym stopniu odformalizowanym na organie administracji spoczywa obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych ustalenie czy występują podstawy wznowienia postępowania wyliczone w art. 145 § 1 k.p.a. może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego

Skład orzekający

Julia Szczygielska

przewodniczący

Andrzej Cisek

sędzia

Olga Białek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 138 § 2 k.p.a. w kontekście wadliwego postępowania pierwszej instancji oraz zasady dwuinstancyjności w postępowaniu administracyjnym, a także kwestia wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wznowieniem postępowania administracyjnego i zastosowaniem art. 138 § 2 k.p.a.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy istotnych kwestii proceduralnych w postępowaniu administracyjnym, w tym prawidłowego stosowania przepisów o wznowieniu postępowania i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Jest to ciekawe dla prawników procesualistów.

Kiedy sąd może uchylić decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia? Kluczowe zasady stosowania art. 138 § 2 k.p.a.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Wr 164/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-03-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Cisek
Julia Szczygielska /przewodniczący/
Olga Białek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędzia WSA Andrzej Cisek, Asesor WSA Olga Białek (spr.), Protokolant Katarzyna Grott, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A sp. z o. o. we W. z siedzibą we W. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 16 grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającej wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych – budowa domu mieszkalnego wielorodzinnego wraz z garażem, położonego przy ul. D. we W. oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. – po rozpatrzeniu odwołania E. Ś. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. W. z dnia [...] r. (nr [...]) odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych – budowy domu mieszkalnego wielorodzinnego wraz z garażem, położonego przy ul. D. we W. - na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchylił opisaną wyżej decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Przedmiotowa decyzja podjęta została w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W związku z ustaleniem przez organy nadzoru budowlanego, że roboty budowlane prowadzone przy budowie osiedla domów wielorodzinnych we W. przy ul. D. (na działkach nr 11/14, 11/16, 11/21, 11/22, 11/23,11/24,11/25) realizowane są ze znacznym odstępstwem od warunków wynikających z uzyskanego przez inwestora - Przedsiębiorstwo A Spółka z o.o. pozwolenia na budowę, wszczęto postępowanie administracyjne na podstawie art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( Dz.U. z 2000r, Nr 106, poz. 1126 z późn.zm.).
W wyniku tego postępowania decyzją z dnia 21 kwietnia 2004 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego udzielił inwestorowi pozwolenia na wznowienie robót budowlanych domu mieszkalnego wielorodzinnego, w zabudowie niskiej wraz z garażami podziemnymi, infrastrukturą techniczną i instalacjami wewnętrznymi oraz budynków mieszkalnych wielorodzinnych położonych przy ul. D. (działki nr 11/14, 11/16, 11/21, 11/22, 11/23,11/24,11/25).
Na skutek odwołania złożonego przez współwłaścicieli nieruchomości stanowiącej wewnętrzną drogę osiedlową sąsiadującą z nieruchomościami na których realizowana jest inwestycja, powyższa decyzja została przez organ drugiej instancji uchylona a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia (decyzja DWINB z dnia 9 czerwca 2004 r., nr [...]), wskazując na konieczność precyzyjnego ustalenia kręgu stron postępowania.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy powiatowy organ nadzoru budowlanego wydał decyzję z dnia [...] r., nr [...], o treści odpowiadającej decyzji z dnia 21 kwietnia 2004 r. i doręczył ją inwestorowi oraz A.K.. Decyzja ta stała się ostateczna.
W dniu 12 sierpnia 2004 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. W. wpłynęło pismo E. Ś. z dnia 6 sierpnia 2004 r. , w którym powołując się na fakt doręczenia jej przywołanej wyżej decyzji organu odwoławczego z dnia 9 czerwca 2004 r. potwierdziła wolę swojego udziału w postępowaniu, którego decyzja ta dotyczyła, wskazując jednocześnie na swój interes prawny - ochronę przysługującego jej prawa współwłasności nieruchomości oznaczonej jako działka nr 23/49, stanowiącej "prywatną drogę dojazdową". Ponadto stwierdziła, że jako współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości nie wyraża zgody na korzystnie z niej dla potrzeb inwestycji realizowanej, przy ul. D. przez Spółkę A, według projektu zamiennego. Następnie w dniu 2 września 2004 r. – po uzyskaniu informacji od organu pierwszej instancji na temat aktualnego stanu sprawy – oświadczyła, że jej pismo z dnia 6 sierpnia 2004 r. jest wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 15 czerwca 2004 r. o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych na inwestycji realizowanej przez Spółkę A przy ul D.
W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m. W. decyzją z dnia [...] r., wydaną między innymi na podstawie art. 104, 149 § 3 oraz 150 §1 k.p.a., odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych – budowa domu mieszkalnego, wielorodzinnego wraz z garażem, położonego we W. przy ul. D. na działkach nr 11/14, 11/23, 11/24.
Na uzasadnienie organ podał, że wniosek nie zawiera zarzutów wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., a podane argumenty – zajęcie własności – nie podlegają przepisom ustawy - Prawo budowlane i nie mogą być rozpatrywane w trybie postępowania administracyjnego.
Wnioskodawczyni nie zgodziła się z takim stanowiskiem podnosząc w odwołaniu, że powodem żądania wznowienia postępowanie jest fakt niedoręczenia jej wskazanej wyżej decyzji z dnia 15 czerwca 2004 r. wydanej w przedmiocie pozwolenia na wznowienie robót budowlanych i uniemożliwienie jej – jako stronie - wzięcia udziału w postępowaniu. Powyższe wypełnia przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., zatem decyzja pierwszoinstancyjna jako niesłuszna powinna zostać uchylona.
D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w wyniku rozpatrzenia odwołania uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy uznał bowiem, że przed wydaniem kwestionowanej decyzji organ pierwszej instancji nie ustalił w sposób jednoznaczny stron postępowania toczącego się w sprawie realizacji robót budowlanych prowadzonych przez Spółkę A, czego skutkiem było pominięcie skarżącej w rozdzielniku decyzji z dnia 15 czerwca 2004 r. zezwalającej na wznowienie robót budowlanych. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej zwrócono uwagę, że powyższe uchybienie stanowiło już podstawę uchylenia decyzji organu pierwszej instancji z dnia 21 kwietnia 2004 r. udzielającej pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Zaznaczono wówczas, że wydając poszczególne rozstrzygnięcia na podstawie art. 50 i 51 Prawa budowlanego wykazano daleko idącą niespójność co do kręgu stron postępowania. Na etapie stosowania art. 50 ustalono, że przymiot strony przysługuje wyłącznie inwestorowi, po czym decyzję wydaną na podstawie art. 51 przywołanej ustawy skierowano do szerszego kręgu adresatów. Natomiast przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powiatowy organ nadzoru budowlanego ograniczył się jedynie do odebrania od inwestora oświadczenia i na podstawie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego ustalił, że stroną przedmiotowego postępowania jest wyłącznie inwestor. Powyższe okoliczności, a zwłaszcza fakt, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził w sposób należyty postępowania wyjaśniającego co do stron postępowania, powodują, że nie ma podstaw do odmówienia skarżącej przymiotu strony.
Przede wszystkim w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono zaś, że ustalenie czy występują podstawy wznowienia postępowania wyliczone w art. 145 § 1 i art. 145 a § 1 k.p.a. może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego, o czym wprost stanowi art. 149 § 2 k.p.a. Dokonanie takiego rozstrzygnięcia w decyzji o odmowie wznowienia postępowania jest zaś naruszeniem przywołanego przepisu oraz przepisu art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w myśl których, dopiero po przeprowadzeniu postępowania rozpoznawczego, w razie gdy organ nie ustali podstaw wznowienia wyliczonych w art. 145 § 1 i 145a § 1 k.p.a., wydaje się decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej.
Mając zatem na uwadze, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, zgodnie z dyspozycją art. 138 § 2 k.p.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w imieniu A. Spółki z o.o. z siedzibą we W., wniósł pełnomocnik - radca prawny M.Ś. – zarzucając jej naruszenie art. 136 i 138 § 2 k.p.a.
Uzasadniając swoje stanowisko pełnomocnik zacytował fragment komentarza do kodeksu postępowania administracyjnego autorstwa Barbary Adamiak i Janusza Borkowskiego, szczególny nacisk kładąc na stwierdzenie, że "organ odwoławczy może wydać decyzje kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie I instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a zatem gdy:
a) organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego (...)
b) postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe.
Wobec przywołanego stanowiska doktryny konieczne jest zatem – zdaniem pełnomocnika strony skarżącej – dla skutecznego wydania decyzji kasacyjnej, wskazanie jakie przepisy procesowe zostały w sposób rażący naruszone przez organ I instancji. Tymczasem organ odwoławczy nie tylko nie wskazał takich przepisów, ale również nie podał rodzaju uchybień jakich miałby się dopuścić organ pierwszej instancji podczas rozpatrywania sprawy.
Pełnomocnik skarżącego stwierdził również, że pomimo postawienia w decyzji kasacyjnej zarzutu nieprzeprowadzenia w sposób należyty postępowania wyjaśniającego, organ odwoławczy nie wskazał, z jakich przyczyn tak uznał, pomimo, że organ pierwszej instancji wskazał w swojej decyzji, że przeprowadził postępowanie wyjaśniające w niezbędnym zakresie dla wydania decyzji. Natomiast sam fakt doręczenia decyzji szerszemu kręgowi adresatów nie może być wyłącznym i jedynym dowodem na uchybienia w postępowaniu wyjaśniającym, tym bardziej, że organ pierwszej instancji konsekwentnie – jak twierdzi pełnomocnik – przyjął, że skarżąca nie była stroną postępowania, co potwierdził w swoim piśmie z dnia 2 listopada 2004 r.
W skardze podniesiono również zarzut niewyjaśnienia przez organ odwoławczy, przyczyn dla których nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego o którym mowa w art. 136 k.p.a. Skoro organ nie wyjaśnił w jakim zakresie należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, tym samym nie wykazał, że sam był niezdolny do jego przeprowadzenia.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej ograniczone zostały do oceny działalności tych organów pod względem zgodności z prawem. Działając zatem w granicach przyznanych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych, dokonuje oceny prawidłowości zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafność ich wykładni. Dokonując czynności kontrolnych, Sąd zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny i prawny jaki istniał w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu, lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.).
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził naruszeń prawa o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 przywołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a tym samym nie dopatrzył się podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i do uwzględnienia skargi.
Przede wszystkim zważyć należy, że zaskarżona decyzja podjęta została na podstawie art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem ocenie Sądu poddana została przede wszystkim prawidłowość zastosowania procesowoprawnej podstawy rozstrzygnięcia Ten kierunek oceny zgodny jest zresztą z kierunkiem wynikającym z zarzutów podnoszonych w skardze.
Zgodnie z przywołanym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygniecie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ może wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Z przywołanego przepisu wynika, że uprawnienia organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej - bez merytorycznego rozpoznania sprawy - ograniczone zostały do ściśle określonych przypadków. Organ odwoławczy może z tych uprawnień skorzystać, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Potrzeba przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości zachodzi wówczas, gdy organ I instancji w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, zaś przeprowadzenia go w znacznej części konieczne jest, gdy organ I instancji nie przeprowadził w przeważającej części postępowania wyjaśniającego. W judykaturze podkreśla się również, że dotyczyć będzie to także (a nie wyłącznie jak sugeruje skarga) wypadków, gdy postępowanie wyjaśniające w całości lub znacznej części zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów procesowych (tak np. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2001, IV SA 208/99, LEX nr 54745). Dodać również należy, że dopuszczalność wydania tego typu decyzji kasacyjnej ograniczona jest też brzmieniem art. 136 k.p.a. określającym granice postępowania dowodowego które może być przeprowadzone na etapie postępowania odwoławczego. Granice te wynikają z zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zwłaszcza z zasady prawy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz z zasady dwuinstancyjności ( art. 15 k.p.a.). Dwuinstancyjność postępowania administracyjnego powoduje bowiem, że każda sprawa administracyjna, w której zastosowany został środek zaskarżenia w postaci odwołania, podlega dwukrotnemu rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu. Na mocy wskazanej zasady ustrojowej organ odwoławczy pełni kompetencje zarówno kontrolne, jak i merytoryczne. Oznacza to, że organ ten winien rozpatrzyć merytorycznie sprawę w jej całokształcie na nowo, uwzględniając żądania strony i ustosunkowując się do nich w uzasadnieniu.
Zgodnie z przywołanym wyżej art. 136 kpa organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Brzmienie powyższego przepisu jednoznacznie określa kompetencje organu odwoławczego do przeprowadzenia tylko uzupełniającego postępowania dowodowego. Konieczność przeprowadzenia go w znacznej części lub w całości stwarza konieczność uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ (art. 138 § 2 kpa). Organ odwoławczy musi bowiem uwzględniać, że przeprowadzenie całego postępowania wyjaśniającego stanowiłoby niedopuszczalne naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, prowadzące do pozbawienia strony służącego jej prawa odwołania.
W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – organ odwoławczy nie przekroczył wskazanych wyżej reguł a podjęte rozstrzygnięcie mieści się w granicach obowiązującego prawa.
Dla oceny podjętego rozstrzygnięcia istotne jest bowiem to, że postępowanie w niniejszej sprawie nie toczy się już w trybie zwykłym, ale na podstawie przepisów umożliwiających uruchomienie procedury nadzwyczajnej (wznowienia postępowania) pozwalającej na weryfikację ostatecznej decyzji administracyjnej. Taki kierunek postępowania jednoznacznie zakreślony został w oświadczeniu strony, utrwalonym w notatce służbowej spisanej w siedzibie organu pierwszej instancji w dniu 2 września 2004 r. i potwierdzonym jej własnoręcznym podpisem.
W doktrynie prawa powszechnie przyjmowany jest pogląd, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwuetapowe. W pierwszym etapie – wstępnym - organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji bada, czy podanie o wznowienie postępowania wniosła strona, czy wskazano w nim ustawowe przesłanki wznowienia wynikające z art. 145 § 1 k.p.a. a także, czy zachowany został termin do złożenia podania wynikający z art. 148 k.p.a. Etap ten kończy się wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) albo decyzją odmawiającą wznowienia postępowania (art. 149 3 k.p.a.). Podkreślić przy tym należy, że zbadanie wszystkich wymienionych przesłanek jest elementem koniecznym tej fazy postępowania wznowieniowego i tylko wywiązanie się z tego obowiązku wypełnić może dyspozycje przeprowadzenia na tym etapie postępowania wyjaśniającego w całości.
Z lakonicznego i skąpego uzasadniania decyzji pierwszoinstancyjnej wynika, że jedyną przyczyną uzasadniającą odmowę wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją za dnia 15 czerwca 2004 r. było nieprzedstawienie w podaniu o wznowienie postępowania "zarzutów wymienionych w przepisie art. 145 § 1 k.p.a".
Ze stanowiskiem takim nie można się jednak zgodzić. Uważna lektura już choćby pierwszego akapitu podania z dnia 6 sierpnia 2004 r. złożonego przez E. Ś. wskazuje, że podnoszone w nim argumenty wypełniają przesłankę art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Pamiętać zresztą należy, że postępowanie administracyjne jest postępowaniem w znacznym stopniu odformalizowanym i na strony postępowania nie został nałożony obowiązek formułowania i precyzowania swoich wniosków na podstawie wyrażeń ustawowych, jak też obowiązek składania podań w ściśle określonej formie. Natomiast na organie administracji spoczywa obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków (art. 9 k.p.a.). Wywiązanie się z tego obowiązku ma doniosłe znaczenie również przy ocenie podań o wznowienie postępowania.
Jeżeli zatem organ pierwszej instancji wyjaśniając przy udziale strony, rzeczywisty charakter złożonego przez nią podania ustalił, że jest to w istocie podanie o wznowienie postępowania, to znając w tym momencie treść podania a jednocześnie stwierdzając w nim brak podstaw do wznowienia lub też mając wątpliwości w tym zakresie, winien pouczyć stronę o tak istotnej kwestii jaką jest konieczność wskazania w podaniu podstawy wznowienia postępowania. Z treści notatki służbowej nie wynika zaś aby takie pouczenie zostało poczynione. Jeżeli zatem zdaniem powiatowego organu nadzoru budowlanego w podaniu o wznowienie postępowania nie wskazano podstaw tego wznowienia (aczkolwiek w ocenie Sądu z treści podania można było wywieść przyczynę żądania wznowienia ) organ ten winien w pierwszym rzędzie zwrócić się do strony o uzupełnienie tej kwestii i wskazania podstawy wznowienia postępowania. Gdy postępowanie wszczynane jest na zasadzie skargowości, w sytuacjach wątpliwych o charakterze pisma i zawartych w nim wniosków, decyduje bowiem strona a nie organ.
Kwestia podstawy żądania wznowienia postępowania została zresztą bardzo precyzyjnie określona przez samą wnioskodawczynię, która w odwołaniu od decyzji z dnia 22 września 2004 r. jednoznacznie wskazała, że podstawą żądania wznowienia postępowania jest przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Tym jednoznacznym oświadczeniem organ odwoławczy – zgodnie z wymogami dwuinstancyjności – był związany i przy ponownym rozpatrywaniu sprawy w trybie odwoławczym musiał okoliczność tę uwzględnić. Co więcej, oświadczenie odwołującej pozostaje spójne z zarzutami podnoszonymi w podaniu o wznowienie postępowania. Sama zainteresowana w odwołaniu podkreśla zaś, że organ błędnie zinterpretował treść jej wniosku i w ogóle nie analizował podniesionych w nim okoliczności. Zasadniczym powodem złożenia wniosku był bowiem fakt niedoręczenia jej decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, co uniemożliwiło jej wzięcie udziału w tym postępowaniu. W takiej sytuacji zasadny jest wniosek, że w podaniu wszczynającym postępowanie określona została przyczyna wznowienia zawarta art. 145 § 1 k.p.a.
Przedstawiony wyżej stan faktyczny rozpoznawanej sprawy uprawnia do stwierdzenia, że znajduje tu zastosowanie pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 1998 r., IV SA 116/98, LEX nr 43747, w którym stwierdzono, że: "jeżeli wniosek o wznowienie postępowania jest opary o przesłankę przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i zawiera stwierdzenie wywodzące, że składający to podanie podmiot uważa, że przysługiwał mu przymiot strony postępowania, a został w tym postępowaniu pominięty, to weryfikacja twierdzeń wnoszącego podanie następuje w następnej fazie postępowania prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Na tym etapie postępowania organ administracji może dopiero przeprowadzić merytoryczną ocenę materiału sprawy i dokonać weryfikacji twierdzeń wnoszącego podanie, iż przysługiwał mu przymiot strony postępowania".
Trafnie organ odwoławczy zwrócił zatem uwagę, że ustalenie czy występują podstawy wznowienia postępowania wyliczone w art. 145 §1 k.p.a. może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego, o czym stanowi art. 149 § 2 k.p.a., natomiast rozstrzygnięcie o wystąpieniu podstaw wznowienia w decyzji o odmowie wznowienia postępowania jest naruszeniem art. 149 § 2 i art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji – pomimo, iż z podania strony wynikała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 k.p.a., wydał decyzję odmawiającą wznowienia postępowania twierdząc, że przesłanka taka - nie została wskazana. Zakładając nawet, że organ faktycznie nie dopatrzył się w samym podaniu podstawy wznowienia – jak wcześniej zauważono – powinien wykorzystując katalog dostępnych środków prawnych, kwestie te jednoznaczne wyjaśnić, zwracając się do strony o uzupełnienie podania w tym zakresie. Brak czynności w tym zakresie, przy jednoczesnej błędnej ocenie podania , powoduje, że w efekcie organ niewątpliwie rażąco uchybił regulacji zawartej w art. 145 § 1 pkt 4 i w art. 149 § 2 i § 3 k.p.a.
W tej sytuacji należy przyjąć, że organ pierwszej instancji praktycznie po zakwalifikowaniu podania jako żądanie wznowienia postępowania nie przeprowadził żadnych czynności wyjaśniających, które konieczne są do zbadania takiego podania we wstępnym (pierwszym) etapie wznowienia postępowania. Świadczy o tym również uzasadnienie decyzji, które w ocenie Sądu nie odpowiada wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. Powyższe uchybienia uzasadniły zatem zastosowanie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia kasacyjnego o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a.
Trzeba też zwrócić uwagę na szczególną normę kompetencyjną wynikającą z art. 150 § 1 k.p.a., która wobec przedstawionych wyżej uchybień, dodatkowo przemawia za prawidłowością przyjętego rozstrzygnięcia odwoławczego.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organ odwoławczy nie przekroczył granic stosowania art. 138 § 2 k.p.a. Zaskarżona decyzja nie narusza też obowiązujących przepisów postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stanowiska takiego nie mogą zmienić podniesione w skardze zarzuty, które w istocie odnoszą się do treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. Nawet bowiem jeżeli przyjąć, że uzasadnienie to jest nieprecyzyjne i nie odnosi się do pewnych wskazanych w skardze okoliczności, to uchybienia te nie mogą mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro w świetle przywołanych wyżej przepisów, zaskarżone rozstrzygnięcie należy uznać za prawidłowe. Dodać też trzeba, że wbrew twierdzeniom skargi, organ wskazywał jakie przepisy zostały naruszone (art. 149 § 2 i 151 § 1 k.p.a.). Z treści całego uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika również, że zdaniem organu nie zostało w ogóle przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, co uzasadniało konieczność przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Przeciwnych wniosków nie można zaś wyprowadzać z wybiórczo zacytowanych w skardze słów "organ pierwszej instancji nie przeprowadził w sposób należyty postępowania wyjaśniającego", gdyż to sformułowanie – wyrwane z kontekstu – może oznaczać zarówno nieprzeprowadzenie postępowania w ogóle jak i nieprzeprowadzenie postępowania w znacznej części.
Wobec przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych i prawnych Wojewódzki Sąd Administracyjny działając zgodnie z przepisem art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI