VII SA/Wa 2373/23

VII SA/Wa 2373/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-02-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Aneta Żak /sprawozdawca/
Izabela Ostrowska /przewodniczący/
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska
Symbol z opisem
6140 Nadanie stopnia i tytułu naukowego oraz potwierdzenie równoznaczności dyplomów, świadectw i tytułów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 158 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, Asesor WSA Aneta Żak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] czerwca 2023 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Rady Doskonałości Naukowej na rzecz M. K. kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 26 czerwca 2023 r. znak: BCK-I-O-00055/2023, Rada Doskonałości Naukowej (dalej jako: RDN) stwierdziła nieważność uchwały nr [...] Rady Dyscypliny Historia Uniwersytetu [...] w T. z dnia [...] czerwca 2022 r. o uchyleniu uchwały Rady Wydziału Nauk Historycznych [...] z dnia [...] lutego 1995 r. o nadaniu stopnia doktora habilitowanego dr M. K. i odmowie nadania prof. dr hab. M. K. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie historia.
W podstawie prawnej tej decyzji powołano przepisy art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775; dalej: k.p.a.) oraz w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (t.j. Dz. U. z 2017, poz. 1789) w zw. z art. 187 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r. poz. 1669).
Decyzja RDN z 26 czerwca 2023 r. została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Rada Dyscypliny Historia Uniwersytetu [...] w T. uchwałą z [...] grudnia 2020 r. nr [...] odmówiła nadania prof. dr hab. M. K. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie historia.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego od tej uchwały, RDN decyzją z 28 lutego 2022 r. nr BCK-l-O/RN-4/21, działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliła w całości ww. uchwałę z [...] grudnia 2020 r. nr [...] i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Na decyzję kasacyjną RDN skarżący wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 12 lipca 2022 r. sygn. II SA/Wa 887/22 sprzeciw ten oddalił.
Na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącego od wyroku z 12 lipca 2022 r., wyrokiem z 16 grudnia 2022 r. sygn. III OSK 2652/22 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Sądu I instancji oraz decyzję RDN z 28 lutego 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązał RDN do orzeczenia co do istoty sprawy, a więc rozpatrzenia odwołania M. K. na podstawie art. 138 § 1 k.p.a.
W międzyczasie jednakże, Rada Dyscypliny Historia [...], nie czekając na rozstrzygnięcie sądów administracyjnych, w dniu [...] czerwca 2022 r. podjęła uchwałę nr [...] o uchyleniu uchwały własnej z [...] lutego 1995 r. o nadaniu prof. dr. hab. M. K. stopnia doktora habilitowanego i odmowie nadania mu stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie historia.
Skarżący wniósł trzy odwołania od przedmiotowej uchwały nr [...]: z 5 sierpnia 2022 r., z 6 października 2022 r. oraz z 9 stycznia 2023 r.
Odwołanie z 5 sierpnia 2022 r. zostało rozstrzygnięte postanowieniem RDN z 21 listopada 2022 r. znak: Bck-I-O-0004/22 stwierdzającym niedopuszczalność odwołania. Na przedmiotowe postanowienie skarżący wniósł zażalenie.
Odwołanie z 6 października 2022 r. również zostało rozstrzygnięte przez Radę postanowieniem z 21 listopada 2022 r. znak: BCK-I-O-0004/22 stwierdzającym niedopuszczalność odwołania. Na postanowienie skarżący wniósł zażalenie.
