VII SA/Wa 2401/11

VII SA/Wa 2401/11 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2012-02-29
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2011-10-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogusław Cieśla /przewodniczący sprawozdawca/
Mirosława Kowalska
Mirosława Pindelska
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1285/12 - Wyrok NSA z 2013-11-22
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
art. 66 ust. 1 pkt 1, 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Mirosława Pindelska, Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Banaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lutego 2012 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym wiaduktu skargę oddala
Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2011r. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt. 1 i 3 oraz art. 83 ust. 3 w związku z art. 82 ust. 3 pkt 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późniejszymi zmianami), nakazał P. S.A. Oddział [...] w P., usunięcie w terminie do 30 września 2011 r. nieprawidłowości w stanie technicznym wiaduktu posadowionego nad linią kolejową [...] w km [...] na przystanku osobowym L., na działce [...] obręb L., będącej terenem kolejowym zamkniętym poprzez wykonanie następujących robót:
1) odtworzenie betonowych murków po stronach prawej i lewej na wjeździe i zjeździe na wiadukt,
2) zlikwidowanie po obu stronach wiaduktu ubytków i spękań gzymsu,
3) przymocowanie metalowych barierek do słupków,
4) wymienię skorodowanych części barierek,
5) pomalowanie metalowych barierek i siatki ochronnej przeciwporażeniowej nad trakcją elektryczną.
W uzasadnieniu organ wskazał na swoją właściwość wynikającą z art. 83 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, który stanowi że do właściwości Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego jako organu pierwszej instancji, należą zadania i kompetencje określone w art. 82 ust. 3 pkt 3 a Prawa budowlanego.
Nadto, że w dniu 4 marca 2011 roku, inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w [...], przeprowadzili kontrolę utrzymania i użytkowania betonowego wiaduktu kolejowego zlokalizowanego na przystanku osobowym L., nad linią kolejową [...]. Po którym odbywa się lokalny ruch samochodowy związany z dojazdem mieszkańców okolicznych wiosek do stacji kolejowej oraz dowóz dzieci z Kolonii L. do Szkoły Podstawowej - w L.
Kontrola w której uczestniczył przedstawiciel P. S.A. Oddział [...] w P. (załączona dokumentacja fotograficzna), potwierdziła niewłaściwy stan techniczny wiaduktu.
W odniesieniu do adresata nałożonych obowiązków, organ ustalił, że wiadukt posadowiony jest na działce nr [...], obręb L., będącej terenem kolejowym zamkniętym. Przęsło wiaduktu graniczy z jednej strony z działką nr [...], a z drugiej z działką [...], obręb L.
Działki nr [...] i [...], decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2008 r. roku zostały wyłączone z ewidencji terenów zamkniętych. Są one własnością Skarbu Państwa, w użytkowaniu wieczystym P. S.A.
Skoro użytkownik wieczysty gruntu jest jednocześnie właścicielem obiektów na nim zlokalizowanych, to adresatem nałożonych obowiązków był P. S.A. Oddział [...] w P.
Organ wskazał na przepis art. 61 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, który stanowi, że właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 ww. ustawy, tzn. obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej.
Nadto zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy Prawo budowlane, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia, właściwy organ musi nakazać, w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
P. Spółka Akcyjna w W. Oddział [...] w P. wniosły odwołanie od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2011r. zarzucając:
1) niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy, poprzez bezpodstawne zobowiązanie odwołującego się do wykonania obowiązków,
2) uznanie, że obowiązki przewidziane w art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 w związku z art. 61 ustawy Prawo budowlane obciążają skarżącego, podczas gdy ich adresatem powinien być zarządca drogi gminnej.
Wskazując na powyższe strona skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania wobec niej.
W uzasadnieniu wskazano, że decyzja została wydana bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, co doprowadziło do naruszenia słusznego interesu strony. W szczególności organ pominął fakt, iż wiadukt drogowy zlokalizowany na działce [...] obręb L. nad czynną linią kolejową w ogóle nie służy działalności prowadzonej przez skarżącego - użytkownika wieczystego gruntu, jak również P. S.A. Wiadukt jest natomiast niezbędny społeczności lokalnej, jako element komunikacji drogowej.
Argumentowano, że dojazd do kolejowego przystanku osobowego nie musi się odbywać poprzez wiadukt drogowy posadowiony nad linią kolejową. Wieś L. jest zlokalizowana po tej samej stronie układu torowego co budynek byłego dworca kolejowego. Przedmiotowy wiadukt jest natomiast elementem komunikacji drogowej między miejscowościami L. i R., a skomunikowanie drogowe miejscowości na terenie gminy nie należy do obowiązków P. S.A.
Wiadukt służy miejscowym potrzebom i jest zlokalizowany w ciągu drogi publicznej.
Jakkolwiek zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21.03.1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007r. Nr 19, poz. 115 z późn.zm.) do dróg gminnych zalicza się drogi o znaczeniu lokalnym niezaliczone do innych kategorii, stanowiące uzupełniającą sieć dróg służących miejscowym potrzebom, z wyłączeniem dróg wewnętrznych, to część drogi przebiegająca nad czynną linią kolejową nie może być uznana za drogę wewnętrzną, skoro łączy drogi gminne. Nadto zgodnie z art. 20 pkt 4 powołanej ustawy wynika, że do zarządcy drogi należy w szczególności utrzymanie nawierzchni drogi, chodników i drogowych obiektów inżynierskich.
Na poparcie obowiązku utrzymywania części drogi przebiegającej po wiadukcie, jak i samego wiaduktu - jako obiektu inżynierskiego, przez zarządcę drogi publicznej, przywołano: wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z dnia 6.11.2007r. sygn. akt 22531/05 (ETPC) - w sprawie B. i inni przeciwko Polsce.
Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8.01.2009r. sygn. akt I SA/Ol 463/08. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21.10.2009r. sygn. akt VII S.A./Wa 1031/09. Wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 17.03.2011r. sygn. akt II Ca 56/11.
W ocenie skarżącego rozstrzygającą kwestią dla ustalenia adresata decyzji był charakter jaki ma droga dochodząca do wiaduktu. W ocenie skarżącego, niesporne było, że drogi dochodzące do wiaduktu są drogami publicznymi.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. , po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. Oddział [...] w P., od decyzji nakazującej P. S.A. Oddział [...] w P., usunięcie w terminie do dnia 30 września 2011 r. stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym wiaduktu posadowionego nad linią kolejową [...] na przystanku osobowym L., na działce [...], poprzez wykonanie wskazanych w decyzji robót - utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2011 r.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że podstawą nałożenia obowiązku był zły stan techniczny, mogący spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska.
Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623, ze zm.), właściwy organ administracji publicznej, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, mogącym spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, nakazuje w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku.
Z uwagi na fakt, iż przedmiotowy obiekt budowlany znajduje się w niewłaściwym stanie technicznym nie gwarantującym bezpieczeństwa dla użytkowników, obowiązkiem organu nadzoru budowlanego było wydanie, na podstawie art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.
Adresatem postanowień przewidzianych w art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w przypadku istniejącego obiektu, może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.
Jak ustalono na podstawie księgi wieczystej [...], działka nr [...], obręb ew. L., na której usytuowany jest przedmiotowy wiadukt stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym P. S.A. z siedzibą w W.
Na mocy decyzji Nr [...] Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych (Dz. Urz. MI z 2009 r. Nr 14 poz. 51 z późn. zm., tom XVI załącznika, poz. 296), działka nr [...] uznana została za teren zamknięty, zastrzeżony ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Z mocy art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.) grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P. Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 3 ww. ustawy budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością P.
Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z poźn. zm.), dla nieruchomości Skarbu Państwa oddanych w użytkowanie wieczyste, prawa właścicielskie wykonuje użytkownik wieczysty.
W tej sytuacji organ uznał, iż [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego właściwie określił w zaskarżonej decyzji podmiot odpowiedzialny za jej wykonanie.
Nadto przedmiotowy wiadukt drogowy jest drogowym obiektem inżynierskim, łączącym drogi wewnętrzne zlokalizowane na działkach nr [...] i [...] będących także w użytkowaniu wieczystym P. S.A.
Bezspornym było również, że na wiadukcie odbywa się ruch pojazdów i pieszych z dróg zlokalizowanych na działkach nr [...], łączących miejscowość L. z miejscowością R., czy L. z miejscowością G.
W postępowaniu odwoławczym ustalono, że drogi zlokalizowane na ww. działkach nie zostały zaliczone do dróg gminnych w trybie art. 7 ust. 2, 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115, tekst jednolity z późn. zm.).
Drogi, parkingi oraz place przeznaczone do ruchu pojazdów, niezaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowane w pasie drogowym tych dróg są drogami wewnętrznymi - art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Budowa, przebudowa, remont, utrzymanie, ochrona i oznakowanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi, zgodnie z art. 8 ust. 2 ww. ustawy, należy do zarządcy terenu na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku do właściciela tego terenu.
Wiadukt położony jest w pasie drogi wewnętrznej, która nie jest zaliczona do żadnej kategorii dróg publicznych, o których mowa w art. 5, 6, 6a, 7 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Mając na uwadze powyższe oraz fakt, iż wiadukt znajduje się na działce będącej w zarządzie skarżącej, organ uznał, iż powinien być utrzymywany przez zarządcę tejże działki, skoro nie znajduje się w pasie drogi publicznej. Utrzymanie dróg wewnętrznych oraz infrastruktury z nimi związanej (np. mostów, wiaduktów), o ile znajduje się ona na nieruchomości pozostającej w zarządzie określonego podmiotu, bądź pozostaje jego własnością należy do tego podmiotu - wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 października 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1031/09.
Dla dróg publicznych (w rozumieniu art. 4 pkt 2 ww. ustawy) w art. 19 ust. 2 tejże ustawy powołano instytucję zarządcy drogi, a w art. 22 zarządcy drogi nadano prawo sprawowania nieodpłatnego trwałego zarządu na gruntach pasa drogowego.
Dla dróg wewnętrznych nie ma przepisu prawa określającego podmiot wykonujący obowiązki o których mowa w art. 20 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Tym samym obowiązki właściwego utrzymania drogi czy jej części - drogowego obiektu inżynierskiego - winien wykonywać właściciel lub zarządca terenu na którym obiekt taki został zlokalizowany, o czym bezpośrednio stanowi art. 8 ust. 2 ww. ustawy.
Dlatego organ odwoławczy stwierdził, że wiadukt drogowy (część drogi) wchodzący w skład drogi wewnętrznej powinien być utrzymywany przez właściciela lub zarządcę terenu na którym został zlokalizowany, a nie przez zarządcę drogi jak ma to miejsce dla dróg publicznych o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych.
Jako pozostające bez wpływu na powyższe ustalenia, oceniono powołane w uzasadnieniu odwołania wyroki sądów, wskazując, iż dotyczą one innych spraw i innych stanów faktycznych.
"P." Spółka Akcyjna w Warszawie, Oddział [...] w P. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] sierpnia 2011r., której zarzuciły:
1) naruszenie art. 7 k.p.a., przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, co doprowadziło do naruszenia interesu strony, poprzez zobowiązanie jej do wykonania obowiązków do niej nienależących,
2) rażące naruszenie art. 7 w związku z art. 2 ust. 2 i art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 21.03.1985r. o drogach publicznych, przez bezpodstawne uznanie, że obowiązki przewidziane w art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3, w związku z art. 61 ustawy Prawo budowlane obciążają skarżącego, podczas gdy ich adresatem jest zarządca drogi gminnej.
Wskazując na powyższe skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...].
W uzasadnieniu skargi wskazano, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż organ zaniechał dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, co doprowadziło do naruszenia słusznego interesu strony, przepisów Prawa budowlanego i ustawy o drogach publicznych.
Organ pominął w szczególności fakt, że wiadukt drogowy zlokalizowany na działce [...] obręb L., nad czynną linią kolejową, nie służy działalności prowadzonej przez skarżącego - użytkownika wieczystego gruntu, jak również P. [...] S.A. Wiadukt jest niezbędny społeczności lokalnej, jako element komunikacji drogowej.
Dojazd do kolejowego przystanku osobowego nie musi się bowiem odbywać poprzez wiadukt drogowy posadowiony nad linią kolejową. Wieś L. jest zlokalizowana po tej samej stronie układu torowego, co budynek byłego dworca kolejowego, natomiast skomunikowanie drogowe miejscowości na terenie gminy nie należy do obowiązków P S.A.
Przedmiotowy wiadukt drogowy jest elementem komunikacji drogowej między miejscowościami L. i R.
Powyższe argumenty pozwalają na stwierdzenie, iż jego zarządcą jest zarządca drogi, czyli gmina.
Zgodnie z art.7 ust. 1 ustawy z dnia 21.03.1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007r. Nr 19, poz. 115 z późn.zm.) do dróg gminnych zalicza się drogi o znaczeniu lokalnym niezaliczone do innych kategorii, stanowiące uzupełniającą sieć dróg służących miejscowym potrzebom, z wyłączeniem dróg wewnętrznych, to części drogi przebiegającej nad czynną linią kolejową nie można uznać za drogę wewnętrzną, skoro łączy drogi gminne. Z kolei w myśl art. 20 pkt 4 powołanej ustawy do zarządcy drogi należy utrzymanie nawierzchni drogi, chodników i drogowych obiektów inżynierskich.
Na poparcie obowiązku utrzymywania części drogi przebiegającej po wiadukcie (formalnie wewnętrznej), jak i samego wiaduktu drogowego - jako obiektu inżynierskiego, przez zarządcę drogi publicznej, skarżący przywołał orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, polskich sądów administracyjnych i sądu powszechnego.
Wskazał, że w wyroku z dnia 6.11.2007r. sygn. akt 22531/05 Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu (ETPC) w sprawie B. i inni przeciwko Polsce stwierdził, że drogi połączone z siecią dróg publicznych, które służą ogółowi użytkowników, są drogami publicznymi, bowiem służą nieograniczonej liczbie potencjalnych użytkowników, którzy mogą z nich korzystać na podobnych zasadach, jak z dróg wybudowanych i utrzymywanych przez samorząd lub inne podmioty publiczne.
Poprzez istnienie otwartego dostępu do nich różnią się od dróg wewnętrznych, które mogą być eksploatowane jedynie przez zamknięty krąg osób (np. ogrodzone osiedle). Dla oceny statusu danej nieruchomości kluczowe znaczenie mają zasady jej użytkowania i dostępności, a nie administracyjna klasyfikacja.
Definicja pojęcia drogi publicznej zawarta w orzeczeniu Trybunału, stwarza podstawy do objęcia nim także dróg, którym formalnie nie przyznano statusu drogi publicznej. Sformułowana przez Trybunał Praw Człowieka definicja pojęcia drogi wewnętrznej, powinna znajdować odzwierciedlenie w wykładni krajowych przepisów.
Z kolei w wyroku z dnia 8.01.2009r. sygn. akt I SA/Ol 463/08, WSA w Olsztynie stwierdził, że konstrukcja art. 2 ust. 2 ustawy o drogach publicznych nie nawiązuje do kwestii własności gruntów, co oznacza, że do kategorii dróg publicznych może należeć także droga będąca własnością innych podmiotów niż np. gmina.
Jednak sam fakt, że droga położona jest w "ciągu dróg publicznych" przesądza o podleganiu do określonej kategorii dróg publicznych. Droga łącząca miejscowości L. i R. zalicza się do dróg publicznych.
Podobnie w wyroku z dnia 14.01.2010r. sygn. akt I S.A./OI 661/09, WSA w Olsztynie wskazał, iż art. 2 ust. 2 ustawy o drogach publicznych nie używa określenia "zalicza się lub zaliczane są", co daje podstawę do przyjęcia, iż nie chodzi o formalne zaliczenie określonego odcinka drogi do określonej kategorii dróg publicznych.
W wyroku z dnia 21.10.2009r., sygn. akt VIIS.A./Wa 1031/09, WSA w Warszawie wywiódł tezę, iż utrzymanie dróg wewnętrznych oraz infrastruktury z nimi związanej (np. mostów, wiaduktów) o ile znajduje się ona na nieruchomości pozostającej w zarządzie określonego podmiotu, bądź pozostaje jego własnością należy do tego podmiotu, o ile te drogi i infrastruktura nie znajdują się w pasie drogi publicznej. W przedmiotowej sprawie wiadukt drogowy znajduje się w pasie drób publicznych, a zatem jego utrzymanie obciąża zarządcę drogi publicznej.
W wyroku z dnia [...].03.2011r. sygn. akt [...], Sądu Okręgowego w [...] w sprawie o zapłatę odszkodowania, sąd podzielił stanowisko sądów administracyjnych, iż dla statusu prawnego drogi nie ma znaczenia jej administracyjna kwalifikacja, ale zasadnicze znaczenie mają zasady usytuowania i dostępność.
Rozstrzygającą kwestią dla nałożenia obowiązków wynikających z Prawa budowlanego i ustawy o drogach publicznych była sprawa charakteru jaki ma droga dochodząca do wiaduktu. Drogi dochodzące do wiaduktu są drogami publicznymi, połączonymi poprzez krótki odcinek drogi wewnętrznej, wykorzystywanej wyłącznie na cele publiczne. Tak więc i ten odcinek drogi (formalnie) wewnętrznej, również należało zaliczyć do kategorii drogi publicznej.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wskazał, że na przedmiotowym wiadukcie odbywa się m.in. ruch pojazdów i pieszych z dróg zlokalizowanych na działkach nr [...], łączących m. L. - m. R. czy m. L. - m. G. (S.) - dróg wewnętrznych ogólnodostępnych, niebędących drogami publicznymi.
Nie zgodził się z podniesioną w skardze argumentacją, że przedmiotowy wiadukt nie jest potrzebny realizacji transportu kolejowego.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 i 3 i ust. 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94, t.j. z późn. zm.), zarządzanie infrastrukturą kolejową polega m.in. na budowie i utrzymywaniu tejże infrastruktury w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego.
W świetle § 11 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U.- Nr 151, poz. 987), w celu zapewnienia bezpiecznego przekraczania toru kolejowego przez pojazdy drogowe i pieszych linia kolejowa powinna być wyposażana w przejazdy i przejścia, których kategorie i rodzaje, dostosowane do natężenia ruchu kolejowego i drogowego, określają przepisy szczególne.
W § 3 pkt. 1 ww. rozporządzenia zdefiniowano pojęcie budowli kolejowej, gdzie w przykładowym spisie, ujęto m.in. wiadukty oraz nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych. Natomiast w § 48 ust. 1 ww. rozporządzenia do kolejowych obiektów inżynieryjnych zalicza się: mosty, wiadukty, przepusty, ściany oporowe, tunele liniowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych.
Biorąc powyższe pod uwagę, przedmiotowy wiadukt spełnia rolę dwupoziomowego skrzyżowania drogi z linią kolejową i zapewnia bezkolizyjną eksploatację linii kolejowej [...].
Dodatkowo organ wskazał, że podobnie jak dla dróg publicznych powołano instytucję zarządcy drogi, to dla infrastruktury kolejowej powołano instytucję zarządu kolei.
Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.), P. [...] Spółka Akcyjna wstępuje w prawa i obowiązki P. S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi i w myśl ust. 4 ww. art. staje się zarządem kolei.
Od zasady tej ustawodawca wprowadził w art. 15 ust. 4a ww. ustawy, wyjątek w którym wyłączył z zarządzania przez P. [...] S.A. budynki i budowle przeznaczone do obsługi przewozu osób i rzeczy wraz z zajętymi pod nie gruntami, tj. obiekty inne niż wymienione w definicji linii kolejowych - art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94, tekst jednolity ze zmianami), np. dworce, budowle służące przejściu (przejeździe) nad linią kolejową, itp.
Organ nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącej, że droga wewnętrzna to droga zlokalizowana na terenie do którego jest ograniczony dostęp, np. zamknięte osiedle mieszkaniowe.
W świetle ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115, tekst jednolity z późn. zm.) drogi, parkingi oraz place przeznaczone do ruchu pojazdów, niezaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowane w pasie drogowym tych dróg są drogami wewnętrznymi.
Nie każda zatem droga spełniająca funkcję ciągu komunikacyjnego ogólnodostępnego może być uznana za drogę publiczną w rozumieniu przywołanych przepisów. Aby uzyskała taki status musi zostać zaliczona w trybie przewidzianym ustawą o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy i jednocześnie spełniać warunek możliwości powszechnego z niej korzystania.
Drogi niezaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą, place przed dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami są drogami wewnętrznymi. (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 603/08.)
Przedmiotowy wiadukt leży bezpośrednio w ciągu dróg wewnętrznych, zlokalizowanych na dz. ew. nr [...] i [...] będących w użytkowaniu wieczystym P. S.A. - dróg obsługujących m.in. transport wokół dworca P. [...].
Ewentualne przyszłe przejęcia ww. dróg przez organ samorządu lokalnego tj. Gminę C., nie może stanowić argumentu za uwzględnieniem skargi , albowiem organ administracji zobowiązany jest uwzględniać wyłącznie obiektywnie ustalony stan prawny i faktyczny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwanej dalej p.p.s.a.).
Skarga dotyczy decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nakazującą P. S.A. Oddział [...] w P., usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym wiaduktu, posadowionego nad linią kolejową [...], na przystanku osobowym L., na działce [...], będącej terenem kolejowym zamkniętym, poprzez wykonanie wymienionych w decyzji robót.
W ocenie Sądu decyzja jest prawidłowa, a tym samym skarga niezasadna.
Zagadnieniem prawnym, które Sąd musiał rozstrzygnąć, była kwestia prawidłowego ustalenia adresata decyzji - zobowiązanego do wykonania robót budowlanych. Nieodpowiedni stan techniczny przedmiotowego wiaduktu nie był bowiem kwestionowany i został należycie przez organ wykazany.
Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623, ze zm.), w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, mogącym spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, organ nakazuje w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku.
Skoro przedmiotowy wiadukt znajduje się w niewłaściwym stanie technicznym nie gwarantującym bezpieczeństwa użytkowania to, obowiązkiem organu nadzoru budowlanego było wydanie, na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.
Adresatem obowiązków określonych przez organ, na podstawie art. 66 ustawy Prawo budowlane, może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego.
Jak ustalono w toku postępowania, działka nr [...], obręb ew. L., na której usytuowany jest przedmiotowy wiadukt stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym P. S.A. z siedzibą w W.
Na mocy decyzji Nr [...] Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. w sprawie ustalenia terenów, przez które przebiegają linie kolejowe, jako terenów zamkniętych (Dz. Urz. MI z 2009 r. Nr 14 poz. 51 z późn. zm., tom XVI załącznika, poz. 296), działka nr [...] uznana została za teren zamknięty, zastrzeżony ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa w rozumieniu przepisu art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne.
Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z poźn. zm.), dla nieruchomości Skarbu Państwa oddanych w użytkowanie wieczyste, prawa właścicielskie wykonuje użytkownik wieczysty.
Bezspornym było również, że na wiadukcie odbywa się ruch pojazdów i pieszych z dróg zlokalizowanych na działkach nr [...], łączących miejscowość L. z miejscowością R., czy L. z miejscowością G.
Przedmiotowy wiadukt drogowy jest drogowym obiektem inżynierskim, łączącym drogi wewnętrzne zlokalizowane na działkach nr [...] i [...] będących także w użytkowaniu wieczystym P. S.A.
W postępowaniu administarcyjnym ustalono, że drogi zlokalizowane na ww. działkach nie zostały zaliczone do dróg gminnych w trybie art. 7 ust. 2, 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115, tekst jednolity z późn. zm.).
Drogi, parkingi oraz place przeznaczone do ruchu pojazdów, niezaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowane w pasie drogowym tych dróg są drogami wewnętrznymi - art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Budowa, przebudowa, remont, utrzymanie, ochrona i oznakowanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi, zgodnie z art. 8 ust. 2 ww. ustawy, należy do zarządcy terenu na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku do właściciela tego terenu.
Dlatego słusznie organ odwoławczy stwierdził, że wiadukt drogowy wchodzący w skład drogi wewnętrznej powinien być utrzymywany przez właściciela lub zarządcę terenu na którym został zlokalizowany, a nie przez zarządcę drogi jak ma to miejsce dla dróg publicznych, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych.
Nie można zgodzić się z podniesioną w skardze argumentacją, że przedmiotowy wiadukt nie jest potrzebny do realizacji transportu kolejowego.
Gdyby bowiem nie istniała przedmiotowa linia kolejowa, to wiadukt jako obiekt inżynieryjny nigdy by tam nie powstał.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 i 3 i ust. 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94, t.j. z późn. zm.), zarządzanie infrastrukturą kolejową polega m.in. na budowie i utrzymywaniu tejże infrastruktury w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego.
W świetle § 11 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U.- Nr 151, poz. 987), w celu zapewnienia bezpiecznego przekraczania toru kolejowego przez pojazdy drogowe i pieszych linia kolejowa powinna być wyposażana w przejazdy i przejścia, których kategorie i rodzaje, dostosowane do natężenia ruchu kolejowego i drogowego, określają przepisy szczególne.
W § 3 pkt. 1 ww. rozporządzenia zdefiniowano pojęcie budowli kolejowej, gdzie w przykładowym spisie, ujęto m.in. wiadukty oraz nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych. Natomiast w § 48 ust. 1 ww. rozporządzenia do kolejowych obiektów inżynieryjnych zalicza się: mosty, wiadukty, przepusty, ściany oporowe, tunele liniowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych.
Biorąc powyższe pod uwagę, przedmiotowy wiadukt zapewnia bezkolizyjną eksploatację linii kolejowej [...].
Dodatkowo należy wskazać, że podobnie jak dla dróg publicznych powołano instytucję zarządcy drogi, to dla infrastruktury kolejowej powołano instytucję zarządu kolei.
Zgodnie z przepisem art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.), P. [...] Spółka Akcyjna wstępuje w prawa i obowiązki P. S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi i w myśl ust. 4 ww. art. staje się zarządem kolei.
Od zasady tej ustawodawca wprowadził w art. 15 ust. 4a ww. ustawy, wyjątek w którym wyłączył z zarządzania przez P. [...] S.A. budynki i budowle przeznaczone do obsługi przewozu osób i rzeczy wraz z zajętymi pod nie gruntami, tj. obiekty inne niż wymienione w definicji linii kolejowych - art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94, tekst jednolity ze zmianami), np. dworce, budowle służące przejściu (przejeździe) nad linią kolejową, itp.
Zdaniem Sądu nietrafna jest argumentacji skarżącej, iż przedmiotowy wiadukt jest elementem komunikacji drogowej między miejscowościami L. i R., a jego zarządcą jest zarządca drogi, czyli gmina. Wiadukt leży bowiem w ciągu dróg wewnętrznych, zlokalizowanych na dz. ew. nr [...] i [...] będących także w użytkowaniu wieczystym P. S.A.
W świetle ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115, tekst jednolity z późn. zm.) drogi, parkingi oraz place przeznaczone do ruchu pojazdów, niezaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowane w pasie drogowym tych dróg są drogami wewnętrznymi.
Nie każda droga spełniająca funkcję ciągu komunikacyjnego ogólnodostępnego może być uznana za drogę publiczną w rozumieniu przywołanych przepisów. Aby uzyskała taki status musi zostać zaliczona w trybie przewidzianym ustawą o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy i jednocześnie spełniać warunek możliwości powszechnego z niej korzystania.
W tej sytuacji organ w zaskarżonej decyzji właściwie określił zarówno obowiązki jak i podmiot odpowiedzialny za ich wykonanie. Zarzuty wymienione w skardze dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego okazały się nieskuteczne, a powoływane tam orzecznictwo nie majce bezpośredniego zastosowania w niniejszej sprawie.
Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.