W dniu 27 marca 2023 r. Rada Doskonałości Naukowej wszczęła postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...] Rady Dyscypliny Historia [...] z [...] czerwca 2022 r. i - z uwagi na powyższą okoliczność - zawiesiła na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.: 1) postępowania odwoławcze wszczęte na wniosek M. K. z 25 stycznia 2022 r. od uchwały nr [...] Rady Dyscypliny Historia [...] z [...]grudnia 2020 r. o odmowie nadania mu stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie historia; 2) postępowanie zażaleniowe dotyczące postanowienie RDN z dnia 21 listopada 2022 r. stwierdzającego niedopuszczalność odwołania z 5 sierpnia 2022 r.; 3) postępowanie zażaleniowe dotyczące postanowienia RDN z 21 listopada 2022 r. stwierdzającego niedopuszczalność odwołania z 6 października 2022 r.; 4) postępowanie odwoławcze wszczęte na wniosek strony z 9 stycznia 2023 r.
RDN wyjaśniła, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...] było konieczne z tego względu, że w obrocie prawnym istnieje inna decyzja rozstrzygająca ten sam przedmiot sprawy, tj. uchwała nr [...] Rady Dyscypliny Historia [...] z [...] grudnia 2020 r. Jak wyjaśniła, wprawdzie skarżący złożył odwołanie zarówno od uchwały nr [...] z [...] czerwca 2022 r., jak również od uchwały nr [...] z [...] grudnia 2020 r., to sprawa nie mogłaby zostać rozstrzygnięta w trybie odwoławczym. RDN uznała, że gdyby zastosować którekolwiek rozwiązanie z art. 138 § 1 - 2 k.p.a. nie doprowadziłoby to do sytuacji, w której uchwała nr [...] zostałaby skutecznie wyeliminowana i można byłoby przystąpić do wykonania wyroku NSA i ponownego rozpatrywania odwołania strony od uchwały nr [...] z [...] grudnia 2020 r. Jedynym wyjściem, w ocenie Rady, było wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności drugiej rozstrzygającej ten sam przedmiot nieostatecznej uchwały, a więc uchwały nr [...]. Do tego czasu zawieszone pozostanie zarazem postępowanie odwoławcze od uchwały nr [...] z [...] grudnia 2020 r.
W świetle powyższego RDN stwierdziła, że uchwała nr [...] z [...] czerwca 2022 r. o uchyleniu uchwały Rady Wydziału Nauk Historycznych [...] z [...] lutego 1995 r. o nadaniu stopnia doktora habilitowanego dr. M. K. i odmowie nadania prof. dr. hab. M. K. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie historia, została wydana z rażącym naruszeniem prawa (głosowanie Prezydium RDN z dnia 26 czerwca 2023 r. za stwierdzeniem nieważności: TAK: 10 głosów, NIE: 0 głosów, WSTRZYMUJĄCYCH SIĘ: 0 głosów), a więc zachodzą przesłanki uzasadniające stwierdzenie jej nieważności. Zgodnie z art. 158 § 1 k.p.a. rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji.
M. K., rezygnując z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na opisaną decyzję RDN z 26 czerwca 2023 r., żądając rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym oraz uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Skarżący zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem: 1) art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 7, art. 15 i art. 127 § 1 k.p.a. poprzez wszczęcie z urzędu i przeprowadzenie postępowania w trybie stwierdzenia nieważności uchwały w sytuacji, w której od uchwały tej wniesione zostały środki zaskarżenia w postępowaniu instancyjnym, co doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji bez rozpatrzenia sprawy w drugiej instancji i w konsekwencji spowodowało naruszenie zasady praworządności, zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz prawa strony do dwukrotnego rozpoznania jej sprawy w trybie zwykłym; 2) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, w której nie wystąpiły przesłanki do jego zastosowania, a jedyną przyczyną stwierdzenia nieważności wykazaną w zaskarżonej decyzji była rzekoma niemożność załatwienia sprawy w instancji odwoławczej; 3) art. 7 i art. 107 k.p.a. polegające na niewskazaniu konkretnego przepisu prawa, który został rażąco naruszony kontrolowaną uchwałą RDN.
W odpowiedzi na skargę RDN wniosła o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Przedmiotem kontroli Sądu w tej sprawie jest decyzja RDN z 26 czerwca 2023 r. stwierdzająca na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważność uchwały nr [...] Rady Dyscypliny Historia Uniwersytetu [...] w T. z dnia [...] czerwca 2022 r. o uchyleniu uchwały Rady Wydziału Nauk Historycznych [...] z dnia [...] lutego 1995 r. o nadaniu stopnia doktora habilitowanego dr M. K. i odmowie nadania prof. dr hab. M. K. stopnia doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie historia.
Skarżący zasadnie podnosi, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego jest postępowaniem nadzwyczajnym i ogranicza się do weryfikacji kwestionowanego aktu (decyzji) z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 156 k.p.a. Nie można nie dostrzegać, że stwierdzenie nieważności odnosi się jedynie do wad materialnych decyzji administracyjnej, które skutkują nieprawidłowym ukształtowaniem stosunku prawnego. Wady te muszą tkwić w akcie kontrolowanym w trybie nieważnościowym już w momencie jego podjęcia. Rację ma skarżący twierdząc, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby Radzie Dyscypliny Historia [...] można było zarzucić podjęcie uchwały nr [...] w warunkach kwalifikowanego naruszenia prawa, objętych dyspozycjami przepisów art. 156 § 1 k.p.a. Aczkolwiek RDN wskazała, że zaskarżoną decyzję wydała na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. uznając, że uchwała nr [...] rażąco narusza prawo, to powyższego wniosku organu nie można podzielić. Sąd dostrzega, że stanowisko Rady opierało się na uznaniu, że tylko w trybie nieważnościowym może dojść do wyeliminowania stanu niezgodności z prawem związanym z pozostawaniem – na skutek rozstrzygnięcia objętego sentencją wyroku NSA z 16 grudnia 2022 r. sygn. III OSK 2652/22 - w obrocie prawnym innej uchwały Rady Dyscypliny Historia [...] (tj. uchwały nr [...] z [...] grudnia 2020 r.) rozstrzygającej tą samą sprawę. Rzecz jednak w tym, że w dacie podjęcia uchwały nr [...] ([...] czerwca 2022 r.) w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja organu odwoławczego – tj. decyzja RDN z 28 lutego 2022 r., podjęta na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., na mocy której aktualizowała się kompetencja Rady Dyscypliny Historia [...] w T. do ponownego rozpatrzenia sprawy nadania skarżącemu stopnia naukowego. Nie ma w związku z tym podstaw do uznania, że zaistniała w rozważanym przypadku w stosunku do uchwały nr [...] przesłanka rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), przyjęta za podstawę prawną zaskarżonej decyzji RDN. Jak ponadto zauważyła sama RDN w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z całą pewnością brak też jest podstaw do przyjęcia w odniesieniu do opisanych powyżej okoliczności faktycznych tej sprawy, że będąca przedmiotem procedowania przez RDN w trybie nieważnościowym uchwała nr [...] dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Konkludując, okoliczności sprawy dowodzą, że RDN nie zdołała skutecznie wywieść, że uchwała nr [...] zawiera wady kwalifikowane, uzasadniające wyeliminowanie jej z obrotu prawnego w trybie art. 156 § 1 k.p.a.
Nie budzi jednakże wątpliwości Sądu potrzeba usunięcia z obrotu prawnego uchwały nr 48 z 14 czerwca 2022 r. w związku z treścią wyroku NSA wydanego w sprawie III OSK 2652/22. Odnośnie do kwestii trybu, w jakim powinno to nastąpić, Sąd stwierdza, że trafne jest stanowisko skarżącego, wedle którego wdrożenie w tej sprawie trybu z art. 156 § 1 k.p.a. w celu wyeliminowania uchwały Rady Dyscypliny Historia [...] w T. z [...] czerwca 2022 r. nr [...] było działaniem nieprawidłowym. Stwierdzić bowiem należy, że tryb odwoławczy ma pierwszeństwo przed trybem nadzoru, obejmującym, między innymi, stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Wynika to z faktu, że organ odwoławczy ma szersze uprawnienia niż organ stosujący art. 156 § 1 k.p.a. Dla załatwienia odwołania powinno być podjęte jedno z rozstrzygnięć, o których mowa w art. 138 k.p.a. i to także wówczas, gdyby spełnione były przesłanki, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. (tak: J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. 11, s. 614; M. Jaśkowska [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz Lex, Wyd. 4, s. 940 i powołane tam orzecznictwo). Sąd przychyla się do stanowiska skarżącego, że w sytuacji, gdy decyzja podlega kontroli organu odwoławczego, zbędne jest prowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji, bowiem zarzuty dotyczące nieważności mogą być również podnoszone przez stronę w postępowaniu odwoławczym (oraz uwzględniane przez organ z urzędu – w odniesieniu do aktualnego stanu faktycznego sprawy) i choć organ odwoławczy nie może stwierdzić nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. to może wyeliminować taką decyzję z obrotu prawnego orzekając na podstawie art. 138 k.p.a. (por. wyrok NSA z 5 września 2014 r., sygn. II OSK 537/14). Również w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zauważa się, że stwierdzenie nieważności decyzji nieostatecznej może nastąpić w dwóch przypadkach: po pierwsze wtedy, gdy w terminie do złożenia odwołania strona w sposób niebudzący wątpliwości występuje nie z odwołaniem, ale z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji; po drugie wtedy, gdy w terminie 14 dni od dnia wydania decyzji nieostatecznej wkracza z urzędu organ wyższego stopnia i stwierdza nieważność nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2023 r. II OSK 2612/21 i powołane tam: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel. Komentarz do k.p.a., Lex.el. 2022 r. – pkt 5 komentarza do art. 156; M.P. Przybysz. Komentarz do k.p.a., Lex. el. 2022 r. – pkt 7 komentarza do art. 156 i powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych). W rozpoznawanej sprawie opisane wyżej przypadki nie wystąpiły, gdyż skarżący skorzystał z prawa do odwołania się od uchwały nr 48 (postępowanie odwoławcze zostało wadliwie zawieszone z uwagi na wszczęcie postępowania nieważnościowego – co stwierdził tut. Sąd w równolegle prowadzonym postępowaniu w sprawie skargi skarżącego wniesionej na postanowienia RDN w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego – zob. sprawa prowadzona pod sygn. VII SA/Wa 2374/23), zaś postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej uchwały zostało zainicjowane przez organ z urzędu następczo wobec wszczętego postępowania odwoławczego.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że doprowadzenie do stanu prawnego zgodnego z wyrokiem NSA z 16 grudnia 2022 r. sygn. III OSK 2652/22, czym kierowała się RDN wszczynając postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...], nastąpić powinno nie w drodze postępowania nieważnościowego, ale odwoławczego zainicjowanego przez skarżącego odwołaniem od tej uchwały uznanym przez Radę za skutecznie wniesione (tj. odwołaniem z 9 stycznia 2023 r.).
Mając powyższe na uwadze, wobec uznania, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., objętego najdalej idącym zarzutem skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę uwzględnił na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., o czym orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku.
Z uwagi na to, że naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy, "konsumując" niejako pozostałe kwestie objęte zarzutami skargi, Sąd za zbędne uznał szczegółowe odnoszenie się do pozostałych zarzutów skarżącego – dotyczących naruszenia przepisów postępowania, przyjmując, że z opisanych powyżej względów też są one zasadne, jako funkcjonalnie powiązane z analizowaną w tej sprawie kwestią materialnoprawną.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego (pkt 2 sentencji wyroku), Sąd postanowił na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącego koszt wpisu od skargi w wysokości 200 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego ustalone zgodnie z § 15 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 256 ze zm.) w wysokości 480 zł.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na zgłoszony przez obie strony (przez skarżącego - w skardze; przez organ – w odpowiedzi na skargę) wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie.